საქმე №ას-757-2020 18 ნოემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ.ბ–ძე, მ.ბ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „კ.ბ–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „კ.ბ–მა" (შემდგომ – მოსარჩელე ან მოსარჩელე ბანკი ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ.ბ–ძის (შემდგომ – პირველი მოპასუხე ან პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) და მ.ბ–ძის (შემდგომ – მეორე მოპასუხე ან მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: (1) მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისროთ 5,953.83 აშშ დოლარის გადახდა, საიდანაც 3,961.20 აშშ დოლარი არის კრედიტის ძირითადი თანხა, 833.37 აშშ დოლარი - პროცენტი, 187.50 აშშ დოლარი - დაზღვევა, 939.83 აშშ დოლარი - პირგასამტეხლო, ხოლო 31.93 აშშ დოლარი - საკომისიო; (2) თანხის გადახდის უზრუნველსაყოფად მოხდეს იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის - ლაგოდეხის რაიონი, სოფელი ....., სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, ფართით 6507,00 კვ.მ., შენობა-ნაგებობა #1, განაშენიანების ფართი 202,10 კვ.მ., (საერთო ფართი 250 კვ.მ.), #2 – 32,40 კვ.მ., ს/კოდი ....... (შემდეგში - იპოთეკის საგანი) იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია და (3) იმ შემთხვევაში, თუკი იპოთეკის საგნის იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხა არასაკმარისი იქნება მოსარჩელის მოთხოვნის სრულად დასაკმაყოფილებლად, ვალდებულება არ ჩაითვალოს შესრულებულად და აღსრულება მიექცეს მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებულ სხვა ქონებაზე.

2. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეებს ერიცხებათ ბანკის მიმართ ფულადი დავალიანება. ამასთან, ბანკის მოთხოვნა მოთხოვნა უზრუნველყოფილია იპოთეკის საგნით.

3. მოპასუხეებმა მოსამზადებელ ეტაპზე სარჩელი ცნეს ნაწილობრივ, კერძოდ, 4,000.00 აშშ დოლარის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში, მოთხოვნა უარყვეს და აღნიშნეს, რომ 1,953.83 აშშ დოლარის გადახდა მათ არ უნდა დაეკისროთ, ვინაიდან მსესხებელს ეს თანხა ბანკისათვის უკვე გადახდილი აქვს. მსესხებელმა ასევე მიუთითა, რომ ის უახლოვეს მომავალაში აპირებს აღიარებული თანხის გადახდას, რის გამოც, იპოთეკის საგნის რეალიზაცია არ უნდა დადგინდეს.

4. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად. მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ 5,953.83 აშშ დოლარის გადახდა. ამ თანხის გადახდის უზრუნველსაყოფად დადგინდა იპოთეკის საგნის რეალიზაცია. იმ შემთხვევაში, თუკი იპოთეკის საგნის იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხა არასაკმარისი იქნება მოსარჩელის მოთხოვნის სრულად დასაკმაყოფილებლად, დადგინდა რომ ვალდებულება არ ჩაითვალოს შესრულებულად და აღსრულება მიექცეს მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებულ სხვა ქონებაზე;

5. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს და 1 953,83 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილება. სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 5,107,83 აშშ დოლარის გადახდა. ამ თანხის გადახდის უზრუნველსაყოფად დადგინდა იპოთეკი საგნის რელიზაცია. იმ შემთხვევაში, თუკი იპოთეკის საგნის იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხა არასაკმარისი იქნება მოსარჩელის მოთხოვნის სრულად დასაკმაყოფილებლად, დადგინდა, რომ ვალდებულება არ ჩაითვალოს შესრულებულად და აღსრულება მიექცეს მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებულ სხვა ქონებაზე.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 26 თებერვალს, მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის სესხის ხაზით მომსახურების ხელშეკრულება დაიდო, რომლის საფუძველზე მოპასუხის სახელზე ფორმალური სესხის ხაზი, 50,000.00 ლარის ფარგლებში, გაიხსნა. აღნიშნული ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით, იმავე დღეს, მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო, რის საფუძველზე იპოთეკით მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი. იპოთეკის საგნის ღირებულება ხელშეკრულებით 20,000.00 აშშ დოლარის ოდენობით განისაზღვრა.

8. 2015 წლის 28 ოქტომბერს მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის სესხის ხელშეკრულება #20151028LBღEG დაიდო, რომლის საფუძველზეც მასზე სესხი 10,000.00 აშშ დოლარის ოდენობით, გაიცა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა იყო 36 თვე - 2018 წლის 07 ნოემბრის ჩათვლით. სესხის დაბრუნება ხელშეკრულებაზე დართული გრაფიკის მიხედვით უნდა მომხდარიყო, რაც სესხის ძირითად თანხას, დარიცხულ პროცენტსა და მსესხებლის სიცოცხლის დაზღვევის სადაზღვევო პრემიას მოიცავდა. საპროცენტო სარგებლის მოცულობა თვეში 1,28%-ით განისაზღვრა. გრაფიკით გადაუხდელი თანხის შემთხვევაში, მას პირგასამტეხლო ძირი თანხის 5%-ის ოდენობით (ყოველ პირველ დღეში ძირითადი თანხიდან), ხოლო, მომდევნო დღეებში 0,27%-ის ოდენობით დაერიცხებოდა.

9. 2015 წლის 28 ოქტომბერს მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის თავდებობის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის თანახმად, თავდების პასუხისმგებლობა მოსარჩელის წინაშე სოლიდარული პასუხისმგებლობის ფორმით განისაზღვრა. თავდებობის განცხადების საფუძველზე, თავდების პასუხისმგებლობის ზღვრული მოცულობა, სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე აღებული მთლიანი სესხის ოდენობით, განისაზღვრა.

10. მოპასუხეებს სამჯერ, 2017 წლის 27 ივნისს, 2017 წლის 25 ივლისსა და 2017 წლის 26 ნოემბერს, გაფრთხილების წერილები გაეგზავნათ. სამივე წერილში მოსარჩელე კონკრეტული დავალიანების არსებობის თაობაზე უთითებდა და სამართლებრივ შედეგებზე აფრთხილებდა.

11. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეებმა 4000 აშშ დოლარის ნაწილში სარჩელი ცნეს, შესაბამისად, ამ ნაწილში, სააპელაციო საჩივარი წარმოდგენილი არ იყო. ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია მხოლოდ აპელანტებისთვის 1953,83 აშშ დოლარის დაკისრების მართლზომიერება.

12. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გურჯაანის რაიონული სასამართლოს, 2019 წლის 08 აგვისტოს, ზეპირ სასამართლო სხდომაზე, (16:34:08 სთ., 16:38:13 სთ.) მოსამართლემ დამაზუსტებელი შეკითხვით მიმართა მოპასუხეს, რომელიც ადვოკატით არ იყო წარმოდგენილი და ჰკითხა, ჯარიმების სრულად გაუქმებას მოითხოვდა თუ არა. პირველმა მოპასუხემ განმარტა, რომ იგი ჯარიმების სრულად გაუქმებას არ მოითხოვდა, მას სურდა მისი შემცირება და მორიგების პირობად მოსარჩელეს 4 000 აშშ დოლარის განწილვადებით გადახდას სთავაზობდა.

13. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოპასუხეებს პირგასამტეხლოს სახით 939,83 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება არამართებულად დაეკისრათ, ვინაიდან მისი გონივრულ ოდენობამდე შემცირების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები იკვეთებოდა, შემდეგ გარემოებათა და მოსაზრებათა გამო:

14. საქმეზე დადგენილი იქნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულების 3.9 პუნქტის შესაბამისად, მსესხებლის მიერ სესხის დაფარვის გრაფიკით გათვალისწინებულ ვადაში გადასახდელი თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში, გადაუხდელ ძირ თანხას დაერიცხება ჯარიმა შემდეგი წესით: ყოველ პირველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, დაგვიანებული ძირი თანხის 5%, ან თუ გადაუხდელი ძირი თანხის 5% არის 2 ლარზე ნაკლები, მაშინ ყოველ პირველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაერიცხება ჯარიმა 2 ლარი, ხოლო, დანარჩენ ყოველ მომდევნო გადაცილებულ დღეზე, გადაუხდელ ძირ თანხას დაერიცხება ჯარიმა დაგვიანებული გადასახდელი თანხის 0,27%ის ოდენობით.

15. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 418-ე მუხლით და განმარტა, რომ კერძო სამართალში მოქმედი ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი სხვა პირობებზე შეთანხმების გარდა, ასევე პირგასამტეხლოს ოდენობაზე თავისუფლად შეთანხმებასაც გულისხმობს. თუმცა, სამოქალაქო პროცესში მოქმედი შეჯიბრებითობის პრინციპისგან ერთ-ერთ გამონაკლისს სწორედ მხარეთა მიერ შეთანხმებული პირგასამტეხლოს ოდენობის სასამართლოს ინიციატივით შემცირება წარმოადგენს. პირგასამტეხლო მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებას წარმოადგენს, რომლის მიხედვითაც, მოვალე ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის ან ვალდებულების სხვა სახის დარღვევისათვის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრულ ფულად თანხას იხდის. პირგასამტეხლოს არსებობისთვის აუცილებელია მხარეთა შორის წერილობითი შეთანხმება და მისი ფულადი თანხით გამოხატვა, რომელიც იდენტიფიცირებადი უნდა იყოს. აღნიშნული წინაპირობებიდან სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ორივე წინაპირობის არსებობა.

16. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტებს ვალდებულების დარღვევა სადავოდ არ გაუხდიათ, შესაბამისად, სასამართლოს შეფასების საგანს მხოლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს სრული ოდენობით დაკისრება წარმოადგენდა.

17. პირგასამტეხლოს შემცირებაზე უფლებამოსილი სუბიექტი - სასამართლო, პირგასამტეხლოს მართლზომიერებისა და ლეგიტიმურობის შეფასებას მხოლოდ მხარეთა მიერ შეჯიბრებითობის ფარგლებში პირგასამტეხლოს შემცირების მოთხოვნისა და შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის პირობებში იწყებს.

18. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი იყო, რომ მოპასუხეების მიერ სასესხო ვალდებულების შესრულება ვეღარ ხდებოდა. მათზე ძირითადი სესხი 10 000 აშშ დოლარის ოდენობით გაიცა და როგორც თავად მოსარჩელე მიუთითებდა, სარჩელის აღძვრის მომენტში, მოპასუხეებს ძირითადი თანხიდან 6 000 აშშ დოლარზე მეტი უკვე გადახდილი ჰქონდათ, რის შედეგადაც, მოპასუხეებისთვის დასარიცხი ჯამური თანხა 5 953,83 აშშ დოლარს შეადგენდა. როგორც უკვე აღინიშნა აღნიშნული თანხიდან 4 000 აშშ დოლარს მოპასუხეები ცნობდნენ, თუმცა აღნიშნავდნენ, რომ დარიცხულის ჯარიმის შემცირება სურდათ. ამ მსჯელობიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეთა მიერ 4000 აშშ დოლარის აღიარება, მათ მიერ აღებული ძირითადი ვალდებულების დაფარვას მიემართებოდა, ხოლო, შედავება ბანკის მიერ დარიცხულ პროცენტზე, პირგასამტეხლოზე და სხვადასხვა მომსახურებების საფასურზე ხდებოდა. აღნიშნულის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მხედველობაში მიიღო რა, წინამდებარე განჩინებაში მოყვანილი პირგასამტეხლოს დაკისრების მიზნები და დანიშნულება, გაითვალისწინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების ღირებულება, ძირითადი დავალიანების ნახევარზე მეტის კეთილსინდისიერად გადახდის ფაქტი, ასევე, გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სადავო ხელშეკრულებით პირგასამტეხლოს გამოთვლის პრინციპი და ოდენობა კეთილსინდისიერების პრინციპს არ შეესაბამება, ვინაიდან პირგასამტეხლოს გამოთვლა არა გადაცილებული თანხიდან, არამედ ძირი თანხიდან მოხდა, ხოლო, დასარიცხი პირგასამტეხლოს ოდენობა საკმაოდ მაღალი იყო (5% პირველ ვადაგადაცილებულ დღეზე და 0,27% ყოველ მომდევნო ვადაგადაცილებულ დღეზე) მივიდა დასკვნამდე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოვალეებისთვის პირგასამტეხლოს სრული ოდენობით დაკისრება უმართებულო იყო და 10-ჯერ უნდა შემცირებულიყო. რის შედეგადაც, მოპასუხეებს ჯარიმის სახით 93,83 აშშ დოლარი უნდა დაკისრებოდათ.

19. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები არ არსებობდა.

20. სააპელაციო საჩივრით მხოლოდ 1 954,60 აშშ დოლარის დაკისრების მართლზომიერება იყო სადავო, რომელიც პირგასამტეხლოს გარდა დარიცხულ პროცენტსა და სადაზღვევო თანხას მოიცავდა, თუმცა, სსკ-ის 420-ე მუხლის ფარგლებში, სასამართლოს მხოლოდ შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლოს შემცირების დისკრეცია გააჩნდა და არა დარიცხული პროცენტის შემცირების ბერკეტი. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო საჩივრით დარიცხული საპროცენტო სარგებლის ბათილობის წინაპირობები შედავებული არ იყო, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა.

21. რაც შეეხება, იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების იძულებით აღსასრულებლად მიქცევას, დადგენილი იქნა, რომ მხარეებმა დადეს იპოთეკის ხელშეკრულება ბანკის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით კონკრეტული ქონება დატვირთეს. იპოთეკის ხელშეკრულების 5.11 პუნქტისა და სესხის ხელშეკრულების 9.1 პუნქტის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ იპოთეკის საგნის რეალიზაციის შემდეგ მოთხოვნა სრულად არ დაიფარებოდა, გამსესხებლის მოთხოვნა დაკმაყოფილებულად არ ჩაითვლებოდა, რაც პრაქტიკულად იმას ნიშნავს, რომ ბანკს, როგორც კრედიტორს, შეეძლო იპოთეკის საგანზე აღსრულების მიქცევა.

22. ვინაიდან იპოთეკის უფლების დანიშნულება სწორედ კრედიტორის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფაა, აპელანტების მოთხოვნას, უარყოფილი იქნეს იპოთეკით დატვირთული ქონების სარეალიზაციოდ მიქცევასთან დაკავშირებით, ვარგისი სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნდა.

23. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე აპელანტებმა (მოპასუხეები) შეიტანეს საკასაციო საჩივარი. კასატორებმა მოითხოვეს გადაწყვეტილების გაუქმება 1107.83 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, ასევე, იპოთეკის საგნის რელიზაციისა და აღსრულების სხვა ქონებაზე მიქცევის ნაწილშიც, და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის უარყოფა, შემდეგი საფუძვლებით:

24. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ მათ არამართლზომიერად დაეკისრათ 1107.83 აშშ დოლარი. ასევე, ისინი განმარტავენ, რომ მოპასუხეთა სხვა ქონება, რომელზედაც დადგინდა აღსრულების მიქცევა იმ შემთხვევაში, თუ იპოთეკის საგანის რეალიზაციიდან ამონაგები თანხა სრულად არ ფარავს კრედიტორის მოთხოვნას, არ ყოფილა იპოთეკით დატვირთული. შესაბამისად, ამ ნაწილშიც, გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად

26. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, კასატორთა მიერ სადავოა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მართლზომიერება მოსარჩელე ბანკის სასარგებლოდ 1107.83 აშშ დოლარის დაკისრების, იპოთეკის საგნის რეალიზაციის და მოვალეთა სხვა ქონებაზე აღსრულების მიქცევის ნაწილში.

