საქმე №ას-1094-2020 25 დეკემბერი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე)

ლევან მიქაბერიძე (მომხსენებელი), მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - ნ.ს–ძე, ლ.ს–ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ბ.ღ–ძე (მოსარჩელე)

მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით - თ.ც–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა, მესაკუთრისათვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ბ.ღ–ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე, მესაკუთრე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ.ს–ძის (შემდგომ - პირველი მოპასუხე, პირველი აპელანტი, პირველი კასატორი), ლ.ს–ძის (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, მეორე აპელანტი, მეორე კასატორი), ვ.ს–ძის (შემდგომ - მესამე მოპასუხე, მესამე აპელანტი), ა.ს–ძისა (შემდგომ - მეოთხე მოპასუხე) და მ.კ–ძის (შემდგომ - მეხუთე მოპასუხე, მეხუთე აპელანტი) მიმართ და მოითხოვა უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთების გამოთხოვა და მესაკუთრისათვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, დ. ლ-თ–ისგან, 2016 წლის 28 ნოემბერს, უძრავი ქონების გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეიძინა 1516 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული 361.81 კვ.მ შენობა-ნაგებობით. ი.მ–გან - მომიჯნავე უძრავი ქონება, რომლებიც მოსარჩელის საკუთრებად დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

3. დ. ლ-თ–ის მიერ ს.მ–ისაგან უძრავი ქონების შეძენის დროს, მეოთხე მოპასუხემ, როგორ ძველი მესაკუთრის - მესამე მესაკუთრის მინდობილმა პირმა, დ. ლ-თ–ს გადასცა მის მიერ შედგენილი ნოტარიული წესით დამოწმებული ხელწერილი, სადაც მიუთითა, რომ მას და სადავო უძრავ ქონებაში მცხოვრებ პირებს ს.მ–ის მიმართ არ გააჩნიათ რაიმე ფინანსური თუ სხვა სახის პრეტენზია და საცხოვრებელი სახლის შეძენის შემთხვევაში, არაუგვიანეს 2016 წლის 9 იანვრისა, უძრავი ქონების გამოთავისუფლების ვალდებულებას იღებდნენ, თუმცა, მოსარჩელის განმარტებით, პირობა არ შესრულდა.

4. ზემოაღნიშნულ მიწის ნაკვეთებზე არსებულ საცხოვრებელ სახლებში დღემდე უძრავი ქონების ძველი მესაკუთრეები ცხოვრობენ, რომლებიც მესაკუთრის მოთხოვნის მიუხედავად, უძრავ ქონებას არ ათავისუფლებენ.

მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნა:

5. თ.ც–ის (შემდგომ - მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ან დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირი) სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს სადავო უძრავ ქონებაზე (ქ. თბილისი, ......, შენობა №1-ის 23.10 კვ.მ. ოთახზე №1), 1973 წელს, მას და მესამე მოპასუხეს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა და დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირისათვის უფლებრივად უნაკლო ნივთის საკუთრებაში გადაცემა.

6. დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის მტკიცებით, სადავო საცხოვრებელი სადგომი მშობლებმა ჯერ კიდევ 1972 წელს უყიდეს და მას შემდეგ სადავო საცხოვრებელ სადგომში, როგორც საკუთარში, ისე ცხოვრობს.

7. დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის განმარტებით, მართალია, ხელთ არა აქვს ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის დადებულად ცნობასაც ითხოვს, ამასთან, არც კომუნალური მომსახურების აბონენტად არ არის ცალკე რეგისტრირებული, თუმცა, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის თაობაზე მისი მოთხოვნა საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.

მოპასუხეთა პოზიცია:

8. მოპასუხეებმა (მფლობელებმა) სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებები სხვა მიზნით გაცემული მინდობილობის გამოყენების შედეგად, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ნაცვლად გაფორმდა და წარმოადგენს თვალთმაქცურ გარიგებას.

9. ისინი არ წარმოადგენენ უძრავი ქონების ყოფილ მესაკუთრეებს, რადგან ადგილი აქვს მოტყუების ფაქტს, რის გამოც აპირებენ მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით მიმართონ სასამართლოს და აღიდგინონ საკუთრების უფლება.

მესაკუთრის პოზიცია მესამე პირის დამოუკიდებელ სასარჩელო მოთხოვნაზე:

10. მესაკუთრემ მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით სადავო უძრავი ქონების მოსარგებლე არ არის.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით მესაკუთრის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავი ნივთები გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან და ამ უკანასკნელთ დაევალათ გამოთავისუფლებული უძრავი ქონებების მესაკუთრისათვის გადაცემა; დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა (გარდა მეოთხე მოპასუხისა) და მესამე პირმა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს (ამ უკანასკნელის სააპელაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ივნისის განჩინებით, მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

14. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტები და მართებულად განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, აპელანტები ვალდებული იყვნენ მესაკუთრისათვის კუთვნილი ქონება დაებრუნებინათ.

15. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტთა პოზიცია იმის თაობაზე, რომ დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირი სადავო ქონების მოსარგებლეა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით კი, ამ გადაწყვეტილებაზე მის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა. ზემოაღნიშნული განჩინება კანონით დადგენილ ვადის დაცვით არ გასაჩივრებულა და, გადაწყვეტილება დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში და, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 266-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, მხარეები ამ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს სადავოდ ვეღარ გახდიან. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2019 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით კი დადგენილია, რომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირი სადავო ქონების მოსარგებლე არ არის.

16. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 159-ე მუხლის შინაარსზე, ,,მართლზომიერი მფლობელია ის, ვინც ნივთს სამართლებრივად ნამდვილი საფუძვლით ფლობს” და განმარტა, რომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირი სადავო ქონების მოსარგებლე არ ყოფილა და აპელანტებს უძრავ ნივთს ნამდვილი უფლების საფუძველზე ვერ გადასცემდა. უდავოა ისიც, რომ ამჟამინდელ მესაკუთრეს აპელანტებისათვის სადავო ნივთი მფლობელობაში არ გადაუცია. ამ ნივთთან დაკავშირებული გარიგებით ან სახელმწიფოს მიერ გამოცემული აქტით იგი აპელანტების მიმართ შებოჭილი არ არის. აპელანტებს კანონით გათვალისწინებული ნივთის დაკავების უფლება არა აქვთ, შესაბამისად, მათ სადავო ნივთის ფლობის სამართლებრივად ნამდვილი საფუძველი არ გააჩნიათ, ე.ი. ისინი ნივთის არამართლზომიერი მფლობელები არიან.

17. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტებს სხვა საფუძვლებით გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებიათ, სსსკ-ის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ამოწმებს.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები არ არსებობდა და იგი უცვლელად უნდა დარჩენილიყო.

კასატორთა მოთხოვნა და საფუძვლები:

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე პირველმა და მეორე მოპასუხემ შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

20. კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირს სააპელაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოსთხოვა, რისი გადაუხდელობის გამოც, მისი სააპელაციო საჩივარი განუხილველად დატოვა. ზემოაღნიშნული განჩინება არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში, თუმცა, ამით კასატორთა უფლებებიც დაირღვა, ვინაიდან, დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირიც, მესაკუთრის სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, უსახლკაროდ რჩება და კასატორებს მის მიმართ შეუსრულებელი რჩებათ საცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულება, რის გამოც, მან შეიძლება ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით მიმართოს სასამართლოს.

21. კასატორები მიუთითებენ, რომ საქართველოს კანონმდებლობით, მოსარჩელე ,,საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის საფუძველზე აღძრულ სარჩელზე გათავისუფლებული იყო სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა და სწორედ აღნიშნულზე უნდა იმსჯელოს საკასაციო სასამართლომ.

22. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი, - ვინაიდან ყოფილ მესაკუთრესთან დადებული ხელშეკრულების მატერიალურად არქონა, არ უკარგავს მოსარგებლეს იმ უფლებებს, რაც მას ზემოაღნიშნულმა კანონმა მიანიჭა.

23. კასატორების მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ პატიმრობაში მყოფ მეოთხე მოპასუხეს სხდომის განხილვის შესახებ არ შეატყობინა. ამასთან, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სადავო უძრავ ქონებაში მცხოვრები არასრულწლოვანი და სოციალურად დაუცველი პირების უფლებებზე არ უმსჯელია, ისევე, როგორც იმ ადამიანებზე, რომლებიც მოპასუხეებად არ არიან დასახელებული და სადავო უძრავ ქონებაში ცხოვრობენ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

24. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

25. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

27. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

28. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია.

29. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მეექვსე მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

30. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

31. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც მოცემულ საქმეზე დადგენილად ითვლება შემდეგი:

32. მოსარჩელე იმ უძრავი ნივთების მესაკუთრეა, რომელსაც ფლობენ მოპასუხეები, თუმცა მათ მფლობელობის კანონიერი საფუძველი არ გააჩნიათ.

33. სარჩელზე დავის საგანი უკავშირდება საკუთრების უფლების დაცვას და მესაკუთრის მიერ უფლების დამრღვევი პირთა მიმართ აღძრულია იმგვარი მოთხოვნა, რომელიც საკუთრების უფლების ობიექტის დაბრუნებას გულისხმობს, ანუ მესაკუთრე სასამართლოს მეშვეობით ითხოვს სხვისი უკანონო მფლობელობიდან საკუთარი ნივთის გამოთხოვას.

34. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ვრცლადაა განმარტებული და იგი მოიცავს არაერთ ქონებრივ/ფულად უფლებას, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – ,,მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ’’ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება’’ (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება - ,,მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ", განაცხ. 6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

35. სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

36. უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებისა და გადაცემის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილია.

37. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

38. სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ უკანასკნელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

39. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას.

40. ამ შემთხვევაში, პირი, რომელიც ითხოვს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას, წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დადასტურებულია ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები მიიჩნევა სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა, ასევე, დადგენილია, რომ მოპასუხეები არიან სადავო უძრავი ქონების მფლობელები, რომელთაც, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლეს თავიანთი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მათი მფლობელობის მართლზომიერება.

41. საკასაციო პალატის აზრით, ქონების კანონიერი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ბოჭვის საფუძველს სხვა პირის მიერ სადავო ქონების მართლზომიერი ფლობის ფაქტის დადასტურება წარმოადგენს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოპასუხეთა იურიდიულ ინტერესში შემავალი სამართლებრივი შედეგი (სადავო ნივთების ფლობის უფლების შენარჩუნება) მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიღწევა, თუ ისინი დაამტკიცებდნენ ქონების მართლზომიერად ფლობას.

42. საკასაციო პალატის განმარტებით, კასატორთა მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები, ქონების მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელ არგუმენტაციას არ წარმოადგენს და ამ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივ მნიშვნელობას მოკლებულია, შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებმა ვერ შეძლეს მათი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების ქონების მართლზომიერად ფლობის დადასტურება, რაც მოსარჩელის საკუთრების უფლების ბოჭვის კანონისმიერ საფუძვლად განიხილება.

43. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ დაამტკიცა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ყველა წინაპირობის არსებობა, რაც კასატორის მიერ სათანადო წესით უარყოფილი არ ყოფილა.

44. რაც შეეხება კასატორთა წინამდებარე განჩინების მე-20-21-ე პუნქტებში მითითებულ საკასაციო პრეტენზიას, საკასაციო პალატა სსსკ-ის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით, რომლის მიხედვით - ,,საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, სასამართლოს ის განჩინებები, რომელბიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა“, განმარტავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი შეიძლება გახდეს კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დაუსაბუთებლობის, მისი კანონის დარღვევით მიღების დადასტურების მიზნით მიღებული განჩინებაც, რომელიც უნდა გასაჩივრებულიყო კერძო საჩივრით, მაგრამ, ამა თუ იმ მიზეზის გამო არ გასაჩივრებულა (შდრ. საქმე №ას-217-209-2013, 2013 წლის 20 სექტემბრის განჩინება, №ას-852-816-2014, 2019 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება), თუმცა საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორთა მიერ სადავოდ გახდილი განჩინებით, სააპელაციო სასამართლომ არა კასატორთა, არამედ დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სააპელაციო საჩივრი დატოვა განუხილველად, რომელიც ამ უკანასკნელს არ გაუსაჩივრებია და არც კასატორთა ლეგიტიმური ინტერესი ქვემდგომი ინსტანციის სადავოდ გახდილი განჩინების გაუქმების მიმართ არ იკვეთება, შესაბამისად, დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირის სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების კანონიერებას საკასაციო პალატა ვერ შეაფასებს.

45. პალატა მიუთითებს, რომ კასატორთა პრეტენზიები, რომლებიც ,,საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ კანონს ეფუძნება წინამდებარე განჩინების მე-15 პუნქტიდან გამომდინარე დაუსაბუთებელია და მასზე საკასაციო პალატა არ მსჯელობს, ვინაიდან, მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათს და სავალდებულოა არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც, კერძოდ, სსსკ-ის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ, ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი.

46. კასატორთა ერთ-ერთი პრეტენზია იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ მეოთხე მოპასუხისათვის საქმის განხილვის დრო არ იყო ცნობილი, რასაც საკასაციო პალატა საქმეში არსებული მასალების განცობის შემდგომ არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მეოთხე მოპასუხეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ მას მაინც აცნობა სააპელაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის თარიღი, რაც საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება (იხ. მიმართვა ს.ფ. 283-284, ხელწერილი ს.ფ. 297).

47. ამასთან, კასატორთა მითითება მასზე, რომ სადავო უძრავ ქონებაში არასრულწლოვანი და საციალურად დაუცველი ადამიანები ცხოვრობენ, რომელთაც სხვა საცხოვრებელი არ გააჩნიათ, მესაკუთრის მხრიდან მისი კუთვნილი უძრავი ნივთის არამართლზომიერი მფლობელისაგან გამოთხოვის დამაბრკოლებელ წინაპირობას არ წარმოადგენს. აღნიშნული ვერ მიიჩნევა იმგვარ საკასაციო შედავებად, რაც მესაკუთრის მოთხოვნის გათვალისწინებით, საქმის მასალებზე დაყრდნობით - სადავო ქონებაზე კასატორთა მართლზომიერ მფლობელობას გაამართლებდა და გამორიცხავდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

48. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

49. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

50. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

51. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-246-246-2018, 2018 წლის 20 მარტის განჩინება; №ას-1032-952-2017, 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება; №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; №ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; №ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება).

52. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

53. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს დაუბრუნდება 150 ლარის 70% - 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ს–ძისა და ლ.ს–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. ლ.ს–ძეს (პ/ნ ....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადასახადო დავალება 0 / გადახდის თარიღი 18.11.2020), 70% - 105 ლარი.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

გიორგი მიქაუტაძე

მირანდა ერემაძე