საქმე №ას-701-2020 18 ნოემბერი, 2020 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ზ.ტ–ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ლ.ბ–ი“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სს „ლ.ბ–მა" (შემდგომ: მოსარჩელე ან მოსარჩელე ბანკი ან კრედიტორი ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ზ.ტ–ის (შემდეგში - მოპასუხე ან მსესხებელი ან მოვალე ან აპელანტი ან კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხისათვის 2365.36 ლარის გადახდის დაკისრება, საიდანაც ძირითადი თანხა არის 2355.28 ლარი, დარიცხული პროცენტი - 10.08 ლარი.
2. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებებად მითითებულია, რომ მხარეთა შორის 2015 წლის 03 ნოემბერს გაფორმდა საბანო კრედიტის ხელშეკრულება №2437412. მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2019 წლის 04 ნოემბრამდე. კრედიტის თანხა განისაზღვრა 20 300 ლარით, სარგებელი 39%, პირგასამტეხლო 0,5% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. მსესხებელს კრედიტით გათვალისწინებული თანხა უნდა გადაეხადა ხელშეკრულებაზე დართული გრაფიკის შესაბამისად. მსესხებელმა დაარღვია ხელშეკრულების პირობები 2016 წლის 03 თებერვლიდან, შესაბამისად, ჯარიმა ერიცხება აღნიშნული პერიოდიდან 2016 წლის 28 დეკემბრამდე, ანუ დავალიანების ცნობის გაცემამდე. კრედიტორის განმარტებით, ბანკმა 2016 წლის 05 თებერვალს, წერილით აცნობა მსესხებელს, რომ 5 სამუშაო დღის განმავლობაში ნებაყოფლობით უზრუნველეყო ხელშეკრულებაზე თანდართული გრაფიკით გათვალისწინებული თანხების და დარიცხული ჯარიმის გადახდა, თუმცა, უშედეგოდ, მსესხებელმა ბოლოს გადაიხადა 2016 წლის 04 აპრილს, რის გამოც, მსესხებელს ჩამოერთვა გირავნობის საგანი - ავტომანქანა - და მისი რეალიზაციის შედეგად 28.11.2016 წ. -ს დაიფარა 18 770 ლარი, საიდანაც კრედიტის პროცენტი იყო 784.71 ლარი, ვადაგადაცილებული ძირი - 1636.31 ლარი, კრედიტის ვადაზე ადრე დაფარვის პროცენტი - 473.29 ლარი, კრედიტის ვადაზე ადრე დაფარვის ძირი - 15 362.69 ლარი, აღსრულების ხარჯი - 513 ლარი. ამ ღონისძიებათა შედეგად, მსესხებლის დავალიანება შემცირდა, თუმცა, ვალდებულება არ შეწყვეტილა, რადგან მსესხებელს კვლავ ერიცხება დავალიანება, რომლის დასაფარად საკმარისი არ აღმოჩნდა მითითებულ ღონისძიებათა შედეგდა მიღებული თანხა. დარჩენილი დავალიანება შეადგენს 2355.28 ლარს, საიდანაც ძირი თანხა არის 2355.28 ლარი, დარიცხული პროცენტი - 10.08 ლარი.
3. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მის მიერ, პერიოდულად, გადახდილია 4527 ლარი. მოვალემ ვერ შეძლო თანხის სრულად გადახდა, რის გამოც, კრედიტორმა გაყიდა გირავნობის საგანი - ავტომანქანა - 7200 აშშ დოლარად მაშინ, როცა ქონება შეფასებული იყო გაცილებით ძვირად. უფრო მეტიც, ავტომანქანა გასაყიდად გამოტანილი იყო აუტო.ჯი-ზე 10 000 აშშ დოლარად და დაუკავშირდა იმ პირს, რომელიც ახდენდა ავტომანქანის გაყიდვას, რომელმაც 2 კვირით ადრე უთხრა, რომ ავტომანქანის საბოლოო ფასი იყო 9200 აშშ დოლარი. თუმცა, მოპასუხე აღნიშნავს, რომ გირავნობის საგანი 7200 აშშ დოლარად გაყიდეს. შესაბამისად, მოპასუხემ მიიჩნია, რომ კრედიტორმა არამართლზომიერად გამოიყენა მისი უფლება და საგირავნო ქონება გაყიდა გაცილებით იაფად.
4. გორის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 01 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 2365.36 ლარის გადახდა, საიდანაც სესხის ძირითად თანხას წარმოადგენს 2355.28 ლარი, სარგებელი - 10.08 ლარი.
5. გორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გორის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 01 დეკემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ.
7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 03 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმდა საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება №2437412, 20 300 ლარზე, 04.11.2019 წლამდე, წლიური 39% სარგებლით, ყოველთვიურად 840.89 ლარის შეტანით. აღნიშნული ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, იმავე დღეს, მხარეებს შორის გაფორმდა გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, გირავნობის საგანს წარმოადგენს მოვალის კუთვნილი ავტომობილი - მარკა, მოდელი TOYOTA - RAV4, გამოშვების წელი 2010, სარეგისტრაციო მოწმობის ნომერი - 0V0584279, საიდენტიფიკაციო ნომერი - ....., სახ. ნომერი -.... (შემდეგში - გირავნობის საგანი).
8. მსესხებლის ანგარიშიდან ამონაწერით დადგენილია, რომ ხელშეკრულებაზე დართული გრაფიკით დადგენილი პირველი შენატანი განხორციელდა 03.12.2015 წელს - 841 ლარი, მეორე შენატანი - 04.01.2016 წელს, თებერვლის შენატანი განხორციელდა ვადის დარღვევით, რის გამოც, მსესხებელს გაეგზავნა გაფრთხილების წერილი. ბოლო გადახდა განხორციელდა 2016 წლის 04 აპრილს.
9. 2016 წლის 05 თებერვალს მსესხებელს გაეგზავნა გაფრთხილების წერილი სესხის ხელშეკრულებით დადგენილი გრაფიკის დარღვევის შესახებ და ეცნობა, რომ 2016 წლის 5 თებერვლის მდგომარეობით ერიცხებოდა დავალიანება 842.83 ლარის ოდენობით, საიდანაც ვადაგადაცილებული ძირი იყო 201.19 ლარი, დარიცხული პროცენტი - 639.62 ლარი, დარიცხული ჯარიმა - 2.02 ლარი. ამავე წერილით მსესხებელი გაფრთხილებული იქნა, რომ 14 კალენდარული დღის ვადაში დაეფარა დავალიანება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ბანკი შეწყვეტდა ხელშეკრულებას და მოითხოვდა სესხის სრულად დაფარვას და მოითხოვდნენ გირავნობის მოწმობის გაცემას და მოთხოვნას დაიკმაყოფილებდნენ გირავნობის საგნის რეალიზაციით.
10. 2015 წლის 03 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმებული №2437412 გირავნობის ხელშეკრულების დანართის თანახმად გირავნობის საგნის, ავტოსატრანსპორტო საშუალების ავტომობილი - მარკა, მოდელი TOYOTA - RAV4, გამოშვების წელი 2010, სარეგისტრაციო მოწმობის ნომერი - 0V0584279, საიდენტიფიკაციო ნომერი - ....., სახ. ნომერი - ...., ღირებულება, გირავნობის ხელშეკრულების დადების თარიღისათვის შეადგენს - 31 280 ლარს.
11. 2016 წლის 26 აგვისტოს ავტომობილის დათვალიერებისა და შეფასების აქტის მიხედვით დათვალიერდა გირავნობის საგანი. დათვალიერების შედეგად ავტომობილს აღმოაჩნდა შემდეგი დეფექტები: წინა საქარე მინა - დაზიანებული, ავტომობილის წინა და უკანა ბამპერები საჭიროებდა სამღებრო სამუშაოებს, წინა ბამპერსა და უკანა მარჯვენა ფრთაზე აღენიშნებოდა უხარისხოდ შესრულებული სამღებრო სამუშაოები, სავალი ნაწილი საჭიროებდა აღდგენას, ძრავი მუშაობდა არასტაბილურად. ავტომობილის ღირებულება განისაზღვრა 18 600 ლარით.
12. 2016 წლის 23 დეკემბერს მსესხებელს გაეგზავნა გაფრთხილების წერილი და ეცნობა, რომ ბანკმა განახორციელა უზრუნველყოფის საგნის რეალიზაცია, რის შედეგადაც, მიღებულმა თანხამ შეადგინა 18 770 ლარი. გირავნობის საგნის რეალიზაციიდან მიღებული თანხა არ არის საკმარისი ძირითადი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საკრედიტო ვალდებულების სრულად დაფარვისათვის. ამავე წერილით მსესხებელი გაფრთხილებული იქნა მასზედ, რომ 5 კალენდარული დღის ვადაში, დაეფარა დარჩენილი დავალიანება, რომელიც 2016 წლის 2 დეკემბრის მდგომარეობით შეადგენს 2365.36 ლარს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ბანკი მიმართავდა მის ხელთ არსებულ ყველა სამართლებრივ ბერკეტს.
13. მოპასუხის შესაგებლისა და სააპელაციო საჩივრის ძირითად არგუმენტად მითითებული პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ ბანკმა გირავნობის საგნის რეალიზაცია მოახდინა იმაზე დაბალ ფასად ვიდრე მისი საბაზრო ღირებულებაა, ამასთან, თავად მოპასუხეს არ მიეცა შესაძლებლობა მოეხდინა გირავნობის საგნის რეალიზაცია უფრო მეტ ფასად, უარყოფილი იქნა, იმ დასაბუთებით, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 102-ე და 103-ე მუხლების თანახმად, რელევანტურ მტკიცებულებათა წარდგენა მხარეთა მოვალეობაა მოცემულ შემთხვევაში აპელანტმა სათანადო მტკიცებულების წარმოდგენის გზით ვერ დაადასტურა, რომ ბანკმა არ მისცა შესაძლებლობა თავად მოეხდინა გირავნობის საგნის რეალიზაცია უფრო მეტ ფასად. ამასთან, აპელანტმა ვერ დაადასტურა, რომ გირავნობის საგნის საბაზრო ღირებულება ბევრად აღემატება რეალიზაციის ფასს და რომ არ იყო ინფორმირებული რეალიზაციის შემდგომ არსებულ დავალიანების თაობაზე, რის გამოც ჩათვალა, რომ ბანკის მიმართ ავტომანქანის რეალიზაციიდან მიღებული თანხა სრულად საკმარისი იყო დავალიანების დასაფარად.
14. იმავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა აპელანტის იმ პრეტენზიაზე, რომლის მიხედვით, გირავნობის საგანზე მოსარჩელის მიერ მფლობელობის მიღებისთანავე გაუქმდა გირავნობის უფლება და მოსარჩელე გახდა მესაკუთრე და მხარეთა შორის სამართლებრივი რეჟიმი შეწყდა. მიუხედავად იმისა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხის არასაკმარისობის შემთხვევაში, სესხის დაფარვასთან დაკავშირებით, მოსარჩელე უფლებას იტოვებდა აღსრულება მიემართა სხვა ქონებაზეც, თუმცა, ეს დანაწესი აღარ მოქმედებს, რადგან ეს ურთიერთობა ეხება რეალიზაციას და არა საკუთრების მოპოვებას. მოსარჩელის მიერ საკუთრების უფლების მოპოვებით მთლიანად შეწყდა მსესხებლის ვალდებულება ბანკის მიმართ.
15. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ს) 2811 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მოგირავნეს უფლება აქვს, სასამართლოს გარეშე, სააღსრულებო დაწესებულებაში გირავნობის მოწმობის წარდგენის საფუძველზე მოითხოვოს დაგირავებული „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 53-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული სატრანსპორტო საშუალების ან/და სასოფლო-სამეურნეო მანქანის დამხმარე ტექნიკური საშუალების იძულების წესით მის მფლობელობაში გადაცემა. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, მოგირავნე, რომელსაც ამ მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად მფლობელობაში გადაეცა „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 53-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული სატრანსპორტო საშუალება ან/და სასოფლო-სამეურნეო მანქანის დამხმარე ტექნიკური საშუალება, ვალდებულია საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით განახორციელოს მისი რეალიზაცია ან საკუთრებად დარეგისტრირება.
16. სსკ-ის 283-ე მუხლის პირველი ნაწილით, მოგირავნე უფლებამოსილია უშუალოდ მოახდინოს გირავნობის საგნის რეალიზაცია, თუ არსებობს ამის შესახებ მოგირავნისა და დამგირავებელის შეთანხმება. უშუალოდ მოგირავნის მიერ გირავნობის საგნის პირდაპირი მიყიდვის გზით რეალიზაციის შემთხვევაში, მოგირავნე ვალდებულია, გირავნობის საგანი გაასხვისოს სამართლიან და გონივრულ ფასში თავისი, დამგირავებლისა და სხვა მოგირავნეების ინტერესების გათვალისწინებით. ამ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მოგირავნე პასუხს აგებს დამგირავებლისა და სხვა მოგირავნეებისთვის მიყენებული ზიანისათვის.
17. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებს შორის არსებული გირავნობის ხელშეკრულების 7.1. პუნქტის თანახმად, ბანკი უფლებამოსილია განახორციელოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა მოქმედება გირავნობის საგანზე გადახდევინების მიქცევისათვის, თუ ადგილი აქვს მოვალეების მიერ ძირითადი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას ან/და არაჯეროვან შესრულებას (7.1.1. პუნქტი); განახორციელოს გირავნობის საგნის აუქციონის წესით რეალიზაცია ბანკის მიერ შერჩეული სპეციალისტის ან იურიდიული პირის მეშვეობით, რომლის მომსახურების ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა დამგირავებელს (7.2.1. პუნქტი); განახორციელოს გირავნობის საგნის პირდაპირ საკუთრებაში მიღება, თუ გირავნობის უფლება რეგისტრირებულია მარეგისტრირებელ ორგანოში. (7.2.4. პუნქტი); გირავნობის საგნის რეალიზაცია განახორციელოს პირდაპირი მიყიდვის გზით. ამ შემთხვევაში ბანკს, როგორც დამგირავებლის მიერ სათანადო უფლებამოსილებით აღჭურვილ პირს, უფლება ექნება, დადოს გირავნობის საგნის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ბანკი დამგირავებლის სახელით გადასცემს საკუთრების უფლებას გირავნობის საგანზე ბანკის მიერ შერჩეულ ნებისმიერ პირს. (7.2.8. პუნქტი). თუ ბანკის მიერ გირავნობის საგნის საკუთრებაში მიღების მომენტისათვის გირავნობის საგნის ღირებულება იქნება უზრუნველყოფილ მოთხოვნაზე ნაკლები, რომელიც გამომდინარეობს ძირითდი ხელშეკრულებიდან, ბანკი უფლებამოსილია აღსრულება მიაქციოს დამგირავებლის სხვა ქონებაზე მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების მიზნით.
18. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი იქნა, რომ ბანკმა მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით, სსკ-ის 283-ე მუხლით და მხარეთა მიერ შეთანხმებული წესის მიხედვით, მოახდინა გირავნობის საგნის რეალიზაცია და გირავნობის საგანი საკუთრებაში არ მიუღია. ასეთის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოპასუხეს არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, მოპასუხის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ ბანკის მფლობელობაში გირავნობის საგნის გადაცემით გაუქმდა გირავნობის უფლება და მოსარჩელე გახდა მესაკუთრე. შესაბამისად, იგი არ არის უფლებამოსილი მოითხოვოს სესხის იმ ნაწილის მოპასუხისათვის დაკისრება, რომლის დასაფარადაც საკმარისი არ იყო რეალიზაციით მიღებული თანხა, უარყოფილი იქნა.
