საქმე №ას-433-2020 19 ნოემბერი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „G.A.U.C.” (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ჯ.ე–ი“, შპს „ტ.ც.თ–ი“ (მოპასუხეები)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი - შპს „ჯ.ე–ი“

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „G.A.U.C.“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 19.02.2020წ. განჩინება

I საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის გადახდის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

შპს „G.A.U.C.-მა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მყიდველი“, „მოსარჩელე“, „პირველი კასატორი”) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჯ.ე–ის“(შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „გამყიდველი“, „კომპანია“, „საზოგადოება,“ „პირველი მოპასუხე“, „მეორე კასატორი“) და შპს „ტ.ც.თ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პარტნიორი“, „მეორე მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა პირველი და მეორე მოპასუხისათვის (შემდეგში - ასევე ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოპასუხეები) სოლიდარულად 1 997 500 აშშ დოლარისა და 10 500 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 10.09.2014წ. მოსარჩელემ პირველი მოპასუხისაგან 2 030 500 აშშ დოლარად შეიძინა 35 ავტომობილი და გადაიხადა ნასყიდობის ფასი. 27.09.2014წ. გამყიდველმა მყიდველს შეძენილი 35 ავტომობილიდან მხოლოდ 20 გადასცა. 15.10.2014წ. მოსარჩელემ პირველი მოპასუხისაგან 2 697 000 აშშ დოლარად 40 ავტომობილი შეიძინა, გადაიხადა ნასყიდობის ფასი, თუმცა მოსარჩელეს გადაეცა მხოლოდ 10 ავტომობილი. გამყიდველმა მყიდველს არ მიაწოდა ჯამურად 1 997 500 აშშ დოლარად ღირებული ავტომობილები.

2.2. 27.05.2015წ. მოსარჩელეს და მოპასუხეებს შორის გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც მოპასუხეებმა აღიარეს მოსარჩელის მიმართ 1 997 500 აშშ დოლარის დავალიანების არსებობის ფაქტი. ამავე შეთანხმებით, მოპასუხეებს განესაზღვრათ ექვსთვიანი ვადა ვალდებულების შესასრულებლად. დამატებითი ვადის განსაზღვრის მიუხედავად, მოპასუხეებს მოსარჩელისთვის ავტომობილები არ მიუწოდებიათ და არც ნასყიდობის ფასი დაუბრუნებიათ.

2.3. 20.09.2014წ. მოსარჩელემ გადამზიდველს გადაუხადა 35 ავტომობილის ტრანსპორტირების ღირებულება 24 500 აშშ დოლარი. მოპასუხეთა მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო, გადამზიდველმა ვერ შეძლო 15 ავტომობილის გადაზიდვა. ამდენად, მოსარჩელემ გადაიხადა იმ მომსახურების საფასური (15 ავტომობილის გადაზიდვისთვის 10 500 აშშ დოლარი), რომლის მიღებაც მოპასუხე მხარის ბრალით ვერ შეძლო.

2.4. პირველი მოპასუხის დამფუძნებელი და 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორია მეორე მოპასუხე. ეს უკანასკნელი წარმართავდა მოსარჩელესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობას, კერძოდ, ჩართული იყო ხელშეკრულების შესრულების ეტაპზე და ვალდებულების დარღვევის შემდეგ აწარმოებდა მოსარჩელესთან მოლაპარაკებებს. პირველი მოპასუხე არც ფინანსურად და არც სტრუქტურულად არ იყო დამოუკიდებელი სუბიექტი. ის საკუთარი დამფუძნებლისგან იღებდა მოსარჩელისთვის გასაგზავნ ავტომობილებს და წარმოადგენდა ინსტრუმენტს ტრანზაქციების განსახორციელებლად. სწორედ ამ გარემოებათა გამო გაფორმდა სამმხრივი შეთანხმება ვალის აღიარების შესახებ, რომლიდან გამომდინარე, მეორე მოპასუხეს სოლიდარულად უნდა დაეკისროს მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ზემოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებები ადასტურებენ მეორე მოპასუხის მიმართ გამჭოლი პასუხიმგებლობის დაკისრების წინაპირობებს.

3. შესაგებლის საფუძვლები:

3.1. მეორე მოპასუხეს მოსარჩელესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობა არ ჰქონია. მას არც 27.05.2015წ. შეთანხმების საფუძველზე უკისრია რაიმე სახის ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ. ამ შეთანხმებით დარეგულირდა ურთიერთობა მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის. ამასთან, თავად მოსარჩელემ დაარღვია შეთანხმების პირობა - მას არ განუხორციელებია ავტომობილების შეკვეთა.

3.2. გამჭოლი პასუხისმგებლობის წინაპირობები არ არსებობს, რადგან გამყიდველი ფინანსურად და სტრუქტურულად დამოუკიდებელი სუბიექტია, ის სპეციალური სავაჭრო სტატუსის მქონე კომპანიაა და მისი საქმიანობის სფერო არის ავტომობილების ექსპორტი. კომპანიის ვალდებულების არსებობა ან სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობა არ შეიძლება გახდეს პარტნიორის ან/და დირექტორის პასუხისმგებლობის საფუძველი. მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს აკავშირებთ მრავალწლიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობა. მტკიცება, რომ გამყიდველი საწარმო შეიქმნა მოსარჩელის მიმართ არსებული პასუხისმგებლობისგან თავის არიდების მიზნით, დაუსაბუთებელია.

3.3. უსაფუძვლოა პირველი მოთხოვნა, რაც გამორიცხავს მეორე მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ის ავტომობილები, რომელთა გადაზიდვის ღირებულებაც იქნა გადახდილი მოსარჩელის მიერ, მიწოდებულია პირველი მოპასუხის მიერ, რაც დასტურდება 27.05.2015წ. შეთანხმებით. გაუგებარია, რა სახის ზიანზე მსჯელობს მოსარჩელე. გარდა ამისა, მოსარჩელე ვერ ადასტურებს, რომ გადაზიდვის ღირებულების უკან დაბრუნების მოთხოვნით მიმართა გადამზიდველს ან რაიმე სახის სამართლებრივ მექანიზმს თანხის უკან დასაბრუნებლად. ამ პირობებში, გადაზიდვის ღირებულების მოპასუხისათვის დაკისრებამ შესაძლებელია გამოიწვიოს მოსარჩელის უსაფუძვლო გამდიდრება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 29.09.2017წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. პირველ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 1 997 500 აშშ დოლარის გადახდა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა მეორე მოპასუხისათვის პირველ მოპასუხესთან ერთად სოლიდარულად 1 997 500 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე; მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად 10 500 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრებაზე.

4.1. სასამართლომ დაადგინა, რომ პირველმა მოპასუხემ დაარღვია 10.09.2014წ., 15.10.2014წ. ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულება და მოსარჩელეს ვერ მიაწოდა ჯამურად 1 997 500 აშშ დოლარად ღირებული 45 ავტომობილი.

4.2. სასამართლომ მიიჩნია, რომ 27.05.2015წ. შეთანხმება, რომლითაც მხარეებმა დაადასტურეს მოსარჩელის მიმართ პირველი მოპასუხის დავალიანების - 1 997 500 აშშ დოლარის არსებობა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 341-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულება არ იყო. ასევე, 27.05.2015წ. შეთანხმება მოსარჩელეს არ აკისრებდა ვალდებულებას, გამყიდველისათვის შეეკვეთა ავტომობილები და ამ გზით ამოეღო დავალიანება. ამ შეთანხმებით მხარეებმა განსაზღვრეს დავალიანების დაფარვის წესი, კერძოდ, მოსარჩელის მიერ შეკვეთილი ავტომობილების ღირებულებას დააკლდებოდა 10% და ამ გზით მოხდებოდა დავალიანების დაფარვა. 27.05.2015წ. შეთანხმება (პუნქტი 11), თავის მხრივ, ითვალისწინებდა ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულებების დადებას, თუმცა, ნასყიდობის თაობაზე მხარეთა შორის ახალი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა.

4.3. მოსარჩელის მიერ გადამზიდველისათვის გადახდილი 10 500 აშშ დოლარის (პირველი მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის მიუწოდებელი 15 ერთეული ავტომობილის გადაზიდვის ღირებულება) მოპასუხისათვის დაკისრებაზე უართან დაკავშირებით სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 408-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მოპასუხე მხარემ სადავო გახადა ზიანის ფაქტი, ანუ ქონებრივი დანაკლისის არსებობა და მიზეზობრივი კავშირი, მოსარჩელეს კი არ განუხორციელებია იმ ფაქტის მტკიცება, რომ ავტომობილების გადაზიდვის ღირებულების ნაწილის დაბრუნების მოთხოვნით მიმართა გადამზიდველს და უარი მიიღო თანხის დაბრუნებაზე. მოსარჩელეს არ მოუწოდებია ინფორმაცია მასსა და გადამზიდველს შორის არსებული ხელშეკრულების პირობების შესახებ. ამდენად, მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისათვის აუცილებელი წინაპირობების არსებობა.

4.4. პირველ მოპასუხესთან ერთად მეორე მოპასუხის სოლიდარული პასუხისმგებლობის შესახებ სასამართლომ განმარტა, რომ 27.05.2015წ. შეთანხმების შინაარსი არ შეიცავდა რაიმე სახის მითითებას მეორე მოპასუხის ვალდებულებასთან დაკავშირებით. მას გამყიდველთან ერთად სოლიდარულად არ უკისრია პასუხისმგებლობა მოსარჩელის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულებაზე. ამდენად, აღნიშნული შეთანხმება არ წარმოადგენდა მეორე მოპასუხის სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძველს.

4.5. რაც შეეხება მეორე მოპასუხის გამჭოლ პასუხისმგებლობას, სასამართლომ იხელმძღვანელა მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის პირველი პუნქტით, მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტით და განმარტა, რომ ვალდებულების არსებობა ან მისი დარღვევა არ წარმოადგენს პარტნიორის პასუხისმგებლობის წარმოშობის საკმარის საფუძველს. არ დადგინდა, რომ პირველ მოპასუხეს მეორე მოპასუხე იყენებდა მხოლოდ იმ მიზნით, რომ მოსარჩელის წინაშე პასუხისმგებლობისათვის აერიდებინა თავი. საქმეზე არ დადასტურდა მეორე მოპასუხის გამჭოლი პასუხისმგებლობის წინაპირობები.

5. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ. მოსარჩელემ მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. პირველმა მოპასუხემ მოითხოვა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად უარყოფა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 19.02.2020წ. განჩინებით მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

6.1. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას, რომ 27.05.2015წ. შეთანხმება რაიმე სახის მითითებას მეორე მოპასუხის ვალდებულებასთან დაკავშირებით არ შეიცავდა, შესაბამისად, ამ შეთანხმებით მას პირველ მოპასუხესთან სოლიდარულად არ უკისრია პასუხისმგებლობა მოსარჩელის წინაშე არსებული ვალდებულების შესრულებაზე. პალატამ დამატებით განმარტა, რომ მეორე მოპასუხის ოფისმენეჯერის ელექტრონული მიმოწერა, ისევე, როგორც მეორე მოპასუხის დირექტორის ელექტრონული წერილი, სადაც იგი წუხილს გამოთქვამს შექმნილ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, კომპანიის სოლიდარულ პასუხისმგებელ პირად აღიარების ვალიდურ მტკიცებულებად ვერ მიიჩნეოდა.

6.2. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის სააპელაციო პრეტენზია, რომ მეორე მოპასუხე წარმოადგენდა ავტომობილების ოფიციალურ დილერს საქართველოში და რეალურად მას უნდა შეესრულებინა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. 27.05.2015წ. შეთანხმებით დგინდებოდა, რომ გამყიდველსა/პირველ მოპასუხეს და მყიდველს/მოსარჩელეს შორის არსებობდა 33 671 200 აშშ დოლარის ბრუნვა. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ კომპანიის მიერ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების დარღვევა არ წარმოადგენს მისი პარტნიორის პასუხისმგებლობის წარმოშობისათვის საკმარის საფუძველს.

6.3. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ გამყიდველმა არ დააბრუნა მიუწოდებელი ავტომობილების ღირებულება - 1 997 500 აშშ დოლარი. შესაბამისად, პირველ მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელისთვის ნასყიდობის საგნის ღირებულების დაბრუნების ვალდებულება. 10 500 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრებასთან დაკავშირებით კი აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა გადამზიდველის მიერ მოსარჩელისათვის 15 ავტომობილის გადაზიდვის ღირებულების დაუბრუნებლობის ფაქტი, რაც მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელემ და პირველმა მოპასუხემ.

მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

7. მოსარჩელემ მოითხოვა განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. გადაწყვეტილების მიღებისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, ხელშეკრულების დებულებები, არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რამაც განაპირობა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

7.2. 27.05.2015წ. შეთანხმებით პირველმა და მეორე მოპასუხემ აღიარეს დავალიანების არსებობა კასატორის მიმართ. შეთანხმებით დაზუსტდა დავალიანების მოცულობა და გადახდის მექანიზმი. ფინანსური ვალდებულების შესახებ ცნობილი იყო მეორე მოპასუხის მენეჯმენტისა და თანამშრომლებისთვისაც. მეორე მოპასუხემ არა მხოლოდ აღიარა სოლიდარული ვალდებულების არსებობა, არამედ შემდგომი ელექტრონული მიმოწერითაც დაადასტურა ვალის არსებობა. მართალია, საზოგადოება ვერ აიღებდა ფინანსურ ვალდებულებას მენეჯერის მიერ ელ.ფოსტის გაგზავნით, თუმცა, კორესპონდენცია უნდა გაანალიზდეს საზოგადოების კონკლუდენტური მოქმედების შესაფასებლად. ეს უკანასკნელი მოქმედებები მეორე მოპასუხის მიერ 27.05.2015წ. შეთანხმებაზე გამოვლენილი ნების განმარტებისას უნდა იქნეს გათვალისწინებული სსკ-ის 52-ე მუხლის საფუძველზე.

7.3. მეორე მოპასუხისათვის თანხის გადახდის სოლიდარულად დაკისრების ალტერნატიული სამართლებრივი საფუძველია მისი გამჭოლი პასუხისმგებლობა.

7.3.1. სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია, წარმოადგენდა თუ არა პირველი მოპასუხე მისი პარტნიორის - მეორე მოპასუხის ხელში „ინსტუმენტს“ ან „ფიქციას“. პირველ მოპასუხეს/შვილობილ კომპანიას არ ჰქონდა კომერციული საქმიანობის შესაძლებლობა თავისი პარტნიორისაგან დამოუკიდებლად, რადგან ამ უკანასკნელზე სრულად იყო დამოკიდებული როგორც სტრუქტურულად, ისე კომერციული თვალსაზრისით.

7.3.2. პირველი მოპასუხის არაადაკვატურ კაპიტალიზაციას ადასტურებს ელექტრონული კორესპონდენცია, სადაც არაერთხელ იქნა აღნიშნული ფინანსური ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობა.

7.3.3. პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივი ფორმის ბოროტად გამოყენების, რაც შეზღუდული პასუხისმგებლობის პრივილეგიის გამოყენებასაც გულისხმობს, გამოვლინება იყო გამყიდველის დირექტორის მხრიდან იმის ხაზგასმა, რომ მოსარჩელეს შეეძლო როგორც უნდოდა ისე მოქცეულიყო, რამდენადაც ის მაინც ვერ შეძლებდა თანხის ამოღებას.

7.3.4. პირველი მოპასუხის ფულადი სახსრები გადაეცა მეორე მოპასუხეს.

7.3.5. მოსარჩელის წინაშე დავალიანების წარმოშობამდე პირველი მოპასუხის ოცდაცამეტ მილიონიანი ბრუნვის არსებობა არაარსებითია, რამდენადაც სადავო თანხა მეორე მოპასუხის პარტნიორებმა მიითვისეს პრობლემის წარმოშობის შემდგომ. შესაბამისად, რა ურთიერთობა ჰქონდათ მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს თანხის მითვისებამდე, არარელევანტურია. ვერც მოსარჩელისათვის პირველი მოპასუხის მიერ ავტომობილების შეთავაზება გახდება გამჭოლი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველი, რამდენადაც შეთავაზება შეთავაზებად დარჩა და პირველ მოპასუხეს რაიმე ქმედითი ნაბიჯი არ გადაუდგამს.

7.4. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელეს ავტომობილების გადაზიდვის ანაზღაურებაზე უარი იმ მოტივით უთხრა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა გადამზიდველის მიერ მისთვის გადაზიდვის ღირებულების - 10 500 აშშ დოლარის დაუბრუნებლობა. შესაბამისად, სასამართლომ მოსარჩელეს დააკისრა ნეგატიური მოვლენის მტკიცების ტვირთი, რაც ეწინააღმდეგება პრაქტიკას.

7.5. მოსარჩელემ შემაჯამებელ გადაწყვეტილებასთან ერთად გაასაჩივრა მისი წინმსწრები განჩინებები. იგი აღნიშნავს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 24.05.2018წ. და 16.12.2019წ. განჩინებებით მას არასწორად უთხრა უარი პირველი მოპასუხის საბანკო ანგარიშებიდან ამონაწერის გამოთხოვის შუამდგომლობაზე. ასევე, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 16.12.2019წ. განჩინება, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა ელექტრონული კორესპონდენციის მტკიცებულების სახით დართვაზე. საბანკო ანგარიშებიდან ამონაწერის გამოთხოვის შუამდგომლობების მიზანს წარმოადგენდა იმის დადგენა, თუ როგორ განკარგა პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელისაგან მიღებული თანხა. ელექტრონული კორესპონდენციით კი დადგინდება, რომ ურთიერთობის ყველა ეტაპზე გარიგების მხარეს წარმოადგენდა მეორე მოპასუხე და არა - გამყიდველი.

პირველი მოპასუხის საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

8. მოპასუხემ, მოითხოვა განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

8.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა გამყიდველსა და მყიდველს შორის 27.05.2015წ. ხელშეკრულებით დადგენილ პირველი მოპასუხის ვალდებულებები.

8.2. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ გამყიდველის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულება დამოკიდებული იყო თავად მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან შესრულებაზე. კერძოდ, მოსარჩელე ვალდებული იყო შეეკვეთა ავტომობილები და შეთანხმებული პირობებით ამოეღო დავალიანება.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 28.07.2020წ. და 14.09.2020წ. განჩინებებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. საქმის მასალებით დასტურდება, ქვემდგომი სასამართლოების მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრებით პრეტენზია წამოყენებული არ არის, რომ: მოსარჩელეს და პირველ მოპასუხეს შორის საქმიანი ურთიერთობები დაიწყო 2013 წლიდან; მოსარჩელეს (მყიდველი) და პირველ მოპასუხეს (გამყიდველი) შორის დადებული ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულებების ფარგლებში გამყიდველმა მიაწოდა მყიდველს ჯამში 33 671 200 აშშ დოლარის ღირებულების ავტომობილები; მოსარჩელეს (მყიდველს) და პირველ მოპასუხეს (გამყიდველს) შორის 10.09.2014წ. და 15.10.2014წ. დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე მყიდველს გადახდილი აქვს ნასყიდობის ფასი 4 019 500 აშშ დოლარის ოდენობით და გამყიდველს შესრულებული აქვს ვალდებულება 2 022 000 აშშ დოლარის ღირებულების ავტომობილების მიწოდების სახით. შესაბამისად, ამ ხელშეკრულებების საფუძველზე გამყიდველის მიერ შეუსრულებელია ვალდებულება 1 997 500 აშშ დოლარის ღირებულების 45 ავტომობილის მიწოდების თაობაზე (ტ.1, ს.ფ.33-35).

13. მოსარჩელე მეორე მოპასუხისათვის თანხის სოლიდარულად დასკირების ერთ-ერთ საფუძვლად მიიჩნევს 27.05.2015წ. შეთანხმებას, კერძოდ, უთითებს, რომ მეორე მოპასუხის დირექტორმა ვალი აღიარა.

14. ნების გამოვლენა სსკ-ის 341-ე მუხლით (იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას; თუ ვალის არსებობა აღიარებულია ანგარიშსწორების (გადახდის) საფუძველზე ან მორიგების გზით, მაშინ ფორმის დაცვა არ არის აუცილებელი) განმტკიცებულ ვალის არსებობის აღიარებად რომ დაკვალიფიცირდეს და შესაბამისი სამართლებრივი შედეგები წარმოშვას, ის ვალდებულების შესრულების დამოუკიდებელ საფუძველს უნდა ქმნიდეს, რამდენადაც ვალის აღიარება დამოუკიდებელ გარიგებად განიხილება და მისი დანიშნულება სწორედ ახალი ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობაა. არაერთ საქმეზე უზენაესი სასამართლოს განმარტების თანახმად, ვალის აღიარება იმით განსხვავდება ნებისმიერი სხვა ფორმით გათვალისწინებული მოთხოვნის აღიარებისაგან, რომ იგი ახალი ხელშეკრულებაა და არა სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში ნების გამოვლენა. ვალის არსებობის აღიარება არის ცალმხრივი და აბსტრაქტული ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ერთი მხარე მეორე მხარის სასარგებლოდ დამოუკიდებლად კისრულობს გარკვეულ მოქმედებების შესრულებას. თუ მხარეები უკვე არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდიან ან ადასტურებენ მას, ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ, ვალის აღიარებად არ მიიჩნევა. ვალის არსებობის აღიარება მხოლოდ მაშინ ვლინდება, თუ იგი დამოუკიდებელია ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან და ახალ, დამოუკიდებელ მოთხოვნას წარმოშობს (შდრ. სუსგ-ები ას-839-890-2011, 8.11.2011წ., ას-392-371-2013, 8.11.2013წ., №ას-1083-1040-2016, 26.04.2018 წ., №ას-758-2019 , 22.10.2019წ.).

15. 27.05.2015წ. შეთანხმებაში, რომლითაც გამყიდველმა მყიდველის წინაშე 1 997 500 აშშ დოლარის ვალის არსებობა დაადასტურა, პირდაპირ არის მითითებული, რომ კრედიტორის წინაშე დავალიანება ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან წარმოიშვა. შესაბამისად, აღიარება დამოუკიდებელ საფუძველს არ ეყრდნობა, ის უკვე არსებული სამართალურთიერთობის - ნასყიდობის ფარგლებში წარმოქმნილი ვალდებულების მოცულობას აზუსტებს. აქედან გამომდინარე, პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ 27.05.2015წ. შეთანხმება სსკ-ის 341-ე მუხლით განმტკიცებული ე.წ. ვალის აბსატრაქტული აღიარება კი არა, უკვე არსებული სამართალურთიერთობის ფარგლებში დამატებითი შეთანხმებაა (ე.წ. ვალის დეკლარაციული აღიარება), რომლითაც მხარეებმა განსაზღვრეს ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე შეუსრულებელი ვალდებულება და თანხის დაფარვის წესი (დეკლარაციული ვალის აღიარების მიზანია არსებული ვალდებულების დადასტურება, მტკიცების პროცესის გამარტივება, შემდგომი დავის თავიდან აცილება, სადავო საკითხების მოწესრიგება, მათ შორის, ყველა იმ ფაქტისა, თუ არგუმენტის გაქარწყლება, რომელიც ვალის არსებობას გამორიცხავს, ან თუნდაც, ეჭვქვეშ დააყენებს - იხ.: ქ. მესხიშვილი, კერძო სამართლის აქტუალური საკითხები, თეორია და სასამართლო პრაქტიკა, ტომი I, თბილისი, 2020, გვ.11).

16. ამდენად, მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა (1 997 500 აშშ დოლარის გადახდა) წარმოშვა 10.09.2014წ. და 15.10.2014წ. ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე გამყიდველის ვალდებულების დარღვევამ. ეს თანხა ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე გადახდილი იმ ავტომობილების ღირებულებაა, რომელიც მოსარჩელეს არ მიეწოდა.

17. ამასთან, პალატა დამატებით განმარტავს, რომ თუკი 27.05.2015წ. შეთანხმებაში მეორე მოპასუხე გამოავლენდა ნებას და მზაობას ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე გამყიდველის დავალიანება ამ უკანასკნელთან ერთად დაეფარა, იგი გახდებოდა ვალის თანამკისრებელი (ვალის თანაკისრების ფარგლებში ერთი პირი იღებს პასუხისმგებლობას სხვისი ვალისათვის. თუმცა, განსხვავებით ვალის გადაკისრებისაგან, თანაკისრებისას თავდაპირველი მოვალის ვალდებულება ძალაში რჩება. კრედიტორი იღებს ვალის თანამკისრებლის სახით ახალ მოვალეს, რითაც ამცირებს თავდაპირველი მოვალის გადახდისუუნარობის რისკს, რაც წარმოადგენს კიდეც მოცემულ სიტუაციაში მისი ინტერესის ერთადერთ საგანს - გ.რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხ. 891, ველი 29, ელ.მისამართი - gccc.ge). მოცემულ შემთხვევაში, მეორე მოპასუხეს ამგვარი ნება არ გამოუვლენია, რის გამოც არ არსებობს მისთვის, სსკ-ის 463-ე მუხლის შესაბამისად, სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი.

18. პირველმა მოპასუხემ (მეორე კასატორი) გადახდილი ნასყიდობის საფასურის დაბრუნება მოთხოვნის განხორციელების დროებით დამაბრკოლებელი შესაგებლით უარყო, კერძოდ, მისი შესაგებელი სსკ-ის 369-ე მუხლს (იმ პირს, რომელსაც ვალდებულება აკისრია ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შეუძლია უარი თქვას ვალდებულების შესრულებაზე საპასუხო მოქმედების განხორციელებამდე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა იგი ვალდებული იყო თავისი ვალდებულება წინასწარ შეესრულებინა) ეფუძნება. მისი მტკიცებით, 27.05.2015წ. მხარეთა შორის, ფაქტობრივად, დაიდო ახალი ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება მოპასუხისგან შეეძინა ავტომობილები, ხოლო მოპასუხეს უნდა მიეწოდებინა მოთხოვნილი ავტომობილები. მოსარჩელემ დაარღვია ეს შეთანხმება, კერძოდ, მას ავტომობილები არ შეუკვეთავს. შესაბამისად, პირველ მოპასუხეს მიაჩნია, რომ 1 997 500 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლოა. წინამდებარე განჩინების პუნქტებში 14,15 მოცემული მსჯელობიდან გამომდინარე, სადაც სასამართლომ 27.05.2015წ. შეთანხმების სამართლებრივი ბუნება განმარტა, მეორე კასატორის ეს საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია.

19. მოსარჩელე გამყიდველთან ერთად მეორე მოპასუხის სოლიდარული პასუხისმგებლობის ალტერნატიულ საფუძვლად მისთვის გამჭოლი პასუხისმგებლობის დაკისრებას მიუთითებს, რომელიც მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტს (კომანდიტური საზოგადოების შეზღუდული პარტნიორი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები საზოგადოების კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს) ეფუძნება.

20. ამდენად, მოსარჩელე მეორე მოპასუხისათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრების საფუძვლად ერთ შემთხვევაში ამ უკანასკნელის მიერ ვალის თანაკისრებას მიუთითებს, მეორე შემთხვევაში კი - მის გამჭოლ პასუხისმგებლობას. მიუხედავად იმისა, რომ სხვადასხვა ფაქტობრივ გარემოებებს ემყარება, მოთხოვნა ერთია - მეორე მოპასუხისათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრება. თავის მხრივ, ერთი საფუძვლის წინაპირობების არსებობა გამორიცხავს მეორის გამოყენებას, კერძოდ, მეორე მოპასუხის, როგორც ვალის თანამკისრებლის, პასუხისმგებლობა გამორიცხავს მასზე გამჭოლი პასუხისმგებლობის გზით თანხის დაკისრებას. მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც არ დადგინდა მეორე მოპასუხის მიერ პასუხისმგებლობის აღება პირველი მოპასუხის ვალდებულების შესრულებაზე, სასამართლო გამჭოლი პასუხისმგებლობის საფუძვლებს შეამოწმებს. სასამართლო ვალდებულია, სადავო შემთხვევის მარეგულირებელი მოთხოვნის ყველა საფუძველი გამოსაყენებელ ნორმათა უპირატესობის გათვალისწინებითა და მათი ერთგვარი რიგითობის მიხედვით შეამოწმოს (იხ: სუსგ №ას-201-201-2018, 8.10.2018წ., ასევე შდრ. სუსგ ას-877-825-2010, 28.12.2010წ.).

21. მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის შესაბამისად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება საზოგადოების მთელი ქონებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ საზოგადოების ვალდებულებებისათვის საზოგადოების პარტნიორები პირადი ქონებით პასუხს არ აგებენ. ამდენად, კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტი ითვალისწინებს გამონაკლის წესს პარტნიორის შეზღუდული პასუხისმგებლობისაგან ამ უკანასკნელის მიერ პასუხისმგებელობის შეზღუდვის ფორმის ბოროტად გამოყენების შემთხვევაში. შესაბამისად, გამჭოლი პასუხისმგებლობა საგამონაკლისო, უკიდურესი ღონისძიებაა.

22. მოსარჩელე განმარტავს, რომ პირველი მოპასუხე უუნაროა დააკმაყოფილოს მისი ვადამოსული მოთხოვნა, მოპასუხეები კი აღნიშნავენ, რომ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევა, საზოგადოების ვალებისა და კაპიტალის შეფარდება, არ არის საკმარისი პასუხისმგებლობის შეზღუდვის ფორმის ბოროტად გამოყენების დასადგენად.

23. სხვადასხვა ქვეყნის სასამართლო პრაქტიკისა და იურიდიულ დოქტრინაზე დაყრდნობით ჩამოყალიბდა გამჭოლი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობები (დაწვრილებით იხ.: ნონა ზუბიტაშვილი, პარტნიორის პასუხისმგებლობა კორპორაციის ვალდებულებებისათვის საზოგადოების გადახდისუუნარობის დროს - გამონაკლისი შემთხვევები პასუხისმგებლობის შეზღუდვის პრინციპიდან, სამართლის დოქტორის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად წარდგენილი დისერტაცია. თბილისი, 2016 წ.), რომელთა მეშვეობით შესაძლებელი ხდება პასუხისმგებლობის შეზღუდვის ფორმის ბოროტად გამოყენების დადასტურება. უნივერსალური ფორმულა არ არსებობს, თუმცა, საკასაციო სასამართლო პრაქტიკისა და დოქტრინაზე დაყრდნობით პირველი კასატორის მიერ მითითებულ შემდეგ საფუძვლებზე გაამახვილებს ყურადღებას: პირველი მოპასუხე მისი პარტნიორის - მეორე მოპასუხის „ინსტრუმენტი“ „ფიქციაა“; მეორე მოპასუხე ახორციელებს მასზე მნიშვნელოვან კონტროლს; პირველ მოპასუხეს ახასიათებს არასათანადო კაპიტალიზაცია, კორპორაციულ ფორმალობათა დაუცველობა; განხორციელდა მისი აქტივის ტრანსფერი.

23.1. კასატორი მიუთითებს, რომ პირველი მოპასუხე არის ფიქცია, ანუ პარტნიორის მიერ წინასწარი განზრახვით შექმნილია ვალდებულებებისთვის თავის ასარიდებლად, რომ პარტნიორის კონტროლის ხარისხი გამორიცხავს გამყიდველი კომპანიის დამოუკიდებელ სამართალსუბიექტობას. პალატა განმარტავს, რომ კორპორაციული საფარველის გაჭოლვისთვის არ არის საკმარისი ერთი კორპორაციის 100%-იანი მონაწილეობა მეორე კორპორაციაში, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთ მოცემულობაში კონტროლი და საკუთრება შეიძლება ერთი პირის ხელში იყოს მოქცეული. ამისათვის საჭიროა კონტროლის გამოყენება არამართლზომიერი ქმედებისთვის - კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო ვალდებულებისგან თავის ასარიდებლად, რაც უთანაბრდება კორპორაციული ფორმის ბოროტად გამოყენებას და მიზეზშედეგობრივი კავშირი კონტროლსა და კრედიტორისთვის მიყენებულ ზიანს შორის. აღნიშნული კონტროლი შეიძლება გამოვლინდეს არასათანადო კაპიტალიზაციის, კორპორაციულ ფორმალობათა დაუცველობის, ქონებათა აღრევის, დირექტორატის იდენტურობის, ანდა სხვა გარემოებების სახით.

23.2. კაპიტალის ადეკვატურობა სამეწარმეო საქმიანობის სპეციფიკის, მასთან დაკავშირებულ რისკების გათვალისწინებით ფასდება. ამასთან, არასერიოზული კაპიტალით საქმიანობის დაწყება შეიძლება განხილულ იქნეს პარტნიორის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენებად. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელითვე დასტურდება, რომ მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე წარმატებით თანამშრომლობდნენ, ამ ურთიერთობის ფარგლებში გამყიდველმა მყიდველს მიაწოდა 33 671 200 აშშ დოლარის ღირებულების ავტომობილები (იხ. 27.05.2015წ. შეთანხმება, ტ.I, ს.ფ.33). აღნიშნულით დგინდება, რომ გამყიდველს ჰქონდა ადეკვატური ფინანსები თავისი საქმიანობისათვის, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს ვალდებულებებისთვის თავის ასარიდებლად პარტნიორი კომპანიის მიერ შვილობილი კომპანიის დაფუძნების განზრახვას. შემდგომი არასათანადო კაპიტალიზაცია კი, შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, მენეჯერულ პასუხისმგებლობად განიხილება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შვილობილი კომპანიიდან პარტნიორ კომპანიაში ქონების ტრანსფერი ხორციელდება.

23.3. პირველი კასატორი საკასაციო საჩივარში უთითებს აქტივის ტრანსფერზე, კერძოდ, პირველი მოპასუხის კუთვნილი ფულადი სახსრების მეორე მოპასუხისათვის გადაცემაზე, თუმცა, ამ ფაქტობრივ გარემოებაზე არც სარჩელში და არც პირველი ინსტანციის საქმის განხილვისას არ მიუთითებია და არც მტკიცებულებები წარუდგენია აღნიშნულის დასადასტურებლად (სსსკ-ის 219.1 მუხლი).

23.4. მნიშვნელოვანია იმის აღნიშვნაც, რომ მყიდველი სახელშეკრულებო კრედიტორია, ის ნებაყოფლობით შევიდა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში გამყიდველთან. ხელშეკრულების დადების თავისუფლების ერთ-ერთი გამოვლინება სწორედ კონტრაჰენტის არჩევის თავისუფლებაა (შდრ. სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ., სადაც სასამართლომ გამიჯნა კომპანიის სახელშეკრულებო და არასახელშეკრულებო კრედიტორები და განმარტა, რომ: შეზღუდული პასუხისმგებლობა, თანამედროვე ეკონომიკური თეორიის მიხედვით, არ წარმოადგენს პრობლემას კომპანიის ნებაყოფლობით კრედიტორებთან მიმართებაში, რომლებსაც გააჩნიათ მოლაპარაკების საშუალება (bargaining power), რათა ხელშეკრულების მეშვეობით თავიდან აიცილონ რისკები, რომლებიც წარმოიშობა კომპანიასთან გარიგებაში შესვლის დროს. თუმცა ეს თეორია არ ითვალისწინებს არასახელშეკრულებო (არანებაყოფლობით) კრედიტორებს, როგორიც არიან დელიქტის საფუძველზე წარმოშობილი კრედიტორები, რომლებსაც არ შეუძლიათ შევიდნენ კომპანიასთან, მის დირექტორებთან და პარტნიორებთან წინასწარ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში მათ მიმართ დელიქტიდან გამომდინარე კომპანიის ვალდებულებების წარმოშობამდე. იგივე შეიძლება ითქვას საგადასახადო ვალდებულებების შედეგად წარმოშობილ კრედიტორზე სახელმწიფოს სახით, რომელიც, საგადასახადო ვალდებულებების არანებაყოფლობითი ხასიათიდან გამომდინარე, ასევე არასახელშეკრულებო კრედიტორების რიგს მიეკუთვნება).

23.5. ამ მიმართებით მნიშვნელოვანია, პარტნიორმა ხომ არ შეუქმნა მოსარჩელეს ცრუ წარმოდგენები და შეცდომაში შეიყვანა კრედიტორი, მაგალითად, იმ ფაქტის შესახებ, რომ ხელშეკრულების მხარეს წარმოადგენდა თავად ის და არა - გამყიდველი, ან რომ მასთან ურთიერთობაში პასუხისმგებელი იქნებოდნენ როგორც გამყიდველი, ისე მისი პარტნიორი. აღნიშნულს შეიძლება ადგილი ჰქონოდა იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელისათვის არ იქნებოდა ნათელი თუ ვისი სახელით მოქმედებს საზოგადოების წარმომადგენელი. როგორც სარჩელის, ისე საკასაციო საჩივრის შინაარსიდან იკვეთება, რომ მოსარჩელეს გაცნობიერებული ჰქონდა, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში შევიდა სწორედ გამყიდველთან. ამის დასტურია მოსარჩელის მხრიდან აპელირება 27.05.2015წ. შეთანხმებაზე, როგორც მეორე მოპასუხის მხრიდან პირველი მოპასუხის ვალის თანაკისრებაზე.

23.6. რაც შეეხება კორპორაციულ ფორმალობათა დაუცველობას, ის გამჭოლი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთი ელემენტია. ამასთან, კორპორაციულ ფორმალობათა ისეთი დაუცველობა, რომელსაც არ მოჰყოლია კრედიტორისთვის უარყოფითი შედეგი, არ წარმოადგენს გამჭოლი პასუხისმგებლობის წინაპირობას (“კორპორაციული ფორმალობების დაუცველობა“ სახეზეა როცა არ ხდება დირექტორებისა და პარტნიორების კრებების მოწვევა და/ან ჩატარება, როცა პარტნიორებისა და დირექტორების მმართველობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებები არ არის ნათლად გამიჯნული, როცა ხდება პარტნიორებისა და კომპანიის ქონების აღრევა, როცა კომპანიის სახსრები გამოიყენება პარტნიორთა პირადი მიზნებისათვის, ხოლო პირადი ხარჯები მიიჩნევა კომპანიის ხარჯებად ბუღალტრული ანგარიშგების წესების დარღვევით, ან როცა არ ხდება სათანადო ბუღალტრული და ფინანსური ანგარიშგება და შესაბამისი დოკუმენტაციის წარმოება - სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.). აღნიშნული უნდა დგინდებოდეს შესაბამისი მტკიცებულებებით, მაგალითად, არასათანადო ბუღალტრული და ფინანსური ანგარიშგებით, დოკუმენტაციის განცალკევებულად წარმოების პრინციპის დარღვევით. საქმის მასალები ასეთ გარემოებებს არ ადასტურებს.

24. კომპანიის პარტნიორის მიერ შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმის ბოროტად გამოყენების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს (სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ., №ას-1158-1104-2014, 6.05.2015წ.). კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება.

25. რაც შეეხება მიუწოდებელი ავტომობილების გადაზიდვის საფასურის - 10 500 აშშ დოლარის მოპასუხეებისათვის დაკისრებაზე უარს, საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს, რომ, სსსკ-ის 104-ე დ 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე, ზიანის არსებობის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება, რომელსაც ევალებოდა იმდაგვარი მტკიცებულებების წარდგენა, რომელიც სასამართლოს ზიანის რეალურად მიღებაში დაარწმუნებდა (შდრ. სუსგ №ას-1187-2018, 30.04.2020წ. - სსკ-ის 408.1 მუხლით განმტკიცებულია ზიანის სრულად გამოსწორების პრინციპი, რაც გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ვალდებულებას, სრულად აანაზღაუროს ზიანი, თუმცა ზიანის ანაზღაურების კომპენსაციის ფუნქციიდან გამომდინარე, მისი ოდენობა დაზარალებულისათვის რეალურად მიყენებული ზიანით უნდა შემოიფარგლოს და არ უნდა გამოიწვიოს ამ უკანასკნელის გამდიდრება). შესაბამისად, სასამართლოს მოსარჩელისათვის ნეგატიური ფაქტის მტკიცების ტვირთი არ დაუკისრებია.

26. კასატორი შემაჯამებელ გადაწყვეტილებასთან ერთად ასევე ასაჩივრებს მის წინმსწრებ განჩინებებს და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა პირველი მოპასუხის საბანკო ანგარიშებიდან ამონაწერის გამოთხოვისა და ელექტრონული კორესპონდენციის მტკიცებულების სახით დართვის თაობაზე. პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნულზე მხარეს სათანადოდ დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმების სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული რაიმე საფუძველი არ არსებობს.

27. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დეტალურად აღარ იმსჯელებს საკასაციო საჩივრების ყველა პრეტენზიაზე.

28. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

29. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივრები დაუშვებელია, თითოეულ კასატორს უკან უნდა დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „G.A.U.C.“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს „ჯ.ე–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

3. შპს „G.A.U.C.“-ს (საიდენტიფიკაციო ნომერი .... უკან დაუბრუნდეს შპს „ჯ.ე. სი“-ს (საიდენტიფიკაციო ნომერი ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადასახადო დავალება #0, გადახდის თარიღი 18.06.2020წ.) 70% – 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 30077 3150.

4. შპს „ჯ.ე–ს“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი .....) უკან დაუბრუნდეს დ.ტ–ძის (პირადი ნომერი 0......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადახდო დავალება #9678920578, წარდგენის თარიღი 08.08.2020წ.) 70% – 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 30077 3150.

5. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი

ლევან მიქაბერიძე