საქმე №ას-1578-2019 5 ივნისი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ე.ფ–ი, ზ.ფ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.პ–უ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

საკითხი რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ......., N1, ფართი 15.00 კვ.მ, ს/კ N ...... საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მ.პ–უს (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი) სახელზე. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს 07/01/1993წ. დამოწმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება N2-77 (ს.ფ. 24-25);

2. ზ.ფ–ის (შემდეგში: მოპასუხე, კასატორი) საკუთრებაშია უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ......., 31.53 კვ.მ, საკადასტრო კოდით: N........ საკუთრების უფლებადამდგენი დოკუმენტია საკუთრების უფლების მოწმობა N2309, დამოწმების თარიღი 17/09/2008 (ს.ფ. 53-54)

3. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

3.1.თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 დეემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელემ მოითხოვა წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტში მითითებული მოპასუხისა და ე.ფ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილიყო უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ......., N1, ს/კ ...... და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადასცემოდა მესაკუთრეს. მოსარჩელემ იშუამდგომლა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევა;

3.2. საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხეთა განმარტება, რომ ისინი ფლობენ მხოლოდ ზ. ფ–ის საკუთრებაში არსებულ 31.53 კვ.მ ფართის ბინას N2, რომელიც მდებარეობს თბილისში, .... და ამიტომ უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე.

3.3. საქალაქო სასამართლომ სადავო ფაქტობრივ გარემოებებზე იმსჯელა და დაადგინა, რომ დავა ეხება ერთ შენობას, რომელსაც სხვადასხვა ქუჩა ესაზღვრება და ეს განაპირობებს იმ გარემოებას, რომ ....ქუჩა არის საჯარო რეესტრის ამონაწერით ერთი ფართის მისამართი, ხოლო ..... ქუჩა - მოპასუხის საკუთრების მისამართი.

3.4. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ მოპასუხეები ფლობენ მის საკუთრებაში არსებულ 15.00 კვ.მ ფართს, რომელიც მდებარეობს ქ. თბილისში, ....... მოპასუხემ ეს გარემოება წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სადავოდ გახადა და განმარტა, რომ ფლობს მხოლოდ მის კუთვნილ 31.53 კვ.მ ფართს, საკადასტრო კოდით N.......

3.5.მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ მოითხოვა მისი კუთვნილი უძრავი ქონებიდან მოპასუხეთა გამოსახლება და უფლების დამადასტურებლად სასამართლოს წარუდგინა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან. ამ მტკიცების საწინააღმდეგოდ მოპასუხემ, ასევე წარუდგინა სასამართლოს კუთვნილი ქონების თაობაზე ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და განმარტა, რომ ფლობს მხოლოდ მის საკუთრებას და არა მოსარჩელის ფართს.

3.6. მხარეთა განმარტებებისა და მათ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივად გაანალიზების შედეგად სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე, 103-ე მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე, მტკიცების ტვირთი შეუბრუნა მოსარჩელეს, რადგან სწორედ მისი დასადასტურებელია, რომ მოპასუხეები ნამდვილად მოსარჩელის უძრავ ქონებას ფლობენ არამართლზომიერად. საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელეს განუმარტა, რომ ზემოაღნიშნული გარემოების დადგენა შეუძლებელია მხოლოდ ახსნა-განმარტებების საფუძველზე. სსსკ-ის ზემოთ დასახელებული ნორმების შესაბამისად, თითოეული მხარე არის ვალდებული, დაამტკიცოს მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები;

3.7. საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი წინაპირობების დამტკიცება, რაც მისი სარჩელის დაკმაყოფილებას დაედებოდა საფუძვლად. სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. ამ ნორმიდან გამომდინარე, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება;

3.8. სასამართლომ განმარტა, რომ, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვასთან დაკავშირებულ დავებში უმნიშვნელოვანესია მოხდეს იმ ნივთის იდენტიფიცირება, რომლის გამოთხოვასაც მხარე მოითხოვს, აღნიშნული კი მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებით ვერ იქნება დადგენილი. განსახილველ შემთხვევაში, მართალია, მოსარჩელის საკუთრების უფლება აღრიცხულია საჯარო რეესტრში, ისევე როგორც მოპასუხის, თუმცა დადასტურებეულია, რომ ორივე ნივთი მოიცავს ერთ მთლიან შენობას. შესაბამისად იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოპასუხეები ფლობენ სწორედ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთს სსსკ-ის 102-103- ე მუხლებზე დაყრდნობით მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რაც, მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, სარწმუნოდ ვერ იქნა განხორციელებული, რის გამოც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი

4.1.მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა შემდეგ სააპელაციო პრეტენზიებზე დაყრდნობით:

4.1.1 აპელანტს არ ეძლევა შესაძლებლობა საკუთრებით ისარგებლოს, რადგან მოპასუხეები უკანონოდ ფლობენ უძრავ ქონებას, რასაც, მხარის მტკიცებით, ადასტურებს, როგორც ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ისე- თვითონ მოპასუხის განმარტება;

4.1.2 სასამართლომ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები, რადგან მოპასუხემ აღიარა, სადავო ნივთის ფლობის ფაქტი, როდესაც მთავარ სხდომაზე მოპასუხე ე.ფ–მა განმარტა, რომ მისი დარეგისტრირებული ფართის გვერდით არის მოსარჩელის კუთვნილი ფართი, ამ უკანასკნელმა კი ეს ფართი მოპასუხეს აჩუქა და ეხლა გაუგებარია, თუ რატომ ხდის სადავოდ და ითხოვს მოპასუხეთა გამოსახლებას. მოპასუხეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის მტკიცებულება, რომ მოსარჩელემ მას მიჰყიდა, აჩუქა ან სხაგვარად გადასცა ქონება. მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობით ირღვევა მოსარჩელის საკუთრების უფლება, რომელიც კონსტიტუციით არის გარანტირებული;

4.1.3. სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, რამაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა განაპირობა (იხ. სააპელაციო საჩივარი - ტ.1 , ს.ფ.97).

5. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა:

5.2. მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, ......., ფართი 15.00 კვ.მ, ს/კ N ....., რომელიც გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში უნდა გადაეცეს ქონების მესაკუთრეს (მოსარჩელეს).

5.3. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლის დასაბუთებისას მიუთითა, რომ მხარეთა შორის სადავო არ არის ის გარემოება, რომ დავა ეხება ერთ შენობას, რომელსაც სხვადასხვა ქუჩა ესაზღვრება და ეს განაპირობებს საჯარო რეესტრიდან მხარეთა მიერ წარმოდგენილ ამონაწერებში მითითებული ქუჩების დასახელებებს შორის სხვაობას. ამასთან, სადავო არ არის, რომ 31.53 კვ.მ ფართის გარდა სხვა ფართი არ არსებობს და მოპასუხეები ფლობენ მითითებულ ფართს (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სხდომის ოქმი 11.12.20., 11.17.03., 11.18.41., 11.20.45. ტ.1, ს.ფ.62-72). აქედან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილადა მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრებად რეგისტრირებულ 15 კვ.მ ფართის უძრავ ნივთსა (მიწის (უძრავი ქონების) ს/კ .....) და მოპასუხის - ზ. ფ–ის საკუთრებად რეგისტრირებულ 31.53 კვ.მ უძრავ ნივთს (მიწის (უძრავი ქონების) ს/კ .....) შორის არსებობს ზედდება, ანუ ერთსა და იმავე უძრავ ნივთზე ორი სხვადასხვა საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულია ორი მესაკუთრე, შესაბამისად, სახეზეა ერთსა და იმავე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია. ამ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო საქარველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ არაერთ საქმეში ჩამოყალიბებული განმარტება, რომლის თანახმად, „იმ პირობებში, როდესაც სახეზეა ერთი და იგივე უძრავ ნივთზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას,, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. სხვა საკითხია, როდესაც ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ ჩანაწერს ანუ, როდესაც უძრავ ნივთზე არსებობს მხოლოდ ერთი სარეგისტრაციო ჩანაწერი. ასეთ დროს იმ პირს, რომლის სარეგისტრაციო ჩანაწერი გაუქმებულია ახალი სარეგისტრაციო ჩანაწერით, შეუძლია დაიბრუნოს საკუთრების უფლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი სადავოდ გახდის ახალ შემძენზე საკუთრების გადასვლის საფუძველს“ (იხ. სუსგ, # ას- 340-325-2012, 10.12.2013წ; # ას- 314-299-2013, 17.04.2015წ; # ას- 144-137-2014, 04. 05.2015წ; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 აპრილის განჩინება # ბს-359-349 (4კ-13)).

