საქმე №ას-1332-2019 12 თებერვალი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს ,,კ.ე.ს.ე. და კ.ქ.ე.ც–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდგე მხარე – ნ.ხ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანებისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ.ხ–მა (შემდეგში: მოსარჩელე ან მოწინააღდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სს „კ. ე.ს.ე. და კ.ქ.ე.ც–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე ან კასატორი) წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების დაკისრება 2602 ლარის ოდენობით. ასევე, ანგარიშსწორების დაყოვნების პირგასამტეხლო, 2602 ლარის 0,07% ანგარიშსწორების ყოველი დაყოვნებული დღისათვის 2016 წლის 18 ნოემბრიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2. მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნები დაასაბუთა შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

3. მოსარჩელე მოპასუხე ორგანიზაციაში მუშაობდა 1995 წლიდან 2016 წლამდე ეკონომისტის თანამდებობაზე. მისი ხელფასი შეადგენდა 1680 ლარს. მოსარჩელემ დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ მოითხოვა სახელფასო დავალიანების ცნობა და გათავისუფლების ბრძანება. მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა დამსაქმებელს საბოლოო ანგარიშსწორება არ განუხორციელებია დასაქმებულთან.

4. მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ რომ მოსარჩელის შრომის ანაზღაურება არ ყოფილა ფიქსირებული და ირიცხებოდა შესრულებული სამუშაოს მიხედვით,

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება 2602 ლარის ოდენობით და ანგარიშსწორების დაყოვნების პირგასამტეხლო, 2602 ლარის 0,07% ანგარიშსწორების ყოველი დაყოვნებული დღისათვის 2016 წლის 18 ნოემბრიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ უდავოა, რომ მოსარჩელე 1995 წლის სექტემბრიდან 2016 წლის 17 ნოემბრამდე დასაქმებული იყო მოპასუხე დაწესებულებაში ეკონომისტის თანამდებობაზე.

9. დადგენილია, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა 2016 წლის 18 ნოემბრიდან, რასაც საფუძვლად დაედო მოსარჩელის განცხადება დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე.

10. საქმეში წარმოდგენილი საბანკო ანგარიშის თანახმად, რომელიც მოიცავს 2016 წლის სექტემბრიდან ნოემბრის ჩათვლით დროის მონაკვეთში თანხების ბრუნვის შესახებ მონაცემებს, დადგენილია, რომ მოსარჩელეს მიღებული აქვს აგვისტოს თვის ხელფასის სახით 1241,38 ლარი და სექტემბრის თვის ხელფასი 1708,75 ლარის ოდენობით. შესაბამისად, მოპასუხეს არ აუნაზღაურებია მოსარჩელისათვის ოქტომბრის სრული თვისა და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტამდე დროის მონაკვეთში მოსარჩელის მიერ ნამუშევარი ნოემბრის 17 დღის ხელფასი (იხ. ს.ფ.16-21).

11. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში დასაქმებულისთვის სახელფასო დავალიანებისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურების სამართლებრივი წინამძღვრები არსებობს. საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში - სშკ-ის) 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, შრომის ანაზღაურება გაიცემა თვეში ერთხელ. ამავე კოდექსის 34-ე მუხლით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არა უგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული.

12. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერის შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელე ხელფასს იღებდა, თუმცა, საბანკო ანგარიშიდან, რომელიც მოიცავს 2016 წლის სექტემბრიდან ნოემბრის ჩათვლით დროის მონაკვეთში თანხების ბრუნვის შესახებ მონაცემებს, დგინდება, რომ მოსარჩელეს მიღებული აქვს აგვისტოს თვის ხელფასის სახით 1241,38 ლარი და სექტემბრის თვის ხელფასი 1708,75ლარის ოდენობით. შესაბამისად, სასამართლომ დაიანგარიშა სადავო პერიოდისათვის მისაღები ხელფასის საერთო რაოდენობა. ამ მიმართებით სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარცელე მოპასუხე დაწესებულბაში დასაქმებული იყო 1995 წლის სექტემბრიდან 2016 წლის 17 ნოემბრამდე, ეკონომისტის თანამდებობაზე. მოპასუხეს არ აუნაზღაურებია მოსარჩელისათვის 2016 წლის ოქტომბრისა და ნოემბრის თვის 17 დღის ხელფასი. სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიმართ მოპასუხის სახელფასო დავალიანება შეადგენს 2602 ლარს. აპელანტს მოსარჩელის მოთხოვნის მიუხედავად, არ გადაუცია ცნობა სახელფასო დავალიანების შესახებ, სასამართლოში დავის განხილვის დროსაც, არ წარმოუდგენია მისთვის ხელმისაწვდომი ინფორმაცია მოსარჩელის შრომის საშუალო ანაზღაურების ოდენობისა და სახელფასო დავალიანების თაობაზე, რისი შესაძლებლობაც მას ობიექტურად გააჩნდა.

13. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ხელფასის სახით, 2016 წლის ოქტომბრის და ნოემბრის თვის 17 დღის 2602 ლარი უნდა მიეღო. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელი 2602 ლარის ოდენობით დააკმაყოფილა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი 2602 ლარის ფარგლებში არ არის საფუძვლიანი.

14. შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტების შესაბამისად, შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მესამე ნაწილი მხოლოდ არსებული შრომითი ურთიერთობების იმ სფეროზე ვრცელდება, როდესაც შრომის ანაზღაურება (ხელფასი) ყოვნდება (იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 ოქტომბრის №ას-268-255-2016 გადაწყვეტილება).

15. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეს უფლება აქვს, მიიღოს მისთვის კანონით მინიჭებული ანგარიშსწორების დაყოვნებისათვის დადგენილი ანაზღაურება, იმ პერიოდზე და თანხაზე, რაც საქმის მასალებით დადასტურდა. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული იქნა, რომ იგი ითხოვდა 2016 წლის 18 ნოემბრიდან, 2602 ლარის 0,07% ანგარიშსწორების ყოველი დაყოვნებული დღისათვის, სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. ვინაიდან მხარე გაუცემელ თანხაზე პირგასამტეხლოს დარიცხვის ათვლის წერტილს აკონკრეტებს (2016 წლის 18 ნოემბერი), ამიტომ გაუცემელ თანხაზე (2602 ლარზე) მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლიდან გამომდინარე, ყოველდღიურად 0,07%-ის დარიცხვა 2016 წლის 18 ნოემბრიდან მართებულად აეთვალა.

16. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილებასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის სწორედ იმ სპეციფიკურობის გათვალისწინებით გადაანაწილა, რაც შრომითსამართლებრივ ურთიერთობებს ახასიათებს, ამდენად, განსახილველ დავაში დაცულია კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის კონსტიტუციური პრინციპი, რაც სამართალწარმოებისას უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის (სსსკ-ის მე-4-5 მუხლები) საფუძველზე დავის განხილვასა და გადაწყვეტას.

17. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შრომით სამართალურთიერთობებში მხარეებმა უნდა დაიცვან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი). შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას“ (შდრ. სუსგ №ას-98-94-2016, 26.07.2016).

18. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შრომითი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები (შდრ სუსგ. №ას-922-884-2014, 16.04.2015).

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ (აპელანტი) წარადგინა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

20. კასატორის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ნოემბრის თვის ხელფასის გადახდის ვალდებულების ნაწილში, სასამართლოს შეეძლო ემსჯელა მხოლოდ ოქტომბრის თვის ხელფასზე, რადგან შრომითი ანაზღაურება გაიცემა საანგარიშო თვის მომდევნო თვის ბოლო რიცხვამდე, ნოემბრის თვეში კი, დასაქმებულს ჯერ უნდა შეესრულებინა შრომითი ვალდებულებები. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ თავისი სამართლებრივი შეფასება ერთდროეულად გაავრცელა ოქტომბრის და ნოემბრის თვის ხელფასზე. მოსარჩელემ ისე მიატოვა სამუშაო, რომ არც შეუტყობინებია მოპასუხისათვის დადგენილი წესით. მოსარჩელე ვერ შეასრულებდა საანგარიშო პერიოდში დაკისრებულ ვალდებულებს, რადგან მიატოვა სამუშაო. აღნიშნული კი, არ წარმოშობს მისთვის შრომითი ანზღაურების მიღების უფლებას.

21. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია შრომის ხელშეკრულებით და კანონით დადგენილი ვალდებულებანი, რაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ შეაფასეს და ყურადღების მიღმა დატოვეს.

22. კასატორი მიიჩნევს, რომ ხელფასის გამოთვლისას სასამართლომ არასწორად შეაბრუნა მტკიცების ტვირთი დამსაქმებლის მხარეს, რადგან ხელფასი სალაროდან არ გაიცემოდა, არამედ მოსარჩელეს ერიცხებოდა ბანკში. საბანკო გადარიცხვის ამონაწერების წარდგენა კი მოსარჩელისათვის პრობლემა არ იყო და ამას არც დამსაქმებლის ნებართვა სჭირდებოდა.

23. კასატორისათვის გაუგებარია რა პრინციპით გამოთვალა სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

25. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

26. მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა. გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან.

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პალატა შეზღუდულია პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპის დასრულების დროისათვის წარდგენილი ფაქტებისა და მტკიცებულებების კვლევით.

28. შესაბამისად, სასამართლო მტკიცებით პროცესში, საპროცესო უფლების ჯეროვნად რეალიზების მიზნით, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებენ სასარჩელო მოთხოვნას (სსსკ-ის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტები, 219-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მოსარჩელის მიერ, ამ საპროცესო ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში კი, უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების არსებობის უარყოფა (სსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილი). სსსკ-ის მე-4 მუხლი განსაზღვრავს შეჯიბრებითობის პრინციპს, რომლის თანახმად, მტკიცების საგნის განსაზღვრა და მასში შემავალი ფაქტები დამტკიცების ტვირთი მხარეებს ეკისრებათ. სსსკ-ის მე-3 მუხლი განსაზღვრავს დისპოზიციურობის პრინციპს, რომელიც მხარეებს ანიჭებს თავისუფლებას _ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

29. ამდენად, გარემოება დამტკიცებულად შეიძლება ჩაითვალოს, თუ ერთი მხარე მიუთითებს მასზე და მეორე მხარე არ ეწინააღმდეგება ამ მითითებას. ეს იმას ნიშნავს, რომ შეჯიბრებითი პრინციპის საფუძველზე, მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ (დასაბუთებულ) მოთხოვნას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი წააგებს სამართლებრივ დავას. მოპასუხის სტადიაზე მოწმდება არა მხოლოდ ის, წარადგინა თუ რა მოპასუხემ შესაგებელი, არამედ, ასევე, წარდგენილი შესაგებელი რამდენად აბათილებს და არყევს (მოსარჩელის განმარტებების საფუძველზე შექმნილ) მოთხოვნის წარმოშობის ვარაუდს. ასეთი მიდგომის საფუძველია სსსკ-ის 102-ე მუხლის ნორმატიული დანაწესი, რომელშიც თავმოყრილია მხარეთა საპროცესო ვალდებულებები, მათ შორის, მოპასუხის უფლება გააქარწყლოს მოსარჩელის მოთხოვნები. ცხადია, მოპასუხისათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზებისთვის მხოლოდ მოპასუხის მოსაზრებაზე მითითება საკმარისი ვერ გახდება. სასამართლო მტკიცებაში, მოიაზრება პროცესის მონაწილე სუბიექტების იმგვარი საქმიანობა, რომელიც მიმართულია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების არსებობა/არარსებობის დასადგენად. საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობით გათვალისწინებული სავალდებულო, დასაბუთებული პოზიციის არსებობამ შესაძლებელია მხარე მიიყვანოს იურიდიულად დაუსაბუთებელ შედეგებამდე, რაც მოსარჩელისათვის მდგომარეობს სარჩელის უარყოფაში, ხოლო მოპასუხისთვის - მის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაში. სარჩელის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან. (იხ., ი. გაგუა, მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, რედ: ზ. ძლიერიშვილი, ნ. კვანტალიანი, 2020წ. გვ.168, 169, 214-215, 221, 231).

30. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას, სასამართლო იკვლევს, თუ რამდენად ვლინდება სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებების ის ერთობლიობა, რომლებიც სასარჩელო მოთხოვნის, ან მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლის წარმატებას განაპირობებს. სასამართლო ვალდებულია, განსაზღვროს მოთხოვნის ფარგლები (ისე რომ არ გასცდეს მას), მოძებნოს დავის მომწესრიგებელი შესატყვისი სამართლის ნორმა (სპეციალური ან ზოგადი წესი) და დაადგინოს იმ გარემოებათა არსებობა/არარსებობა (ფაქტობრივი გარემოებები), რომლებიც ამ ნორმის გამოყენებისთვის აუცილებელ წინაპირობებს წარმოადგენენ; „სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ-ები Nას- 15-29-1443-2012, N ას-973-1208-04; Nას 664-635-2016).

31. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი ასაჩივრებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ როგორც სახელფასო დავალიანება ისე, სახელფასო დავალიანების დაყოვნების პირგასამტეხლო. კასატორის პრეტენზია მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილებაში მდგომარეობს, კერძოდ, კასატორი სადავოდ ხდის მოსარჩელის კუთვნილი ხელფასის ოდენობას, ასევე, კასატორს მიაჩნია, რომ მოსარჩელეს არ ეკუთვნოდა ხელფასი დროის იმ მონაკვეთში, როდესაც მის მიერ არ სრულდებოდა შრომითი ფუნქციები (იხ., კასაციის საფუძვლები).

32. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორს ანალოგიური პრეტენზია ჰქონდა წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით, რომელიც არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ. საკასაციო პალატა არ იზიარებს წარმოდგენილ საკასაციო პრეტენზიებს და მიუთითებს მოცემულ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

33. მოსარჩელე 1995 წლის სექტემბრიდან 2016 წლის 17 ნოემბრამდე დასაქმებული იყო მოპასუხე დაწესებულებაში ეკონომისტის თანამდებობაზე. მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა 2016 წლის 18 ნოემბრიდან, რასაც საფუძვლად დაედო მოსარჩელის განცხადება დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე. რაც შეეხება სახელფასო დავალიანების არსებობას, რაც განსახილველი დავის ფარგლებში დასადგენ გარემოებას წარმოადგენდა, 2016 წლის სექტემბრიდან ნოემბრის ჩათვლით დროის მონაკვეთში თანხების ბრუნვის შესახებ მონაცემებით დგინდება, რომ მოსარჩელეს მიღებული აქვს აგვისტოს თვის ხელფასის სახით 1241,38 ლარი და სექტემბრის თვის ხელფასი 1708,75 ლარის ოდენობით. ამასთან, დადგენილია, რომ დამსაქმებელს/აპელანტს მოსარჩელის მოთხოვნის მიუხედავად, არ გადაუცია ცნობა სახელფასო დავალიანების შესახებ, სასამართლოში დავის განხილვის დროსაც, არ წარმოუდგენია მისთვის ხელმისაწვდომი ინფორმაცია მოსარჩელის შრომის საშუალო ანაზღაურების ოდენობისა და სახელფასო დავალიანების თაობაზე, რისი შესაძლებლობაც მას ობიექტურად გააჩნდა. ამ მოცემულობაში, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხეს არ აუნაზღაურებია მოსარჩელისათვის 2016 წლის ოქტომბრისა და ნოემბრის თვის 17 დღის ხელფასი, რა პერიოდშიც დავალიანების ოდენობა შეადგენს 2602 ლარს.

34. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს, მტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, საქმის გადასაწყვეტად დადგენილ სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტებსა და მათ სამართლებრივ შეფასებასთან დაკავშირებით და საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაშიც დამსაქმებელს გააჩნდა მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოსათვის წარედგინა მტკიცებულება სახელფას დავალიენბის განსაზღვრის მიზნით. ასეთი მტკიცებულება დამსაქმებელს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია (იხ., სააპელაციო სასამართლოს განციენბის პ.8- ს.ფ. 176).

35. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა დასრულდა 2016 წლის 18 ნოემბრიდან, დამსაქმებელს არ მოუხდენია საბოლოო ანგარიშსწორება სადავო პერიოდზე - 2016 წლის ოქტომბრისა და ნოემბრის თვის 17 დღის ხელფასი - აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სახელფასო დავალიანების ანზღაურებისა და მისი დაყოვნებისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა ყოველმხრივ და ობიექტურად გამოიკვლია.

36. სშკ-ის 41-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურებისა თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისთვის დასაქმებულს გადაუხადოს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი (ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქცია).

37. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მაიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ განჩინება გამოიტანა მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების ფარგლებში და შრომითსამართლებრივ დავებზე უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად (შდრ. სუსგ №ას-347-2020 , 18 ნოემბერი, 2020 წ; №ას-1132-2019, 30.09.2019 წელი; №ას-1274-2018, 25.12.2018 წელი; №ას-370-370-2018, 2.08.2018 წელი; №ას-45-45-2018, 18.05.2018 წელი; №ას-138-138-2018, 17.04.2018 წელი), რაც გასაჩივრებული განჩინების კანონიერებაზე მიუთითებს.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

39. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან სახელფასო ანაზღაურებისა და მისი ანაზღაურების დაყოვნებისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს ,,კ.ე.ს.ე. და კ.ქ.ე.ც–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. სს ,,კ.ე.ს.ე. და კ.ქ.ე.ც–ს“ (ს.კ: .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს ი.ხ–ძის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 21.08.2019-ში №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი