საქმე №ას-89-2019 10 ივნისი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ.ა–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ა–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. სიღნაღში, ..... მდებარე უძრავი ნივთი, (ს/კ .....) 711.00 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ფართობი და შენობა-ნაგებობები №01/2 (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“) წარმოადგენს გ.ა–ისა (შემდგომში - „მოსარჩელე“) და რ.ა–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) თანასაკუთრებას, თითოეული მათგანი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრეა.

2. კახეთის სააღსრულებო ბიურო აწარმოებდა სიღნაღის რაიონული სასამართლოს მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების შესახებ სააღსრულებო საქმეს, რომლის თანახმად, რ.ა–ის (წინამდებარე დავაში მოპასუხე) მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და აწ გარდაცვლილი რ.ა–ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი ბინიდან მას ½ ნაწილი გამოეყო. სააღსრულებლო ფურცლის თანახმად, პირველ რიგში, №4 ოთახი 6 კვ.მ-ით უნდა გაზრდილიყო, საჭირო იყო ამ ოთახებს შორის ტიხრის №3 ოთახის მხარეს 1.4 მ-ით გადაწევა, აივანზე უნდა გაკეთებულიყო ტიხარი და მე-2 სართულიდან პირველ სართულზე ჩასასვლელად მოწყობილიყო კიბე. რ.ა–ისთვის მე-2 სართულზე 19.5 კვ.მ №3 ოთახი, 19 კვ.მ აივანი, №1 ოთახი, 22.8 კვ.მ დამხმარე ფართი და პირველ სართულზე ღია დერეფანი უნდა გამოყოფილიყო. გადაკეთების ხარჯები რ.ა–ს ეკისრებოდა. ამ დრომდე საცხოვრებელი ფართი არ გადაუკეთებიათ.

3. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა, თანასაკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ქონებიდან ½ წილის, 285 კვ.მ №2 ნაკვეთის გამოყოფა.

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მიწა სრული მოცულობით მემკვიდრეობით მიიღო და, საჯარო რეესტრის მონაცემით თვითონ ირიცხება მიწის მესაკუთრედ.

5. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. დადგინდა სადავო უძრავი ქონების გამიჯვნა ი/მ ი.წ–ის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, ისე რომ აღიარებული ყოფილიყო მოსარჩელის საკუთრების უფლება №2 არასასოფლო-სამეურნეო 285 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე.

6. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

8. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეს საქმის განხილვისას არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ შესაძლებელი იყო სადავო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა იდეალური წილების შესაბამისად, ღირებულების შემცირების გარეშე. წარდგენილი აზომვითი ნახაზით, მართალია, მიწის ნაკვეთის ორ ნაწილად დაყოფის შედეგად თანამესაკუთრის წილი განსაზღვრული იყო თანაბარი ფართობით, თუმცა საქმის მასალების მიხედვით არ ირკვევოდა რა გზით უნდა ისარგებლოს №2 ნაკვეთის მესაკუთრემ №1 ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის კუთვნილ წილთან მისასვლელად.

9. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა. დადგინდა სადავო უძრავი ქონების გამიჯვნა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №005056516 დასკვნისა და ი/მ ი.წ–ის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, ისე რომ აღიარებულიყო მოსარჩელის საკუთრების უფლება №2 არასასოფლო-სამეურნეო 285 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, ხოლო №1 მიწის ნაკვეთი დარჩენილიყო მოპასუხის საკუთრებად.

10. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით კვლავ გაასაჩივრა მოპასუხემ.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-2 პუნქტებში მითითებული გარემოებები და დაასკვნა, რომ სადავო უძრავი ქონებიდან მოსარჩელის კუთვნილი ½ ნაწილის ნატურით გამოყოფა შესაძლებელია.

13. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ საქმეში წარდგენილია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, რომლის თანახმად: ა) ქ. სიღნაღში, ...... მდებარე მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდით ...., ამჟამად მოსარჩელის ფაქტობრივ სარგებლობაშია; ბ) სადავო უძრავი ქონების გამიჯვნა ისე, რომ №1 და №2 მიწის ნაკვეთს, გზის მხრიდან დამოუკიდებლად შესასვლელი ჰქონდეს, შესაძლებელია იმგვარად, როგორც ეს სიღნაღის რაიონული სასამართლოს №2/293-14-ის საქმის მე-14 ფურცელზეა მოცემული, თუმცა, ამ ვარიანტით გამიჯვნის შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთები არ იქნება ერთგვაროვანი №1 მიწის ნაკვეთის მიმართ მოქმედი ნორმატიული აქტის მოთხოვნის შეუსაბამობის გამო (საქართველოს მთავრობის №59 დადგენილება, მუხლი 26, პუნქტი 14). შენიშვნა: აღნიშნული გაყოფის დროს ნაგულისხმებია განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი, რომლის ფართობი ნახაზის მიხედვით შეადგენს 570,0 კვ.მ-ს (285+285); გ) სადავო უძრავი ქონების იმ ვარიანტით გამიჯვნის შემთხვევაში, როგორც ეს სიღნაღის რაიონული სასამართლოს N2/293-14 საქმის მე-14 ფურცელზეა დატანებული, საცხოვრებელ ფართობს ექნება მისასვლელი გზა ისე, რომ №1 ნაკვეთის მფლობელმა არ ისარგებლოს №2 მიწის ნაკვეთით ან/და №2 მიწის ნაკვეთის მფლობელმა არ ისარგებლოს №1 მიწის ნაკვეთით. აქვე აღსანიშნავია, რომ №2 მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე საცხოვრებელ ფართში მოხვედრას ქუჩის გავლით შეძლებს(უშუალოდ საკუთარი მიწის ნაკვეთიდან საცხოვრებელ ფართობში მოხვედრას ვერ შეძლებს). შენიშვნა: ზუსტი მარშრუტის განსასაზღვრად, რომელი მესაკუთრე რომელი გზით და საიდან შეძლებს საცხოვრებელში მოხვედრას, საჭიროა, წარდგენილ იქნეს საცხოვრებელი სახლის ფართობის გამიჯვნის გეგმა (იხ. დანართი: №1-01 ფურცელი); დ) ექსპერტიზაზე წარდგენილი, სადავო უძრავი ქონების აზომვითი ნახაზზე (ტომი I, ს.ფ.14) დატანებული გამიჯვნის შემთხვევაში მიწის ნაკვეთი №1-285 კვ.მ და ნაკვეთი №2-285 კვ.მ თანაბარ საბაზრო ღირებულებას შეინარჩუნებს.

14. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არსებულ ექსპერტიზის დასკვნაში ცალსახად არის მითითებული, რომ სადავო ქონების გამიჯვნის შემთხვევაში მიწის ნაკვეთები №1 (285 კვ.მ) და №2 (285 კვ.მ) თანაბარ საზიარო ღირებულებას შეინარჩუნებს. მითითება მასზე, რომ მიწის ნაკვეთები ერთგვაროვანი არ იქნება №1 მიწის ნაკვეთის მიმართ მოქმედი ნორმატიული აქტის მოთხოვნის შეუსაბამობის გამო (საქართველოს მთავრობის დადგენილება №59, მუხლი 26, პუნქტი №14), განსახილველ შემთხვევაში საზიარო უფლების გაუქმების დამაბრკოლებელ გარემოებად ვერ იქნება მიჩნეული, ვინაიდან დადგენილია, რომ სიღნაღის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინა უკვე გაყოფილია ძმებს - მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის. ამჯერად სადავოა საცხოვრებლისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი, რომელიც ჯამურად 570 კვ.მ-ს შეადგენს და მათი თანაბრად გაყოფა, იმგვარად, რომ თითოეულ თანამესაკუთრეს 285 კვ.მ მიწა მისი ღირებულების შემცირების გარეშე შეხვდეს, შესაძლებელია.

15. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ, ვინაიდან მოსარჩელე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმებას მოითხოვდა, სწორედ მის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება იყო იმ ფაქტის დადასტურება, რომ საზიარო საგნის დაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელია. აღნიშნული, განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არსებული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნითაც დადასტურდა. მოპასუხე მხარე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მხოლოდ იმ გარემოებაზე მიუთითებდა, რომ სადავო უძრავი ქონება (მიწის ნაკვეთი) მთლიანად მისი საკუთრებაა, თუმცა ამ მოსაზრების საწინააღმდეგოდ საქმის მასალებში არსებობს საჯარო რეესტრიდან ამონაწერი, რომლითაც სადავო ქონებაზე მოდავე მხარეთა საზიარო უფლების არსებობა დასტურდება. ამ შემთხვევაში, სასამართლო შებოჭილია სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით, რამდენადაც საჯარო რეესტრის სიზუსტის პრეზუმფცია სააპელაციო სასამართლოში დავის განხილვის ეტაპზე კანონით დადგენილი წესით სადავო არ გამხდარა.

16. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

17. კასატორმა მიუთითა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების შემდეგ საფუძველზე: სადავო უძრავი ქონება სრულად ირიცხება კასატორის საკუთრებაში. ქონება საკასაციო საჩივრის ავტორს მემკვიდრეობით აქვს მიღებული.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 1 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

19. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

23. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოდავე მხარეთა შორის წარმოშობილია სამოქალაქო კოდექსის 953-ე-968-ე მუხლებით რეგულირებული კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობები. კერძოდ, დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ქონება თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოსარჩელის (½ წილით) და მოპასუხის (½ წილით) სახელზე. მოსარჩელე ითხოვს საზიარო უფლების გაუქმებას.

25. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. დასახელებული ნორმის დისპოზიციით განსაზღვრულია საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებამოსილება, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება.

26. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაში განმარტებულია შემდეგი: „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე, მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ საქმე №ას-39-39-2016, 1 მარტი, 2016 წელი; საქმე №ას-67-65-2014, 31 ივლისი, 2014 წელი; საქმე №ას-774-741-2014, 20 ივლისი, 2015 წელი; საქმე №ას-59-58-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

28. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება.

29. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა. საზიარო უფლების მქონეს ნებისმიერ დროს შეუძლია მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, არ უნდა შეილახოს სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

30. ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტით ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება).

31. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლიდან და 173-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, მესაკუთრე თავის ქონებასთან მიმართებით თავისუფალია, მაგრამ მისი უფლებამოსილებანი შესაძლოა შეზღუდული იყოს კანონით ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები. მოცემულ შემთხვევაში, საკუთრების ბუნებიდან (საზიარო საკუთრებიდან) გამომდინარე, ნივთით სარგებლობის თავისუფლება გარკვეულწილად იზღუდება, რაც სხვა თანამესაკუთრეთა არსებობით და მათი ინტერესების გათვალისწინებითაა გამოწვეული. საზიარო საგნის გაყოფა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია შესაძლებელი, თუ იგი გაყოფის შედეგად არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ და სამომხმარებლო დანიშნულებას, რაშიც იგულისხმება ობიექტის გაყოფამდე არსებული საყოფაცხოვრებო დანიშნულება (იხ. სუსგ საქმე №ას-1148-1094-2014, 19 მარტი, 2015 წელი).

32. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №005056516 დასკვნისა და ი/მ ი.წ–ის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზით დასტურდება, რომ საზიარო საგანი შესაძლოა დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად და სადავო ქონების გამიჯვნის შემთხვევაში მიწის ნაკვეთი №1 (285 კვ.მ) და ნაკვეთი №2 (285 კვ.მ) თანაბარ საზიარო ღირებულებას შეინარჩუნებს. შესაბამისად, დასტურდება სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგისათვის საჭირო ორივე წინაპირობის არსებობა.

33. საკასაციო საჩივრის ავტორი საზიარო უფლების ნატურით გაყოფით გაუქმების შეუძლებლობის ერთადერთ საფუძვლად მიუთითებს იმ გარემოებას, რომ სადავო უძრავი ქონება სრულად ირიცხება კასატორის საკუთრებაში, რასაც ვერ გაიზიარებს საკასაციო პალატა. აღნიშნული გარემოების საწინააღმდეგოდ, საქმეში წარდგენილია ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 15), რომლის მიხედვით სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენს მხარეების თანასაკუთრებას, თითოეულის ½ წილით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამასთანავე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხე მხარემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსთვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომელიც რეესტრის მონაცემების მიმართ არსებულ პრეზუმფციას გააქარწყლებდა.

34. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

35. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისგან (იხ. სუსგ საქმე №ას-419-419-2018, 29 ივნისი 2018 წელი; საქმე №ას-519-496-2016, 11 ოქტომბერი, 2016 წელი, სადაც განმარტებულია სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი). არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

37. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. რ.ა–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. რ.ა–ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე