№ას-1475-2018 30 აპრილი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) – მ.ღ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ე.თ–ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ იძულებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. Mმ.ღ–ი (შემდეგში მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე, კასატორი, მყიდველი) ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 აპრილის განჩინებას, რომლითაც უცვლელად დარჩა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. ამ გადაწყვეტილებით, ე.თ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. სასამართლომ ბათილად ცნო 2016 წლის 13 მაისს თბილისში, ....... მდებარე ბ.N6-ზე მოპასუხეთან დადებული იძულებითი ნასყიდობის ხელშეკრულება და მოსარჩელე სადავო ქონების მესაკუთრედ ცნო.

2. საკასაციო პრეტენზია ემყარება შემდეგ გარემოებებს:

2.1. კასატორის განმარტებით, განსახილველ დავაზე სასამართლოს კვლევის საგანს წარმოადგენს, დაიდო თუ არა სადავო გარიგება იძულებით და რა ფაქტობრივი გარემოებებითა და მტკიცებულებებით დასტურდება იძულების ფაქტი. სასამართლომ არასრულყოფილად გამოიკვლია საქმის მასალები, რის შედეგადაც უკანონო გადაწყვეტილება მიიღო. კასატორის მტკიცებით, საქმეზე გამოკითხულმა ვერცერთმა მოწმემ ვერ დაადასტურა მოსარჩელის მიმართ მუქარისა და იძულების ფაქტი. სასამართლომ მხოლოდ მეცნიერული ანალიზის საფუძველზე დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება მესამე პირის მუქარის ზეგავლენით დაიდო.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

5.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

5.2. საკასაციო პალატის განსჯით, კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე, ანუ სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ:

5.2.1. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით, 1995 წლის 11 დეკემბრის ხელშეკრულებით, ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი თვითმმართველობის ვაკის რაიონის 1995 წლის 23 აგვისტოს გადაწყვეტილებითა და თბილისის ვაკის რაიონის საბინაო სამმართველოს ცნობით ქ. თბილისში, ....... მდებარე N6 ბინაზე (ყოფ. ...... კვარტალი, კორპ. 8, ბინა N6, საკადასტრო კოდი N..........) დასტურდება ნ.შ–ის (შემდეგში - თავდაპირველი მესაკუთრე) საკუთრების უფლება (ს.ფ. ტომი I, 76-80).

5.2.2. ქალაქ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილების თანახმად, ვ.ქ–ის (შემდეგში მოპასუხის/კასატორის დედა) სარჩელი, რომლითაც ქონების თავდაპირველი მესაკუთრის სახელზე გაცემული პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმებას და ხსენებული ბინიდან მის გამოსახლებას ითხოვდა, დაკმაყოფილდა. ზემოაღნიშნული ბინის პრივატიზაციის უფლების მქონე პირად მოპასუხის დედა განისაზღვრა. შემდგომში, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 17 თებერვლის განჩინებით, ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და მოპასუხის დედის სარჩელის ხელახლა განხილვა განისაზღვრა (ტომი I, ს.ფ. 104, 106). ამ განჩინების საფუძველზე, საჯარო რეესტრში გაუქმდა სადავო ქონებაზე მოპასუხის დედის საკუთრების უფლების სარეგისტრაციო ჩანაწერი. მოპასუხის დედის სასარჩელო განცხადება, პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილობასა და გამოსახლებასთან დაკავშირებით, შემდგომში არ განხილულა. საქმის ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში განხილვის დროისათვის, თავდაპირველი მესაკუთრის სახელზე 1995 წლის 11 დეკემბერს გაცემული პრივატიზაციის ხელშეკრულება ძალაში მყოფ აქტს წარმოადგენდა (ტომი I, ს.ფ. 104, 106).

5.2.3. 2015 წლის 10 სექტემბერს სადავო ქონების თავდაპირველ მესაკუთრესა და მოსარჩელეს შორის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო, რის შემდგომაც ეს ნივთი მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა.

5.2.4. 2016 წლის 13 მაისს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სადავო უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო და უძრავი ნივთის მესაკუთრედ მოპასუხე აღირიცხა.

6. განსახილველ შემთხვევაში, იძულებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შედეგად სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენის სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობა სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტისა (პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია, მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება, გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო, არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში) და 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის (უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით) დანაწესიდან გამომდინარეობს.

6.1. შესრულების კონდიქცია გულისხმობს ვითომ კრედიტორის ქონების შეგნებულ და მიზანმიმართულ გაზრდას, რომელსაც არ გააჩნია ნამდვილი სამართლებრივი (სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი) საფუძველი ან ამგვარი საფუძველი, ნორმაში მითითებულ გარემოებათაგან ერთ-ერთის არსებობის გამო, არ წარმოშობილა ან შემდგომ შეწყდა. სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, გარიგების ბათილად ცნობის სამართლებრივი შედეგი უკავშირდება გარიგების დადებამდე არსებულ ვითარებაში დაბრუნებას, ანუ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, რაც არარა გარიგებით მიიღეს მხარეებმა, უნდა დაუბრუნონ ერთმანეთს (შდრ. სუსგ. საქმე Nას-415-398-2016, 23 აგვისტო, 2017 წელი).

7. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სწორედ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობაზე, უფრო კონკრეტულად, ნასყიდობის ხელშეკრულების იძულებით დადების ფაქტზე მიუთითებს. მოსარჩელემ, როგორც სარჩელში, ისე - სასამართლო განხილვის დროს დაწვრილებით აღწერა მასზე განხორციელებული იძულება და ნების გამოვლენაში აშკარა და უხეში ჩარევის შედეგად მოსარჩელის „უპირობოდ დაცული ფასეულობის“, საკუთრების ხელყოფის გარემოებები.

8. ამდენად, რაკი სადავოა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, მოსარჩელეზე განხორიცელებული იძულების გამო, უნდა შემოწმდეს, შესრულებულია თუ არა სსკ-ის 85-89-ე მუხლების წინაპირობები. სსკ-ის 85-ე მუხლის მიხედვით, „გარიგების დადების მიზნით იმ პირის იძულება (ძალადობა ან მუქარა), რომელმაც დადო გარიგება, ანიჭებს ამ პირს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის უფლებას მაშინაც, როცა იძულება მომდინარეობს მესამე პირისაგან“. ამდენად, საცილო გარიგება ბათილია მისი დადების მომენტიდან, თუ გარიგება დადებულია მხოლოდ იძულების წყალობით. იძულებით დადებული გარიგების შემთხვევაში საქმე გვაქვს ნების ნაკლის საფუძველზე დადებულ გარიგებასთან, სადაც ნების თავისუფლება აშკარად არის ხელყოფილი. ამ დროს ადგილი აქვს დაზარალებულის თავისუფალი ნების აშკარა მოდრეკას (ლ. ჭანტურია, „სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი“, 2011წ., გვ. 380; ბ.ზოიძე, „სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი“, წიგნი პირველი, მუხლი 85, გვ. 246.).

9. მოსარჩელის მტკიცებით, 2016 წლის 13 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს მის მიმართ იძულება (მუქარა) მესამე პირისგან - მოპასუხის შვილისგან მომდინარეობდა, ხოლო იძულების ადრესატს, როგორც თვითონ, ისე - მისი ოჯახის წევრები წარმოადგენდნენ. მოსარჩელის განმარტებით, მესამე პირის მუქარამ მას აფიქრებინა, რომ საფრთხე რეალური და მომავალში განხორციელებადი შეიძლება ყოფილიყო, რასაც მისი პიროვნების ან/და ოჯახის წევრების სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის ხელყოფა მოჰვებოდა შედეგად.

10. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მუქარის შემთხვევაში, მომავალში იძულების/მუქარის შესაძლო რეალიზაციით გამოწვეული შიში აიძულებს პირს სხვისი ნების შესატყვისი ნება გამოავლინოს. იძულების ფაქტის განხორციელებულად მიჩნევისათვის, არსებითი მნიშვნელობისაა, თავად იძულების ობიექტი პირის სუბიექტური დამოკიდებულება იძულების (მუქარის) ფაქტის მიმართ და არა მუქარის განმახორციელებელი პირის განზრახვის რეალურობა, სისრულეში მოიყვანოს მუქარის შინაარსი. გარიგების დადება უშუალოდ მუქარის სამართლებრივ პროდუქტს/შედეგს უნდა წარმოადგენდეს. ამავდროულად, პალატა აქვე მიუთითებს, რომ თავის მხრივ, იძულება როგორც ასეთი, არის არა ფაქტის, არამედ სამართლებრივი შეფასების საკითხი. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა: „სამოქალაქო კოდექსის 85-ე-89-ე მუხლებით განსაზღვრული გარიგების იძულებით დადება სამართლებრივი კატეგორიაა და სასამართლო ნორმით გათვალისწინებული შედეგის განსაზღვრისას ხელმძღვანელობს მხარის მიერ მითითებული ფაქტებითა და ამ ფაქტების დადასტურების მიზნით წარდგენილი მტკიცებულებებით, რომლებიც ნორმით გათვალისწინებულ შემადგენლობას უნდა ქმნიდეს“ (იხ.სუსგ #ას-89-83-2015, 23.10.2015 წელი). ამრიგად, ამ საფუძვლით გარიგების საცილოობისას, ამა თუ იმ კონტრაჰენტი მხარის მიმართ გარიგების დადების იძულების საკითხი სასამართლომ უნდა შეაფასოს სამართლებრივად. სამართლებრივი შეფასების პროცესში პირზე განხორციელებული ზემოქმედების სსკ-ის 85-ე მუხლის კონტექსტით იძულებად შეფასებისთვის, განმსაზღვრელია იძულების ფაქტზე მიმთითებელი პირის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და სამართალწარმოების პროცესში გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებები, რამდენად ქმნის იძულების რაიმე ფორმის გამოყენების გარეშე, ხელშეკრულების დაუდებლობაზე დასაბუთებულ ვარაუდს.

11. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებების გამოკვლევის შედეგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სადავო გარიგება სწორედ იძულების ზემოქმედებით დაიდო. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხის მიერ სადავო ქონების შესყიდვა 35 000 აშშ დოლარად, სარწმუნო არ არის, რადგან პირი, რომელიც ნივთს საკუთრად მიიჩნევს, ამასთან, აქტიურად არის ჩაბმული უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით მიმდინარე ადმინისტრაციულ თუ სამოქალაქო სამართალწარმოების პროცესებში, მოტივირებულია უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების სასამართლო წესით დასადასტურებლად და არა ამ ქონების თანხის გადახდის სანაცვლოდ შესასყიდად. ამასთან, მაშინაც კი, თუკი მოპასუხემ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად ეს გზა აირჩია, გამყიდველსა და მყიდველს შორის წინსმწრებად განვითარებული მოვლენების გათვალისწინებით, მყიდველი თადარიგს დაიჭერდა და გამყიდველს, რომლის მიმართ სამოქალაქო ბრუნვის შესატყვისი ნდობაც არ ჰქონდა შესასყიდ ქონებაზე საკუთრების უფლების სადავოობის გამო, ნასყიდობის თანხას მხოლოდ უნაღდო ანგარიშსწორების წესით გადაუხდიდა. საგულისხმოა ისიც, რომ საქმეში დაცული მტკიცებულებებით დასტურდება მოპასუხის შვილის მიერ მოსარჩელესთან სატელეფონო კომუნიკაციის მცდელობა ნასყიდობის ხელშეკრულების წინა და შემგომ დღეებში. საკასაციო პალატის განსჯით, ქონების მესაკუთრე, რომელსაც განზრახული არ ჰქონია ქონების გასხვისება, უწყინარ სიტუაციაში სადავო ქონების შესყიდვის შეთავაზების მიღების შემთხვევაშიც, მეორე დღესვე არ გადაუფორმებდა უძრავ ნივთს მოპასუხეს. სახელშეკრულებო ურთიერთობები მხარეთა შორის ურთიერთნდობასა და ამ ნდობიდან გამომდინარე სამოქალაქო ბრუნვისთვის დამახასიათებელ რისკებზეა დაფუძნებული, თუმცა როდესაც ხელშეკრულების კონტრაჰენტი პირები ჩაბმული არიან უძრავი ნივთის მიკუთვნების თაობაზე სამართალწარმოების პროცესში, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე წინადადების გამყიდველის მხრიდან აქცეპტირებაც დაპირსპირებულ მხარესთან ხელშეკრულების დადებისათვის აუცილებელი მინიმალური ნდობის ფორმირებაზეა დაფუძნებული, შესაბამისად უძრავი ნივთის გაყიდვის თაობაზე წინადადების მიღება დაუყოვნებლივ სავარაუდოა, რომ ვერ მოხდება.

11.1. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს შეცილების განხორციელების ვადებსაც. განსახილველ შემთხვევაში სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება 2016 წლის 13 მაისს დაიდო, ხოლო იმავე წლის 16 მაისს გამყიდველმა ნასყიდობის ხელშეკრულების იძულებით დადებაზე მითითებით პოლიციას მიმართა, 23 მაისს კი, სარჩელი წარადგინა სასამართლოში. ზემოხსენებული გარემოებები ადასტურებს მოსარჩელის მიერ იძულებით დადებული გარიგების კონტექსტში შეცილების კანონისმიერ ვადაში განხორციელებას (სსკ-ის 89-ე მუხლის თანახმად, იძულებით დადებული გარიგება შეიძლება სადავო გახდეს ერთი წლის განმავლობაში იძულების დამთავრების მომენტიდან).

12. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, რომლის ფარგლებში მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით დადასტურდება ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. განსახილველ შემთხვევაშიც, მოსარჩელემ მიუთითა რა, იძულებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებასა და იმ გარემოებათა წრეზე, რაცამ გარიგების იძულებით დადებას ცხადყოფდა, მოპასუხეს დაეკისრა ნასყიდობის ხელშეკრულების გამყიდველის ნამდვილი ნების გამოვლენის შედეგად დადების მტკიცება. ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობის შეფასების კუთხით ყურადღება მისაქცევია, მყიდველმა გამყიდველს გადაუხადა თუ არა ნასყიდობის თანხა, ნასყიდობის თანხა განსაზღვრული იყო თუ არა ქონების საბაზრო ღირებულების ფარგლებში, მოპასუხის მიერ ნასყიდობის საგნის შეძენის შეთავაზებიდან რა ვადაში გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება და ა.შ. კონკრეტულ შემთხვევაში, ნასყიდობის ხელშეკრულების საცილოობისას, სწორედ მოპასუხეს უნდა წარედგინა სასამართლოსთვის ნასყიდობის ფასის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ასევე, სასამართლოსთვის შეეთავაზებინა სამართლებრივად წონადი და ვარგისი არგუმენტაცია, რამ აიძულა იგი შეესყიდა უძრავი ნივთი, რომელიც საკუთარ სამკვიდრო ქონებად მიაჩნდა, თუმცა მოპასუხემ ვერ შეძლო სასამართლოსთვის სარწმუნო და საკმარისი მტკიცებულებების წარდგენით, დაედასტურებინა ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობა. საბოლოოდ, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხემ, რომელიც დაინტერესებული იყო სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებით, მუქარის ძალით მოსარჩელე აიძულა გაესხვისებინა ქონება, თანაც ისე, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მისი წილი ვალდებულებაც (თანხის გადახდის) არ შეუსრულებია, რაც, მართალია, ცალკე აღებული არ ქმნის ნასყიდობის ხელშეკრულების იძულებით დადების პრეზუმფციას, თუმცა დავის პროცესში გამოკვეთილ არაერთ გარემოებასთან ერთობლიობაში, (რაზეც როგორც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ, ისე საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა), სასამართლოს შეექმნა შინაგანი რწმენა და დასაბუთებული ვარაუდი, მოსარჩელის მიერ საკუთრების მისი ნების წინააღმდეგ მუქარის ძალით გასხვისების თაობაზე. გასხვისების მიმართ გამყიდველის მიერ გამოვლენილი არანამდვილი ნება, კი გარიგებას ბათილ სამართალურთიერთობად გარდაქმნის.

13. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვლინდება სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტითა და 979.1 მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი წინაპირობები და არ არსებობს მოთხოვნის გამომრიცხველი გარემოებები.

14. საბოლოოდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო იმგვარად დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რომლითაც გააბათილებდა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ დასაბუთებას.

15. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ. საქმე Nას-415-398-2016, 23 აგვისტო, 2017 წელი).

16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ღ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი