საქმე №ას-744-2020 06 ნოემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ქ.ე.ვა“, ინდივიდუალური ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „გ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ.ნ–ძე, თ.ღ–ა, მ.ჯ–ა, ნ.ნ–ძე, დ.ე–ძე (მოპასუხე)

მესამე პირი (დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე მოპასუხის მხარეს) სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 31 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „ე–ამ“ და ინდივიდუალურ ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „გ–მა“ (შემდეგში: პირველი და მეორე მოსარჩელე ან შემდგომში ერთად წოდებული, როგორც მოსარჩელეები ან კასატორები) სარჩელი აღძრეს ბ.ნ–ძის, თ.ღ–ას, მ.ჯ–ას, ნ.ნ–ძის და დ.ე–ძის (შემდეგში : პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე, მეხუთე მოსარჩელე ან შემდგომში ერთად წოდებული, როგორც მოპასუხეები ან მოწინააღმდეგე მხარეები), რომლითაც მოითხოვეს, რომ უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნეს მოსარჩელეთა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......ქ.N9/11-ში, 5 სართულიანი შენობის მე-2-ე და მე-5-ე სართული (შემდეგში - სადავო უძრავი ნივთი) და გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცეს მოსარჩელეებს.

2. მოსარჩელეთა განმარტებით, მოპასუხეები არიან იძულებით გადაადგილებული პირები, რომლებიც შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობენ სადავო უძრავ ქონებას. მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა ისინი არ ათავისუფლებენ დაკავებულ ფართს.

3. მოპასუხეებმა შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ ისინი არიან დევნილები, რომლებიც 20 წელია სადავო ფართს ფლობენ მართლზომიერად და რეგისტრირებულნი არიან მისამართზე. რეგისტრაცია თავის დროზე განხორციელდა ქონების მესაკუთრის - სახელმწიფო თანხმობით. მოპასუხეებს სახელმწიფოსგან სხვა რაიმე ფართი ან კომპენსაცია არ გადასცემიათ. სადავო ფართი წარმოადგენს კომპაქტურად დასახლებულ ობიექტს, რომელიც საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში მოყვანილი იქნა მოპასუხეების მიერ, სახელმწიფოს დახმარებით.

4. მესამე პირმა - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა მოპასუხეებს, მისი განმარტებით, ისინი არიან აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები, ცხოვრობენ კომპაქტურად ჩასახლების ობიექტში და არ უნდა გამოსახლდნენ ბინიდან, სანამ სახელმწიფო არ უზრუნველყოფს შესაბამისი ფართით.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 15.05.2019წ.-ის გადაწყვეტილებით სარჩელი უარყოფილი იქნა.

6. საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 160-164-ე მუხლებზე, ასევე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-4 და მე-14 მუხლებით და დაადგინა, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ იძულებით გადაადგილებულ პირებს, რომლებიც კანონის თანახმად მართლზომიერად ფლობდნენ სადავო ქონებას.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 15.05.2019წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა და მოითხოვეს მათი გაუქმება.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 31 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირეველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

9. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა ცნობილი, რომ 22.06.2007წ.-ს დაფუძნებული იქნა ამხანაგობა „გ–ი“, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელია სს „ე–ა“.

10. უძრავი ქონება, მდებარე, თბილისი, .....ქ. #9-11, საკადასტრო კოდით ......., 06.05.2015წ. მდგომარეობით რეგისტრირებული იყო ამხანაგობა „გ–ის“ საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია: სანოტარო აქტი ამხანაგობა „გ–ის“ დაფუძნებისა და ქონების გადაცემის შესახებ #1-2018.

11. დადგენილი იქნა, რომ „სანაცვლო შესრულების პირობით საკუთრების გადაცემის შესახებ“ 23.12.2015წ.-ის ხელშეკრულების თანახმად, მესაკუთრე ამხანაგობა „გ–მა“ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით ......., საკუთრებაში გადასცა ინვესტორს შპს „ს.დ–ს“ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართების აშენების მიზნით. აღნიშნული ხელშეკრულების 1.14 პუნქტის თანახმად, მხარეების შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულების ხელმოწერის მომენტისათვის მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობები, მათ დემონტაჟებამდე რჩება ამხანაგობის ან/და მის მიერ უფლებამოსილი პირის მფლობელობასა და სარგებლობაში, რაც მოიცავს შენობა-ნაგებობებიდან შემოსავლის მიღების უფლებასაც.

12. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ სადავო უძრავი ქონების, მდებარე, თბილისი, ........ ქუჩა #9-11 ამჟამინდელი მესაკუთრეა შპს „ს.დ–ი“ და დღეის მდგომარეობით მიწის საკადასტრო კოდია #....... (ძველი ს/კ ........). შესაბამისად, მოსარჩელეები, როგორც სადავო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი (მართლზომიერი) მფლობელები ითხოვენს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან სადავო ნივთის გამოთხოვას.

13. სააპელაციო სასამართლომ განსახილველი დავის სამართლებრივი შეფასების მიზნით მოიშველია საქართევლოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 159-ე, 162-ე, 163-ე, 164-ე მუხლები და განმარტა, რომ მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არა მართლზომიერი მფლობელობა მიუთითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში. ამრიგად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირი, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები. კანონი გამიჯნავს კეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნას (160-ე - 161-ე მუხლები) და მართლზომიერი მფლობელის მოთხოვნას (162-ე მუხლი), ასევე, არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (163-ე მუხლი) და არაკეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (164-ე მუხლი) (იხ. სუსგ №ას-524-493-2012, 4 ოქტომბერი, 2012 წელი; სუსგ №ას-1105-1062-2016, 17 მარტი, 2017წელი).

14. მოპასუხეების მფლობელობის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლების კვლევისა და და ამ გზით, უფლებათა უპირატესობის/კონკურენციის საკითხის გადასაწყვეტად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეები არიან სადავო ნივთის მართლზომიერი მფლობელები, რამდენადაც, როგორც ეს დადგენილია ისინი წარმოადგენენ იძულებით გადაადგილებულ პირებს - დევნილებს.

15. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 30.10.2015წ. წერილით ირკვევა, რომ პირველი, მესამე და მეოთხე მოპასუხე რეგისტრირებულნი იყვნენ დევნილებად თბილისი, ....... ქ. 11-ში მდებარე „ე–ას“ შენობაში 1999 წლის აპრილიდან (იხ:, ტ. 1, ს.ფ. 238). მითითებული პირების სადავო ფართში რეგისტრაციის ფაქტი ასევე დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი დევნილის ანკეტით. საქმის მასალებით (დევნილათა ანკეტით) ასევე დასტურდება მეხუთე მოპასუხის (დაბადებული 25.04.2015წ.) მისამართზე რეგისტრაციის ფაქტი. რაც შეეხება მეორე მოპასუხეს, იგი წარმოადგენს ოჯახის წევრს (იხ:, ტ.2, ს.ფ.341-343, 355, ტ.1, ს.ფ. 233). მოპასუხეები უთითებენ, რომ სადავო ფართის დაკავების დღიდან მისი ფლობა არ შეუწყვეტიათ (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 15.05.2019წ. სხდომის ოქმი). ამდენად, მოსარჩელეთა მიერ 23.12.2015წ. ხელშეკრულების საფუძველზე მფლობელობის უფლების მოპოვების მომენტში, მოპასუხეები უკვე ფლობდნენ სადავო ფართს.

16. ზემოაღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ.

17. მაშასადამე, დადგენილი იქნა, რომ მოპასუხეების მიერ დაკავებული ფართი წარმოადგენს კომპაქტურად (ორგანიზებულად) ჩასახლების ობიექტს. კერძოდ, დევნილთა ანკეტებში, რომლის მიხედვითაც მოპასუხეები რეგისტრირებულნი არიან თბილისი, ....... #11-ში, განსახლების ფორმად მითითებულია „ორგანიზებული“, რაც გულისხმობს კომპაქტურ ჩასახლებას.

18. ამასთან, „იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, იძულებითი გადაადგილებისას უსახლკაროდ დარჩენილ დევნილს სამინისტრო სხვა შესაბამის სახელმწიფო უწყებებთან ერთად უზრუნველყოფს სათანადო საცხოვრებლით. სათანადო საცხოვრებლით უზრუნველყოფისას სამინისტრო არეგისტრირებს დევნილს განსახლების ადგილზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს წარმომადგენელმა თბილისის საქალაქო სასამართლოში 15.05.2019წ. გამართულ სხდომაზე დაადასტურა, რომ მოპასუხეები სახელმწიფომ განასახლა სადავო მისამართზე. ასევე ზემოთმითითებული კანონის მე-14 მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დევნილის/დევნილი ოჯახის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობი, ამ კანონის მე-4 მუხლის „პ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულის გარდა, არის ის საცხოვრებელი ფართობი, სადაც ამ კანონის ამოქმედებამდე დევნილი განასახლა სახელმწიფომ, რომელიც მონაცემთა ბაზაში აღრიცხული იყო, როგორც დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლების ობიექტი, რომელშიც სამინისტრო ყოველწლიური სახელმწიფო ბიუჯეტის შესაბამისად ანაზღაურებდა ადმინისტრაციის, საყოფაცხოვრებო და კომუნალური (მათ შორის, მოხმარებული ელექტროენერგიის) მომსახურების ხარჯებს და რომელიც სახელმწიფო ან კერძო საკუთრება იყო. საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომლითაც ირკვევა, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო 2009-2011წწ. ახორციელებდა კომპაქტურად ჩასახლებული დევნილებისათვის წყლისა და ელექტროენერგიის ნაწილის ანაზღაურებას. ჩამონათვალში მითითებულია ....... (ტ.2, ს.ფ. 390-404, 417-437).

19. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, ასევე დგინდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დევნილთა მიერ მოხმარებული კომუნალური ხარჯების ნაწილის ანაზღაურების ფაქტი, მაშინ არსებობს პრეზუმფცია იმისა, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და ფართი მოპასუხეებმა დაიკავეს კანონიერად.

20. სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. თავის მხრივ, კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არამართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში ვლინდება. ამდენად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდანაა ნაწარმოები. ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერი ფლობის საფუძველი.

21. „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ამ კანონის მე-6 მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული მიზეზის აღმოფხვრამდე ან დევნილის გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფამდე დევნილს არ ასახლებენ მის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობიდან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც:ა) დევნილთან ფორმდება წერილობითი შეთანხმება მის მიერ დაკავებული ფართობის სანაცვლოდ მისი სათანადო ფულადი ან სხვა სახის დახმარებით უზრუნველყოფის თაობაზე; ბ) დევნილს გამოეყოფა შესაბამისი საცხოვრებელი ფართობი, რომლითაც არ გაუარესდება მისი საყოფაცხოვრებო პირობები; გ) ხდება სტიქიური ან სხვა მოვლენა, რომელიც ითვალისწინებს კომპენსაციას და რეგულირდება საერთო წესით.

22. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სახელმწიფოს მოპასუხეებისათვის არც კომპენსაცია მიუცია ბინის სანაცვლოდ და არც სანაცვლო ბინა არ გადაუცია. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება აპელანტის მიერ საქმეში წარმოდგენილი არ არის. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას.

23. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა, შემდეგი საფუძვლებით:

24. კასატორები მიუთითებენ სსკ-ის 155-ე, 158-ე, 161-ე, 162-ე 164-ე, 170-ე და 172-ე მუხლებზე. ისინი ასევე, მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონი.

25. კასატორები მიუთითებენ მოპასუხეთა მფლობელობის არამართლზომიერებაზე, რაც, მათი მოსაზრებით, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

27. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

28. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს - მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ნივთის გამოთხოვა - მოთხოვნა, სსკ-ის 160-ე (თუ კეთილსინდისიერ მფლობელს ჩამოერთმევა მფლობელობა, მას სამი წლის განმავლობაში შეუძლია ახალ მფლობელს ნივთის უკან დაბრუნება მოსთხოვოს. ეს წესი არ გამოიყენება მაშინ, როცა ახალმფლობელს აქვს მფლობელობის უკეთესი უფლება. მფლობელობის უკან დაბრუნების მოთხოვნა შეიძლება, გამოყენებულ იქნეს უკეთესი უფლების მქონე პირის მიმართაც, თუკი მან ნივთი მოიპოვა ძალადობის ან მოტყუების გზით) მუხლიდან გამომდინარეობს. აღნიშნული მოთხოვნა განხორციელებადი იქნებოდა, შემდეგი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, სახელდობრ: მოსარჩელე უნდა იყოს სადავო ნივთის კეთილსინდისიერი მფლობელი; მას სხვა პირის მხრიდან ჩამორთმეული უნდა ჰქონდეს მფლობელობა სადავო ნივთზე და ახალ მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უკეთესი უფლება.

29. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის არგუმენტი, ვერ დააბრკოლებს მოპასუხეთა მფლობელობის მართლზომიერებას, რამდენადაც დადგენილია და საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის ის გარემოება, რომ სადავო უძრავი ქონების, მდებარე, თბილისი, ........ ქუჩა #9-11 ამჟამინდელი მესაკუთრეა შპს „ს.დ–ი“ და დღეის მდგომარეობით მიწის საკადასტრო კოდია #..... (ძველი ს/კ ......). ამდენად, მოსარჩელეები (კასატორები), როგორც სადავო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი (მართლზომიერი) მფლობელები ითხოვენს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან სადავო ნივთის გამოთხოვას. თუმცა, სადავო საკითხის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია სადავო უძრავი ნივთზე მოპასუხეების (მოწინააღმდეგე მხარე) მფლობელობის საფუძვლები. ამ თვალსაზრისით კი, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს მოცემულ საქმეზე დადგენილად ცნობილ იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ იძულებით გადაადგილებულ პირებს - დევნილებს. ხოლო, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 30.10.2015წ. წერილით ირკვევა, რომ პირველი, მესამე და მეოთხე მოპასუხეები რეგისტრირებულნი იყვნენ დევნილებად თბილისი, ალ. ........ ქ. 11-ში მდებარე „ე–ას“ შენობაში 1999 წლის აპრილიდან. მითითებული პირების სადავო ფართში რეგისტრაციის ფაქტი ასევე დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი დევნილის ანკეტით. საქმის მასალებით (დევნილათა ანკეტით) ასევე დასტურდება მეხუთე მოპასუხის (დაბადებული 25.04.2015წ.) მისამართზე რეგისტრაციის ფაქტი. რაც შეეხება მეორე მოპასუხეს, იგი წარმოადგენს ოჯახის წევრს.

30. ამასთან, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას იმასთან დაკავშირებით, რომ როდესაც სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს (იხ., ამ განჩინების პ. 19), ასევე, დგინდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დევნილთა მიერ მოხმარებული კომუნალური ხარჯების ნაწილის ანაზღაურების ფაქტი, მაშინ არსებობს პრეზუმფცია იმისა, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და ფართი მოპასუხეებმა დაიკავეს კანონიერად.

31. იმავდროულად, მხედველობაშია მისაღები „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის დანაწესი, რომლის მიხედვით, ამ კანონის მე-6 მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული მიზეზის აღმოფხვრამდე ან დევნილის გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფამდე დევნილს არ ასახლებენ მის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი ფართობიდან, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც:ა) დევნილთან ფორმდება წერილობითი შეთანხმება მის მიერ დაკავებული ფართობის სანაცვლოდ მისი სათანადო ფულადი ან სხვა სახის დახმარებით უზრუნველყოფის თაობაზე; ბ) დევნილს გამოეყოფა შესაბამისი საცხოვრებელი ფართობი, რომლითაც არ გაუარესდება მისი საყოფაცხოვრებო პირობები; გ) ხდება სტიქიური ან სხვა მოვლენა, რომელიც ითვალისწინებს კომპენსაციას და რეგულირდება საერთო წესით.

32. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველი სარჩელის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს ის გარემოება, რომ როგორც დადგენილია, სახელმწიფოს მოპასუხეებისათვის არც კომპენსაცია მიუცია ბინის სანაცვლოდ და არც სანაცვლო ბინა არ გადაუცია. შესაბამისად, მოპასუხეები წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას.

33. ერთ-ერთ საქმეზე უძრავი ნივთის მფლობელობის მართლზომიერებაზე მითითებისას, საკასაციო პალატამ აღნიშნა შემდეგი: „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძლებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ მოპასუხეები სახელმწიფომ განასახლა სადავო მისამართზე. სადავო უძრავი ქონება დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) ჩასახლების ობიექტს წარმოადგენს. დევნილის სტატუსის მქონე პირი კონკრეტული სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელად რომ იქნეს მიჩნეული, შესაძლოა, სახელმწიფოს შესაბამისი ორგანოების ამა თუ იმ მოქმედებიდანაც დგინდებოდეს, კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ ლტოლვილთა სამინისტრო წერილობით ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, მაშინ არსებობს პრეზუმფცია იმისა, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და ფართი დაიკავეს კანონიერად. დადგენილია, რომ მოპასუხეთათვის სახელმწიფოს არც კომპენსაცია არ მიუცია ბინის სანაცვლოდ და არც სანაცვლო ბინა არ გადაუცია, რის გამოც, მესაკუთრე კანონიერი ბოჭვის ფარგლებში რჩება, რადგან არსებობს კანონისმიერი დათქმა - პირობა, რომ კომპაქტური ჩასახლების ადგილებიდან არ შეიძლება დევნილთა გამოსახლება შესაბამისი ფართობით უზრუნველყოფის ან ანაზღაურების გარეშე, შესაბამისად, მოცემული დავა ვერ მოექცევა სსკ-ის 172-ე მუხლის რეგულირების სფეროში“ (სუსგ Nას-317-317-2018, 18 მაისი, 2018, პპ.16-20).

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

35. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა, რომელიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

37. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ქ.ე.ვა“-ს და ინდივიდუალური ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „გ–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს სს „ქ.ე.ვა“-ს (ს.ნ: №......) და ინდივიდუალური ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „გ–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით სს „ე–ა“-ს (ს/კ:......) მიერ 2020 წლის 2 ოქტომბერს №5168965689 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ე. გასიტაშვილი