28. თანხის დაკისრების ნაწილში, კასატორები სადავოდ ხდიან მათთვის 1107.83 აშშ დოლარის დაკისების მართლზომიერებას და მიიჩნევენ რომ მითითებული თანხა მათ ზედმეტად დაეკისრათ (იხ., საკასაციო საჩივარი). საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორმა დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინეს სადავო თანხის არამართლზომიერი დაკისრების დასადასატურებლად. შესაბამისად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელებიც ასახულია ამ განჩინების პპ: 12-18 და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო საჩივრით მხოლოდ 1 954,60 აშშ დოლარის დაკისრების მართლზომიერება იყო სადავო, რომელიც პირგასამტეხლოს გარდა დარიცხულ პროცენტსა და სადაზღვევო თანხას მოიცავდა, თუმცა, სსკ-ის 420-ე მუხლის ფარგლებში, სააპელაციო სასამართლოს მხოლოდ „შეუსაბამოდ მაღალი“ პირგასამტეხლოს შემცირების უფლებამოსილება გააჩნდა (მრავალთა შორის იხ., სუსგ №ას-1597-2019, 13 დეკემბერი, 2019 წელი). იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო საჩივრით დარიცხული საპროცენტო სარგებლის ბათილობის წინაპირობები შედავებული არ იყო და მხარეთა შეთანხმება, ამ ნაწილში იურიდიული ძალის მქონე იყო, მოპასუხეთათვის დაკისრებული თანხის შემცირების მართლზომიერი საფუძველის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეებს ეკისებოდათ, რასაც მათ წარმატებით თავი ვერ გაართვეს.

29. კასატორები ასაჩივრებენ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას იპოთეკის საგნის რეალიზაციის დადგენის ნაწილში, თუმცა, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს რაიმე არგუმენტს აღნიშნულთან დაკავშირებით. სსსკ-ის 402-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ხოლო სსსკ-ის 407.2 მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

30. რაც შეეხება, კასატორთა იმ პრეტენზიას, რომელიც შეეხება მოვალეთა სხვა ქონებაზე აღსრულების მიქცევის შესაძლებლობას, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორთა არგუმენტი, ვერ დააბრკოლებს ამ ნაწილში, სარჩელის წარმატებას.

31. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს, სსკ-ის 286-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის დანაწესით უძრავი ნივთი შეიძლება ისე იქნეს გამოყენებული (დატვირთული) მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება, სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით (იპოთეკა). სსკ-ის 319-ე მუხლის მიხედვით, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულება და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულების შინაარსი. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, მხარეებს შეუძლიათ ხელშეკრულებაში გაითვალისწინონ მათთვის სასურველი დებულებები, მხოლოდ იგი უნდა გამომდინარეობდეს კანონიდან, არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს მას. სსკ-ის 301.1 მუხლისა და 301.1¹ მუხლის დანაწესით თუ მოვალე არ დააკმაყოფილებს მოთხოვნას, რომლის უზრუნველყოფის საშუალებაც არის იპოთეკა, იპოთეკარი უფლებამოსილია, მოითხოვოს უძრავი ნივთის რეალიზაცია, თუ იპოთეკის ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. მოთხოვნა, რომლის უზრუნველყოფის საშუალებაც არის იპოთეკა, დაკმაყოფილებულად ითვლება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის რეალიზაციიდან ამონაგები თანხა საკმარისი არ არის იპოთეკით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის დასაფარად, თუ კანონით ან მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

32. განსახილველ საქმეზე დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების 5.11 პუნქტისა და სესხის ხელშეკრულების 9.1 პუნქტის შესაბამისად, იმ შემთხვევაში თუ იპოთეკის საგნის რეალიზაციის შემდეგ მოთხოვნა სრულად არ დაიფარება, გამსესხებლის მოთხოვნა არ ჩაითვლება დაკმაყოფილებულად, რაც პრაქტიკულად მას ნიშნავს, რომ ბანკს, როგორც კრედიტორს, შეუძლია მოითხოვოს აღსრულების მიქცევა მსესხებლის და სოლიდარული თავდების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) დანარჩენ ქონებაზე, ვიდრე ვალდებულება სრულად არ დაიფარება. შესაბამისად, აღსრულების მიქცევა მოვალის საკუთრებაში არსებული სხვა ქონებებაზე გამომდინარეობს სსკ-ის 301.1 და სსკ-ის 301.1¹ მუხლების შინაარსიდან და მხარეთა შეთანხმებიდან (შეადრ: სუსგ-ები Nას-1172-2018, 08 თებერვალი, 2019; №ას-828-786-2013, 24 იანვარი, 2014 წელი).

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

34. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

36. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ.ბ–ძისა და მ.ბ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: ლ.ბ–ძეს (პ.ნ: ......) და მ.ბ–ძეს (პ.ნ: ……. ) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ლ.ბ–ძის მიერ 11.09.2020-ში №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი