საქმე №ას-1815-2018 24 აპრილი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ.ჯ–ა, თ.ა–ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ.გ–ი, ა.გ–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის გარიგების ბათილად ცნობა, ნარდობის ხელშეკრულებიდან გასვლა, თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის უარყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საჯარო რეესტრის ამონაწერისა და მშენებლობის ნებართვებთან დაკავშირებით ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის ბრძანებების საფუძველზე ქ. ბათუმში, ........ ქ. №26-ში, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის (ს/კ: ......) (შემდეგში: მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი) მშენებლობაზე ნებართვა მიეცა შპს ,,ე.კ–ს“ (შემდეგში: კომპანია ან საწარმო), რომელმაც მშენებლობა დაიწყო 2010 წელს და 2014 წლის მდგომარეობით, მშენებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეებად აღირიცხნენ საწარმო, ე.ს–ძე (შემდეგში: მესამე მოსარჩელე), ი.წ–ძე, ჟ.ს–ა, რ.გ–ი (შემდეგში: პირველი მოპასუხე ან მეორე აპელანტი), შპს „კ.კ–ი“ (ტ.1, ს.ფ. 90-94, 100-102).

2. მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სამშენებლო დოკუმენტში, 2010 წლის პექტისაგან განსხვავებით, 2013 წლის ახალი პექტის (ტ. 3, ს.ფ.165-186) მიხედვით, გათვალისწინებულია შენობაზე სართულის დამატება (ტ. 3, ს.ფ.167) და, სარდაფის სართულთან ერთად, მიწის ნიშნულიდან ზემოთ, ნაცვლად სამი სართულისა, განისაზღვრა ოთხი სართული მანსარდით (ტ. 3, ს.ფ.168).

3. თვითმმართველი ქ. ბათუმის აღმასრულებელი ორგანოს - საკრებულოს თავმჯდომარის 2014 წლის 3 ივლისის N03/1711 ბრძანებით, დაკმაყოფილდა კომპანიის განცხადება მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსის სამშენებლო დოკუმენტაციაში ცვლილების შეტანის თაობაზე და ახალი მშენებლობის ნებართვის გაცემის შესახებ (ტ. 1, ს.ფ.103), ხოლო ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 23 მარტის N7/629 ბრძანებითა და პირველი ივნისის N7/1309 ბრძანებით მშენებლობის ვადა გაგრძელდა 2015 წლის 30 აგვისტომდე (ტ. 2, ს.ფ.286-288). საქმის განხილვის მომენტისათვის შენობა ექსპლოატაციაში მიღებული არაა.

4. საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, დავის განხილვის დროისათვის, მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსში, პირველი მოპასუხის საკუთრებად ირიცხება სამი მშენებარე უძრავი ქონება. მათ შორის ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 82,81 კვ.მ ფართი (ტ. 2, ს.ფ. 311-320), რომლის რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს 2014 წლის 4 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებული კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის, ხელშეკრულების მიხედვით, „ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 35000 აშშ დოლარი“ (ტ. 1, ს.ფ.95). ნ.ჯ–ას (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე, პირველი აპელანტი, პირველი კასატორი) საკუთრებაში, საწარმოსთან 2014 წლის 4 ნოემბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ირიცხება ს/კ: ..... რეგისტრირებული 34,19 კვ.მ. ფართის მშენებარე მანსარდა (ტ.2,ს.ფ.80-81); თ.ა–ის (შემდეგში: მეორე მოსარჩელე ან მეორე კასატორი) საკუთრებაში ირიცხება ..... საკადასტრო კოდით 32.87 კვ.მ მშენებარე ფართი და ..... საკადასტრო კოდით - 88, 33 კვ.მ. მშენებარე ფართი; ორივე შემთხვევაში უძრავი ქონების რეგისტრაციის საფუძველია საწარმოსთან 2014 წლის 4 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება (ტ. 2. ს.ფ. 321-328).

5. სარჩელის მოთხოვნა და ფაქტობრივი საფუძვლები

5.1. პირველმა, მეორე და მესამე მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს პირველი მოპასუხისა და ა.გ–ის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე ან მესამე აპელანტი) წინააღმდეგ, ხოლო საბოლოოდ დაზუსტებული სარჩელით (იხ. ტ. 1,ს.ფ. 1- 51; ს.ფ.165-184; იხ. ტ. 3, ს.ფ.48-70) მოითხოვეს:

5.1.1. საწარმოსა და პირველ მოპასუხეს შორის, ამ უკანასკნელის სახელზე, საჯარო რეესტრში მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 82.81 კვ.მ. მშენებარე ფართის საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტად მითითებული 2014 წლის 4 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

5.1.2. კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის 2014 წლის 4 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ნარდობის ხელშეკრულებად აღიარება;

5.1.3. მოსარჩელეებსა და მოპასუხეებს შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარება;

5.1.4. მოპასუხეებისთვის მოსარჩელეების სასარგებლოდ, სოლიდარულად, 40 000 აშშ დოლარის დაკისრება;

5.2. პირველი და მეორე მოსარჩელეების მოთხოვნას წარმოადგენს - ნარდობის ხელშეკრულების დადგენასა და მათი ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდეგ, უძრავი ქონების, მდებარე ქ. ბათუმში ........ ქ. №26, საკადასტრო კოდით ...... რეგისტრირებული 82.81 კვ.მ. ფართის (რომელიც პირველი მოპასუხის საკუთრებად ირიცხება) მათ საკუთრებად აღრიცხვა;

5.3. პირველმა მოსარჩელემ სასარჩელო განცხადებით მოითხოვა, მის სასარგებლოდ, მოპასუხეებისთვის 101 000 აშშ დოლარის დაკისრება;

5.4. მეორე მოსარჩელემ მოითხოვა, მის სასარგებლოდ, მოპასუხეებისთვის 18 000 აშშ დოლარის დაკისრება;

5.5. მესამე მოსარჩელემ მოითხოვა, მის სასარგებლოდ, მოპასუხეებისთვის 4 961.12 ლარის დაკისრება.

6. მოპასუხეების შესაგებელი

6.1. მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ

6.1.1. პირველ მოპასუხეს მოსარჩელეებთან გარიგება არ დაუდია, რის გამოც მას მშენებლობის დასრულების ვალდებულება არ გააჩნდა, შესაბამისად, ვალდებულების შესრულებისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა მის მიმართ უსაფუძვლო იყო;

6.1.2. მეორე მოპასუხის განმარტებით, არ არსებობდა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი, ვინაიდან უძრავი ქონება კანონის სრული დაცვით იყო შეძენილი (იხ. შესაგებელი -ტ.1, ს.ფ. 70-118; ს.ფ. 241-263; ტ. 3, ს.ფ. 93-131).

7. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

7.1. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

7.1.1. ბათილად იქნა ცნობილი უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ. ბათუმში ........ ქ. №26-ში (ს/კ: ......), 2014 წლის 4 ნოემბერს კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.

7.1.2. კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის, 2014 წლის 4 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება (უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. ბათუმში ........ ქ.№26-ში, ს/კ: ......) აღიარებულ იქნა ნარდობის ხელშეკრულებად;

7.1.3. მოსარჩელეებსა და მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 4 ნოემბერს დადებული ნარდობის ხელშეკრულება აღიარებულ იქნა შეწყვეტილად;

7.1.4. ხელშეკრულების მოშლის გამო, ქ. ბათუმში, ........ ქ.№26-ში მდებარე, ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 82.81 კვ.მ ფართის აღრიცხვა განისაზღვრა კომპანიის უფლებამონაცვლეების - პირველი და მეორე მოსარჩელეების საკუთრებად;

7.2. სარჩელი დანარჩენ ნაწილში (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.1.4, 5.3-5.5 ქვეპუნქტები), არ დაკმაყოფილდა.

7.3. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით დადგენილი და უდავო იყო, რომ ქ. ბათუმში, ........ ქ. №26-ში მდებარე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობას ახორციელებდა კომპანია. მან მშენებლობა 2010 წელს დაიწყო. მშენებლობის გაგრძელების ეკონომიური საშუალების არქონის გამო, ვეღარ შეძლო სამუშაოთა გაგრძელება, ვერ გადასცა მეორე მოსარჩელეს 124 კვ.მ. ფართი, ვერ გადაიხადა მისი რემონტის თანხა-15000 ლარი, ვერ გადაიხადა პირველი მოსარჩელის ვალი, ასევე ს.ს–ძის ვალი - 15 000 ევრო. ამ ვალის გამო, მისი კუთვნილი ფართი გაიყიდა აუქციონზე. საქმის განხილვის მომენტისათვის, შენობა ექსპლოატაციაში მიღებული არაა.

7.4. ქ. ბათუმში, ........ ქ. № 26-ში, პირველი მოპასუხის საკუთრებად ირიცხება სამი უძრავი ქონება, მათ შორის,.......საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული - 82,81 კვ.მ. ფართი, რომლის რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს 2014 წლის 4 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება, გაფორმებული კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის;

7.5. კომპანიამ, 2014 წლის 4 ნოემბერს, სამი გარიგება გააფორმა, რომლითაც: 1) მეორე მოსარჩელემ მიიღო მისი კუთვნილი ფართი, 2) პირველმა მოსარჩელემ ვალის სანაცვლოდ მიიღო 34.19 კვ.მ. ფართი, რომელზედაც მანსადრის დაშენებით ამოიღებდა გარკვეულ ღირებულებას, ხოლო 3) პირველმა მოპასუხემ მანსარდის დაშენებისა და მშენებლობის დასრულების სანაცვლოდ მიიღო 82.81 კვ.მ. ფართი;

7.6. 7.6. 2014 წლის 4 ნოემბრის შემდეგ, მეორე მოპასუხემ ქ. ბათუმში, ........ ქ. №26-ში მდებარე, მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩაატარა ტროტუარის მოწყობითი სამუშაოები, სახლის სადარბაზოს მოსაპირკეთებელი სამუშაოები, ასევე, ელექტროენერგიის და წყალგაყვანილობის კომუნიკაციის ჩართვისათვის, 2015 წლის 11 თებერვალს, შპს ,,ბ.წ–ს“ გადაუხადა 850 ლარი, 2015 წლის 10 თებერვალს, სს ,,ე.პ-ჯ–ას“ გადაუხადა 2400 ლარი.

7.7. ს.ს–ძის მიმართ საწარმოს ვალის, 15 000 ევროს გადახდის მიზნით, გაიყიდა საწარმოს ფართი, თუმცა ამ ფართის გაყიდვით ს.ს–ძის ვალი არ დაიფარა. დარჩენილი დავალიანების ნაწილი- 7500 ლარი, ს.ს–ძეს გადასცა მეორე მოპასუხემ.

7.8. პირველმა მოპასუხემ მეორე მოსარჩელეს გადაუხადა იმ რემონტის თანხა, რაც კომპანიას ჰქონდა მეორე მოსარჩელის მიმართ, კერძოდ: 2014 წლის 6 ნოემბერს, მეორე მოსარჩელეს გადასცა 6563 ლარი, 2014 წლის 17 დეკემბერს -4651 ლარი, 2015 წლის 23 იანვარს -4286 ლარი, რითაც დაასრულა 15 000 ლარის გადაცემის ვალდებულება. გარდა ამისა, დამატებით, 1300 ლარი გადაუხადა მეორე მოსარჩელის მამას, თ.ა–ს. ამდენად, ბინის რემონტის ანგარიშში, მეორე მოსარჩელს 15 000 ლარი გადაუხადეს პირველმა და მეორე მოპასუხეებმა.

7.9. პირველი მოსარჩელის წინააღმდეგ, პირველი მოპასუხის განცხადების საფუძველზე, სისხლის სამართლის წესით გამოძიების მიმდინარეობისას გამოკითხულმა მეორე მოპასუხემ აჩვენა, რომ კომპანია ვეღარ აგრძელებდა მშენებლობას, რის გამოც საცხოვრებელი სახლის ფართების მეპატრონეებმა ერთად გადაწყვიტეს საკუთარი ძალებით მშენებლობის დასრულება. შეთანხმდენ, რომ დააშენებდენ კიდევ ერთ სართულს და დაშენებულ ფართს გაყიდდენ, მიღებული თანხით კი დასრულდებოდა მშენებლობა. მოლაპარაკებაში მონაწილეობდნენ მეორე მოპასუხე, ასევე - პირველი მოსარჩელე, თ.ა–ი (მეორე მოსარჩელის მამა), მეორე მოსარჩელე და ი.შ–ი (კომპანიის დირექტორი). მხარეებმა მოილაპარაკეს, რომ პირველი მოსარჩელე ს.ს–ძეს გადაუხდიდა 7500 ლარს, სანაცვლოდ მასზე გაფორმდებოდა 34.19 კვ.მ ფართი. ამით, საწარმოს პირველი მოსარჩელის მიმართ ვალდებულება შესრულებული ექნებოდა. დანარჩენი ფართი გაფორმდებოდა პირველი მოპასუხის სახელზე. დაშენების შემდეგ, ფართი გაიყიდებოდა და მოხმარდებოდა მთლიანი მშენებლობის დასრულებას.

7.10. მოთხოვნის დათმობის 2015 წლის 30 აპრილის ხელშეკრულებით (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 27-28). კომპანიამ პირველ და მეორე მოსარჩელეებს, პირველი და მეორე მოპასუხეების მიმართ დაუთმო ქ. ბათუმი, ........ ქ. №26-ში მდებარე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობის დასრულებისა და სანაცვლოდ, უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ გარიგებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლება. მათ შორის, მოპასუხეების მიმართ სარჩელის აღძვრის უფლება.

7.11. ამის შემდეგ, პირველმა მოსარჩელემ, მეორე მოსარჩელემ, ი.წ–ძემ, მესამე მოსარჩელემ და კომპანიის დირექტორმა განცხადებით მიმართეს მეორე მოპასუხეს და შეახსენეს, რომ მას ვალდებულება ჰქონდა აღებული 2015 წლის 15 თებერვლამდე მშენებლობის სრულად დასრულებაზე, რომლის ვადა გაგრძელდა ჯერ 1 მარტამდე, შემდეგ კი - 15 მარტამდე. მიუხედავად ამისა, მშენებლობა არ დასრულდა. მათ დამატებით, კიდევ დაუნიშნეს 10 დღის ვადა და განუმარტეს, რომ ამ ვადის გასვლის შემდეგ, ისინი ხელშეკრულებიდან გავიდოდნენ. პირველ და მეორე მოპასუხეებს მშენებლობა აღარ გაუგრძელებიათ.

7.12. საქალაქო სასამართლოს შეფასებით საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შეთანხმების შემდეგ, ორივე მხარეს უნდა განეხორციელებინა გარკვეული ქმედებები. მეორე მოპასუხეს უნდა დაეშენებინა მანსარდის სართული და მშენებლობა დაესრულებინა სრულად, ხოლო კომპანიას უნდა გადაეცა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება. მიუხედავად ამისა, რეალურად სხაგვარად მოხდა. კომპანიამ, მშენებლობის დასრულებამდე (სართულის დაშენების დაწყებამდეც კი) მეორე მოპასუხეს გადასცა ქონება, რაც დარეგისტრირდა არა მეორე მოპასუხის, არამედ - პირველი მოპასუხის საკუთრებად.

7.13. ქონების საკუთრებაში გადაცემის შემდეგ, საწარმომ შეიძინა უფლება, პირველი და მეორე მოპასუხეებისათვის მოეთხოვა სანაცვლო ვალდებულების შესრულება.

7.14. საქალაქო სასამართლომ დავის სამართლებრივი შეფასებისას განმარტა ნარდობის ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნება, მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 361.2-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხეებმა, მხოლოდ ნაწილობრივ შეასრულეს ვალდებულება, გადაიხადეს, მხოლოდ მეორე მოსარჩელის რემონტის თანხა, ს.ს–ძის ვალი - 7500 ლარი, წყლისა და ელექტრო ენერგიის ქსელში ჩართვის საფასური, დააშენეს მანსარდის ფართი, ნაწილობრივ მოაწყვეს სადარბაზო, ეზო და ტროტუარი და მიუხედავად დამატებითი ვადის განსაზღვრისა, მშენებლობა შეწყვიტეს, არ მიიყვანეს იმ კონდიციამდე, რომ მოხდეს მისი ექსპლოატაციაში მიღება და უარს აცხადებენ მის დასრულებაზე, რაც ეწინააღმდეგება ნარდობის ხელშეკრულების პირობებს და წარმოადგენს ხელშეკრულების დარღვევას. ამდენად, ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, სსკ-ის 352-ე, 398-399-ე, 405-ე, მუხლების თანახმად, მოსარჩელეები ხელშეკრულებიდან გასულნი არიან, რის გამოც ქ. ბათუმში, ........ ქ. №26-ში საკადასტრო კოდით ....... რეგისტრირებული 82.81 კვ.მ. ფართი უნდა დაუბრუნდეს კომპანიის უფლებამონაცვლეებს - პირველ და მეორე მოსარჩელეებს.

8. პირველი მოსარჩელისა და მოპასუხეების სააპელაციო საჩივრები

8.1.ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს პირველმა მოსარჩელემ და მოპასუხეებმა.

8.1. პირველმა მოსარჩელემ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და, ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა;

8.2. მოპასუხეებმა მოითხოვეს პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული სარჩელის უარყოფა და ასევე:

8.2.1. უზრუნველყოფის გარანტიის გამოყენებაზე უარის თქმის თაობაზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 აგვისტოს განჩინების გაუქმება;

8.2.2. არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლაზე უარის თქმის თაობაზე, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის საოქმო განჩინების გაუქმება;

8.2.3. ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 23 დეკემბრის განჩინების გაუქმება.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით:

9.1.1. პირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

9.1.2. მოპასუხეების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

9.1.3. გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების, საპცესო ხარჯების დაკისრებისა და უზრუნველყოფის ღონისძიების ძალაში დატოვების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

9.1.4. მოსარჩელეების სასარჩელო მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა;

9.1.5. მოსარჩელეების სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად;

9.1.6. მოპასუხეების სააპელაციო მოთხოვნა უზრუნველყოფის გარანტიის გამოყენებაზე უარის თქმის თაობაზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 აგვისტოს განჩინების, ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 23 დეკემბრის განჩინების და არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლაზე უარის თქმის თაობაზე, ამავე სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

9.2. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე და დამატებით მიუთითა, რომ მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენდა, ის ფაქტი, რომ კომპანიას მეორე მოსარჩელისათვის ბინის რემონტისთვის გადასახდელი ჰქონდა 15 000 ლარი, რაც კომპანიის ნაცვლად პირველმა მოპასუხემ გადაიხადა, კერძოდ: 2014 წლის 6 ნოემბერს, მეორე მოსარჩელეს გადასცა 6 563 ლარი, 2014 წლის 17 დეკემბერს - 4651 ლარი, 2015 წლის 23 იანვარს - 4286 ლარი, რითაც დაასრულა 15 000 ლარის გადაცემის ვალდებულება. გარდა ამისა, პირველმა მოპასუხემ, დამატებით, 1300 ლარი გადაუხადა მეორე მოსარჩელის მამას - თ.ა–ს. აღნიშნული ფაქტი დადასტურებულია პირველი მოპასუხის მიერ სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლით.

9.3. სისხლის სამართლის საქმეზე გამოკითხვისას მეორე მოპასუხემ განმარტა, რომ 2014 წლის მარტის თვეში შეიძინა მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსში უძრავი ქონება, რომლის მშენებლობასაც ახორციელებდა კომპანია, თუმცა აღმოჩნდა, რომ კომპანია მშენებლობის გაგრძელებას ვეღარ ახერხებდა, რის გამოც, საცხოვრებელი სახლის მეპატრონეებმა: მეორე მოპასუხემ, პირველმა და მეორე მოსარჩელეებმა, ასევე კომპანიის დირექტორმა ი.შ–მა გადაწყვიტეს, საკუთარი ძალებით დაესრულებინათ მშენებლობა. იმ დროისათვის მოპოვებული ჰქონდათ ნებართვა, რომ ოთხსართულიან სახლზე დაეშენებიათ კიდევ ერთი სართული და შეთანხმდნენ, რომ სამომავლო ფართის რეალიზაცია მოეხდინათ, რასაც მოახმარდნენ საცხოვრებელ კორპუსს... ამის შემდეგ, ბოლო სართული, რომელიც დაშენებული არ იყო, მაგრამ სამომავლო სართული უნდა ყოფილიყო, გაიმიჯნა, საიდანაც 34 კვმ. ფართის მესაკუთრე გახდა პირველი მოსარჩელე, დანარჩენი ფართი კი გაფორმდა მეორე მოპასუხის დედის - პირველი მოპასუხის სახელზე, რათა გაყიდულიყო და მოხმარებოდა ბოლო სართულის დაშენებას და მთლიანი კორპუსის მოწესრიგებას... (ტ.2, ს.ფ.16-19).

9.4. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დადგენილი იყო, რომ მეორე მოპასუხემ მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსში, ელექტროენერგიის და წყალგაყვანილობის კომუნიკაციის ჩართვისათვის, 2015 წლის 11 თებერვალს, შპს ,,ბ.წ–ს“ გადაუხადა 850 ლარი (ტ.1,ს.ფ.205), 2015 წლის 10 თებერვალს, სს ,,ე.პ- ჯას“ გადაუხადა 2400 ლარი (ტ.1,ს.ფ.200).

9.5. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 16 მაისის წერილით დგინდება, რომ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სამშენებლო დოკუმენტის პექტში 2013 წლის ცვლილება ქ. ბათუმის მერიის მიერ დამტკიცებული არ ყოფილა. რაც შეეხება შენობა-ნაგებობის მდგომარეობას, შიდა დათვალიერებით ირკვევა, რომ შენობაში, გარდა ბოლო სართულისა, აღინიშნება წყლის შემოსვლის კვალი, როგორც სადარბაზოში, ისე იმ მაცხოვრებელთა სახლებში, რომლებიც განთავსებულია მომიჯნავე სახლთან (მიდგმულია კედლები) და შენობა-ნაგებობის უკანა მხრიდან (ტ.3, ს.ფ.266).

9.6. საქალაქო სასამართლოში, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 21 სექტემბრის N005585516 დასკვნის მიხედვით, მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის საპექტო დოკუმენტაცია არასრულყოფილია, კერძოდ საინჟინრო გეოლოგიური დასკვნა შესრულებულია სამშენებლო ნორმების დარღვევით, პექტის კონსტრუქციულ ნაწილში არ არის დაპექტებული მეოთხე სართული, მაშინ, როცა, როგორც პექტის კორექტირებულ არქიტექტურულ ნაწილში, ასევე რეალურად შენობა ოთხსართულიანია მანსარდით. არ არის წარმოდგენილი არსებული საძირკვლის ჩაღრმავება-გამაგრების ცალკე დამუშავებული მუშაპექტი (როგორც ეს აღნიშნულია პექტის კონსტრუქციული ნაწილის განმარტებითი ბარათის პირველ პუნქტში) და მზიდი კონსტრუქციების გაანგარიშება. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით ივარაუდება, რომ შენობა აშენებულია არასრულყოფილი და არსებულ რეალურ ობიექტთან შეუსაბამო საპექტო დოკუმენტაციის მიხედვით, რაც სამშენებლო ნორმების მიხედვით დაუშვებელია. ვიზუალური დათვალიერებით, პირველ სართულზე ქუჩის მხრიდან მარცხნივ რიგელები სვეტებზე სავარაუდოდ მოწყობილია ექსცენტრისიტეტით, რაც გაუმართლებელი და არასწორი კონსტრუქციული გადაწყვეტილებაა. პექტის კონსტრუქციულ ნაწილში არ არის მოცემული რა აუცილებლობით არის მიღებული ასეთი კონსტრუქციული გადაწყვეტა. ასევე არ არის ამ კვანძების ჩამაგრების და არმირების დეტალური კონსტრუქციული ნახაზები. სვეტზე აღინიშნება ჰორიზონტალური ბზარი, კიბის უჯრედში თითქმის ყველა სართულზე აღინიშნება ფანჯრის ღიობებიდან ატმოსფერული ნალექების შემოსვლა, კედლებზე შეინიშნება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ბზარები. მანსარდის სართულზე რიგელებზე აღინიშნება ფაშარი ბეტონი რის გამოც ნაწილობრივ გაშიშვლებულია არმატურა. ტიხრების და კედლების ანტისეისმური ჩამაგრება კარკასთან არ არის შესრულებული სამშენებლო ნორმების და წესების სეისმომედეგი მშენებლობა (პნ01.01-09)-ისმე10 მუხლის, მე-7გ და 9 პუნქტის მოთხოვნების მიხედვით.

9.7. სხვა დარღვევებთან ერთად, წარმოდგენილ საპექტო დოკუმენტაციაში როგორც თავდაპირველ, ასევე კორექტირებულ ნაწილში, პექტის კონსტრუქციული ნაწილი შესრულებულია სამსართულიანი შენობისათვის სარდაფით და მანსარდით, ანუ პექტის კონსტრუქციულ ნაწილში არ არის დაპექტებული მეოთხე სართული, რეალურად კი შენობა ოთხსართულიანია მანსარდით.

9.8. დასახელებული დარღვევების აღმოსაფხვრელად, შენობის ექსპლუატაციაში მისაღებად და მისი შემდგომი, ნორმალური ფუნქციონირებისთვის აუცილებელია:

9.8.1. ქ. ბათუმში, ........ ქ. 26-ში მდებარე შენობის სრული საპექტო დოკუმენტაციის წარმოდგენა, რომელიც შესაბამისობაში იქნება რეალურად არსებულ ობიექტთან;

9.8.2. შენობის ტექნიკური მდგომარეობის დეტალური გამოკვლევა (განსაკუთრებული ყურადღება უნდა გამახვილდეს რიგელების და სვეტების შეერთების კვანძებზე);

9.8.3. გამოკვლევებით მიღებული შედეგების და სრული საპექტო დოკუმენტაციის ანალიზის საფუძველზე განხორციელდეს შესაბამისი გაძლიერებითი სამუშაოები ამ მიზნით სპეციალურად დამუშავებული გამაგრების პექტის მიხედვით;

9.9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. ბათუმში, ........ ქ. 26-ში მდებარე შენობის საპექტო დოკუმენტაცია არასრულყოფილია, კერძოდ საინჟინრო გეოლოგიური დასკვნა შესრულებულია სამშენებლო ნორმების დარღვევით, პექტის კონსტრუქციულ ნაწილში არ არის დაპექტებული მეოთხე სართული, მაშინ როცა, როგორც პექტის კორექტირებულ არქიტექტულ ნაწილში, ასევე რეალურად შენობა ოთსართულიანია მანსარდით. არ არის წარმოდგენილი არსებული საძირკველის ჩაღრმავება გამაგრების ცალკე დამუშავებული მუშაპექტი და მზიდი კონსტრუქციების გაანგარიშება.

9.10. მოსარჩელის წარდგენილი შპს „ჯ.ა.დ–ის“ დირექტორის მიერ ხელმოწერილი ხარჯთაღრიცხვის თანახმად, ქ. ბათუმში, ........ ქ. 26-ში მდებარე სახლის სარეკონსტრუქციო სამუშაოებისათვის საჭიროა 231 424,92 ლარი (ტ. 5,ს.ფ.182-187).

9.11. მოთხოვნის დათმობის 2015 წლის 30 აპრილის ხელშეკრულებით, კომპანიამ, პირველ და მეორე მოსარჩელეებს დაუთმო, მოპასუხეების მიმართ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებისა და სანაცვლოდ უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ გარიგებიდან გამომდინარე ვალდებულების დარღვევის გამო, თანხის/ზიანის დაკისრების და ქონების დაბრუნების მოთხოვნის უფლება, ასევე მასთან დაკავშირებული სხვა ნებისმიერი მოთხოვნა, მათ შორის, მოპასუხეების მიმართ სარჩელის აღძვრის უფლება (ტ.1,ს.ფ.27-28).

9.12. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელემ, მის მიერ მითითებული გარემოების, მხარეთა შორის ნარდობის ურთიერთობის დადასტურებისათვის მიუთითა იმ ფაქტზე, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში დაფიქსირებული ფასი, პირველ მოპასუხეს არ გადაუხდია, გარდა ამისა, მეორე მოპასუხემ შეთანხმების საფუძველზე, ნაწილობრივ შეასრულა სამუშაოები, დააშენა მეხუთე სართული - მანსარდა, მოაწყო სადარბაზო, გადაიხადა საცხოვრებელი კორპუსის ელექტროენერგიისა და წყალგაყვანილობის კომუნიკაციის ჩართვისათვის თანხა, ხოლო პირველმა მოპასუხემ გადაიხადა მეორე მოსარჩელის წინაშე კომპანიის ვალი - 15000 ლარი.

9.13. მოპასუხემ, იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ რეალურად ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო, მიუთითა ხელშეკრულების გაფორმების წესზე (საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია), ხოლო ნასყიდობის საფასურის გადახდის დასადასტურებლად, მხოლოდ თავისი ახსნა - განმარტებით შემოიფარგლა.

9.14. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 477-ე და 629.1-ე მუხლების ანალიზის შედეგად განმარტა, რომ ნარდობის ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს შრომითი საქმიანობის შედეგი, მაშინ, როდესაც ნასყიდობის ხელშეკრულების მიზანია, რეალურად არსებული ქონების საკუთრებაში გადაცემა.

9.15. იმის გათვალისწინებით, რომ მეორე აპელანტსა და კომპანიას შორის გაფორმებული გარიგების დადების დროისთვის, ხელშეკრულების საგანი ....... საკადასტრო კოდის 82,81 კვ.მ. ფართის უძრავი ქონება- მანსარდა რეალურად არ არსებობდა, ეს გარიგება არ შეიძლება ჩაითვალოს ნასყიდობად და საქართველოს სამოქალაქო საპცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 105-ე მუხლის თანახმად, მხოლოდ საჯარო რეესტრში ხელშეკრულების დადების ფაქტი ვერ მიიჩნევა საკმარისად ასეთი სახის სახელშეკრულებო ურთიერთობის დადასტურებისათვის.

9.16. სააპელაციო სასამართლომ, მხარის ახსნა-განმარტების, როგორც მტკიცებულების შეფასების დადგენილი პრაქტიკის გათვალისწინებით, მიუთითა, რომ სარწმუნო არ იყო პირველი მოპასუხის მიერ მითითებული ფაქტი, რომ ხელშეკრულებაში დაფიქსირებული 35 000 აშშ დოლარი გადახდილი აქვს, ვინაიდან, აღნიშნული მხოლოდ მისი ახსნა-განმარტებით იყო გამყარებული. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ მიუხედავად ამისა, ვინაიდან აღნიშნული ფაქტი დავის საგანს არ წარმოადგენდა, ამ მოტივით მოსარჩელეებს ხელშეკრულების მოშლა არ მოუთხოვიათ, შესაბამისად, სასამართლო ამ თვალსაზრისით მოთხოვნის საფუძვლიანობასაც ვერ შეამოწმებდა.

9.17. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პირველ მოპასუხესა და კომპანიას შორის დადებული ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა ნასყიდობის ხელშეკრულებას. თუმცა, ამ ხელშეკრულების საფუძველზე კომპანიას პირველი მოპასუხისათვის საკუთრებად უნდა გადაეცა სახლის მშენებარე მანსარდის 82,81 კვ.მ ფართი, რის სანაცვლოდაც პირველ მოპასუხეს კომპანიისათვის უნდა გადაეხდა 35 000 აშშ დოლარი, ანუ პირველი მოპასუხის ერთადერთი ვალდებულება იყო კომპანიისათვის თანხის გადახდა. იმის გათვალისწინებით, რომ ხელშეკრულების დადების დროისათვის სახლის მანსარდული სართული აშენებული არ იყო, რაც თავად დოკუმენტის ტექსტიდანაც ჩანს, სადაც კომპანიის მიერ, პირველი მოპასუხისათვის გადასაცემი ფართი „მშენებარედაა“ დახასიათებული, ხელშეკრულების სიტყვასიტყვითი შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ შეთანხმებული საზღაურის სანაცვლოდ კომპანიას უნდა აეშენებინა და პირველი მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაეცა ქონება- 82,81 კვ.მ. ფართის მანსარდი. სასამართლომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ნარდობისსამართლებრივ ურთიერთობად შეაფასა,სადაც მენარდეს წარმოადგენდა კომპანია, შემკვეთს - პირველი მოპასუხე და ამ ხელშეკრულების თანახმად, მანსარდის აშენება კომპანიის ვალდებულებას წარმოადგენდა.

9.18. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით მოსარჩელეთა მოთხოვნა პირველი მოპასუხის მიმართ ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო ხელშეკრულების შეწყვეტის, ქონების გამოთხოვისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

9.19. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ასევე უსაფუძვლოა სასარჩელო მოთხოვნა მეორე მოპასუხის მიმართაც.

9.20. სასამართლოს შეფასებით, ის გარემოება, რომ მეორე მოპასუხემ მესამე პირების მიმართ მენარდე კომპანიის ვალდებულებათა ნაწილი შეასრულა, არ ამტკიცებს იმ გარემოებას, რომ მას, ამავდროულად, მანსარდული სართულის აგების, სახლის მშენებლობის დასრულებისა და ექსპლუატაციაში მიღების ვალდებულებაც ჰქონდა.

9.21. საქმეში არ არის, თუნდაც იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ სახლის მანსარდული სართული, მთლიანად, მეორე მოპასუხემ ააშენა. ის, რომ მშენებლობის დასრულების ვალდებულება მეორე მოპასუხეს ეკისრებოდა, არც მისი გამოკითხვის ოქმიდან დგინდება. ამ ოქმიდან გამომდინარე, ირკვეოდა, რომ მესაკუთრეებმა ერთობლივად აიღეს ვალდებულება მშენებლობის გაგრძელებაზე, რაც, ცხადია, მხოლოდ მეორე მოპასუხის ვალდებულებას არ წარმოადგენდა და მას არ უკისრია.

9.22. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეებმა ვერ დაამტკიცეს, რომ საწარმოს წინაშე სამუშაოს შესრულებაზე ვალდებული პირი (მენარდე), თუნდაც მეორე მოპასუხე იყო.

9.23. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ მტკიცებულებები, რომ მოპასუხეებმა მშენებლობის გაგრძელებისა და დასრულების ვალდებულება იკისრეს, რაც არაჯეროვნად განახორციელეს, სასარჩელო მოთხოვნა დაუსაბუთებელია და მხოლოდ ვარაუდებზე დაყრდნობით საქალაქო სასამართლოს სარჩელი არ უნდა დაეკმაყოფილებინა. ასეც რომ არ იყოს, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სავარაუდო არც არის, რომ აპელანტები 82,81 კვ.მ ფართის საკუთრებაში გადაცემის სანაცვლოდ 253 000 აშშ დოლარის სამუშაოს შესრულებას დათანხმდებოდნენ და იმავდროულად კომპანიის ვალებსაც გაისტუმრებდნენ.

9.24. ვინაიდან, 2014 წლის 4 ნოემბრის ხელშეკრულებით მენარდეს კომპანია წარმოადგენდა, დადასტურებულად უნდა ჩაითვალოს, რომ სწორედ ამ კომპანიამ (და არა მოპასუხეებმა) ვერ შეასრულა სახელშეკრულებო ვალდებულება სრულად. მეტიც, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 21 სექტემბრის დასკვნის თანახმად, კომპანიის მიერ აგებულ მთლიან შენობას მნიშვნელოვანი ნაკლი აქვს, კერძოდ, აშენებულია კომპანიის მოთხოვნით შესრულებული, არასრულყოფილი, არსებულ რეალურ ობიექტთან შეუსაბამო და ქ. ბათუმის მერიასთან შეუთანხმებელი საპექტო დოკუმენტაციის მიხედვით, რაც სამშენებლო ნორმების მიხედვით დაუშვებელია, ეს ნიშნავს, რომ სსკ-ის 641-645-ე მუხლების საფუძველზე, საწარმოს მიმართ მოთხოვნის უფლება, პირიქით, მოპასუხეებს გააჩნდათ. ამ ვითარებაში, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, გაუგებარია, რატომ უნდა დაეკისროთ შემკვეთებს, მის მიერვე შეკვეთილი სამუშაოს შესრულებისა და საკუთარი ხარჯით შესრულებული სამუშაოს ნაკლის გამოსწორების ვალდებულება.

9.25. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომც დადასტურებულიყო, რომ 2014 წლის 4 ნოემბრის ხელშეკრულებით შემკვეთს კომპანია წარმოადგენდა, ხოლო შემსრულებელს მოპასუხეები, სარჩელი მაინც ვერ დაკმაყოფილდებოდა, ვინაიდან, საქმეში იმის მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა უშუალოდ მანსარდის სართულის მშენებლობის ნაკლს და ამ ნაკლის გამო საცხოვრებელი სახლის ექსპლოატაციაში მიუღებლობის ფაქტს, წარდგენილი არ ყოფილა.

9.26. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნაზე ხელშეკრულების ბათილობასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მართალია, დადასტურდა, რომ მხარეთა შორის, 2014 წლის 4 ნოემბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება რეალურად ნარდობის ხელშეკრულებაა, თუმცა, ისეთ ვითარებაში, როდესაც დადგინდა, რომ მენარდე - კომპანია იყო, ხოლო შემკვეთი პირველი მოპასუხე, აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოსარჩელისათვის სასარგებლო შედეგს ვერ გამოიწვევდა, რაც გამორიცხავდა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

9.27. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სადავო იყო, თუ რა სახის უფლება მიიღეს მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებით, მოსარჩელეებმა კომპანიისგან, რის თაობაზეც სასამართლომ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება, რომ მოსარჩელეებს, მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ ქონებაზე საკუთრების უფლება არ გადაუციათ, რაც გამორიცხავდა ამ ქონებაზე მოსარჩელეთა პრეტენზიას პირველი მოპასუხის მიმართ. ამდენად მოპასუხეთა (მეორე და მესამე აპელანტების) სააპელაციო პრეტენზია სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის უარყოფის შესახებ, დასაბუთებულად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ და ამ ნაწილში გააუქმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.28. სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმებასთან და მოპასუხეებისთვის მოსალოდნელი ზიანის ანაზღაურებისთვის უზრუნველყოფის ღონისძიებასთან დაკავშირებით (საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 აგვისტოს განჩინება - იხ. ტ.1, ს.ფ.229-233) განმარტა, რომ მოპასუხეებმა ვერ დაასაბუთეს მოსალოდნელი ზიანის არსებობა. მართალია, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება მოპასუხისათვის არასასურველი ღონისძიებაა და მის გამოყენებას მოპასუხის მხრიდან მოყვება ნეგატიური განწყობის შექმნა, მაგრამ, მხოლოდ ნეგატიური განწყობა არ წარმოადგენს მოსალოდნელი ზიანის უზრუნველყოფის საფუძველს. ზიანის დასასაბუთებლად, მხოლოდ ზეპირი განმარტება არაა საკმარისი, ზიანი დასაბუთებული და გამყარებული უნდა იყოს მტკიცებულებებით, რაც განმცხადებლის მიერ წარდგენილი არ ყოფილა.

9.29. არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლაზე უარის თქმის თაობაზე, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის წინმსწრები საოქმო განჩინების (ტ.3,ს.ფ.76) გაუქმების შესახებ, აპელანტის მოთხოვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა:

9.29.1. საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა დააფუძნა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეებმა დაარღვიეს ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რისთვისაც უნდა აუნაზღაურონ ზიანი და დააბრუნონ ბათილი გარიგების საფუძველზე მიღებული უძრავი ქონება. ამდენად, ის საკითხი, მოსარჩელის მოთხოვნას მოპასუხეთა მიმართ გააჩნდა თუ არა ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი და ისინი წარმოადგენდნენ თუ არა იმ პირებს, ვინც პასუხი უნდა აგონ მოსარჩელეთა წინაშე, საქმის არსებითად განხილვის შედეგად გადასაწყვეტი იყო და არ წარმოადგენდა სსკ-ის 85-ე მუხლით გათვალისწინებული საპროცესო მოქმედების გამოყენების წინაპირობას.

9.30. მოსარჩელეთა შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 23 დეკემბრის განჩინების (იხ. ტ.3, ს.ფ.134-137) გაუქმებასთან დაკავშირებით უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი იყო, ვინაიდან ექსპერტიზის დანიშვნის საფუძველია ისეთი საკითხის გარკვევა, რომელზეც მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნდა, რასაც წინამდებარე შემთხვევაში ჰქონდა ადგილი, კერძოდ, დავის საგანი ვალდებულების დარღვევა იყო, რომელიც საცხოვრებელი კორპუსის მანსარდის სართულის ნივთობრივ ნაკლს წარმოადგენდა, რაც სპეციალური ცოდნის მქონე სპეციალისტს უნდა შეეფასებინა.

10 .მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი

10.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს პირველმა და მეორე მოსარჩელეებმა და მოითხოვეს, მისი გაუქმება (გარდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტისა, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა მოთხოვნა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 აგვისტოს, 18 დეკემბრისა და 23 დეკემბრის წინმსწრები საოქმო განჩინებების გაუქმების თაობაზე) და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება და სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების უცვლელად დატოვება.

10.2. კასატორთა განმარტებით სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია მათ მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში და საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ეთობლივად შეფასებას არ ეფუძნება. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ პირველმა მოპასუხემ ფართი იყიდა, რათა სართული დაეშენებინა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლზე და დაესრულებინა მშენებლობა, სახლი უნდა მიეყვანა იმ მდგომარეობამდე, რომ იგი ექსპლოატაციაში მიეღოთ. მოპასუხეთა ეს ვალდებულება ეფუძნებოდა ნარდობის ხელშეკრულებას, რაც ნაწილობრივ და არაჯეროვნად იქნა შესრულებული. სწორედ ამიტომ ისინი არიან ვალდებულნი, მოსარჩელეებს ზიანი აუნაზღაურონ.

10.3. კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოიხმო ექსპერტიზის დასკვნა, თუმცა არ შეაფასა იგი. ექსპერტიზის დასკვნა შეეხებოდა დაშენების ხარვეზებს და დარღვევებს. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებულ ფაქტებს ცალმხრივი შეფასება მისცა და ისინი მოპასუხეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე მათ სასარგებლოდ დაადგინა. კასატორთა განმარტებით, მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში ერთი კვ.მ ფართის ღირებულება 1000 აშშ დოლარი იყო, რაც დაშენების შემდეგ 300 აშშ დოლარამდე შემცირდა, რაც დადასტურებულია შესაბამისი დასკვნით.

10.4. კასატორები უთითებენ გამოძიების ეტაპზე მოპასუხეთა დაკითხვის ოქმებზე, რომლებიც სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო და რომელთა საფუძველზეც უდავოდ დგინდებოდა, რომ მოპასუხეებმა მოსარჩელეების წინაშე იკისრეს ვალდებულება, სართულის დაშენებისა და მშენებლობის დასრულებისა, რაც სწორედაც, რომ მათ შორის ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას ადასტურებდა.

10.5. მეორე კასატორის ხელწერილთან დაკავშირებით, რომლითაც ის აცხადებს, რომ მოპასუხეების წინაშე არანაირი პრეტენზია არ აქვს, შეეხება არა ნარდობიდან გამომდინარე საერთო ვალდებულების შესრულებაზე უარის, არამედ თანხის გადახდის ვალდებულებას.

11.საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

11.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე და მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად. ამავე განჩინებით საქმის არსებითი განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენით, მხარეთა მონაწილეობით.

11.2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 6 თებერვლისა და 5 მარტის სხდომებზე მხარეებმა წარმოადგინეს თავიანთი პოზიციები საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით. კასატორებმა მიუთითეს იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც საკასაციო საჩივრით ჰქონდათ გაცხადებული. პირველი და მეორე მოპასუხეების წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მეორე კასატორის ნაწილში საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს განხილული, რადგან მას სააპელაციო საჩივარი არ ჰქონდა წარდგენილი საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე. მოპასუხეთა წარმომადგენლის განმარტებით, საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ ეფუძნება საქმის მასალებს, არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ 2014 წლის 4 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ნარდობაა, არც ის დასტურდება, რომ პირველი და მეორე მოსარჩელეები კომპანიის უფლებამონაცვლეები არიან და არც ის, რომ მათ მოპასუხეთა რაიმე ქმედების გამო ზიანი მიადგათ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მტკიცებულებათა ერთობლივად გაანალიზების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ პირველი კასატორის საკასაციო განაცხადი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო მეორე კასატორის საკასაციო საჩივარი განუხილველად უნდა დარჩეს შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა ან გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

15. საკასაციო სასამართლო უპირველესად აღნიშნავს, თუ რა სამართლებრივი შედეგის მიღწევა სურს პირველ მოსარჩელეს და რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს იგი მას. პირველ კასატორს წარმოდგენილი აქვს ვრცელი საკასაციო საჩივარი და დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი, მისი წარმომადგენლები საკასაციო სასამართლოს წინაშე ზეპირად განმარტავდნენ პირველი მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობას და ითხოვდნენ მის დაკმაყოფილებას. პირველ მოსარჩელეს ექვსი ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნა აქვს. ესენია: კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის 2014 წლის 4 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იქნეს ცნობილი (მანსარდა, ფართი 81.82 კვ.მ.); ეს ხელშეკრულება აღიარებულ იქნეს ნარდობის ხელშეკრულებად; ნარდობის ხელშეკრულება შეწყვეტილად იქნეს აღიარებული; ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო სადავო მანსარდა პირველი და მეორე მოსარჩელეების სახელზე აღირიცხოს; მოპასუხეებს მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისროთ ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული 231 424.92 ლარის ანაზღაურება; პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეებს დაეკისროთ 21 163 აშშ დოლარისა (სახლის გაუფასურებით გამოწვეული ზიანი) და 101 000 აშშ დოლარის (დაკარგული ანაბრის თანხა) ანაზღაურება. პირველი მოსარჩელე თავის სასარჩელო მოთხოვნებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე აფუძნებს, რომ 2015 წლის 30 აპრილის მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულებით კომპანიამ (მშენებელმა) თავისი მოთხოვნები (ის მოთხოვნები, რასაც განსახილველ შემთხვევაში პირველი მოსარჩელე ითხოვს) პირველ და მეორე მოსარჩელეებს დაუთმო.

16. მოთხოვნის წარმომშობი სამართლებრივი საფუძვლების მოძიების მიზნით, სასამართლო ვალდებულია, დაადგინოს, რა სახის სარჩელია წარმოდგენილი - მიკუთვნებითი, გარდაქმნითი თუა აღიარებითი. საკასაციო სასამართლოს მიერ არაერთხელაა განმარტებული, რომ სარჩელის სახეებად დაყოფა პრაქტიკული მნიშვნელობისაა და უზრუნველყოფს პირის კანონით დაცული უფლებისა და ინტერესების სასამართლო წესით დაცვას. განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნისა და სარჩელში მითითებული ფაქტების/გარემოებების გათვალისწინებით, წარმოდგენილია როგორც აღიარებითი სარჩელი (პირველი, მეორე და მესამე მოთხოვნა), ისე მიკუთვნებითი სარჩელი (მეოთხე, მეხუთე და მეექვსე მოთხოვნა).

17. პროცესუალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, აღიარებითი სარჩელი სასარჩელო წარმოების შედარებით იშვიათი, საგამონაკლისო შემთხვევაა და სსსკ-ის 180-ე მუხლის „სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს“ თანახმად, მის მიმართ მოსარჩელეს უნდა გააჩნდეს იურიდიული ინტერესი (შდრ. სუსგ-ებს: Nას-838-802-2014, 19.03.2015წ; N ას-1230-1150-2017, 13.11.2018წ; N ას-98-98-2018, 11.09.2018წ.). მხარემ უნდა დაადასტუროს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში იგი იმაზე უკეთეს სამართლებრივ მდგომარეობაში აღმოჩნდება, ვიდრე სარჩელის აღძვრამდე იმყოფებოდა.

18. საკასაციო სასამართლო ამ საკითხზე მსჯელობის მიზნით, ყურადღებას ამახვილებს არსებითი მნიშვნელობის მქონე როგორც სამართლებრივ, ისე ფაქტობრივ გარემოებებზე: გარიგების ბათილობის მომწესრიგებელი ნორმები ამომწურავადაა მოცემული როგორც სამოქალაქო კოდექსში, ისე სხვადასხვა ნორმატიულ აქტებში. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში თუ მოსარჩელის არგუმენტები იქნება გაზიარებული კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის 2014 წლის 4 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილია, რადგან იგი არ არის ნასყიდობა და არის ნარდობა. ეს მოსაზრება უსაფუძვლოა, რადგან თავადვე გამორიცხავს მოთხოვნის მართებულობას, თუ სადავო გარიგება ნასყიდობა არ არსებობს, იგი ვერც გაბათილდება, რადგან ნასყიდობა უნდა არსებობდეს, რომ ის რაიმე საფუძვლით გაბათილდეს. პირველი სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ პირველ მოსარჩელეს არც იურიდიული ინტერესი აქვს და არც სამართლებრივი საფუძველი, რადგან მისი მოთხოვნაა სადავო ხელშეკრულება ნარდობად იქნეს აღიარებული და მას რეალურად ხელშეკრულების გაბათილება არ სურს, არამედ - მისი ნებაა ხელშეკრულებიდან გავიდეს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასება ეფუძნება ხელშეკრულებაში მხარეთა ნების გამოვლენის საფუძველზე ასახულ პირობებს და მათგან გამომდინარე მხარეთა უფლება-მოვალეობებს, ამდენად, თუკი მხარეს მიაჩნია, რომ რეალურად მხარეთა შორის გაფორმდა არა ნასყიდობის, არამედ ნარდობის ხელშეკრულება, სავსებით საკმარისია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ჩამოყალიბებისას მიუთითოს, რომ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნებაა ნარდობა (მოცემულ შეთხვევაში) და სწორედ ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დააყენოს კონკრეტული მოთხოვნა მოპასუხეების მიმართ.

19. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და ნაწილობრივ იზიარებს პირველი კასატორის პოზიციას, რომ კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის 2014 წლის 4 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულება ნარდობის სამართლებრივ მოწესრიგებაში თავსდება, რადგან ნასყიდობის საგანი (მანსარდა), ხელშეკრულების დადების დროს არ არსებობდა, როგორც მყიდველისათვის საკუთრებაში გადასაცემი ნასყიდობის საგანი, ასევე - ნასყიდობის საფასური - 35 000 აშშ დოლარი გადახდილი არ ყოფილა. ამ ხელშეკრულებით კომპანიას, როგორც მენარდეს, პირველი მოპასუხისათვის, როგორც შემკვეთისათვის, უნდა აეშენებინა მანსარდა და მისთვის საკუთრებაში გადაეცა. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად სადავო მანსარდა (82.81 კვ.მ) პირველი მოპასუხის სახელზეა რეგისტრირებული. სადავო მანსარდა საბოლოოდ მოპასუხეებმა დააშენეს. სწორედ ამ ფაქტს მიიჩნევს პირველი კასატორი მოპასუხეთა მხრიდან ვალდებულების აღების საფუძვლად და სსკ-ის 361.2-ე მუხლზე მიუთითებს. პირველ მოსარჩელეს არც მეორე სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ აქვს იურიდიული ინტერესი, რადგან მისი მიზანი, მანსარდა საკუთრებაში მიიღოს და აინაზღაუროს ზიანი, ამ საფუძვლით, დაკმაყოფილებული ვერ იქნება.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ დადგინდეს სასარჩელო მოთხოვნათა საფუძვლიანობა უნდა გაირკვეს, რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა მხარეებს შორის, რისი მოთხოვნის უფლება ჰქონდა კომპანიას პირველი და მეორე მოპასუხეების მიმართ და როგორ გახდნენ ვალდებული პირები პირველი და მეორე მოპასუხეები. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი და საქმის მასალებში განთავსებული მტკიცებულებების თანახმად წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული კომპანია იყო მშენებელი, რომელსაც უნდა აეშენებინა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი და ცალკეული საცხოვრებელი ფართი სხვადასხვა პირისათვის გადაეცა საკუთრებაში, მათ შორის არიან ამ დავაში მონაწილე მხარეები. დასახელებული ურთიერთობა ექცევა სსკ-ის 629.2-ე მუხლით გათვალისწინებულ ნარდობის სამართლებრივ ურთიერთობაში (სადაც ნასყიდობის წესები გამოიყენება), რომელშიც მენარდე კომპანიაა, ანუ მან უნდა შეასრულოს სამუშაო შემკვეთთათვის. როგორც მხარეები განმარტავენ, კომპანიამ ვერ შეძლო ნაკისრი ვალდებულების შესრულება და საცხოვრებელი სახლი ექსპლუატაციაში მიღებული არ არის. პირველი კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, პირველმა და მეორე მოპასუხეებმა იკისრეს ვალდებულება კომპანიის წინაშე, რომ დაასრულებდნენ სახლის მშენებლობას, ამისათვის მათ საცხოვრებელ სახლს დააშენეს მანსარდა, რომლის ნაწილიც მათ საკუთრებაში გადაეცემოდათ, იკისრეს მიმდინარე ხარჯები, მათ შორის დაფარეს მეორე მოსარჩელის წინაშე არსებული დავალიანება. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ ამ ფორმით (რეალურად 2014 წლის 4 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით) კომპანიასა და პირველ მოპასუხეს შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება, სადაც მენარდე პირველი მოპასუხე იყო და შემკვეთი - კომპანია. სწორედ ამ ურთიერთობის საფუძველზე დაუთმო კომპანიამ თავისი მოთხოვნა პირველ და მეორე მოსარჩელეებს მოპასუხეების მიმართ.

21. როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, რაზედაც მხარეებიც არ დავობენ, მენარდემ (კომპანიამ) ნაკისრი ვალდებულება ვერ შეასრულა. ნარდობის ხელშეკრულება მენარდემ დაარღვია და პირველი კასატორი, რომელსაც მიაჩნია, რომ კომპანიის უფლებამონაცვლეა, ითხოვს ხელშეკრულებს შეწყვეტას. ამასთან, იგი თავს არა მენარდედ, არამედ შემკვეთად მიიჩნევს. ნარდობის ხელშეკრულების შეწყვეტას სსკ-ის 636-ე და 637-ე მუხლები აწესრიგებენ. შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი, ხოლო მენარდეს შეუძლია სამუშაოს დასრულებამდე მხოლოდ ისე შეწყვიტოს ხელშეკრულება, რომ შემკვეთმა შეძლოს მომსახურების სხვაგვარად მიღება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შეწყვეტისათვის არსებობს რაიმე მნიშვნელოვანი საფუძველი. ამ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების მოვალეობა გამოირიცხება.

22. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). სასამართლო მტკიცება წარმოადგენს მტკიცებულებათა შეგროვების, შემოწმებისა და შეფასებისათვის სასამართლოსა და მხარეების სამართლით მოწესრიგებულ საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა. პირველი, რაც უნდა გააკეთოს მხარემ დამტკიცების მოვალეობის შესასრულებლად - ესაა მტკიცებულებათა წარმოდგენა სასამართლოში იმ ფაქტის დადგენის მიზნით, რომლის დამტკიცების მოვალეობაც მას ეკისრება. წარმოდგენილი მტკიცებულება ისეთ კავშირში უნდა იყოს დასადგენ გარემოებასთან, რომ შეიძლებოდეს ამ გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ უტყუარი დასკვნის გაკეთება. მხარე საქმის შედეგით დაინტერესებული პირია, რამაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მისი ახსნა-განმარტების სისწორესა და უტყუარობაზე. მხარის ყოველი განმარტება ფაქტების შესახებ, რომელიც გაკეთებულია მის სასარგებლოდ, მართალია მტკიცებულებაა, მაგრამ არასაკმარისია, რომელიც მოითხოვს დადასტურებას სხვა მტკიცებულების მეშვეობით (შდრ. ლილუაშვილი თ., ლილუაშვილი გ., ხრუსტალი ვ., ძლიერიშვილი ზ., სამოქალაქო საპცესო სამართალი, 1 ნაწილი, თბილისი, 2014, გამომცემლობა „სამართალი“, გვ: 259, 284, 308).

23. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პირველი კასატორის წარმომადგენელი თავისი პოზიციის მართებულობას ე.წ. დაკითხვის ოქმებზე აფუძნებს (იხ. ტ. 2, ს/ფ 16-62, 371-390), რასაც მოპასუხეთა წარმომადგენელი არ ეთანხმება, რადგან სისხლის სამართლის საქმის მიმდინარეობისას შედგენილ საპცესო დოკუმენტებს სამოქალაქო საქმისთვის წინასწარ დადგენილი ძალა, პრეიუდიცია არა აქვს. ამასთან, საქმეშია არა დაკითხის ოქმები, არამედ გასაუბრების ოქმები. საკასაციო სასამართლო საქმეში მონაწილე პირთა და მოწმეთა გამომძიებელთან გასაუბრების ოქმების გაცნობის შედეგად აღნიშნავს, გამომძიებელთან გამსაუბრებელმა პირებმა განმარტეს, რომ კომპანიამ იკისრა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა, თუმცა მან სამუშაოების იმ დგომარეობამდე მიყვანა, რომ სახლი ექსპლუატაციაში ყოფილიყო მიღებული, ვერ შეძლო. შემკვეთებმა, საცხოვრებელი სახლის მაცხოვრებლებმა გადაწყვიტეს მანსარდის დაშენება, შემდეგ მისი გაყიდვა და მიღებული თანხით სახლის მშენებლობის დასრულება. კომპანიამ აიღო ნებართვა მანსარდის დაშენებისათვის, რომლის მშენებლობაც მას უნდა ეწარმოებინა და მანსარდის ნაწილი მიჰყიდა პირველ მოპასუხეს. კომპანიამ ვერც ამ გზით შეძლო მშენებლობის დასრულება. ამის შემდეგ პირველმა და მეორე მოპასუხეებმა გადაწყვიტეს დახმარებოდნენ მშენებელს სამუშაოს დასრულებაში და გარკვეული სამუშაო შეასრულეს, კომუნალური ხარჯები გაიღეს და კომპანიის წინაშე ვალდებული პირის დავალიანებაც გადაიხადეს. კომპანიასა და მოპასუხეებს შორის შეთანხმება წერილობით არ გაფორმებულა. ამდენად, სავსებით გასაზიარებელია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული მსჯელობა და დასკვნები, რაც წინამდებარე განჩინების 9.24-9.25 და 9.27 ქვეპუნქტებშია მითითებული.

24. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ყველა სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ კომპანიამ პირველ და მეორე მოსარჩელეებს ცესიის ხელშეკრულებით მოპასუხეების მიმართ მოთხოვნა დაუთმო. თუმცა საქმეში წარმოდგენილი არ არის იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოპასუხეებმა სართულის დაშენება და მშენებლობის დასრულება ივალდებულეს, გარდა მხარის ახსნა-განმარტებისა (იხ. ამ განჩინების 22-ე პუნქტი) და გასაუბრების ოქმებისა.

25. რაც შეეხება თავად საკასაციო შედავების კონკრეტულ ნაწილს, რომელიც საქმის განმხილველი სასამართლოების მიერ გამოძიების ეტაპზე შედგენილ ოქმებში გაცხადებული ფაქტების სამოქალაქო დავაში გაუთვალისწინებლობას შეეხება და რომელთათვისაც, მხარე სამოქალაქო დავაში პრეიუდიციული მნიშვნელობის მინიჭებასა და უპირობოდ გამოყენება-გაზიარებას ითხოვს, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის დანაწესზე, რომლის თანახმად, „მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ა) ფაქტები, რომლებსაც სასამართლო საყოველთაოდ ცნობილად მიიჩნევს; ბ) ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ“. დასახელებული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა არსებობდეს არა მარტო სამოქალაქო საქმეზე მიღებული და კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, არამედ ამ გადაწყვეტილების სუბიექტებიც შემდგომში სხვა სამოქალაქო საქმის მონაწილეებიც უნდა იყვნენ (იხ. სუსგ #ას-1230-2018, 14.12.18 წ.).

26. საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო სამართალწარმოების გზით საქმის განხილვისას ვერ გაიზიარებს პირველი კასატორის მტკიცებას, რომ გამოძიების ეტაპზე შედგენილ გასაუბრების ოქმში მითითებულ ფაქტს, სამოქალაქოსამართლებრივ დავებში პრეიუდიციული მნიშვნელობა ენიჭება. ამასთან, ეს გარემოებები სისხლის სამართლის წესითაც კი არ არის დადგენილი, არამედ გასაუბრების ოქმში პირები განმარტავენ მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობებსა და შეთანხმებებს, რომლებთან დაკავშირებითაც ძირითადად წერილობითი მტკიცებულებები არ არსებობს.

27. საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს პირველი მოსარჩელის მეოთხე, მეხუთე და მეექვსე მოთხოვნებსაც, რადგან 2014 წლის 4 ნოემბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს. ასევე, დადასტურებული არ არის, რომ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ღირებულების გაუფასურება სწორედ მოპასუხეთა ქმედების შედეგია. ექსპერტიზის დასკვნით დასტურდება, რომ სახლის ღირებულება გაუფასურდა, მის ექსპლუატაციაში მისაღებად საჭიროა გარკვეული ხარჯის ანაზღაურება, თუმცა არ დგინდება, რომ ეს შედეგი მოპასუხეთა ქმედებამ გამოიწვია, როდესაც ისინი მანსარდას აშენებდნენ. მოპასუხეთა ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირი არ დგინდება.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, ნარდობისამართლებრივ ურთიერთობაში, სადაც კომპანია მენარდე იყო, ხოლო პირველი მოპასუხე შემკვეთი, მიუხედავად იმისა, რომ შემკვეთმა მენარდის ნაცვლად გარკვეული სამუშაოები განახორციელა მასთან შეთანხმებით, ეს გარემოება მენარდეს შემკვეთად ვერ აქცევს და შემკვეთს - მენარდედ. სწორედ ამიტომ, არ მიიჩნევიან მოპასუხეები ვალდებულ პირად კომპანიის წინაშე და სწორედ ამიტომ, ვერც კომპანია დაუთმობდა პირველ და მეორე მოსარჩელეებს რაიმე მოთხოვნას მოპასუხეებს მიმართ, ასეთი მოთხოვნის უფლების არარსებობის გამო.

29. საკასაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზეც, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების საფუძველზე, პირველ კასატორს არ მიუთითებია ისეთ გარემოებაზე, რაც საკასაციო სასამართლოს მისცემდა შესაძლებლობას, საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულად მიეჩნია, აღნიშნული კი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების საფუძველია იმ სამართლებრივი დასაბუთებით, რაც მითითებულია.

30. მეორე კასატორის საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 391.1-ე, 364-ე, 264.1(ბ) მუხლებს მოიხმობს და განმარტავს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 ივლისის განჩინებით მეორე მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე, განუხილველად იქნა დატოვებული, რაც არ გასაჩივრებულა და კანონიერ ძალაშია შესული. აქედან გამომდინარე მეორე მოსარჩელე არ არის ის სუბიექტი, რომელსაც სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილების საკასაციო საჩივრით გასაჩივრება შეეძლო, რადგან სააპელაციო სასამართლოში მისი სააპელაციო საჩივარი არ განხილულა, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება პირველი მოსარჩელის, პირველი მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივრებთან დაკავშირებით მიიღო. შესაბამისად, მეორე მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი განუხილველად უნდა დარჩეს (სსსკ-ის 187-ე მუხლი).

31. სსსკ-ის 55.2-ე მუხლის თანახმად პირველი კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი სახელმწიფო ბიუჯეტში დარჩება, რადგან საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპცესო კოდექსის 187-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ჯ–ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. თ.ა–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად;

3. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე