საქმე №ას-1162-2019 16 ივნისი, 2020 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – დ. და ზ.ს–ები (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.ყ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების, ასევე, სააპელაციო პალატის 2019 წლის 16 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმება და მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვა, ასევე, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, აქციებზე საკუთრების უფლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. დ.ყ–მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში დ. და ზ. ს–ების (შემდგომში _ პირველი და მეორე მოპასუხე, აპელანტები ან კასატორები) მიმართ და მოითხოვა მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2015 წლის 5 სექტემბერს, ასევე, მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის 2015 წლის 7 ნოემბერს დადებული აქციების გასხვისების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და სს „მ.ჯ–ში“ (შემდგომში _ კომპანია) პირველი მოპასუხის სახელზე არსებული აქციების 18.92%-ისა და მეორე მოპასუხის სახელზე არსებული აქციების 25%-ის, სულ _ 43,92%-ის მესაკუთრედ ცნობა.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2014 წლის 30 დეკემბრის მდგომარეობით მხარეები კომპანიის აქციონერებს (მოსარჩელე - 43.92%; პირველი მოპასუხე - 31.08%; მეორე მოპასუხე - 25%) წარმოადგენენ. კომპანიის საწესდებო კაპიტალი 440 000 ლარით იყო განსაზღვრული. 2015 წლის 5 სექტემბერს მხარეთა შორის შედგა შეთანხმება, რომლითაც კომპანიის ეკონომიკური ინტერესებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს საკუთარი აქციები მოპასუხეებზე უნდა გადაეფორმებინა, ხოლო ამის შემდეგ უნდა გაფორმებულიყო ახალი ხელშეკრულება აქციების ახლებურად განაწილების შესახებ, რომლითაც მოსარჩელის წილი განისაზღვრებოდა 33%-ით, პირველი მოპასუხის _ 34%-, ხოლო, მეორე მოპასუხის _ 33%-ით. ამგვარი გარიგების ინიციატორებს მოპასუხეები წარმოადგენდნენ, რომლებმაც მოსარჩელე დაარწმუნეს, რომ საზოგადოების ეკონომიკური ინტერესებიდან გამომდინარე, ამ შინაარსის გარიგების გაფორმება აუცილებელი იყო, კერძოდ ვინაიდან მოსარჩელის წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ შპს „ქ.მ–ს“ ჰქონდა სამართლებრივი დავა რამდენიმე საკითხზე, მათ შორის, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსთან, რის გამოც დ.ყ–ის ქონებრივ მდგომარეობას შესაძლოა საფრთხე შექმნოდა, იმ გზით, რომ პრობლემების არეალი სს „მ.ჯ–ის“ აქციებზეც გავრცელებულიყო, მოპასუხეებმა მას შესთავაზეს აქციების დროებით მათ სახელზე გადაფორმება. პარალელურად გაფორმდებოდა მეორე დოკუმენტი, რომლითაც გათვალისწინებული იქნებოდა აქციების ხელახალი განაწილება და მათში დ.ყ–ის წილობრივი მონაწილეობა. მოპასუხეებმა დაარღვიეს შეთანხმებული პირობა, მართალია, მხარეთა განზრახულობების ამსახველი დოკუმენტები შედგა, მაგრამ იმ სახით, რომ მათზე მხოლოდ მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ მოაწერეს ხელი, ხოლო იმ მომენტისათვის, როდესაც მათი ხელმოწერები შესრულდა, მეორე მოპასუხე არ იმყოფებოდა და შესაბამისად, დოკუმენტებზე მისი ხელმოწერა არ აისახა. მოცემულ შემთხვევაში საუბარია ორ დოკუმენტზე, რომელთაგან ერთი გაფორმდა სანოტარო ბიუროში და იგი ითვალისწინებს მოსარჩელის კუთვნილი 43.92% აქციების მოპასუხეებზე გადაცემას, შემდეგი სახით: პირველ მოპასუხეს 18.92%, მეორე მოპასუხეს კი _ 25%. მეორე დოკუმენტი, რომელიც ითვალისწინებდა აქციების ხელახალი წესით განაწილებას, გაფორმდა პარალელურად. მას შემდეგ, რაც ზემოაღნიშნული დოკუმენტაციის გაფორმებამ ვერ მიიღო დასრულებული სახე, მოსარჩელემ მიიღო გადაწყვეტილება, გარიგება არშემდგარად მიეჩნია და აქციონერის სტატუსით კომპანიასთან ურთიერთობა პირვანდელი უფლებრივი მდგომარეობით გაეგრძელებინა, თუმცა მოპასუხეებმა ამის შესაძლებლობა არ მისცეს, განუცხადეს, რომ იგი აქციონერს აღარ წარმოადგენდა და ყოველგვარი უფლება, რომელიც მას კომპანიასთან აკავშირებდა, აღარ გააჩნდა. ამგვარი მდგომარეობა კვლავ გრძელდება და მისი მოგვარების მიზნით მოსარჩელემ სამართალდამცავ ორგანოსაც მიმართა, რომელშიც ამ ეტაპზე მიმდინარეობს წინასწარი გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენის ფაქტზე.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოპასუხეებმა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით უარყვეს სარჩელი და განმარტეს, რომ 2015 წლის 5 სექტემბერს მხარეთა შორის დაიდო ერთადერთი შეთანხმება - სამეწარმეო იურიდიული პირის აქციების გადაცემის შესახებ. აღნიშნული დოკუმენტის თანახმად, დ.ყ–მა სს „მ.ჯ–ში“ თავისი აქციების 18.92% გადასცა დ. ს–ს, ხოლო 25% - ზ. ს–ს. აქციების გადაცემის შეთანხმებას ხელი მოაწერა სამივე მხარემ, რაც დადასტურებულია 2015 წლის 7 ნოემბრის #151225643 სანოტარო აქტით. 2015 წლის 5 სექტემბრის შეთანხმებას ხელი მოაწერეს დ. ს–მა და დ. ს–მა, ხოლო ზ. ს–მა ამავე დოკუმენტზე ხელმოწერა ნოტარიუსის წინაშე განახორციელა 2015 წლის 7 ნოემბერს. მოპასუხეების განმარტებით, აღნიშნულის შესახებ ინფორმირებული იყო დ.ყ–იც და შესაბამისად, მისი მითითება, რომ „დოკუმენტის გაფორმებამ ვერ მიიღო დასრულებული სახე“, არის მოკლებული ფაქტობრივ საფუძვლებს. რაც შეეხება, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ე.წ სს „მ.ჯ–ის“ აქციების განაწილების ხელშეკრულებას, რომელიც ასევე დათარიღებულია 2015 წლის 5 სექტემბრით, ეს სამუშაო დოკუმენტია, არ დამოწმებულა სანოტარო წესით, მასზე ხელმოწერები არ განუხორციელებიათ მხარეებს და დოკუმენტს არ ჰქონია მბოჭავი იურიდიული ძალა. მისი შინაარსიდანაც გამომდინარე აშკარაა, რომ იგი ეწინააღმდეგება აქციათა გადაცემის ნოტარიულად დამოწმებულ და სამართლებრივად მავალდებულებელ შეთანხმებას. სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულზე გამოძიების მიმდინარეობასთან მიმართებით მოპასუხეებმა მიუთითეს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა უშვებს სავარაუდო დანაშაულის შესახებ ნებისმიერი განცხადების საფუძველზე გამოძიების დაწყების შესაძლებლობას, რაც არ გულისხმობს პირისათვის ბრალის წარდგენას. დღეისათვის, გამოძიება მიმდინარეობს, თვეების განმავლობაში, არ არის აქტიურ ფაზაში და არცერთ მოპასუხეს ბრალი არ აქვს წარდგენილი. მოპასუხეთა მტკიცებით, მხარეთა შორის შედგა ნამდვილი გარიგება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ კუთვნილი აქციები გადასცა მოპასუხეებს, შესაბამისად, არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი კომპანიის აქციონერებს, მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2015 წლის 5 სექტემბერს, ასევე, მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის 2015 წლის 7 ნოემბერს დადებული აქციათა გასხვისების შესახებ შეთანხმება და კომპანიის აქციათა 43.92%-ის მესაკუთრედ ცნობილი იქნა მოსარჩელე.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორების მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს აპელანტებმა, მოითხოვეს მისი, ასევე, სააპელაციო პალატის 2019 წლის 16 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმება და მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვა, ხოლო, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. სს „მ.ჯ–ი“ იურიდიულ პირად დარეგისტრირდა 2014 წლის 22 მაისს, რომლის აქციონერებიც იყვნენ: დ.ყ–ი, დ.ს–ი და ზ. ს–ი. კომპანიის საწესდებო კაპიტალმა შეადგინა 440 000 ლარი, რომელიც დაიყო 4 400 ჩვეულებრივ აქციად და ნომინალურ ღირებულებად განისაზღვრა 100 ლარი. საზოგადოების აქციონერთა საერთო კრებაზე თითოეული ჩვეულებრივი აქცია მფლობელს ანიჭებს ერთი ხმის უფლებას. საზოგადოების მართვის უმაღლესი ორგანოა აქციონერთა საერთო კრება. კომპანიის საქმიანობაზე ზედამხედველობას ახორციელებს სამეთვალყურეო საბჭო, რომელიც აირჩევა აქციონერთა საერთო კრების მიერ. ყოველდღიური საქმიანობის მენეჯმენტი კი ხორციელდება სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ დანიშნული დირექტორის მეშვეობით. დღეის მდგომარეობით, საწარმოს სამეთვალყურეო საბჭოს შემადგენლობაში შედიან: ზ. ს–ი (თავმჯდომარე), დემნა ს–ი (თავმჯდომარის მოადგილე/წევრი) და დ. ს–ი (წევრი), რომელიც ამავდროულად საზოგადოების დირექტორია. 2014 წლის 30 დეკემბერს განხორციელებული რეორგანიზაციის საფუძველზე შპს „G.G-ი“ შეერწყა სს „მ.ჯ–ს“, რომლის საფუძველზედაც სს „მ.ჯ–ის“ კაპიტალი განისაზღვრა 740 000 ლარით, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი დაიყო 7 400 ცალ ჩვეულებრივ აქციად. ერთი ჩვეულებრივი აქციის ნომინალურ ღირებულებად განისაზღვრა 100 ლარი. აქციები აქციონერებს შორის კი განაწილდა შემდეგნაირად: დ. ს–ი - 31.08%; დ.ყ–ი - 43.92%; ზ. ს–ი - 25%;

1.2.2. დ.ყ–ს, გარდა სს „ს.ღ–ის“ აქციებისა, საკუთრებაში ჰქონდა შპს „ქ-მ–ის“ 100%-იანი წილი, იგი იყო მითითებული საწარმოს დირექტორი და მოპასუხეთაგან დამოუკიდებლად ახორციელებდა კონკრეტული საწარმოს ფარგლებში ბიზნესსაქმიანობას. შპს „ქ-მ–ი“, როგორც დამოუკიდებელი იურიდიული პირი, სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდა სხვადასხვა სუბიექტებთან, მათ შორის სახელმწიფოსთან და ნაკისრი ჰქონდა სხვადასხვა ვალდებულებები. შპს „ქ-მ–ის“ მიმართ მიმდინარეობდა სამოქალაქო დავა, რომლის ფარგლებშიც სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო ედავებოდა საწარმოს ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო პირგასამტეხლოს დაკისრებას;

1.2.3. 2015 წლის 5 სექტემბერს დ.ყ–ს, დ. ს–სა და ზ. ს–ს შორის დაიდო სამეწარმეო იურიდიული პირის აქციების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, რომლითაც სს „მ–ჯ–ის“ აქციათა 43.92%-ის მფლობელმა დ.ყ–მა კუთვნილი აქციების 18.92% გადასცა დ. ს–ის, ხოლო 25% _ ზ. ს–ს. მითითებულ გარიგებაზე 2015 წლის 5 სექტემბერს ხელი მოაწერეს დ.ყ–მა და დ. ს–მა, რაც იმავე დღეს დამოწმდა სანოტარო წესით, ხოლო, ზ. ს–მა ხელმოწერა სანოტარო ბიუროში განახორციელა მოგვიანებით, 2015 წლის 7 ნოემბერს;

