№ას-597-2019 20 მარტი, 2020 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

სხდომის მდივანი – ლელა სანიკიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვით

კასატორი (მოპასუხე) – სს „რ.ა–ი“

წარმომადგენლები – გ.კ–ი, გ.მ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ზ.ს–ძე

წარმომადგენელი – თ.ს–ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – დამსაქმებლის ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სს „რ.ა–ი“ (შემდეგში - მოპასუხე, კასატორი, დამსაქმებელი, კომპანია) ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებას, რომლითაც გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლომ ახალი გადაწყვეტილებით ბათილად ცნო ზ.ს–ძესთან (შემდეგში -მოსარჩელე, დასაქმებული) შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის ბრძანება და მოსარჩელე დაკავებულ თანამდებობაზე აღადგინა. ამავდროულად, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 2018 წლის 21 თებერვლიდან, სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, მოპასუხეს იძულებითი განაცდურის - ყოველთვიურად 2420 ლარის ანაზღაურებაც დაეკისრა.

2. საკასაციო საჩივარი შემდეგ გარემოებებს ეფუძნება:

2.1. კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელის დაქვემდებარებაში მყოფი კომპანიის სტრუქტურული ერთეულიდან 12 დღის ინტერვალში მსჯავრდებულმა პირებმა ისე მოიპარეს 200 ტომარა ამონიუმის გვარჯილა, რომ ეს შეუმჩნეველი დარჩა ამონიუმის გვარჯილის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე დასაქმებულ მოსარჩელეს, რაც არა მარტო მის უყურადღებობაზე, არამედ საქმისადმი მის გულგრილ დამოკიდებულებაზე მეტყველებს. დასაქმებულის გულგრილობამ კი, ხელი შეუწყო მსჯავრდებულებს ჩაედინათ განგრძობადი დანაშაული, რამაც მოპასუხეს 6880 ლარის ზიანი მიაყენა.

2.2. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს ყურადღების მიღმა დარჩა ის გარემოება, რომ დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ ბრძანების გამოცემის შემდგომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლებამდე პერიოდში, 2017 წლის 1 სექტემბერს დამსაქმებელი კომპანიის უსაფრთხოების სამსახურმა გამოავლინა მოსაპარად გამიზნული 23 ტომარა ამონიუმის გვარჯილა, 49 ლიტრი დიზელის საწვავი და ელექტროძრავი, თუმცა დამსაქმებელმა დასაქმებულის მიმართ გამოიჩინა ლოიალობა და მხოლოდ სიტყვიერი შენიშვნით შემოიფარგლა. ამით დამსაქმებელმა დასაქმებულს კიდევ ერთი შესაძლებლობა მისცა, გამოესწორებინა სამსახურებრივი საქმიანობის პროცესში დაშვებული დარღვევები. კასატორის მტკიცებით, დამსაქმებელმა, კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ამოწურა დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების ყველა რესურსი, მიიღო გადაწყვეტილება დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე.

2.3. კასატორის განმარტებით, დასაქმებულის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებულ თანამდებობაზე, დამსაქმებლის 2018 წლის 21 თებერვლის ბრძანებით, იმავე წლის 22 თებერვლიდან დაინიშნა სხვა პირი, რაც გამორიცხავს დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენის შესაძლებლობას. აღნიშნული გარემოების დადასტურების მიზნით, კასატორმა სასამართლოში სხვა პირის ამონიუმის გვარჯილის საამქროს უფროსად დანიშვნის ბრძანება (N97,21.02.2018წ) წარმოადგინა.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

4. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

5. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

5.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

5.2. საკასაციო პალატის განსჯით, კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე, ანუ სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ:

5.2.1. 2017 წლის 1 თებერვალს მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში ამონიუმის გვარჯილის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე დასაქმდა. შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებულს დაეკისრა მისთვის მიბარებული მატერიალური ფასეულობების გაფრთხილება და შესაბამისი ზომების მიღება ნებისმიერი ზიანის თავიდან ასაცილებლად.

5.2.2. 2017 წლის 30 ივნისს დამსაქმებელმა საამქროში არასათანადო კონტროლისა და ყურადღების შესუსტებისთვის დასაქმებულს გამოუცხადა საყვედური და დაუქვითა შესაბამისი წლის ივნისის თვეში დარიცხული ხელფასის 30 %.

5.2.3. 2018 წლის 7, 13, 16 და 19 თებერვალს ღამის საათებში მოპასუხე კომპანიაში დასაქმებული დაცვის სამსახურის თანამშრომლები და ამონიუმის გვარჯილის საამქროს ცვლის ოსტატი ფარულად დაეუფლნენ დამსაქმებლის კუთვნილ 9900 კგ გვარჯილას, რის გამოც, რ.ა–ს მიადგა 6880.5 ლარის ზიანი.

5.2.4. დამსაქმებლის 2018 წლის 21 თებერვლის ბრძანებით იმავე წლის 22 თებერვლიდან დასაქმებულთან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ-ის) 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,თ’’ ქვეპუნქტზე მითითებით.

6. განსახილველ შემთხვევაში, იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა (უფლებრივი რესტიტუცია) და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნა სშკ-ის 38.8 (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით) და 44-ე (შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით), ასევე, სსკ-ის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის), 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება, მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

7. სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, პირველ რიგში სასამართლო ამოწმებს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. ამ საკითხის გამორკვევა კი, შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016). მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლებას საფუძვლად სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტი (შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ დასაქმებულის მიმართ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებულ იქნა ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა) და კომპანიის შრომის შინაგანაწესის მე-3 მუხლის მე-15 და მე-16 პუნქტები დაედო.

8. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (იხ. სუსგ № ას-941-891-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება).

9. როგორც აღინიშნა, დასაქმებულთან დამსაქმებელმა შრომითი ურთიერთობა ცალმხრივად შეწყვიტა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, შესაბამისად, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე პალატის მსჯელობის საგანს მითითებული ნორმის წინაპირობების არსებობის შემოწმება და ამ ნორმის დანაწესის სამართლებრივად სწორი ინტერპრეტაციის შედეგად, სადავო საკითხის სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია წარმოადგენს.

10. განსახილველ შემთხვევაში საქმეზე დადგენილია, რომ 2017 წლის 30 ივნისს დამსაქმებელმა საამქროში არასათანადო კონტროლისა და ყურადღების შესუსტებისთვის დასაქმებულს გამოუცხადა საყვედური და დაუქვითა შესაბამისი წლის ივნისის თვეში დარიცხული ხელფასის 30 %. დასაქმებულს მის მიმართ დაკისრებული სახდელი სადავოდ არ გაუხდია. კასატორის მტკიცებით, დასაქმებულმა 2018 წლის თებერვალში ხელახლა ჩაიდინა დისციპლინური გადაცდომა, რაც მის დაქვემდებარებაში მყოფი საამქროს საცავიდან 6880.5 ლარის ღირებულების ამონიუმის გვარჯილის დაწესებულების დაცვის სამსახურის თამაშრომელთა მიერ ქურდობაში გამოიხატა. შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დასაქმებულს გაქარწყელბული არ ჰქონდა წინმსწრები დისციპლინური სახდელი, გამოიკვეთა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების კანონისმიერი საფუძველი. სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დასაქმებულისთვის დისციპლინური სახდელის დაკისრების მართლზომიერების შეფასების მიზნებისთვის, განმსაზღვრელია დასაქმებულის მიერ ვალდებულების განმეორებით დარღვევის ფაქტის გამოვლენა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2018 წლის თებერვალში დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული შრომითი ვალდებულების დარღვევის ფაქტი არ დასტურდება. ჯერ ერთი, საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებიდან იკვეთება, რომ ქურდობა ჩადენილია არასამუშაო დროს, როდესაც დასაქმებული სამუშაო ადგილზე არ იმყოფებოდა და, მეორეც, საქმეში არაა წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც ცხადყოფდა, რომ ქურდობის ფაქტი იყო იმდენად თვალსაჩინო, რომ დასაქმებულს შეეძლო მყისიერად მისი გამოვლენა და მასზე რეაგირება. მოპასუხე ვერ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ დასაქმებულს არასამუშაო დროსაც ევალებოდა კონტროლი. უფრო მეტიც, დადგენილია, რომ მოპასუხე საწარმოს ყავს დაცვის სამსახური, რომლის პრეროგატივაცაა ამგვარი ზედამხედველობის განხორციელება და შესაძლო დანაშაულებრივი ქმედებების თავიდან აცილება.

11. საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი). ნიშანდობლივია, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (შდრ: სუსგ. საქმე №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი; საქმე №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი). ამდენად, შრომითსამართლებრივ ურთიერთობებში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ფარგლებში, პალატის განმარტებით, სწორედ სადავო სამართალურთიერთობის ძლიერი მხარე - დამსაქმებელი იყო ვალდებული სასამართლოს წინაშე დაემტკიცებინა დასაქმებულის მიერ ვალდებულების დარღვევის ფაქტი. საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებით კი, როგორც აღინიშნა, სადავო ფაქტი არ დადასტურდა. აქვე, პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საკასაციო სამართალწარმოების დროს პალატა ხელმძღვანელობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტებით (სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) და სამართლებრივი კონტექსტით აფასებს დამტკიცებულად მიჩნეული ფაქტები, რამდენად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობას.

12. დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების სამართლებრივი საფუძვლიანობის გაქარწყლების პარალელურად საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია დასაქმებულის შრომით უფლებებში რესტიტუციის სამართლებრივი საკითხის გადაჭრა.

12.1. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მსჯელობას, მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან უკანონო გათავისუფლება, ადამიანის შრომის კონსტიტუციური უფლების იმგვარად უხეში ხელყოფაა, რომ სასამართლო მიზანშეწონილად თვლის ყველა შესაძლო სამართლებრივი ბერკეტის გამოყენებით უზრუნველყოს დასაქმებულის დარღვეული უფლების აღდგენა. საკასაციო პალატის განმარტებით, სამუშაოზე აღდგენის სასარჩელო მოთხოვნა, მას შემდეგ, რაც გამოიკვეთება დამსაქმელის არამართლზომიერი ქმედება, უპირველესად, უნდა შეფასდეს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის კონტექსტით. მითითებული ნორმის თანახმად კი, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო, თუკი ეს შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (შდრ. სუსგ №ას-951-901-2015, 29.01.2016). ამდენად, შრომის კანონმდებლობა უპირატესად სწორედ დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენას მოიაზრებს დარღვეული უფლების რესტიტუციის ყველაზე უფრო სამართლიან ღონისძიებად. ერთადერთ დამაბრკოლებელ გარემოებად ამ უფლების გამოყენებისათვის კანონმდებლობა შესაბამის თანამდებობაზე დასაქმებულის აღდგენის შეუძლებლობას (აღარ არსებობს ის სტუქტურული ერთეული, რომელშიც დასაქმებული მუშაობდა, დასაქმებულის მიერ დაკავებულ შტატზე სხვა პირი დასაქმდა და სხვა) უკავშირებს.

12.2. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორმა საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენის გამომრიცხველი გარემოების სახით სასამართლოს წარუდგინა დამსაქმებლის 2018 წლის 21 თებერვლის ბრძანება გათავისუფლებული პირის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე სხვა პირის დანიშვნის თაობაზე (იხ. ტ.2, ს.ფ. 103). საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის 407.1 მუხლით რეგლამენტირებული დანაწესის ფარგლებში საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, იმსჯელოს და შეაფასოს მხოლოდ ის მტკიცებულებები და ფაქტობრივი გარემოებები, რომელიც წარდგენილია და დადგენილია სააპელაციო სასამართლოს მიერ. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე საპროცესო კანონმდებლობა არ უშვებს ახალი მტკიცებულების წარგდენის შესაძლებლობას. როგორც მოცემულ შემთხვევაში ირკვევა, დამსაქმებელს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვის ეტაპზე სასამართლოს წინაშე არ მიუთითებია მოსარჩელის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე სხვა პირის დანიშვნის თაობაზე, ხოლო საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ფარგლებში მოკლებულია შესაძლებლობას დაუშვას საქმეზე ახალი მტკიცებულებები და დავის იურიდიული შედეგის განსაზღვრისას მას სამართლებრივი მნიშვნელობა მიანიჭოს.

13. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ. საქმე№ა№ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი 2018 ).

14. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

15. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

16. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 4356.00 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4356.00 ლარის, საგადახდო დავალება #612, გადახდის თარიღი - 14.02.2019) 70% – 3049.20 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „რ.ა–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს „რ.ა–ს“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული ახალი მტკიცებულება - სს „რ.ა–ის“ 21.02.2018 წლის #97 ბრძანება;

3. კასატორ სს „რ.ა–ს“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (4356.00 ლარის, საგადახდო დავალება #612, გადახდის თარიღი - 14.02.2019) 70% – 3049.20 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ.ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ.ალავიძე

ზ.ძლიერიშვილი