19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე აპელანტმა შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა, შემდეგი საფუძვლებით:
20. კასატორი აღნიშნავს, რომ გირავნობის საგანი გაიყიდა გაცილებით დაბალ ფასში, ვიდრე მისი საბაზრო ღირებულება იყო. კასატორი მიუთითებს, რომ რეალიზაციის პერიოდში, მას კომუნიკაცია ჰქონდა შესაბამის სამსახურებთან, სადაც გაარკვია, რომ ა/მანქანის ღირებულება გაცილებით მეტი იყო. კასატორი მიუთითებს, რომ ა/მანქანის ყიდვა უნდოდა სხვა პირს 1800 აშშ დოლარით მეტ ფასად, თუმცა, მას არ მიჰყიდეს ნივთი და 1 კვირაში, ა/მანქანა გაყიდეს დაბალ ფასში.
21. კასატორი აღნიშნავს, რომ ბანკმა გირავნობის საგანი ამოიღო მესაკუთრისგან და გადაიტანა საკუთარ მფლობელობაში, ამით მხარეთა შორის, სამართლებრივი ურთიერთობა შეწყვეტილია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად
23. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
24. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებას, რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული გორის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 01 დეკემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებისა და მოპასუხისათვის დავალიანების სახით 2365.36 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ, საიდანაც სესხის ძირითად თანხას წარმოადგენს 2355.28 ლარი, ხოლო სარგებელს - 10.08 ლარი. საკასაციო შედავება ეფუძნება იმ მოსაზრებას, რომ გირავნობის საგანის საბაზრო ღირებულება გაცილებით მეტი იყო, ვიდრე მისი რელიზაცია განხორციელდა და ამასთან, კრედიტორმა, გირავნობის საგანი ამოიღო რა მესაკუთრის მფლობელობიდან, გადაიტანა თავის საკუთრებაში. ამით კი, სამართლებრივი ურთიერთობა მხარეთა შორის შეწყვეტილია. შესაბამისად, კრედიტორს საფუძველი აღარ გააჩნია ედავოს მსესხებელს დავალიანების დარჩენილი თანხის გადახდევინებაზე.
25. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის შედავებას და პირველ რიგში, აღნიშნავს რომ კასატორს იდენტური შედავება წარდგენილი ჰქონდა სააპელაციო სასამართლოშიც, რაც უარყოფილი იქნა უსაფუძვლობის გამო; ამასთან, აღნიშნულ საკითხს ამომწურავად გაეცა პასუხი სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში.
26. გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია, რომ 2016 წლის 26 აგვისტოს ავტომობილის დათვალიერებისა და შეფასების აქტის მიხედვით დათვალიერდა გირავნობის საგანი. დათვალიერების შედეგად ავტომობილს აღმოაჩნდა შემდეგი დეფექტები: წინა საქარე მინა - დაზიანებული, ავტომობილის წინა და უკანა ბამპერები საჭიროებდა სამღებრო სამუშაოებს, წინა ბამპერსა და უკანა მარჯვენა ფრთაზე აღენიშნებოდა უხარისხოდ შესრულებული სამღებრო სამუშაოები, სავალი ნაწილი საჭიროებდა აღდგენას, ძრავი მუშაობდა არასტაბილურად. ავტომობილის ღირებულება განისაზღვრა 18 600 ლარით.
27. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ფასის განსაზღვრასთან და გირავნობის საგნის არარეალურ ფასად რეალიზაციასთან დაკავშირებით, მოპასუხეს (მოვალე) საპირისპიროს დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენია, კერძოდ, მოპასუხეს არ დაუდასტურებია გირავნობის საგნის უფრო მაღალი საბაზრო ღირებულება, რისი ვალდებულებაც, ფაქტის სადავოობისას, სწორედ მას ჰქონდა (სსსკ-ის მე-4, 102-ე და 103-ე მუხლები). ამდენად, საკასაციო პალატისთვის სავალდებულო ძალის მქონეა საქმეზე დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოებები (სსსკ-ის 407.2 მუხლი), რომლის მიხედვითაც მხარეთა შორის გირავნობის ხელშეკრულება გაფორმდა 2015 წლის 03 ნოემბერს, ხოლო გირავნობის საგანი სარეალიზაციოდ შეფასდა - 2016 წლის 26 აგვისტოს, რა დროსაც, ავტომობილს აღენიშნებოდა დაზიანებებები, რის გამოც, რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხა არ იყო საკმარისი მისი ვალდებულებების დასაფარად (შეადრ: სუსგ Nას-1162-2018, 08.02.2019, პპ: 26, 27).
28. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მითითებას, იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეთა შორის, სამართლებრივი ურთიერთობა შეწყვეტილია, რამდენადაც ბანკმა გირავნობის საგანი ამოიღო მესაკუთრისგან და გადაიტანა საკუთარ მფლობელობაში.
29. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილია საბანკო კრედიტის და ასევე, გირავნობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების საფუძველზე მსესხებელს წარმოეშვა ვალდებულება, ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შეასრულოს ვალდებულება. მხარეებმა, სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში, ნების თავისუფალი გამოვლენის საფუძველზე, გაითვალისწინეს გირავნობის ხელშეკრულების 7.1. პუნქტი, რომლის თანახმად, ბანკი უფლებამოსილია: განახორციელოს კანონმდებლობით დადგენილი ყველა მოქმედება გირავნობის საგანზე გადახდევინების მიქცევისათვის, თუ ადგილი აქვს მოვალეების მიერ ძირითადი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას ან/და არაჯეროვან შესრულებას (7.1.1. პუნქტი); განახორციელოს გირავნობის საგნის აუქციონის წესით რეალიზაცია ბანკის მიერ შერჩეული სპეციალისტის ან იურიდიული პირის მეშვეობით, რომლის მომსახურების ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა დამგირავებელს (7.2.1. პუნქტი); განახორციელოს გირავნობის საგნის პირდაპირ საკუთრებაში მიღება, თუ გირავნობის უფლება რეგისტრირებულია მარეგისტრირებელ ორგანოში. (7.2.4. პუნქტი); გირავნობის საგნის რეალიზაცია განახორციელოს პირდაპირი მიყიდვის გზით. ამ შემთხვევაში ბანკს, როგორც დამგირავებლის მიერ სათანადო უფლებამოსილებით აღჭურვილ პირს, უფლება ექნება, დადოს გირავნობის საგნის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ბანკი დამგირავებლის სახელით გადასცემს საკუთრების უფლებას გირავნობის საგანზე ბანკის მიერ შერჩეულ ნებისმიერ პირს. (7.2.8. პუნქტი). თუ ბანკის მიერ გირავნობის საგნის საკუთრებაში მიღების მომენტისათვის გირავნობის საგნის ღირებულება იქნება უზრუნველყოფილ მოთხოვნაზე ნაკლები, რომელიც გამომდინარეობს ძირითდი ხელშეკრულებიდან, ბანკი უფლებამოსილია აღსრულება მიაქციოს დამგირავებლის სხვა ქონებაზე მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების მიზნით. განსახილველ შემთხვევაში, ხელშეკრულების მითითებული დანაწესი ვარგის სამართლებრივ საფუძველს აცლის კასატორის პრეტენზიას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც ეს საქმის მასალებითაა დადგენილი ბანკმა მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით, სსკ-ის 283-ე მუხლით და მხარეთა მიერ შეთანხმებული წესის მიხედვით, მოახდინა გირავნობის საგნის რეალიზაცია და გირავნობის საგანი საკუთრებაში არ მიუღია. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ ბანკის მფლობელობაში გირავნობის საგნის გადაცემით გაუქმდა გირავნობის უფლება და მოსარჩელე გახდა მესაკუთრე, რაც გამორიცხავს აღსრულების შესაძლებლობას მოვალის სხვა ქონებაზე, მოკლებულია ვარგის სამართლებრივ საფუძველს (შეადრ: სუსგ №ას-381-358-2014, 6 თებერვალი, 2015)..
30. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.
31. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მოჩვენებითი გარიგებისა და შემძენის კეთილსინდისიერების სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.
32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
33. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ზ.ტ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ზ.ტ–ს (პ.ნ: №......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 21.08.2020წ.-ს №9733509880 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ბ. ალავიძე
ე. გასიტაშვილი