1.2.4. 2015 წლის 5 სექტემბერს მხარეთა შორის შედგა დამატებითი შეთანხმება - სს „მ.ჯ–ში“ აქციების განაწილების შესახებ ხელშეკრულება, რომლითაც საწარმოს აქციები აქციონერთა შორის გადანაწილდა შემდეგნაირად:

- დ. ს–ი - 33%;

- დ.ყ–ი - 34%;

- ზ. ს–ი - 33%.

კონკრეტულ ხელშეკრულებაზეც (მსგავსად აქციების გასხვისების შესახებ გარიგებისა) 2015 წლის 5 სექტემბერს ხელი მოაწერეს მხოლოდ დ. ს–მა და დ.ყ–მა, თუმცა იგი სანოტარო წესით არ დამოწმებულა, არამედ გარიგება შედგა მვი წერილობითი ფორმით. აქციების განაწილების შესახებ ხელშეკრულების შესაბამისად, განაწილებამ მოიცვა, როგორც სს „მ.ჯ–ის“, ასევე იმ სხვა სამეწარმეო იურიდიული პირების აქტივებიც, რომლებშიც მონაწილეობენ ხელშეკრულების ხელმომწერი პირები, ამავდროულად, შეთანხმდა, რომ კონკრეტული ხელშეკრულებით აქციების განაწილება არის საბოლოო და ყველა სხვა შეთანხმება ითვლება ძალადაკარგულად. მითითებულ ხელშეკრულებაზე ზ. ს–ს ხელი არ მოუწერია არც ხელშეკრულების გაფორმებისას და არც მოგვიანებით, განსხვავებით აქციათა გასხვისების შესახებ ხელშეკრულებისა. 2015 წლის 5 სექტემბრის ხელშეკრულების გაფორმების შემდგომ მხარეთა შორის დაიძაბა ურთიერთობა და პერიოდულად მიმდინარეობდა მოლაპარაკება აქციების დაბრუნების ან/და შესაბამისი ანაზღაურების სანაცვლოდ აქციების დათმობასთან მიმართებით. ქ.თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის, ისანი-სამგორის სამმართველოს დეტექტივების განყოფილებაში 2016 წლის 30 დეკემბერს, დაიწყო გამოძიება #004301216013 სისხლის სამართლის საქმეზე, დ.ყ–ის მიმართ განხორციელებული თაღლითობის ჩადენის ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილით. სისხლის სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილება მიღებული არაა, ამჟამად მიმდინარეობს გამოძიება;

1.2.5. მოცემულ შემთხვევაში მხარეები სადავოდ ხდიან 2015 წლის 5 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულების ნამდვილობის საკითხს, რომლითაც მოსარჩელემ მთელი თავისი აქციები დაუთმო მოწინააღმდეგე მხარეებს ყოველგვარი ანაზღაურების გარეშე. ის გარემოება, რომ კომპანიის აქციათა 43.92%-ის შემძენებმა მიღებულ ქონებაში თანხა გადაიხადეს არ დასტურდება არც ხელშეკრულების შინაარსიდან და არც საქმეში წარმოადგენილი სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე. აპელანტის განმარტებით, ქონება ეკუთვნოდა ს–ების ოჯახს და იგი მოსარჩელეზე მხოლოდ ფორმალურად იყო გაფორმებული, რათა ქონება დაეცვათ სახელმწიფოს მხრიდან ხელყოფისაგან, თუმცა, მითითებული გარემოება საქმის მასალებით არ დასტურდება, ამასთანავე, მსგავს ფაქტზე მხარეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ მიუთითებია. საქმის მასალებიდან არც მხარეთა იმგვარი ურთიერთობა დასტურდება, რომელიც ქონების უსასყიდლოდ გადაცემას გაამართლებდა. ხელშეკრულება არ შეიცავს რაიმე მითითებას ფასზე, არც იმის თაობაზე, რომ იგი უსასყიდლოდ გადაეცათ შემძენებს. საპირისპირო ვითარებაშიც კი, დასტურდება, რომ იგი არ დადებულა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შედეგის მისაღწევად, რამდენადაც არსებობს იმავე დღეს შედგენილი შეთანხმება - სს „მ.ჯ–ში“ აქციების განაწილების შესახებ, რომლითაც საწარმოს აქციები აქციონერთა შორის გადანაწილდა პირველი შემთხვევისაგან განსხვავებული სახით. ანუ ერთსა და იმავე დღეს შედგენილი შეთანხმებით აქციები გადანაწილდა სხვადასვა სახით. აქციათა განაწილების ხელშეკრულების თანახმად, დ. ს–ს მიეკუთვნა 33%; დ.ყ–ს 34%; ზ. ს–ს კი 33%. ამ ხელშეკრულებაშიც არ ჩანს აქციათა გადანაწილების საფუძველი. ამ კონკრეტულ ხელშეკრულებაზეც (მსგავსად აქციების გასხვისების შესახებ გარიგებისა), 2015 წლის 5 სექტემბერს ხელი მოაწერეს მხოლოდ დ. ს–მა და დ.ყ–მა, თუმცა აქციების გასხვისების შესახებ ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით იგი სანოტარო წესით არ დამოწმებულა. გარიგება შედგა მვი წერილობითი ფორმით. მართალია, ამ ხელშეკრულებას არ შეიძლება კონკრეტული სამართლებრივი მნიშვნელობა მიენიჭოს აქციათა გადანაწილების თვალსაზრისით, თუმცა იგი მტკიცებულებაა, რომელიც გარკვეულ შთაბეჭდილებას ქმნის მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების ნამდვილობაზე. ამ მტკიცებულებას ხელს აწერს სამი პარტნიორიდან ორი და ერთ-ერთი ხელშეკრულებაში მითითებული პარტნიორი, არის იმ პარტნიორის ძმა, რომელსაც სანოტარო წესით დადასტურებული ხელშეკრულების საფუძველზე ძმასთან ერთად გადაეცა აქციათა მთელი პაკეტი. ზ. ს–ს იმ დღეს არცერთ ხელშეკრულებაზე არ მოუწერია ხელი და მხოლოდ შემდგომში მოხდა მისი დადასტურება. მართალია, აპელანტები ამ უკანასკნელ გარიგებას სამუშაო ვარიანტად მოიხსენიებენ, თუმცა, სამუშაო ვარიანტის ხელმოწერით დადასტურება ნაკლებად სარწმუნოს ხდის მხარის პოზიციას. რაც შეეხება იმ ფაქტს, რომ აქციათა გადაცემის შესახებ გარიგება დამოწმებულია სანოტარო წესით, მტკიცებულებათა ერთობლიობიდან გამომდინარე, დასაბუთებულია მოსარჩელის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ სანოტარო წესით დაუდასტურებლობა შესაძლოა ემსახურებოდა გარკვეულ მიზანს, რაც დაკავშირებულია საგადასახადო ვალდებულებების თავიდან არიდებასთან. გარიგება, რომელიც ითვალისწინებდა დ.ყ–ისათვის წილების დაბრუნებას არ დამოწმდებოდა სანოტარო წესით, რამეთუ მხარეთა მიზანი იყო დროებით გასხვისებულიყო აქციები და არ ყოფილიყო ისინი მოსარჩელის სახელზე. კონკრეტული დოკუმენტი მას შემდგომ გამოჩნდებოდა, რაც აღარ იარსებებდა შესაბამისი საფრთხე, ამასთან საქმის მასალებით არ დგინდება სადავო გარიგების დადება აქციების გასხვისების შესახებ ხელშეკრულების დადებამდე. აქციების გასხვისების ხელშეკრულებით დ.ყ–მა გაასხვისა მისი კუთვნილი 43%, ხოლო, აქციების განაწილების შესახებ ხელშეკრულებით დ.ყ–ის აქციები განისაზღვრა 33%-ით, შესაბამისად, იმ ვითარებაში, თუ წინსწრებით დ.ყ–ისათვის განაწილებული იყო 33%, იგი ვერ შეძლებდა 43%-ის გასხვისებას. ამასთან, განაწილების შესახებ გარიგებით პირდაპირ არის განმარტებული, რომ კონკრეტული გარიგებით საბოლოოდ განისაზღვრა წილები და სხვა ცვლილება აღარ დაიშვებოდა. დაუსაბუთებელია მხარის მტკიცება, თითქოს განაწილების შესახებ გარიგებაზე ერთ-ერთი პარტნიორის ხელმოწერის არარსებობა მისი უარყოფის საფუძველია, რადგანაც მითითებული ორი გარიგება ერთობლიობაში ნათლად წარმოაჩენს მხარეთა რეალურ მიზანს _ აქციების დროებით გადაფორმებას, რაც განპირობებული იყო სახელმწიფოსგან დ.ყ–ის პასუხისმგებლობის თავიდან აცილებაში. გარიგების მოჩვენებით ხასიათზე საუბარია მოწმეთა ჩვენებებშიც. მხარეთა მეგობრები, თანმშრომლები და საერთო ნაცნობები არიან და მათ თანაბარი ურთიერთობა ჰქონდათ როგორც ერთ, ისე მეორე მხარესთან. საქმეში წარმოდგენილი არ არის ამ გარემოების უარმყოფელი მტკიცებულება.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორთა პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დავის ფაქტობრივი გარემოებები საქმის მასალების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური კვლევის შედეგად დაადგინა (სსსკ-ის 105-ე მუხლი), იმგვარად, რომ კვლევის პროცესში უზრუნველყოფილი იყო მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპები (სსსკ-ის მე-4, მე-5 და 102-ე მუხლები), ამ წესით დადგენილი ფაქტები სარწმუნოა და საკასაციო სასამართლოს, საკასაციო პრეტენზიათა ანალიზი განსხვავებულ შინაგან რწმენას არ უქმნის. ამ ვითარებაში დასაბუთებულია ქვემდგომი სასამართლოს დასკვნა მხარეთა შორის მოჩვენებითი გარიგების დადების თაობაზე, რომლის მიზანს არა აქციათა რეალურად გადაცემა, არამედ, კომპანიის სახელმწიფოს წინაშე პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლება წარმოადგენდა, შესაბამისად, ამგვარი გარიგება იურიდიული ძალის მქონედ არ მიიჩნევა და სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის შესაბამისად, როგორც მოჩვენებითი, ბათილია. საკასაციო პალატა, ევროსასამართლოს პრეცედენტულ სამართალზე დაყრდნობით, განმარტავს, რომ აქცია და წილი კომპანიაში, ფართო გაგებით, წარმოადგენს საკუთრებას (იხ. ECHR: Bramelid and Malmstrom v. Sweden (განაცხადი N8588/79; N8589/79; 12/12/1983)), შესაბამისად, ევროკონვენციის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის საფუძველზე, იგი დაცული სამართლებრივი სიკეთეა და სახელმწიფოს აქვს პოზიტიური ვალდებულება, ხელი შეუწყოს საკუთრებით თავისუფალ სარგებლობას, ამასთანავე, საკუთრების უფლებებთან დაკავშირებით ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენცია შეფასების ფართო ზღვარს უდგენს მონაწილე სახელმწიფოებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ საკუთრების წარმოშობის წესები ეროვნული კანონმდებლობით რეგულირდება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ იმ პირობებში, როდესაც დასტურდება ქონების უცილოდ ბათილი გარიგების საფუძველზე განკარგვა, მესაკუთრე ფორმალურად კარგავს მხოლოდ ტიტულს, იმგვარად, რომ იგი ქონებასთან სამართლებრივ კავშირში რჩება და უფლებამოსილია, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების ფარგლებში მოითხოვოს საკუთრების დაბრუნება. ამ კუთხით დადგენილი გარემოებები სასარჩელო მოთხოვნას იურიდიულად საფუძვლიანს ხდის. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ დასაბუთებულ შედავებას.

1.5. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც განკარგვითი გარიგების ნამდვილობის, ასევე, ქონების საკუთრებაში დაბრუნების საკითხებზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორები ვერ მიუთითებენ იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, ხოლო კასატორები ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ვერ ამტკიცებენ მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და საოქმო განჩინების კანონიერება:

2.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ფარგლებში საკასაციო სასამართლო ამოწმებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 აპრილის განჩინების კანონიერებას, რომლითაც აპელანტებს უარი ეთქვათ საქმეზე ახალი მტკიცებულებების მიღებასა და მოწმის დაკითხვაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის ხსენებული განჩინება კანონიერია, ვინაიდან მხარემ ვერც სააპელაციო განხილვის ეტაპზე და ვერც საკასაციო საჩივარში ვერ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ იმგვარ საპატიო მიზეზზე, რომელიც გამართლებულს გახდიდა სადავო დოკუმენტების პირველი ინსტანციის წესით საქმის განხილვისას წარუდგენლობას. თავის მხრივ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი ადგენს რა ე.წ შეზღუდული აპელაციის პრინციპს, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიღოს ახალი ფაქტები და გარემოებები/მტკიცებულებები, თუ კი მხარეს საპატიო მიზეზით არ შეეძლო მათი პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენა. როგორც უკვე ითქვა, ამგვარი საპატიო მიზეზის არსებობა არ დგინდება, შესაბამისად, გასაჩივრებული საოქმო განჩინება კანონიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების წინაპირობა.

2.2. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებს, გარდა ზემოხსენებული საპროცესო მოთხოვნებისა, პალატა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველ ნაწილზე დაყრდნობით განუმარტავს მხარეს, რომ საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი მიიღოს ახალი მტკიცებულებები, არამედ, იგი საკასაციო პრეტენზიათა საფუძვლიანობას ამოწმებს საქმეში უკვე წარმოდგენილი, საპროცესო წესების დაცვით ქვემდგომი სასამართლოების მიერ მიღებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების ჭრილში. ამ გარემოებიდან გამომდინარე, პალატა ხელმძღვანელობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილით და კასატორებს უბრუნებს საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებს 58 (ორმოცდათვრამეტი) ფურცლად (ტ. III, ს.ფ.108-166).

3. სასამართლო ხარჯები:

საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, პალატა მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლი მე-4 ნაწილის თანახმად (საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი), დ. ს–ს უნდა დაუბრუნდეს მ.ფ–ის მიერ 09.08.2019წ. #8284065448 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 4 162,40 ლარის 70% _ 2 913,68 ლარი, ხოლო ზ. ს–ს _ მ.ფ–ის მიერ 09.08.2019წ. #8284051712 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 5 500 ლარის 70% _ 3 850 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე, 391-ე, 401-ე, 404-ე, 407-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ. და ზ.ს–ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორთა მოთხოვნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 აპრილის განჩინების გაუქმებისა და მტკიცებულებების საქმისათვის დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

3. კასატორებს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 58 (ორმოცდათვრამეტი) ფურცლად (ტ. III, ს.ფ.108-166).

4. კასატორ დ. ს–ს (პ/# .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მ.ფ–ის მიერ 09.08.2019წ. #8284065448 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 4 162,40 ლარის 70% _ 2 913,68 ლარი.

5. კასატორ ზ. ს–ს (პ/# .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მ.ფ–ის მიერ 09.08.2019წ. #8284051712 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 5 500 ლარის 70% _ 3 850 ლარი.

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი