საქმე №ას-287-2020 16 სექტემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე,

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - შპს „ო.მ.ჯ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ტ–ი“ (L.T.) (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 18 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

აღწერილობითი ნაწილი:

1. შ.პ.ს. ,,ტ–სა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, მყიდველი) და შ.პ.ს. ,,ო.მ.ჯ–ს“ (შემდეგში: მოპასუხე, გამყიდველი, აპელანტი ან კასატორი) შორის 2018 წლის 23 ოქტომბერს დაიდო წერილობითი შეთანხმება - ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულება“. შეთანხმების პირველი მუხლის თანახმად, ,,ბეს მიმცემი (მყიდველი)’’ გადასცემს ,,ბეს მიმღებს (გამყიდველს)’’ ფულად თანხას 2 000 000 ლარის ოდენობით, რითაც დასტურდება მოპასუხის კუთვნილი, ხელშეკრულების დანართში გაწერილი 20 ერთეული ავტომობილის ნასყიდობის თაობაზე ხელშეკრულების დადების ფაქტი. ამავე შეთანხმების მე-2 მუხლის თანახმად კი, ,,ბე’’ წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მტკიცებულებას და ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებას. შეთანხმების მე-3 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ გადაცემული თანხა ჩაითვლებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადასახდელის ანგარიშში, რომლის საერთო ღირებულებაც განისაზღვრებოდა 5 000 000 ლარის ოდენობით, საიდანაც 2 000 000 ლარი მყიდველმა გამყიდველს საბანკო ანგარიშზე გადაურიცხა ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისთანავე. ამავე პუნქტით, მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება დარჩენილი 3 000 000 ლარი გადაეხადა არაუგვიანეს 2018 წლის 5 ნოემბრისა.

2. 2018 წლის 23 ოქტომბრის შეთანხმების შესაბამისად, თანხის სრულ გადახდამდე ნასყიდობის საგანი (ავტომობილები) რჩებოდა ,,ბეს მიმღების (გამყიდველის)’’ საკუთრებაში. მე-5 მუხლის თანახმად, მოპასუხის მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მას ეკისრებოდა მიღებული თანხის (ე.წ. ,,ბე’’), ორმაგად - 4000000 ლარის ოდენობით დაბრუნება. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე (ე.წ. ,,ბეს მიმცემი’’) ვერ უზრუნველყოფდა დარჩენილი 3 000 000 ლარის გადახდას, არაუგვიანეს 2018 წლის 5 ნოემბრისა, მის მიერ გადაცემული 2 000 000 ლარი რჩებოდა მოპასუხეს (ე.წ. ,,ბეს მიმღებს’’).

3. მხარეთა შეთანხმების მე-11 მუხლით გაიწერა, რომ ,,ხელშეკრულება შედგენილია ინგლისისა და უელსის კანონების შესაბამისად და ყველა ის საკითხი, რაც დარეგულირებული არ არის ხელშეკრულებით უნდა გადაწყდეს ინგლისისა და უელსის კანონების შესაბამისად. ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული ყველა დავა და უთანხმოება უნდა გადაწყდეს მოლაპარაკების გზით. მოლაპარაკებით შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში საქმე განიხილება ინგლისის სასამართლოში შესაბამისი კანონმდებლობით’’.

4. 2018 წლის 23 ოქტომბერს, მყიდველმა გადაურიცხა გამყიდველს 2 000 000 ლარი, გადახდის დანიშნულებაში მიეთითა: ,,ავტომობილების საფასური პროფორმა - ინვოისი. 04/10-2018-ის თანახმად”.

5. 2018 წლის 4 ნოემბერს მყიდველმა წარმომადგენელმა მიმართა გამყიდველს და აცნობა, რომ განსაკუთრებული გარემოებების გამო კომპანია ვერ ახერხებდა 2018 წლის 5 ნოემბრამდე ნასყიდობის დარჩენილი ღირებულების 3 000 000 ლარის გადახდას, რის გამოც მოსარჩელის წარმომადგენელმა მოითხოვა ვალდებულების შესრულების ვადის გახანგრძლივება 2018 წლის 30 ნოემბრამდე. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხისათვის მიუღებელი იყო შეთავაზება ვადის გაგრძელებასთან მიმართებით, მოსარჩელემ მოითხოვა განცხადების ჩაბარებიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში მოპასუხეს დაებრუნებინა 2018 წლის 23 ოქტომბერს მის მიერ გადახდილი ავანსი 2 000 000 ლარის ოდენობით.

6. 2018 წლის 8 ნოემბერს, მოპასუხემ მოსარჩელეს წერილობით აცნობა, რომ მყიდველმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და გამყიდველს 2018 წლის 5 ნოემბრის ჩათვლით არ გადაუხადა 3 000 000 ლარი. ამავე დროს, არ დაასაბუთა, რომ თანხის გადაუხდელობა გამოწვეული იყო მისი ბრალის გარეშე და არ განმარტა თუ რას წარმოადგენდა ე.წ. ,,განსაკუთრებული გარემოება’’ რომელზეც არის მინიშნება მყიდველის 2018 წლის 4 ნოემბრის წერილში. აქედან გამომდინარე, მოპასუხემ მყიდველს განუსაზღვრა დამატებითი ვადა, არაუგვიანეს 12 ნოემბრისა, რათა წარმოედგინა წერილობითი დასაბუთება სათანადო დოკუმენტებთან ერთად, იმის თაობაზე, თუ რა იყო ის ,,განსაკუთრებული გარემოება’’, რის გამოც მყიდველმა არ შეასრულა ბეს გადახდის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. ამასთან, გამყიდველის პასუხის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ზემოთ მითითებულ ვადაში არ იქნებოდა წარდგენილი წერილობითი დასაბუთება, იმოქმედებდა 2018 წლის 23 ოქტომბრის ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულების“ მე-6 პუნქტის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, ვალდებულების ბეს მიმცემის ბრალით შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბეს სახით გადახდილი 2 000 000 ლარი დარჩებოდა ბეს მიმღებს, ასევე მიუთითა, რომ ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულების’’ მე-11 პუნქტის შესაბამისად, ხელშეკრულების მხარეებს შორის წარმოქმნილი ყველა დავა განიხილება ინგლისის სასამართლოში ინგლისისა და უელსის კანონმდებლობის მიხედვით.

7. 2018 წლის 11 ნოემბერს, მოსარჩელემ წერილობით მიმართა გამყიდველს და განუმარტა, რომ 2018 წლის 23 ოქტომბრის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო საზოგადოების კონტრაქტორი კომპანიისაგან მისაღები ფულადი სახსრებით. ვინაიდან, კონტრაქტორმა კომპანიამ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება დათქმულ ვადაში ვერ მოახერხა, მყიდველმა სესხის მიღების მოთხოვნით მიმართა საბანკო დაწესებულებას, რომელმაც გამყიდველის წინაშე არსებული ვალდებულების ექვივალენტი სესხის გასაცემად თვის ბოლომდე ითხოვა ვადა და სწორედ ამ განსაკუთრებული გარემოების გამო ითხოვდა გამყიდველი ვალდებულების შესრულების ვადის გახანგრძლივებას 2018 წლის 30 ნოემბრამდე. ამავე მიწერილობის ფარგლებში მოსარჩელემ მოპასუხეს განუმარტა, რომ მას კვლავაც მიაჩნია, რომ მათ შორის 2018 წლის 23 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულება თავისი არსით და სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს ავანსის გადახდის ხელშეკრულებას, რომელიც ხელშეკრულებიდან გასვლის შემთხვევაში ექვემდებარება დაბრუნებას.

8. 2018 წლის 14 ნოემბერს გამყიდველმა წერილობით დამატებით მიმართა მყიდველს და განუმარტა, რომ არ იყო წარდგენილი არცერთი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ გამყიდველის მიმართ ვალდებულების შეუსრულებლობა არ იყო გამოწვეული კომპანიის ბრალეული ქმედებით ან დაუძლეველი ძალით. აქედან გამომდინარე, მოპასუხის მითითებით, ამოქმედდა 2018 წლის 23 ოქტომბერს მხარეთა შორის დადებული ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულების’’ მე-6 მუხლის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, ვალდებულების ბეს მიმცემის ბრალით შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბეს სახით გადახდილი თანხა 2 000 000 ლარი რჩება ბეს მიმღებს. ამავე მიწერილობის ფარგლებში მოპასუხემ განმარტა, რომ 2018 წლის 23 ოქტომბერს მხარეთა შორის დაიდო ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულება’’, რომლის თანახმად მყიდველს გამყიდველისგან უნდა შეეძინა აღნიშნული ხელშეკრულების დანართში მითითებული 20 ავტომობილი. ხელშეკრულების პირველი პუნქტის შესაბამისად, ბეს მიმცემმა ბეს მიმღებს გადაუხადა 2 000 000 ლარი, ხოლო მე-6 მუხლის თანახმად, ვალდებულების ბეს მიმცემის ბრალით შეუსრულებლობის შემთხვევაში, თუ ბეს მიმცემი დარჩენილ თანხას - 3 000 000 ლარს არ გადაიხდიდა არაუგვიანეს 2018 წლის 5 ნოემბრისა, ბეს სახით გადახდილ 2 000 000 ლარი რჩება ბეს მიმღებს. მყიდველმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ შეასრულა მის მიერ ნაკისრი ვალდებულება და გამყიდველს 2018 წლის 5 ნოემბრის ჩათვლით არ გადაუხადა 3 000 000 ლარი. ამავე დროს, არ დაასაბუთა, რომ თანხის გადაუხდელობა არ იყო გამოწვეული მისი ბრალით. 2018 წლის 4 ნოემბერს გამყიდველმა მიმართა განცხადებით მყიდველს და ითხოვა მხარეთა შორის 2018 წლის 23 ოქტომბერს დადებული ბეს გადახდის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 3 000 000 ლარის გადახდის გადავადება 2018 წლის 30 ნოემბრამდე. თანხის დროული გადაუხდელობის მიზეზად მოსარჩელის მიერ მიეთითა ,,განსაკუთრებული გარემოება’’, რომელიც დაკონკრეტებული არ იყო. მითითებულის საპასუხოდ მოპასუხემ დამატებით გამოგზავნა წერილი, რომლითაც ვალდებულ პირს განემარტა, რომ მყიდველმა არაუგვიანეს 12 ნოემბრისა უნდა წარმოადგინოს წერილობითი დასაბუთება სათანადო დოკუმენტებთან ერთად, იმის თაობაზე თუ, რა იყო ის ,,განსაკუთრებული გარემოება’’, რის გამოც მყიდველმა არ შეასრულა ბეს გადახდის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ ზემოთ მითითებულ ვადაში არ იქნებოდა წარდგენილი წერილობითი დასაბუთება, ამოქმედდებოდა 2018 წლის 23 ოქტომბრის ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულების’’ მე-6 პუნქტის მოთხოვნა, რომლის თანხმად, ვალდებულების ბეს მიმცემის ბრალით შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბეს სახით გადახდილი 2 000 000 ლარი რჩება ბეს მიმღებს. მყიდველს არ გააჩნია და ვერ წარმოადგინა სათანადო მტკიცებულებებით გამყარებული დასაბუთება იმისა, თუ რატომ იქნა დარღვეული მის მიერ ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულების’’ პირობა. ასევე სრულიად დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა მყიდველის წარმომადგენლის წერილში გამოთქმული მოსაზრება იმის შესახებ, რომ თითქოს 2018 წლის 23 ოქტომბრის ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულება’’ თავისი ბუნებით წარმოადგენს ავანსის გადახდის ხელშეკრულებას. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, გამყიდველის მითითებით მხარეთა შორის დადებული ,,ბეს გადახდის ხელშეკრულების’’ მე-6 მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, იმის გამო, რომ მყიდველის ბრალეული ქმედებით არ შესრულდა ხელშეკრულების პირობა და არ გადახდილა 3 000 000 ლარი, გამყიდველისთვის ბეს სახით გადახდილი თანხა 2 000000 ლარი რჩება ბეს მიმღებს და არ ექვემდებარება მყიდველისთვის უკან დაბრუნებას.

9. 2018 წლის 17 ნოემბერს, მყიდველმა განმარტა, რომ მოპასუხის წერილში გამოხატული პოზიცია არ შეესაბამება მათ შორის 2018 წლის 23 ოქტომბერს დადებული გარიგების არსს, როგორც ფაქტობრივი, ასევე სამართლებრივი თვალსაზრისით. მოპასუხის პასუხი არ ესადაგება კეთილსინდისიერი კონტრაგენტის ქცევას, რომელიც ვალდებულია პატივი სცეს, როგორც ხელშემკვრელი მხარის ინტერესებს, ასევე თანამედროვე ცივილიზებული სამართლის და ზნეობის ნორმებით დამკვიდრებულ პრაქტიკას. მოსარჩელის მითითებით, მხარეთა შორის 2018 წლის 23 ოქტომბერს დადებული გარიგების საგანს წარმოადგენდა 20 ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნასყიდობა, რომელთა საერთო ღირებულება შეადგენდა 5 000 000 ლარს. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების ფარგლებში მათ მიერ გადახდილია ნასყიდობის ღირებულების მნიშვნელოვანი ნაწილი 2 000 000 ლარის ოდენობით. 2018 წლის 23 ოქტომბერს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების დანართი N1-ით განსაზღვრული 20 ავტოსატრანსპორტო საშუალებიდან თითოეული წარმოადგენს დამოუკიდებელი ნასყიდობის საგანს, შესაბამისად მოპასუხის განცხადება მოსარჩელის მიერ ვალდებულების სრულად შეუსრულებლობის თაობაზე მოკლებულია სამართლებრივ ლოგიკას. უფრო მეტიც, გამყიდველი, როგორც კეთილსინდისიერი ხელშემკვრელი მხარე, ვალდებული იყო მათი მოთხოვნა დაეკმაყოფილებინა, ვინაიდან არსებობდა მაღალი ხარისხის ალბათობა, რომ დამატებითი ვადის განსაზღვრის შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ ნაკისრი ვალდებულება სრულად შესრულდებოდა, ვინაიდან ამ ვალდებულების დიდი ნაწილი, ნასყიდობის ღირებულების 40% ავანსის გადახდით უკვე შესრულებული ჰქონდათ. რამდენადაც, გამყიდველის მიერ გამოხატულია ნება 2018 წლის 23 ოქტომბრის ხელშეკრულებიდან გასვლის თაობაზე, მყიდველმა მოითხოვა წერილის ჩაბარებიდან 3 კალენდარული დღის ვადაში თანხის მიმღებ მხარეს ან დაებრუნებინა მათ მიერ მოპასუხის ანგარიშზე 2018 წლის 23 ოქტომბერს ჩარიცხული 2 000 000 ლარი ან საკუთრებაში გადაეცა მათ მიერ გადახდილი 2 000 000 ლარის ღირებულების ავტოსატრანსპორტო საშუალებები.

10. 2018 წლის 21 ნოემბრის მიწერილობით გამყიდველმა გამოხატა თანხმობა შეხვედროდა მყიდველს შეთანხმების მიღწევის მიზნით, იმ პირობით, რომ იგი უარს არ აცხადებდა 23.10.2018წ. ხელშეკრულებით მისთვის მინიჭებულ უფლებებზე. მოპასუხემ მოითხოვა შეხვედრის თარიღის ცნობება, რომელიც მისაღები იქნებოდა მყიდველისთვის. აღნიშნულის პასუხად, 2018 წლის 22 ნოემბერს მყიდველმა ასევე წერილობით გამოხატა მოპასუხესთან მოლაპარაკების წარმოების მზადყოფნა.

11. 2018 წლის 22 ნოემბრის შემდგომ მხარეთა შორის წერილობით კორესპონდენციას ადგილი არ ჰქონია, ამასთანავე არც მათი შეხვედრა შემდგარა სადავო საკითხის მოლაპარაკების გზით გადაწყვეტისათვის. გამყიდველი ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობებიდან გამომდინარე უარს აცხადებს, როგორც მიღებული თანხის დაბრუნებაზე, ასევე 2 000 000 ლარის პროპორციულად ავტომობილების საკუთრებაში გადაცემაზე.

12. მოსარჩელის მოთხოვნა

12.1. მყიდველმა, 2019 წლის 3 ივლისს, სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში, მოითხოვა მოპასუხისთვის - 2 000 000 ლარის დაკისრება;

13. მოპასუხის პოზიცია

13.1. მოპასუხემ, წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

14.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 23.10.2018წ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე გადახდილი თანხის უკან დაბრუნება - 2 000 000 ლარის ოდენობით.

14.2. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 52-ე, 115-ე, 316-ე, 317-ე, 319-ე, 186-ე, 188-ე, 421-423-ე, 477-ე, 976-ე მუხლებით.

15. გამყიდველის სააპელაციო მოთხოვნა

15.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

16. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

16.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 18 მარტის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

16.2. სააპელაციო სასამართლომ პირველ რიგში იმსჯელა საჩივრის ავტორის პრეტენზიასთან მიმართებით, რომელიც შეეხება საქართველოს სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენციას განსახილველ დავასთან დაკავშირებით. პალატამ, „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი, მე-8 და მე-18.3 მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის დავა არ გამომდინარეობს უცხო ქვეყნის სამართალთან დაკავშირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან და შესაბამისად, უსაფუძვლოა აპელანტის მითითება თბილისის საქალაქო სასამართლოს არაგანსჯადობასთან დაკავშირებით. საქმის მასალებიდან დგინდება, რომ ხელშეკრულების მხარეები არიან საქართველოში რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტები. პალატის განმარტებით, მხოლოდ მხარეთა მიერ კონკრეტული სახელმწიფოს სამართლის იურისდიქციის აღიარება კი ვერ აქცევს მას ნამდვილ პირობად იმ ვითარებაში, როდესაც „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის 18.3 მუხლის თანახმად, იმ შემთხვევაში დაიშვება შეთანხმება თუ ერთ-ერთი მხარის ადგილსამყოფელი ჩეულებრივ ამ ქვეყანაში აქვს. პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის შედავება და აღნიშნა, რომ, საქართველოს სასამართლოებს (შესაბამისი განსჯადობით), გააჩნიათ ხსენებული საქმის განხილვის კანონმდებლობით მინიჭებული კომპეტენცია „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 და 18.3. მუხლების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-11 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

16.3. სააპელაციო პალატამ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში სამართლებრივად შეაფასა თუ რა სახის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა მხარეებს შორის:

2018 წლის 23 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით, ,,ბეს მიმცემი (მყიდველი)’’ გადასცემს ,,ბეს მიმღებს (გამყიდველს)’’ ფულად თანხას 2000000 ლარის ოდენობით, რითაც დასტურდება მოპასუხის კუთვნილი, ხელშეკრულების დანართში გაწერილი 20 ერთეული ავტომობილის ნასყიდობის თაობაზე ხელშეკრულების დადების ფაქტი. შეთანხმების მე-2 პუნქტის მიედვით, ,,ბე’’ წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მტკიცებულებას და ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებას. შეთანხმების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ გადაცემული თანხა ჩაითვლებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადასახდელის ანგარიშში, რომლის საერთო ღირებულებაც განისაზღვრებოდა 5 000 000 ლარის ოდენობით, საიდანაც 2 000 000 ლარი მყიდველმა გამყიდველს საბანკო ანგარიშზე გადაურიცხა ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისთანავე. ამავე პუნქტით, მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება დარჩენილი 3 000 000 ლარი გადაეხადა არაუგვიანეს 2018 წლის 5 ნოემბრისა. თანხის სრულ გადახდამდე ნასყიდობის საგანი (ავტომობილები) რჩებოდა ,,ბეს მიმღების (გამყიდველის)’’ საკუთრებაში. მოპასუხის მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მას ეკისრებოდა მიღებული თანხის (ე.წ. ,,ბე’’), ორმაგად - 4000000 ლარის ოდენობით დაბრუნება. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე (ე.წ. ,,ბეს მიმცემი’’) ვერ უზრუნველყოფდა დარჩენილი 3 000 000 ლარის გადახდას, არაუგვიანეს 2018 წლის 5 ნოემბრისა, მის მიერ გადაცემული 2 000 000 ლარი რჩებოდა მოპასუხეს (ე.წ. ,,ბეს მიმღებს’’).

16.4. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლის მიხედვით, ბედ მიიჩნევა ფულადი თანხა, რომელსაც ხელშეკრულების ერთი მხარე აძლევს მეორე მხარეს და ამით დასტურდება ხელშეკრულების დადების ფაქტი.

16.5. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მითითებული ნორმის სამართლებრივი ანალიზის თანახმად, ბეს უპირველესი დანიშნულება არის ხელშეკრულების დადების ფაქტის დადასტურება და გადაცემული ბე ასრულებს მხოლოდ ამ ფუნქციას. ბე არის შესრულების საგნისგან განცალკევებული ფასეულობა. რადგან, ბე ხელშეკრულების დადების ფაქტს ამტკიცებს, იგი უმეტესწილად გამოიყენება კრედიტორის მიერ იქ, სადაც ურთიერთობის ბუნებიდან თუ პარტნიორის თვისებებიდან გამომდინარე, მეტი შესაძლებლობაა ხელშეკრულების დარღვევისა. პრაქტიკა მეტყველებს ასევე, რომ ბე გამოიყენება იქ, სადაც ხელშეკრულების ფორმა ნაკლებად უზრუნველყოფს მის სიმტკიცეს, მაგალითად, ზეპირ გარიგებებში. სამოქალაქო კოდექსის 422-ე მუხლის თანახმად, ბე ჩაითვლება ვალდებულებით გათვალისწინებული გადასახდელი ანგარიშში, რაც შესაძლებელია, როდესაც ბე შესრულების ორგანული ნაწილი ხდება ივარაუდება, რომ მან თავისი ფუნქცია შეასრულა, ამიტომაცაა, რომ ვიდრე არ მომხდარა შესრულება, ბეს მიცემა არც ნაწილობრივ შესრულებად განიხილება. ამით განსხვავდება ბე ავანსისგან. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არაფერს ამბობს ბეს შესაძლო ოდენობის თაობაზე, ლოგიკური და ბრუნვის შესატყვისი იქნება ბეს იმ ოდენობით განსაზღვრა, რაც ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში არ ჩააყენებს მხარეს უსამართლოდ მძიმე მდგომარეობაში (იხ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხ.421-423, წიგნი მესამე, 2001 წ.) ბეს ოდენობის განსაზღვრასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ ,,ხელშეკრულების მხარეებს ევალებათ ბეს ოდენობის განსაზღვრა სახელშეკრულებო კეთილსინდისირების პრინციპის დაცვით“

16.6. პალატის განმარტებით, ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობებიდან და თანხის მოცულობიდან გამომდინარე, მაშინ როდესაც ნასყიდობის საგანი არის 20 ავტომანქანა, რომელთა მთლიანი ღირებულება შეადგენს 5 000 000 ლარს, მყიდველის მიერ გადახდილი 2 000 000 ლარი არის 2018 წლის 23 ოქტომბრის შეთანხმებიდან გამომდინარე ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულება, რასაც ადასტურებს ასევე მოსარჩელის მიერვე გადახდის დანიშნულებად მითითებული _ ,,ავტომობილების საფასური’’, ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულება კი გამორიცხავს გადახდილი სადავო თანხის ბედ მიჩნევას.

16.7. პალატამ განმარტა, რომ 2018 წლის 23 ოქტომბრის წერილობითი შეთანხმება მიმართული იყო სამომავლოდ საკუთრების უფლების გადაცემისაკენ, შესაბამისი საფასურის გადახდის სანაცვლოდ, რაც სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის შესაბამისად ექცევა ნასყიდობის ხელშეკრულების რეგულირების სფეროში. ამასთანავე, რამდენადაც საკუთრების უფლების გადაცემა დაკავშირებული იყო სამომავლოდ 3 000 000 ლარის გადახდასთან, სახეზეა სამოქალაქო კოდექსის 188-ე მუხლით განსაზღვრული პირობადებული საკუთრების ინსტიტუტი, რასთან კავშირშიც ყურადღება უნდა გამახვილდეს წერილობითი შეთანხმების მე-3 მუხლის ბოლო წინადადებაზე, სადაც განსაზღვრულია ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებითი ელემენტი საკუთრების უფლების გადაცემის საკითხი და მისი გადაცემა დაკავშირებული იქნა საფასურის სრულად გადახდასთან, რაც სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის შესაბამისად განაპირობებდა საკუთრების უფლების გადაცემას მოძრავ ნივთზე.

16.8. პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება იმის თაობაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი წერილებით ცალსახად ვლინდება მოპასუხის ნება სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტის და მიღებული 2 000 000 ლარის დატოვებასთან მიმართებით. სწორედ მოპასუხემ განაცხადა სამომავლო ურთიერთობის გაგრძელებაზე უარი. სააპალაციო სასამართლომ განმარტა, რომ თუ არა ხელშეკრულების შეწყვეტას, სხვას რას შეიძლება მიუთითებდეს გამყიდველის მიერ წერილში გამოხატული ნება იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მყიდველმა არ შეასრულა ხელშეკრულების პირობა, არ ითხოვს ვალდებულების სრულად შესრულებას, იტოვებს გადახდილ 2 000 000 ლარს და მყიდველს არ გადასცემს ნასყიდობის საგანს.

16.9. პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ჯეროვნად შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულება საფასურის პირველი ნაწილის - 2 000 000 ლარის სრულად დაფარვის შესახებ და ჰქონდა კეთილსინდისიერი მცდელობა დარჩენილი თანხა გადაეხადა დამატებით 25 დღის ვადაში, რის შესახებაც მიმართა გამყიდველს შესაბამისი დასაბუთებით. გამყიდველმა ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე უარი განაცხადა დამატებით 25 დღის განსაზღვრაზე, მაშინ როდესაც მისი კონტრაგენტის მხრიდან შესრულებული იყო სრული ვალდებულების 40% და ვერ შეძლო დაედასტურებინა თუ რით იყო განპირობებული მისი მხრიდან დამატებითი ვადის განსაზღვრის შეუძლებლობა. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანს შეადგენდა 20 ინდივიდუალურად განსაზღვრული დამოუკიდებელი ობიექტი _ ავტომანქანა და ნასყიდობის საგანი არ იყო 5 000 000 ლარად ღირებული ერთი ნივთი. კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე მოპასუხე მხარეს სულ ცოტა მოეთხოვებოდა გადაევადებინა ვალდებულების შესრულების ვადა ან/და გადახდილი თანხის პროპორციულად მიეწოდებინა შესაბამისი ოდენობის ავტომანქანა.

16.10. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა - იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ჩაითვლებოდა ბეს ხელშეკრულებად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, გამყიდველი არ იყო უფლებამოსილი დაეკავებინა გადახდილი თანხა - 2 000 000 ლარი, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის თანახმად, იმისათვის, რომ ბე დარჩეს ბეს მიმღებს, მხოლოდ ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტი არ არის საკმარისი საფუძველი, აუცილებელია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევა ბეს მიმცემის ბრალით იყოს გამოწვეული, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

17. გამყიდველის საკასაციო საჩივარი

17.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 18 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

17.2. კასატორის განმარტებით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, თითქოს მყიდველს ჰქონდა კეთილსინდისიერი მცდელობა დარჩენილი თანხა გადაეხადა დამატებით 25 დღის ვადაში და თითქოს ვალდებულების დარღვევა გამოწვეული არ ყოფილა მოსარჩელის ბრალით. საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მას კონტრაქტორმა დაურღვია ნაკისრი ვალდებულება და არც ის, რომ საბანკო დაწესებულებიდან აპირებდა კრედიტის აღებას.

17.3. გასაჩივრებული განჩინებიდან არ დგინდება რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით მიიჩნია სასამართლომ, რომ გამყიდველმა უარი განაცხადა მყიდველის მიერ ვალდებულების შესრულებისთვის დამატებითი ვადის განსაზღვრაზე და როდის გამოავლინა ნება სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე, მაშინ როდესაც 2018 წლის 21 ნოემბერს წერილობით დაუდასტურა მოსარჩელეს მზადყოფნა შეთანხმების მიღწევის თაობაზე.

17.4. დაუსაბუთებელია პალატის მსჯელობა, რომ მყიდველის მიერ ბეს თანხის 2 000 000 ლარის გადახდა წარმოადგენდა ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულებას, რაც თითქოს გამორიცხავს გადახდილი სადავო თანხის ბედ მიჩნევას, მიუხედავად მხარეთა მიერ ხელშეკრულებისთვის ზემოაღნიშნული სახელწოდების მინიჭებისა, ვინაიდან თანხის გადახდის საფუძველი მკაფიოდ იყო განსაზღვრული 2018 წლის 23 ოქტომბრის ხელშეკრულებით და იგი წარმოადგენდა ბეს თანხას და არა ავანსს. ხაზი უნდა გაესვას იმ გარემოებასაც, რომ მოსარჩელის მიერ თანხის ნაწილობრივ გადახდა არ იწვევდა გამყიდველის მიერ შემხვედრი ვალდებულების შესრულებას, ვიდრე მოსარჩელე არ გადაიხდიდა დარჩენილ თანხას.

17.5. სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 421-423-ე მუხლები, რითაც დაარღვია სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „გ“ პუნქტი. კასატორის განმარტებით, ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის და სამართლის განვითარებისთვის მნიშვენლოვანი იქნება სასამართლომ გამოიტანოს გადაწყვეტილება და მკაფიოდ გამიჯნოს ბეს და ავანსის ბუნება.

17.6. ამასთანავე, კასატორმა სადავოდ გახადა საქართველოს სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენცია მოცემული საქმესთან მიმართებაში და აღნიშნა, რომ 2018 წლის 23 ოქტომბრის ხელშეკრულების მე-11 პუნქტით მხარეებმა განსაზღვრეს ინგლისის სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენცია, ხოლო გამოსაყენებელ სამართლად მიიჩნიეს ინგლისისა და უელსის კანონმდებლობა. ხელშეკრულების ასეთი დათქმა გამორიცხავს მოცემული საქმის განხილვას საქართველოს სასამართლოების მიერ, ვინაიდან მას არ გააჩნია შესაბამისი კომპეტენცია განიხილოს და გადაწყვიტოს მოცემული დავა.

17.7. კასატორმა „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილზე და სსსკ-ის 21-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ გარიგების დადებისას მხარეებმა თავიდანვე გამოხატეს ნება და დავის წარმოშობის შემთხვევაში განსაზღვრეს განსჯადი სასამართლო - ინგლისის სასამართლოს სახით, ასევე გამოხატეს პროტესტი და მოითხოვეს დავის განხილვა მომხდარიყო ინგლისის სასამართლოს მიერ. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ საქმის განხილვისას უგულებელყო მხარეთა ნება, რომელიც გამომდინარეობს მათი შეთანხმებიდან.

18. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

18.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის 26 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

19. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

21. საკასაციო სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით (საკასაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, ექვემდებარება თუ არა საქმე სასამართლოს უწყებრივად და აქვს თუ არა მას მოცემულ კონკრეტულ საქმეზე საერთაშორისო კომპეტენცია) მიიჩნევს, რომ განსახილველ საქმეთან დაკავშირებით საქართველოს სასამართლოებს (შესაბამისი განსჯადობით) გააჩნიათ კანონმდებლობით მინიჭებული კომპეტენცია „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 და მე-18.3 მუხლების შესაბამისად. რამდენადაც, კასატორი პრეტენზიას აცხადებს საქართველოს სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენციის არარსებობის თაობაზე, საკასაციო პალატას მიზანშეწონილად მიაჩნია თავდაპირველად იმსჯელოს აღნიშნული შედავების საფუძვლიანობაზე.

22. საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სადავოდაა მიჩნეული საქართველოს სასამართლოების კომპეტენცია და გამოსაყენებელი ქვეყნის სამართალი. აღნიშნულის საფუძვლად დასახელებულია ხელშეკრულების მე-11 პუნქტი, (,,ხელშეკრულება შედგენილია ინგლისისა და უელსის კანონების შესაბამისად და ყველა ის საკითხი, რაც დარეგულირებული არ არის ხელშეკრულებით უნდა გადაწყდეს ინგლისისა და უელსის კანონების შესაბამისად. ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული ყველა დავა და უთანხმოება უნდა გადაწყდეს მოლაპარაკების გზით. მოლაპარაკებით შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში საქმე განიხილება ინგლისის სასამართლოში შესაბამისი კანონმდებლობის მიხედვით’’) სადაც მხარეებმა დავის წარმოშობის შემთხვევაში განსაზღვრეს განსჯადი სასამართლო - ინგლისის სასამართლოს სახით. საქმის განხილვისას გარიგების მე-11 პუნქტზე მითითებით მოპასუხემ გამოთქვა პროტესტი და მოითხოვა დავა განეხილა ინგლისის სასამართლოს.

23. საკასაციო პალატა მოიშველიებს „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლს, სადაც განსაზღვრულია თუ რომელი სამართლებრივი წესრიგი გამოიყენება უცხო ქვეყნის სამართალთან დაკავშირებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას, აგრეთვე საპროცესო სამართლის იმ ნორმებს, რომელიც გამოიყენება ასეთი საქმის წარმოებისას. ამავე კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, ამ კანონის დებულებები არ ვრცელდება საქართველოს სამართლის იმპერატიული ნორმების მოქმედებაზე, მიუხედავად იმისა, თუ რომელი ქვეყნის სამართალი გამოიყენება ურთიერთობათა მოწესრიგებისას.

24. კანონის მე-8 მუხლით დადგენილია საერთაშორისო კომპეტენციის პრინციპი, კერძოდ, საქართველოს სასამართლოებს აქვთ საერთაშორისო კომპეტენცია, თუ მოპასუხეს საქართველოში აქვს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. მე-9 მუხლი კი საერთაშორისო კომპეტენციის შემთხვევების ამომწურავ ჩამონათვალს ადგენს: საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ იმ შემთხვევაში, თუ: ა) მოპასუხე რამდენიმე პირია და ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს; ბ)ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების ადგილი საქართველოა; გ) სარჩელი ეხება მართლსაწინააღმდეგო ან მასთან გათანაბრებული ქმედებით მიყენებულ ზიანს და ასეთი ქმედების ჩადენა ან ზიანის მიყენება საქართველოში მოხდა; დ) დავა ეხება იმ საწარმოს ფილიალს, რომლის რეზიდენციაც საქართველოშია; ე) მამობის დადგენის ან ალიმენტის გადახდის საქმეებზე ბავშვის ან ალიმენტის მიმღების საცხოვრებელი ადგილი ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოშია; ვ) სარჩელის საგანია სამემკვიდრეო უფლების დადგენა, სამკვიდრო ქონების გაყოფა და მამკვიდრებელს გარდაცვალებისას საცხოვრებელი ადგილი, ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან სამკვიდრო ქონება საქართველოში ჰქონდა.

25. კანონის მე-18 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ უცხო ქვეყნის სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციაზე, თუ ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი უცხო ქვეყანაში აქვს.

26. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უცხო ელემენტის შემცველ დავებთან დაკავშირებით საქართველოს სასამართლოები საკუთარი კომპეტენციის დადგენისას ხელმძღვანელობენ „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისი დებულებებით (თუ საერთაშორისო ხელშეკრულება ან შეთანხმება, რომლის ხელშემკვრელი მხარეც არის საქართველო, სხვა რამეს არ ითვალისწინებს).

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს სასამართლოები განიხილვენ სამოქალაქო საქმეებს, რომლებშიც მონაწილეობენ უცხო ქვეყნის მოქალაქეები, მოქალაქეობის არმქონე პირები, საწარმოები და ორგანიზაციები. ასეთ საქმეებთან მიმართებაში საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ მაშინ, თუ მოპასუხის რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოშია.

28. მოცემულ შემთხვევაში უდავო გარემოებაა, რომ ხელშეკრულების მხარეები არიან საქართველოში რეგისტრირებული მეწარმე სუბიექტები, (შ.პ.ს. ,,ტ–ი“-ს იურიდიული მისამართია ქ.თბილისი, ....., ბ.14, ხოლო შ.პ.ს. ,,ო.მ.ჯ–ი“-ს მისამართია ქ.გორი, ..... #1\9 (თბილისი, .....), მხარეთა ფაქტობრივი ადგილსამყოფელია საქართველო, მათი საქმიანობა ხორციელდება საქართველოში, ხელშეკრულების მიხედვით სახელშეკრულებო უფლება-მოვალეობები უნდა შესრულებულიყო ამავე ტერიტორიაზე. ამდენად, დასახელებული გარემოებები ცხადყოფენ, რომ სახეზე არ გვაქვს უცხო ელემენტით დატვირთული კერძოსამართლებრივი ურთიერთობა.

29. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სასამართლოების მიერ კონკრეტულ დავასთან დაკავშირებით გამოსაყენებელი კანონმდებლობის განსაზღვრა ხდება „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე. „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის შესაბამისად, უცხო ქვეყნის სამართლის გამოყენებისას საქართველოს სასამართლო იღებს საჭირო ზომებს მისი ნორმების არსის დასადგენად, შესაბამის ქვეყანაში მათი ოფიციალური განმარტების, გამოყენების პრაქტიკისა და დოქტრინის გათვალისწინებით. თუ უცხო ქვეყნის სამართლის ნორმების არსის დადგენა ზემოაღნიშნულ ღონისძიებათა განხორციელების მიუხედავად უშედეგოა ან მოითხოვს გაუმართლებელ ხარჯებს, ხოლო პროცესის არცერთ მხარეს არ შეუძლია ნორმების არსის დადგენა და მათი გამოყენების დასაბუთება, სასამართლო იყენებს საქართველოს სამართალს. ამრიგად, უცხო ქვეყნის კანონმდებლობაზე, მასთან დაკავშირებულ პრაქტიკასა და დოქტრინაზე დაყრდნობა ქართულ საკოლიზიო სამართალში წარმოადგენს ფაქტის საკითხს და შესაბამისად, მითითების და მტკიცების ტვირთი ეკისრება დაინტერესებულ მხარეს, რაც შედის მტკიცების საგანში. თუმცა მტკიცების საგნის განსაზღვრა (ანუ რა ფაქტობრივი გარემოებები უნდა იქნას მოაზრებული მტკიცების საგანში) არის სამართლის საკითხი და მის სამართლებრივ მხარეს განსაზღვრავს მოსამართლე. აღნიშნული გულისხმობს იმას, რომ დაინტერესებული მხარის მხრიდან ყურადღების გამახვილების მიუხედავად, სასამართლომ თავისი ინიციატივით უნდა გამოიკვლიოს უცხო ქვეყნის კანონმდებლობის გამოყენების საკითხი.

30.საქართველო იურიდიული პირების „ეროვნულობის“ დადგენის საკითხში აღიარებს იურიდიული პირის მმართველობის ცენტრის ადგილსამყოფელის პრინციპს (განსხვავებით მრავალ ქვეყანაში გავრცელებული ინკორპორაციის პრინციპისაგან). კერძოდ, „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ კანონის 24-ე მუხლის მიხედვით, იურიდიული პირის უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა განისაზღვრება იმ ქვეყნის სამართლით, სადაც იურიდიული პირის ადმინისტრაციას აქვს ფაქტობრივი ადგილსამყოფელი. აღნიშნული დოქტრინა ასახულია ამავე კანონის 36-ე მუხლის მე-2 წინადადებაშიც, რომლის თანახმად, ივარაუდება, რომ ხელშეკრულება ყველაზე მჭიროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც მხარეს, რომელსაც დამახასიათებელი სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შეესრულებინა, ხელშეკრულების დადებისას ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ადმინისტრაციის რეზიდენცია.

31ამრიგად, ქართული კანონმდებლობის მიხედვით, იურიდიული პირი ექვემდებარება იმ ქვეყნის სამართალს, სადაც მას გააჩნია ცენტრალური ადმინისტრაციის ადგილსამყოფელი.

32.სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობების განსაზღვრა, კერძოდ, ხელშეკრულებათა განმარტება, შესრულება, შეწყვეტა, აგრეთვე, ბათილობის შედეგები, ვალდებულებათა დარღვევა, წინასახელშეკრულებო და ხელშეკრულების შემდგომი ვალდებულებების დარღვევის ჩათვლით, წესრიგდება მხარეების მიერ არჩეული ქვეყნის სამართლით, ხოლო თუ მხარეებს არ აურჩევიათ რომელიმე ქვეყნის სამართალი, ხელშეკრულება დაექვემდებარება მასთან ყველაზე უფრო მჭიდროდ დაკავშირებული ქვეყნის სამართალს. მხარეების მიერ სამართლის არჩევის შემთხვევაშიც, იგი ჩაითვლება ბათილად, თუ იგი უგულებელყოფს ხელშეკრულებასთან ყველაზე მჭიდროდ დაკავშირებული ქვეყნის სამართლის იმპერატიულ ნორმებს. (საქართველოს კანონი „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“, 35-ე და 36-ე მუხლები).

33.ივარაუდება, რომ ხელშეკრულება ყველაზე მჭიროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც მხარეს, რომელსაც დამახასიათებელი სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შეესრულებინა, ხელშეკრულების დადებისას ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ადმინისტრაციის რეზიდენცია (საქართველოს კანონი „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“, 36-ე მუხლის პირველი პუნქტი).

34. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას მასზედ, რომ სასამართლოს განსჯადობისა თუ საერთაშორისო კომპეტენციის საჯარო-სამართლებრივი მნიშვნელობიდან გამომდინარე მისი მოწესრიგება ვერ დაექვემდებარება მხარეთა მიერ სსკ-ის 319-ე მუხლით განმტკიცებული კერძო სამართლის ფუძემდებლურ პრინციპს - „ნების ავტონომიას“. მხოლოდ გარიგების მონაწილეთა მიერ კონკრეტული სახელმწიფოს სამართლის იურისდიქციის აღიარება ვერ აქცევს მას ნამდვილ პირობად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა კასატორის პრეტენზიას საქართველოს სასამართლოს საერთაშორისო კომპეტენციის არ არსებობასთან დაკავშირებით უსაფუძვლოდ მიიჩნევს.

35. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია;

37. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარეთა თანამშრომლობა, მეორე მხარის ინტერესების გათვალისწინება, მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების გამოჩენა საჭიროა ამ ურთიერთობის ნორმალურად განვითარებისათვის.

38. სსკ-ის 316-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ხელშეკრულების ყოველ მხარეს ვალდებულების შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ავალდებულებს გამოიჩინოს მეორე მხარის ქონებისა და უფლებებისადმი გულისხმიერება. გულისხმიერების ვალდებულება მხარეებისათვის დამატებითი ვალდებულების დაკისრებას არ გულისხმობს, ყოველთვის ვალდებულების შინაარსშივე მოიაზრება და ერთგვარ მორალურ კატეგორიას განეკუთვნება.

39. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლის თანახმად, ბედ მიიჩნევა ფულადი თანხა, რომელსაც ხელშეკრულების ერთი მხარე აძლევს მეორე მხარეს და ამით დასტურდება ხელშეკრულების დადების ფაქტი.

40. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ბე მიეკუთვნება ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის დამატებით საშუალებებს და წარმოადგენს ქონებრივი ხასიათის მქონე მოთხოვნის უზრუნველყოფის ვალდებულებით-სამართლებრივ საშუალებას. ბედ მიიჩნევა ფულადი თანხა, რომელსაც ხელშეკრულების ერთი მხარე გადასცემს მეორეს და რომლითაც დასტურდება ხელშეკრულების დადების ფაქტი. ბეს სამართლებრივი მომავალი დამოკიდებულია ძირითადი, უზრუნველყოფილი ვალდებულების სამართლებრივ ბედზე და, შესაბამისად, არ არსებობს ბე ძირითადი სახელშეკრულებო ვალდებულების გარეშე. აღნიშნულ გარემოებას განაპირობებს ბეს აქცესორული ხასიათი, რომლითაც ბე უშუალო კავშირშია ძირითადი, უზრუნველყოფილი ხელშეკრულების არსებობასა და მის ნამდვილობასთან.

41. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით მკაფიოდ არის განსაზღვრული ბეს საგანი. ბეს საგანს წარმოადგენს მხოლოდ ფულადი თანხა. შესაბამისად, აღნიშნული მოთხოვნის უზრუნველყოფის დამატებითი საშუალების საგნად დაუშვებელია სამოქალაქო ბრუნვაში მყოფი სხვა ქონების გამოყენება. სამოქალაქო კოდექსით არ არის დადგენილი ბეს შესაძლო ოდენობა და მისი მოცულობას მხარეები ურთიერთშეთანხმებით ადგენენ. ხელშეკრულების მხარეებს ევალებათ ბეს ოდენობის განსაზღვრა სახელშეკრულებო კეთილსინდისირების პრინციპის დაცვით (იხ. დამატებით: Gottwald, in MüKo BGB, 5. Aufl., 2009, § 336,Rn.2)

42. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ვინაიდან ბე უმთავრესად წარმოადგენს სახელშეკრულებო ვალდებულებით გათვალისწინებული გადასახდელი თანხის ნაწილს (როდესაც ბე იანგარიშება ხელშეკრულების ფასში), ბეს მოცულობა უნდა იყოს ნაკლები ხელშეკრულებით გადასახდელი სრული თანხის ოდენობაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში ადგილი ექნებოდა არა ვალდებულების უზრუნველყოფას, არამედ ვალდებულების შესრულებას. ბე მხარეთა შეთანხმების შედეგია. ბეს შესახებ შეთანხმებაში მონაწილეობენ ძირითადი სახელშეკრულებო ვალდებულების მხარეები, კერძოდ, ძირითადი ვალდებულების მოვალე, როგორც ბეს მიმცემი და ძირითადი ვალდებულების კრედიტორი, როგორც ბეს მიმღები. სამოქალაქო კოდექსი არ აწესებს ბეს შეთანხმების სავალდებულო ფორმას. შესაბამისად, ბეს შესახებ შეთანხმება შეიძლება დაიდოს, როგორც ზეპირი, ასევე წერილობითი ფორმით. იურიდიული შედეგებით თუ ვიმსჯელებთ, ორივე შემთხვევაში ბე საჭიროებს ძირითადი ხელშეკრულებისათვის დაწესებული ფორმის დაცვას.

43. ბეს უზრუნველყოფითი ფუნქცია ემსახურება, როგორც ბეს მიმცემი, ასევე, ბეს მიღები მხარის სამართლებრივი ინტერესების დაცვას. აღნიშნული მოსაზრების საფუძველს გვაძლევს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული ბეს მომწესრიგებელ ნორმათა შინაარსი, კერძოდ, ვალდებულების შეუსრულებლობის დროს ბეს სამართლებრივი რეგულირების წესი. ბე ერთგვარი ფსიქოლოგიური ზემოქმედების საშუალებაა, როგორც ბეს მიმცემზე ასევე ბეს მიმღებზე, რათა მათ ნაკისრი ვალდებულება შეასრულონ. კერძოდ, ბეს ორმაგი უზრუნველმყოფი ხასიათი გააჩნია. იგი ბადებს უზრუნველმყოფ და სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ეფექტს ხელშეკრულების ორივე მხარისათვის. ბეს მიმცემმა იცის, რომ მის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში დაკარგავს ბეს თანხას. ბეს მიმღებს კი, ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ბეს ორმაგად უკან დაბრუნება მოუწევს.

44. ქართულ სინამდვილეში ბე, ასევე, გადახდის ფუნქციასაც ასრულებს. ბეს ერთი მხარე გადასცემს მეორეს ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, თუმცა ბეს მიმცემი არ კარგავს ბეს თანხას. ბეს მიმცემის მიერ ვალდებულების შესრულების და ძირითადი ვალდებულების საგნისა და ბეს საგნის იდენტობის შემთხვევაში, ბე ჩაითვლება ვალდებულების შესრულების ანგარიშში. აღნიშნული დებულება ხაზს უსვამს იმას, რომ ბე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ძირითადი ვალდებულების საგანს აღმატებული რაიმე დამატებითი ვალდებულება არ არის. ბეს მიმცემს, ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში, არ წარმოეშობა რაიმე დამატებითი შესრულების ვალდებულება. (იხ. დამატებით: ლ.ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, 2012, გვ. 251).

39. იმისათვის, რომ ბე დარჩეს ბეს მიმღებს, აუცილებელია ხელშეკრულების დარღვევა ბეს მიმცემის მიერ. თუმცა, მხოლოდ თვითონ ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტი არ არის ბეს დატოვების საკმარისი საფუძველი. ასევე, აუცილებელია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევა ბეს მიმცემის ბრალით იყოს გამოწვეული (სსკ-ის 423-ე მუხლი). ბეს პირობები შეიძლება დაირღვეს პირადად ბეს მიმცემის, მისი კანონიერი წარმომადგენლისა ან იმ პირის მიერ, რომელსაც იგი იყენებს საკუთარი ვალდებულების შესასრულებლად. თუკი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევაში ბეს მიმცემს ბრალი არ მიუძღვის, ბეს მიმღებმა ბე უკან უნდა დააბრუნოს. (იხ.სუსგ.ას#- ას-1476-2019, 7.02.2020წ)

40. ავანსის ცნება კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული, თუმცა ამ სამართლებრივ ინსტიტუტს ფართო გამოყენება აქვს პრაქტიკაში. ავანსი არის ფულადი თანხის გადახდა, რომელიც ხორციელდება უკვე დადებული ხელშეკრულების შესასრულებლად, მაშინ როდესაც ბე ადასტურებს ხელშეკრულების დადებას. ავანსი არ ატარებს აგრეთვე იმ უზრუნველყოფის საშუალების ფუნქციას, რომელიც დამახასიათებელია ბესთვის. (იხ. დამატებით: ლ. ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, თბილისი, 2012, გვ.252.) (იხ. სუსგ #ას -1166-2019, 6.04.2019წ)

41. საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს მოთხოვნას გადახდილი თანხის უკან დაბრუნებასთან დაკავშირებით, რამდენადაც საქმის ფაქტობრივი გარემოებები მოწმობს, რომ არ არსებობს გადახდილი (2 000 000 ლარი) თანხის მოპასუხისთვის დატოვების სამართლებრივი საფუძველი. მიუხედავად მხარეთა მიერ ხელშეკრულების დასათაურებისა („ბეს გადახდის ხელშეკრულება“) სსკ-ის 421-423-ე მუხლების მიზნებიდან გამომდინარე იგი ვერ განიხილება მოთხოვნის უზრუნველყოფის დამატებით საშუალებად, რამეთუ „ბეს“ სახით გადახდილი თანხა შეადგენს მთლიანი გადასახდელი თანხის 40%-ს, რაც გონივრული სტანდარტიდან გამომდინარე ვერ მოექცევა „ბეს“ სამართლებრივ რეგულირებაში. მართალია, კოდექსით არ არის განსაზღვრული ბეს ოდენობა და იგი შესაძლოა დაექვემდებაროს გარიგების მონაწილეთა შეთანხმებას სსკ-ის 319-ე მუხლიდან გამომდინარე, თუმცა, ხელშეკრულების მხარეებს ევალებათ ბეს ოდენობის განსაზღვრა სახელშეკრულებო კეთილსინდისირების პრინციპის დაცვით. იმ პირობებში, როდესაც ნასყიდობის საგანი არის 20 ავტომანქანა, რომელთა მთლიანი ღირებულება შეადგენს 5 000 000 ლარს, ხოლო მოპასუხეს შეთანხმებიდან გამომდინარე გადახდილი აქვს 2 000 000 ლარი, გაზიარებული უნდა იქნას სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ 2018 წლის 23 ოქტომბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოსარჩელეს ვალდებულება შესრულებული აქვს ნაწილობრივ, რაც გამორიცხავს გადახდილი სადავო თანხის ბედ მიჩნევას, მიუხედავად გარიგებაზე მინიჭებული სახელწოდებისა.

45. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპალციო პალატის მსჯელობას მასზედ, რომ 2018 წლის 23 ოქტომბრის წერილობითი შეთანხმება მიმართული იყო სამომავლოდ საკუთრების უფლების გადაცემისაკენ, შესაბამისი საფასურის გადახდის სანაცვლოდ, რაც სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის შესაბამისად ექცევა ნასყიდობის ხელშეკრულების რეგულირების სფეროში.

46. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი. ხელშეკრულებაზე უარის თქმას, სამართლებრივ შედეგებს არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე, ხოლო წინაპირობებს 405-ე მუხლები.

47. დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ჯეროვნად შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულება საფასურის პირველი ნაწილის _ 2 000 000 ლარის სრულად დაფარვის შესახებ და ჰქონდა კეთილსინდისიერი მცდელობა დარჩენილი თანხა გადაეხადა დამატებით 25 დღის ვადაში, რის შესახებაც მიმართა შ.პ.ს. ,,ო.მ.ჯ–ს“ შესაბამისი დასაბუთებით. შ.პ.ს. ,,ო.მ.ჯ–მა“ ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე უარი განაცხადა დამატებით 25 დღის განსაზღვრაზე, მაშინ როდესაც მისი კონტრაგენტის მხრიდან შესრულებული იყო სრული ვალდებულების 40%. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანს შეადგენდა 20 ინდივიდუალურად განსაზღვრული დამოუკიდებელი ობიექტი _ ავტომანქანა და ნასყიდობის საგანი არ იყო 5 000 000 ლარად ღირებული ერთი ნივთი.

48. სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ პუნქტის შესაბამისად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია ვითომ კრედიტორს მოსთხოვოს მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს.

49. ამდენად, ,შპს „ტ–ის“ მიერ მოპასუხისთვის გადახდილი 2 000 000 ლარი წარმოადგენს ნასყიდობის საფასურს, რომელიც გარიგებით შეთანხმებული შედეგის მიუღწევლობის გამო, ორმხრივი რესტიტუციის პრინციპიდან გამომდინარე ექვემდებარება უკან დაბრუნებას.

50. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით ვერ დაასაბუთა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა.

51. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

52. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

53. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

54. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

55. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

56. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე „თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი“. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 8 000 ლარის 70% - 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს "ო.მ.ჯ–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ შპს "ო.მ.ჯ–ს (ს/ნ: ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8 000 ლარის (საგადახდო დავალება N1592308642, გადახდის თარიღი 2020 წლის 16 ივნისი), 70% – 5600 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე

ვ. კაკაბაძე