5.4. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დგინდება, რომ სადავო 15.00 კვ.მ ფართზე მოპასუხის სარეგისტრაციო ჩანაწერით არ გაუქმებულა მოსარჩელის სარეგისტრაციო ჩანაწერი ანუ მოსარჩელეს სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება არ დაუკარგავს, შესაბამისად, ადგილი აქვს საჯარო რეესტრის ჩანაწერთა დუბლირებას, რა დროსაც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უფრო ადრე რეგისტრირებულ უფლებას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მივიღებთ ვითარებას, როდესაც პირი, რომელმაც უფრო ადრე მოიპოვა საკუთრების უფლება, ფაქტობრივად კარგავს მის უფლებას ნივთთან მიმართებით, ვინაიდან, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ქონების ფლობის სამართლებრივი უფლება ფორმალურად პირველად მესაკუთრეს რჩება, მისით სარგებლობა შეუძლებელი იქნება.

5.5. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრიდან ამონაწერების მიხედვით, მოსარჩელეს საკუთრების უფლება მოპოვებული აქვს 07.01.1993 წ. დამოწმებული # 2-77 პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო მოპასუხის უფლების დამდგენი დოკუმენტია # 2309 საკუთრების უფლების 17.09.2008წ. მოწმობა. ამდენად, მოსარჩელემ სადავო ნივთზე უფრო ადრე მოიპოვა საკუთრების უფლება ვიდრე მოპასუხემ, რაც უდავოდ მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ უპირატესობა უნდა მიენიჭოს მოსარჩელის უფლებას.

5.6. სასამართლომ იმსჯელა, რომ მართლზომიერ მფლობელად ითვლება ის პირი, რომელიც სამართლებრივი საფუძვლით ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას. მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობა მესაკუთრის ნების გამოვლენის საფუძველზეა წარმოქმნილი. ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერების სამართლებრივი საფუძველი. მოპასუხის განმარტებით, მას ნივთზე უფლება მოპოვებული აქვს თავად მოსარჩელის ნების საფუძველზე, თუმცა ამ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება მხარეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია, რაც, სსსკ-ის 102- ე მუხლიდან გამომდინარე, მის ვალდებულებას განეკუთვნებოდა. მხარეთა შორის არ არსებობს რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რითაც მოსარჩელე (მესაკუთრე) შეიძლებოდა შეზღუდულიყო მოპასუხესთან მიმართებით. არ არსებობს არც მესაკუთრის სამართლებრივი შებოჭვის საფუძველი, რასაც სააპელაციო სასამართლო მიჰყავს იმ დასკვნამდე, რომ დაადგინოს მოპასუხის მიერ მოსარჩელის კუთვნილი სადავო უძრავი ქონების სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობა, რის გამოც სარჩელი დაკმაყოფილდა.

6. მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი

6.1.მოპასუხეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

6.2. კასატორებს დაუსაბუთებლად და უკანონოდ მიაჩნიათ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და უთითებენ, რომ სამართალწარმოების არც ერთ ეტაპზე მოსარჩელეს არ წარუდგენია იმის მტკიცებულება, რომ სწორედ მის ქონებას ფლობენ მოპასუხეები. დავა მიმდინარეობს აბსოლუტურად სხვადასხვა მისამართზე, რაც დასტურდება არა მხოლოდ მხარეთა განმარტებებით, არამედ საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან. მოპასუხე დედა-შვილს კანონიერად აქვს მოპოვებული საკუთრების უფლება იმ ფართებზე, სადაც ცხოვრობენ. კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელის მოთხოვნის დაუსაბუთებლობას ის გარემოებაც ადასტურებს, რომ მოსარჩელე მოპასუხეებად ასახელებს როგორც ზ.ფ–ს, ისე- ე.ფ–ს, რომელთაც, თავის მხრივ, როგორც დედას და შვილს, კანონიერად აქვთ მოპოვებული და საკუთრებაში ფართი. ზ.ფ–ის საკუთრებად ირიცხება ქ. თბილისში, ...... მდებარე 31.53 კვ.მ (ს/კ .......- იხ. ტ.2, ს.ფ. 16), ხოლო ე.ფ–ის საკუთრებად კი, იმავე მისამართზე მდებარე 24 კვ.მ (ს/კ .......-იხ. ტ.2, ს.ფ.17) და არც ერთ მათგანში არ შედის ის 15.00 კვ.მ და სწორედ ამ გარემოებას ადასტურებს საჯარო რეესტრიდან წარდგენილი ამონაწერები. ამდენად, მოსარჩელის მიერ დავა წამოწყებულია და მიმდინარეობს არარსებულ ფართზე. მოსარჩელეს შეეძლო ექსპერტიზის დანიშვნის გზით გარკვეულიყო, თუ რომელ ფართზე აყენებდა მოთხოვნას. კასატორს მიაჩნია, რომ მარტოოდენ საჯარო რეესტრის ამონაწერი არ არის საკმარისი საიმისოდ, რომ დადგენილად იქნეს მიჩნეული, თუ რომელი ფართი უნდა გამოთავისუფლდეს;

6.3. ფაქტობრივ უსწორებებზე მითითებისას, კასატორი პრეტენზიას აცხადებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.2 ქვეპუნქტში დასახელებულ მხარისათვის უცნობ პირების - გაგუასა და ნოზაძის თაობაზე. ასევე, კასატორი ედავება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.3 ქვეპუნქტს, სადაც მითითებულია: მხარეთა შორის სადავო არ არის ის გარემობა, რომ დავა ეხება ერთ შენობას, რომელსაც სხვადასხვა ქუჩა ესაზღვრება და ეს განაპირობებს საჯარო რეესტრიდან მხარეთა მიერ წარმოდგენილ ამონაწერებში მითითებული ქუჩების დასახელებებს შორის სხვაობას... ამასთან, დგინდება ზედდება მოსარჩელისა და მოპასუხის საკუთრებად რიცხულ ქონებებს შორის, მათ ნაწილში (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 5.3 ქვეპუნქტი) და განმარტავს, რომ ეს დასკვნა მცდარია, რადგან არ გამომდინარეობს არც საქმის მასალებიდან და არც გამოკვლეული მტკიცებულებებიდან, სრულიად გაუგებარია, თუ რას დაეფუძნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა მხარეთა ქონებებს შორის ზედდების შესახებ, როდესაც არც ნახაზები ყოფილა წარდგენილი და ამ მიმართებით არც რაიმე მტკიცებულება შეუსწავლია სასამართლოს;

6.4. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაკრიტიკებულია იმ თვალსაზრისითაც, რომ მასში წინააღმდეგობრივი მსჯელობა და დასკვნებია ასახული, ხოლო რეესტრის ჩანაწერთა შორის კონკურენციის თაობაზე მსჯელობა ამ შემთხვევას არ შეესაბამება; ასევე გაკრიტიკებულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა სსკ-ის 168-ე მუხლის თაობაზე, რადგან მოპასუხეებს არა მფლობელობაში არამედ წლებია კანონიერ საკუთრებაში აქვთ ქონება, ამ უფლების შელახვა კი დაუშვებელია. კასატორს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების გზით მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება და სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო;

6.5. პროცესუალურ-სამართლებრივი პრეტენზიის სახით კასატორი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ასაჩივრებს იმის გამო, რომ საქმე განხილულია ზეპირი მოსმენის გარეშე.

6.6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოპასუხეთა საკასაციო საჩვარი დასაშვებად იქნა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და საკასაციო საჩივრის სამართლებრივი დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო განაცხადი დასაბუთებულია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი არგუმენტაციით:

7. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო სასამართლოს შეფასებით კასატორს დასაბუთებული საკასაციო შედავება აქვს წარმოდგენილი.

8. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა მისი კუთვნილი უძრავი ქონებიდან მოპასუხეთა გამოსახლებასა და უძრავი ნივთის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემაზე იმ გარემოებას დაეფუძნა, რომ მოპასუხეები არამართლზომიერად ფლობენ და უკანონოდ სარგებლობენ ქონებით. არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, მოპასუხეები არ ათავისუფლებენ სადავო უძრავ ნივთს, რის გამოც ილახება კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლება. მოსარჩელის მოთხოვნის კანონიერების დასადასტურებლად სასამართლომ უნდა შეამოწმოს სსკ-ის 170.1-ე და 172.1- ე მუხლებში დადგენილი წინაპირობების (დასახელებულ ნორმათა დეფინიცია იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 3.7 ქვეპუნქტში) არსებობა. თავის მხრივ, მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი დაუპირისპირა სარჩელს და განმარტა, რომ საკუთარ ნივთს ფლობს, მოსარჩელე სხვა ფართზე დავობს და ამ საფუძვლით სარჩელი განუხილველად უნდა დარჩენილიყო.

9. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, კერძოდ, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერების საფუძველზე დასტურდება წინამდებარე გადაწყვეტილების პირველ და მეორე პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები მოსარჩელისა და მოპასუხის საკუთრებად რიცხული უძრავი ქონების შესახებ. ამ თვალსაზრისით სამართლებრივად დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა და დასკვნები, რომლებიც წინამდებარე გადაწყვეტილების 5.3-5.7 ქვეპუნქტებშია ასახული.

10. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, იმაზე გაამახვილებს ყურადღებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოხმობილი უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 5.3 ქვეპუნქტი), სრულიად ცხადად და მკაფიოდ განმარტავს, თუ რა შემთხვევაში უნდა მიენიჭოს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემებს, მათი აღრიცხვის ქრონოლოგიის მიხედვით უპირატესობა, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში განსხვავებულ ვითარებასთან გვაქვს საქმე;

10.1. საქმის მასალების მიხედვით, მოსარჩელის საკუთრებად რეგისტრირებულია უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, ......., ......., N1, ფართი 15.00 კვ.მ, ს/კ N......., ხოლო მოპასუზე ზ.ფ–ის საკუთრებად- ქ. თბილისში, ....... მდებარე 31.53 კვ.მ (ს/კ ......- იხ. ტ.2, ს.ფ. 16). იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ მოპასუხედ, ზ.ფ–ის გარდა, ე.ფ–იც დაასახელა (სსსკ-ის მე-3 მუხლი,177-178-ე მუხლები), რომელიც, საჯარო რეესტრში პუბლიცირებული უფლების მიხედვით, არა იმავე 31.53 კვ. მ ფართობის მესაკუთრეა, რომელიც ზ.ფ–ს ეკუთვნის, არამედ, ე.ფ–ის საკუთრებად, დამოუკიდებელი საკადასტრო კოდის საფუძველზე, ირიცხება იმავე მისამართზე მდებარე 24 კვ.მ (ს/კ .....-იხ. ტ.2, ს.ფ.17), ეს კი იმას ნიშნავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვებით, ფაქტობრივად აღუსრულებელი დარჩება სასამართლოს გადაწყვეტილება, რადგან მოსარჩელის მოთხოვნის მიხედვით (სსსკ-ის 248-ე მუხლი) მისი კუთვნილი 15 კვ.მ-დან უნდა გამოსახლდნენ მოპასუხეები- ზ. და ე.ფ–ები და ქონება გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცეს მესაკუთრეს, თუმცა, არ დგინდება კონკრეტულად რომელი ფართობიდან უნდა გამოსახლდნენ ზურაბ და ე.ფ–ები. მოპასუხეებმა ჯერ კიდევ შესაგებლის წარდგენის ეტაპზე მიუთითეს, რომ ზ.ფ–ი თავის საკუთრებაში ცხოვრობს, ხოლო ე.ფ–ი საერთოდ არ არის ამ დავის მოპასუხე (იხ. შესაგებელი, ტ. 1, ს.ფ. 40-48).

10.2.საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ ადგილი აქვს საჯარო რეესტრის ჩანაწერთა დუბლირებას, რა დროსაც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უფრო ადრე რეგისტრირებულ უფლებას არ გამომდინარეობს საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან და მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან და ამგვარი დასკვნის გამოსატანად მხოლოდ არც ის ფაქტობრივი მოცემულობაა საკმარისი, რომ დავა ეხება ერთ შენობას, რომელსაც სხვადასხვა ქუჩა ესაზღვრება და ეს განაპირობებს იმ გარემოებას, რომ ...... ქუჩა არის საჯარო რეესტრის ამონაწერით ერთი ფართის მისამართი, ხოლო ...... ქუჩა - მოპასუხის საკუთრების მისამართი.

10.3.საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებებში/განჩინებებში საჯარო რეესტრში ორი ჩანაწერის კონკურენციასთან დაკავშირებით, არაერთხელ განიმარტა, რომ „ფიქციაა არა ის ქონება, რომელსაც პირი რეგისტრაციის საფუძველზე ფლობს, არამედ ფიქციაა თავად რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობა,შესაბამისად, დაუშვებელია სარეგისტრაციო მონაცემის და ნამდვილი მდგომარეობის შეუსაბამობა, არ დაიშვება რეგისტრირებულ მონაცემებს შორის კონკურენციის არსებობის შესაძლებლობა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საგანთა ნამდვილი მდგომარეობა და რეგისტრირებული მონაცემები უნდა იყოს თანხვედრაში, ხოლო დუბლირების და პარალელიზმის გამოვლენის შემთხვევაში უნდა გაირკვეს საკითხი იმის შესახებ, თუ რომელს გააჩნია უკეთესი სამართლებრივი საფუძველი“ (იხ.სუსგ # ბს-359-349(4კ-13), 24.04.2014წ.). საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის ზემოაღნიშნული განმარტებები გაიზიარა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ თავის გადაწყვეტილებებში (იხ. სუსგ,17.04.2015წ., საქმეზე #ას-314-299-2013; 04.05.2015წ., საქმეზე #ას-144-137-2013 და განმარტა:„იმ პირობებში, როდესაც სახეზეა ერთი და იგივე უძრავ ნივთზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც

ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. სხვა საკითხია, როდესაც ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ

ჩანაწერს ანუ, როდესაც უძრავ ნივთზე არსებობს მხოლოდ ერთი სარეგისტრაციო ჩანაწერი. ასეთ დროს იმ პირს, რომლის სარეგისტრაციო ჩანაწერი გაუქმებულია ახალი სარეგისტრაციო ჩანაწერით შეუძლია, დაიბრუნოს საკუთრების უფლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი სადავოდ გახდის ახალ შემძენზე საკუთრების გადასვლის საფუძველს (იხ. სუსგ #ას-340-325-201210, 12.2013წ.).

10.4. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ საქმეზე არ დგინდება, რომ ერთსა და იმავე უძრავ ნივთზე ორი ჩანაწერის კონკურენციის შემთხვევაა გამოვლენილი, შესაბამისად, არც ორი ჩანაწერის კონკურენციისა და უკეთესი სამართლებრივი საფუძვლის კვლევის საკითხი დგება. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ როგორც მოსარჩელეს, ისე მის მიერ დასახელებულ ორ მოპასუხეს დამოუკიდებელი საკადასტრო ერთეულებით აქვთ რეგისტრირებული უძრავი ქონება.

11.უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (ვინდიკაციური სარჩელი) მესაკუთრის უფლების დაცვის აღიარებული საშუალებაა. ესაა სარჩელი,

რომელსაც მესაკუთრე მაშინ იყენებს, როდესაც შელახულია ნივთზე მისი მფლობელობა, სახელდობრ, როცა მესაკუთრის ქონება უკანონო მფლობელის ხელთაა. ვინდიკაციური სარჩელის არსი საკუთრების აბსოლუტური ბუნებიდან მომდინარეობს, რაც გულისხმობს მესაკუთრის თავისუფლებას, ნებისმიერ დროს დაეუფლოს კუთვნილ ნივთს ან ისარგებლოს ამ ნივთით, მათ შორის, მოითხოვოს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. ამდენად,

მესაკუთრეს უფლება აქვს, ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს მის საკუთრებაში არსებული ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით (იხ. სუსგ # ას - 205-198-2012, 06.04.2012წ.). საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე მოსარჩელის საკუთრების არამართლზომიერი რადგან საქმეში არსებული მტკიცებულებების მიხედვით, მოსარჩელისა და მოპასუხეთა საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 17.1 ქვეპუნქტი) თითოეულს მინიჭებული აქვს უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდი (სსკ-ის 311-312 მუხლები), ამდენად, ვინდიკაციური სარჩელის დასაკმაყოფილებლად სავალდებულო სამი წინაპირობა არ არის გამოვლენილი, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია (შდრ. სუსგ-ებს: №ას-707-677-2016, 23.09.2016წ; №ას-1648-1545-2012 06.09.2013წ.; №ბს-367-363(კ-12), 28 02.2013 წ.,); №ბს-192-184(3კ-13) 16.07.2013 წ.; Nბს-359-349(4კ-13) 24.04.2014წ.; Nბს-367-363(კ-12), 28.02.2013წ.; №ას-314-299-2013, 17.04. 2015 წ.; #ას-144-137-2013, 04.05. 2015 წ.).

12. ზემოხსენეული მსჯელობისა და დასკვნის გათვალისწინებით, დაკმაყოფილდა მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩუვრებული გადაწყვეტილება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, არ დაკმაყოფილდა სარჩელი.

13. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, მოსარჩელეს დაეკისრა საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ე.ფ–ის და ზ.ფ–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. მ.პ–უს სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. მ.პ–უს (პ/ნ ....) ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე