№ას-1817-2019

15 ივნისი, 2020 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ვლადიმერ კა.ბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

სხდომის მდივანი - ლ– სანიკიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვით

კასატორი (მოსარჩელე) - დ.ძ–ძე

წარმომადგენლები - ვ.ს–ძე, დ.ს–ი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - ლ.თ–ძე, მ.ა–ი, ს.ა–ი, შპს „ა.“

წარმომადგენლები - ი.ყ–ი, პ.კ–ძე, გ.გ–ძე, კ.მ–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 5 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - შპს „ა–ს“ კაპიტალის 20% წილის მესაკუთრედ ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ქალაქ თბილისის მერიის 1992 წლის 28 მაისის #804 განკარგულებით დარეგისტრირდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ,,ა.”, რომლის დამფუძნებლები იყვნენ: კ.ა–ი, დ.ძ–ძე, ზ. ბ–ძე, რ. ბ–ი, ს. ა–ი, ბ. კ–ა (ტომი 1, ს/ფ 15-31).

2. ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს 1994 წლის 28 ოქტომბრის კანონის ამოქმედების შემდეგ, შპს ,,ა.” რეგისტრაციაში გატარდა სამეწარმეო რეესტრში ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 08 იანვრის #5/4-311 დადგენილებით. საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი განისაზღვრა 635 000 აშშ დოლარის ექვივალენტით ეროვნულ ვალუტაში, პარტნიორებად რეგისტრირებული იყვნენ: დ.ძ–ძე (127 000 აშშ დოლარი - 20%), ს.ა–ი (127 000 ა.შ.შ. დოლარი - 20%), მ.ა–ი (127 000 აშშ დოლარი - 20%), კ. ა–ი (190 700 აშშ დოლარი - 30%), გ.ლ–ძე (63 500 აშშ დოლარი - 10%). საზოგადოების დირექტორი - დ.ძ–ძე (ტომი 1; ს/ფ 39-50).

3. შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #1 კრების მიხედვით, კრებას ესწრებოდნენ პარტნიორები: კ. ა–ი, ს.ა–ი, მ.ა–ი, გ.ლ–ძე და დ.ძ–ძე. პარტნიორთა კრებამ განიხილა საზოგადოების დირექტორის შეცვლის საკითხი. მიღებული იქნა გადაწყვეტილება დ.ძ–ძის შპს ,,ა”-ს დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების და საზოგადოების დირექტორად დ.მ–ის დანიშვნის შესახებ. კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ პარტნიორმა ს.ა–მა მხარი დაუჭირა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლას და დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებას. კრების ოქმს გაეცნო დ.ძ–ძე 1996 წელს, რასაც ადასტურებს ოქმზე ხელმოწერით (ტომი 6; ს/ფ 41-42).

4. შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #2 კრების ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდნენ პარტნიორები: კ. ა–ი, მ.ა–ი, ს.ა–ი, გ.ლ–ძე და დ.ძ–ძე. კრებამ განიხილა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლის და დირექტორის ცვლილების საკითხი. კრების გადაწყვეტილებით დ.ძ–ძეს გამოეცხადა უნდობლობა, გაყვანილი იქნა საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან და გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან 1996 წლის 01 აპრილიდან (ტომი 6, ს/ფ 43-44).

5. ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი მიმართული და ნოტარიუს რ.ტ–ძის მიერ 1996 წლის 03 აპრილს დამოწმებული შპს ,,ა.”-ს დირექტორის, დ.ძ–ძის განცხადებაში აღნიშნულია, რომ პარტნიორთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით გადაყენებული იქნა საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან. სურვილი აქვს ასევე გავიდეს დამფუძნებლების შემადგენლობიდან. პირადად არავითარი ქონებრივი ან სხვა სახის პრეტენზია საზოგადოებასთან და დამფუძნებლებთან არა აქვს და არც ექნება მომავალში (ტომი 2, ს/ფ 14; ტომი 6, ს/ფ 59);

6. ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 16 ივნისის #6009/02/1 დასკვნით დადგენილია, რომ ხელმოწერა დ.ძ–ძის სახელით, განლაგებული ვაკის სასამართლოსადმი შედგენილ განცხადებაზე, 15.03.1996 წლის თარიღით, მარცხენა ქვედა მხარეს (ტომი 2, ს/ფ 14), შესრულებულია დ.ძ–ძის მიერ (ტომი 2; ს/ფ 153).

7. 1996 წლის 04 აპრილს, ვაკის რაიონის სასამართლოს განცხადებით მიმართეს შპს ,,ა”-ს პარტნიორებმა კ. ა–მა, მ.ა–მა, ს.ა–მა და საზოგადოების დირექტორმა დ.მ–მა, მიუთითეს, რომ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით დ.ძ–ძე გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან და გავიდა დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან. განმცხადებლებმა მოითხოვეს შპს ,,ა”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #2 კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაცია და წესდების ახალი რედაქციის რეგისტრაცია (ტომი 1, ს/ფ 240).

8. ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 04 აპრილის დადგენილებით რეგისტრირებული იქნა შპს ,,ა.”-ს ახალი წესდება და ცვლილებები სამეწარმეო რეესტრში. შპს ,,ა”-ს დამფუძნებლები და მათი წილები საწესდებო კაპიტალში განისაზღვრა შემდეგი სახით: 1. კ. ა–ი - 254 000 აშშ დოლარი - 40%, მ.ა–ი - 158750 აშშ დოლარი - 25%; 2. ს.ა–ი- 158 750 აშშ დოლარი - 25%; 3. გ.ლ–ძე - 63500 აშშ დოლარი - 10% (ტომი 1, ს/ფ 239-253).

9. თანამდებობის პირის 1999 წლის ქონებრივ დეკლარაციაში დ.ძ–ძე შპს ,,ა.”-ს პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდს მიუთითებს 1992-1996 წლებს (ტომი 1; ს/ფ 185); თანამდებობის პირის 2000 წლის დეკლარაციაში შპს ,,ა”-ს პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდს დ.ძ–ძე მიუთითებს 5 წელს, ხოლო 2001-2004 წლების დეკლარაციებში დ.ძ–ძეს აღარ აქვს მითითებული, რომ არის შპს ,,ა”-ს პარტნიორი და აღნიშნულია კასატორის სხვა საწარმოებში პარტნიორად მონაწილეობა (ტომი 1; ს/ფ 191-214).

10. შპს ,,ა”-ს დამფუძნებელთა 2002 წლის 25 აპრილის #17 კრების გადაწყვეტილებით გ.ლ–ძე გაირიცხა საზოგადოების დამფუძნებელთა რიგებიდან და საზოგადოების კაპიტალში გ.ლ–ძის 10% წილი გადანაწილდა დანარჩენ პარტნიორებზე: კ. ა–ი - 6%, მ.ა–ი - 2%, ს.ა–ი - 2%; პარტნიორთა წილები საზოგადოების კაპიტალში განისაზღვრა შემდეგი სახით: კ. ა–ი - 46%, მ.ა–ი - 27%, ს.ა–ი - 27%; ქ. თბილისის, ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 31 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს ,,ა.”-ს დამფუძნებლების: კ. ა–ის, მ.ა–ის და ს.ა–ის სარჩელი გ.ლ–ძის მიმართ, შპს ,,ა.”-ს 2002 წლის 25 აპრილის #17 კრების ოქმი ცნობილი იქნა იურიდიულ საბუთად და გატარდა შესაბამისი ცვლილებები სამეწამეო რეესტრში. გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასული იყო დ.ძ–ძე, რომლის წილი გადანაწილებული იყო დანარჩენ პარტნიორებზე, მათ შორის გ.ლ–ძეზე. ცვლილება რეგისტრირებული იქნა სამეწარმეო რეესტრში ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 30 დეკემბრის დადგენილებით (ტომი 1, ს/ფ 232-237).

11. შპს ,,ა”-ს დამფუძნებელთა 2004 წლის 22 მარტის #25 კრების გადაწყვეტილებით, გარდაცვლილი დამფუძნებელი პარტნიორის - კ. ა–ის ნაცვლად, კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობაში შევიდა კ. ა–ის მეუღლე - ლ.თ–ძე, რომელსაც გადაეცა კ. ა–ის წილი შპს ,,ა”-ს კაპიტალში - 46% (ტომი 1, ს/ფ 228-231).

12. 2006 წლის 05 მაისს და 2008 წლის 04 აპრილს მომზადებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით, შპს ,,ა”-ს (საიდენტიფიკაციო #......) პარტნიორები იყვნენ: 1. ლ.თ–ძე (წილი საზოგადოების კაპიტალში - 46%); 2. ს.ა–ი (წილი საზოგადოების კაპიტალში 27%); 3. მ.ა–ი (წილი საზოგადოების კაპიტალში - 27%). საზოგადოების დირექტორი - დ.მ–ი (ტომი 3; ს/ფ 221).

13. დ.ძ–ძემ 2007 წლის 26 დეკემბერს მიმართა შპს ,,ა”-ს გენერალურ დირექტორს დ.მ–ს საზოგადოების პარტნიორთა კრების მოწვევის შესახებ, მიუთითა, რომ საზოგადოების გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ არასოდეს ყოფილა მიწვეული პარტნიორთა კრებაზე და მონაწილეობა არ მიუღია საწარმოს მართვაში. 2008 წლის 13 თებერვალს დ.ძ–ძემ განმეორებით მიმართა დ.მ–ს და მოითხოვა საზოგადოების პარტნიორთა კრების მოწვევა დღის წესრიგით - საზოგადოების 2007 წლის შედეგების განხილვა, წინააღმდეგ შემთხვევაში მიმართავდა სასამართლოს უფლების დასაცავად (ტომი 1, ს/ფ 51-52). შპს ,,ა.”-ს დირექტორმა დ.მ–მა 2008 წლის 25 თებერვლის #020 წერილით მიმართა დ.ძ–ძეს და განუმარტა, რომ როგორც პარტნიორი, დ.ძ–ძე რეგისტრირებული არ იყო შპს ,,ა.”-ს სამეწარმეო რეესტრში და კრების მოწვევის და ინფორმაციის მოთხოვნის უფლება არ ჰქონდა (ტომი 1, ს/ფ 53).

2008 წელს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და მოითხოვა: 15.03.1996 წლის პარტნიორთა საერთო კრების (კრების ოქმი #2) გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის 20% წილის მესაკუთრედ ცნობა.

14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 სექტემბრის #2/1158-2008 გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, დ.ძ–ძის მიერ 2008 წლის 28 მარტს აღძრული სარჩელი, იგი ცნობილ იქნა შპს ,,ა.”-ს კაპიტალში ლ.თ–ძის კუთვნილი 46% წილიდან 10%-ის მესაკუთრედ, მ.ა–ის კუთვნილი 27% წილიდან - 5%-ის მესაკუთრედ, ს.ა–ის კუთვნილი 27% წილიდან - 5%-ის მესაკუთრედ და დ.ძ–ძის წილი შპს ,,ა.”-ს კაპიტალში განისაზღვრა 20%-ით; დ.ძ–ძეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე შპს ,,ა.”-ს დამფუძნებელთა 1996 წლის 15 მარტის #2 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში, რადგან შპს ,,ა.”-ს სამეწარმეო საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა აღნიშნული კრების ოქმი და არ დასტურდებოდა, რომ სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულ ცვლილებას დ.ძ–ძის საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ #2 კრების ოქმი დაედო საფუძვლად (ტომი 2; ს/ფ 228-232).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლ–დ დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 28 თებერვლის განჩინებით, მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად.

15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 23 მარტის განჩინებით ლ.თ–ძის, მ.ა–ის, ს.ა–ის და შპს ,,ა.”-ს განცხადება თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 სექტემბრის #2/1158-2008 გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 30 სექტემბრის #2/1158-2008 გადაწყვეტილება დ.ძ–ძის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, რომლის საფუძველზე დ.ძ–ძე ცნობილია შპს ,,ა.”-ს კაპიტალში ლ.თ–ძის კუთვნილი 46% წილიდან 10%-ის მესაკუთრედ, მ.ა–ის კუთვნილი 27% წილიდან - 5%-ის მესაკუთრედ, ს.ა–ის კუთვნილი 27% წილიდან - 5%-ის მესაკუთრედ და განახლდა საქმის წარმოება (ტომი 5, ს/ფ 332-336).

საქმის წარმოების განახლებას საფუძვლად დაედო საქართველოს მთავარი პროკურატურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის #074200313801 საქმეზე მიმდინარე გამოძიების პროცესში, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრაციული დეპარტამენტის საარქივო სამმართველოდან ამოღებული შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #1 და #2 კრების ოქმები დედნის სახით. პარტნიორთა #2 კრების ოქმში, რომლის ავთენტურობა დადასტურებულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით (ტომი 5, ს/ფ 158), აღნიშნულია, რომ დ.ძ–ძის მონაწილეობით პარტნიორთა კრებაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება კასატორის პარტნიორთა რიგებიდან გასვლის შესახებ (ტომი 6; ს/ფ 41-44).

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 პრილის განჩინებით, მოსარჩელის მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 23 მარტის განჩინებაზე წარდგენილი კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლ–დ დარჩა გასაჩივრებული განჩინება.

17. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-15, 44-ე, 46.3-ე, 47-ე მუხლები, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 51-ე, 130-ე მუხლები.

18. სასამართლომ მიუთითა მოწმეთა - ე.დ–ის, გ.ყ–ის, ო.გ–ის და მ.ჯ–ის ჩვენებებზე (23.09.2016 და 04.10.2016 სხდომის ოქმი), რომელთა განმარტებების და საქმის მასალებთან ერთობლივად გაანალიზების შედეგად დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ დ.ძ–ძისათვის ცნობილი იყო 1996 წელს.

დ.ძ–ძე 1996 წლის 15 მარტს ესწრებოდა შპს "ა”-ს პარტნიორთა კრებას, რასაც ადასტურებს პარტნიორთა #1 კრების ოქმი, რომელსაც 1996 წელს გაეცნო მოსარჩელე და სადავოდ არ გაუხდია (ტომი 1; ს/ფ 4). #1 კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ პარტნიორმა ს.ა–მა მხარი დაუჭირა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლას, რაც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ 1996 წლის 15 მარტს პარტნიორთა კრებაზე, რომელსაც ესწრებოდა დ.ძ–ძე, ასევე განიხილებოდა დ.ძ–ძის პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლის საკითხი. შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის კრების #2 ოქმის მიხედვით, პარტნიორთა კრებაზე დ.ძ–ძის მონაწილეობით მიღებული იქნა გადაწყვეტილება კასატორის პარტნიორთა რიგებიდან გასვლის შესახებ. ამ გარემოებას ადასტურებს ასევე მოწმე მ.ჯ–ის ჩვენება, კერძოდ, რომ 1996 წლის 15 მარტის კრების დღის წესრიგში იყო დ.ძ–ძის დირექტორობიდან გათავისუფლების და პარტნიორთა რიგებიდან გასვლის საკითხი. მოწმე ო.გ–ის ჩვენების მიხედვით, კ. ა–ისგან გახდა მისთვის ცნობილი, რომ 1996 წელს პარტნიორთა კრებაზე საკუთარი განცხადებით დატოვა დ.ძ–ძემ პარტნიორთა შემადგენლობა. რაც შეეხება მოწმეთა - ე.დ–ის და გ.ყ–ის მითითებას იმის შესახებ, რომ მათთვის არ იყო ცნობილი დ.ძ–ძის საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ, არ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ასეთ ფაქტს ადგილი არ ქონდა, აღნიშნული პირები 1996 წლიდან შპს ,,ა.ში”-ში აღარ მუშაობდნენ მათივე ჩვენების თანახმად.

19. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი მიმართული განცხადება შპს ,,ა.”-ს დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ შესრულებულია დ.ძ–ძის მიერ. ასევე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ თანამდებობის პირის 1999 წლის ქონებრივ დეკლარაციაში დ.ძ–ძე შპს ,,ა.”-ს პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდს მიუთითებს 1992-1996 წლებს (ტომი 1; ს/ფ 185), ანუ პარტნიორად მონაწილეობის ბოლო პერიოდად მიუთითებს სწორედ იმ წელს, როდესაც კრების ოქმების მიხედვით მან დატოვა საზოგადოების პარტნიორთა შემადგენლობა, რაც შეეხება თანამდებობის პირის 2000 წლის დეკლარაციაში მითითებულ შპს ,,ა.”-ს პარტნიორად მონაწილეობის 5 წლის პერიოდს, დადგენილია, რომ დ.ძ–ძე შპს ,,ა.’’-ს პარტნიორი იყო 1992 წლიდან.

20. თანამდებობის პირის დეკლარაციების შევსება საჭიროებდა სამეწარმეო რეესტრის მონაცემების გაცნობას. 2001-2004 წლების დეკლარაციებში დ.ძ–ძეს აღარ აქვს მითითებული, რომ არის შპს ,,ა.”-ს პარტნიორი, რაც თავისთავად ადასტურებს მოსარჩელის ინფორმირებულობას საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ. ამდენად, მტკიცებულებათა ერთობლიობის ანალიზის შედეგად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე დ.ძ–ძისათვის შპს ,,ა.’’-ს პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ ცნობილი იყო 1996 წელს, კერძოდ მოსარჩელის მიერ საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ ნების გამოხატვის და პარტნიორთა კრების მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას.

21. ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 46-ე და 47-ე მუხლები (სადავო ურთერთობის წარმოშობის პერიოდში მოქმედი რედაქცია) განსაზღვრავდა პარტნიორის მიერ წილის გასხვისების უფლებას და პარტნიორთა მმართველობით უფლებამოსილების განხორციელების წესს. სასამართლომ განმარტა, რომ მართლია, წილის გასხვისებით პარტნიორი გადის საზოგადოებიდან, მაგრამ ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონი არ უკრძალავს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორებს საზოგადოებიდან გასვლას და არც გასვლის წინაპირობებს უწესებს პარტნიორს. საზოგადოებიდან გასვლის საფუძველი შეიძლება იყოს ისეთი გარემოებების არსებობა, რომლებიც შეუძლებელს ხდის გასვლის მსურველი პარტნიორის დარჩენას საზოგადოებაში და საქმიანობის გაგრძელებას სხვა პარტნიორებთან ერთად. საზოგადოებიდან გასვლა ხორციელდება პარტნიორის მიერ ნების გამოხატვით და გასვლის შესახებ განცხადების შეტანით.

22. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის მიხედვით, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა. ნების გამოვლენა არ ჩაითვლება ნამდვილად, თუ მეორე მხარე წინასწარ ან მაშინვე განაცხადებს უარს. საქმეში წარმოდგენილია ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი მიმართული დ.ძ–ძის განცხადება დამოწმებული ნოტარიუს რ.ტ–ძის მიერ 1996 წლის 03 აპრილს. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ დ.ძ–ძე პარტნიორთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით გადაყენებული იქნა საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან. სურვილი აქვს ასევე გავიდეს დამფუძნებლების შემადგენლობიდან. პირადად არავითარი ქონებრივი ან სხვა სახის პრეტენზია საზოგადოებასთან და დამფუძნებლებთან არა აქვს და არც ექნება მომავალში. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 16 ივნისის #6009/02/1 დასკვნით დადგენილია, რომ ხელმოწერა, შესრულებული დ.ძ–ძის სახელით, განლაგებული ვაკის სასამართლოსადმი შედგენილ განცხადებაზე, 15.03.1996 წლის თარიღით, მარცხენა ქვედა მხარეს (ტომი 2. ს.ფ. 14), ეკუთვნის დ.ძ–ძეს.

23. შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #1 კრების ოქმით დადგენილია, რომ კრებზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება დ.ძ–ძის შპს ,,ა.”-ს დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ. კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ პარტნიორმა ს.ა–მა მხარი დაუჭირა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლას და დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებას, რაც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ აღნიშნულ კრებაზე განიხილებოდა ასევე დ.ძ–ძის პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლის საკითხი. დადგენილია, რომ საქართველოს მთავარი პროკურატურის მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ადმინისტრაციული დეპარტამენტის საარქივო სამმართველოდან ამოღებული იქნა შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #2 კრების ოქმი დედნის სახით (რომელიც საქმის თავდაპირველად განხილვის და 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილების მიღების დროს, სასამართლოს მიერ გამოთხოვილ შპს ,,ა.”-ს სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციის მასალებში არ მოიპოვებოდა), რომლის მიხედვით კრებამ განიხილა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლის და დირექტორის ცვლილების საკითხი. ამ გარემოებას ადასტურებს მოწმე მ.ჯ–ის ჩვენება, რომელიც როგორც საზოგადოების ბუღალტერი, ესწრებოდა მითითებულ კრებას. კრების გადაწყვეტილებით დ.ძ–ძეს გამოეცხადა უნდობლობა, გაყვანილი იქნა საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან და გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან 1996 წლის 01 აპრილიდან.

24. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ დ.ძ–ძემ განცხადებით გამოხატა ნება საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ, რაც პარტნიორთა კრების ოქმთან, საკუთრივ პარტნორთა ერთობლივ განცხადებასთან და წესდების ახალ რედაქციასთან ერთად საფუძვლად დაედო ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 04 აპრილის დადგენილებას სამეწარმეო რეესტრში ცვლილების რეგისტრაციის შესახებ, პარტნიორთა შორის წილების გადანაწილებასთან დაკავშირებით.

25. ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ამ კანონის შესაბამისად პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია.

26. ,,მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტი (სადავო ურთერთობის წარმოშობის პერიოდში მოქმედი რედაქცია), პრეტენზიების ხანდაზმულობის ვადას ითვალისწინებდა ხუთ წელს მათი წარმოშობიდან, საზოგადოების ლიკვიდაციიდან ან პარტნიორის გასვლიდან. კანონი ხანდაზმულობის ვადის ათვლის წერტილად მიიჩნევდა პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებას.

27. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის მიხედვით, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ხანდაზმულობა არის დროის ის მონაკვეთი, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია მოითხოვოს სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულება ან მოქმედებისაგან თავის შეკავება. ხანდაზმულობა დაკავშირებულია ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონიდან გამომდინარე პრეტენზიებთან. კანონი ერთმანეთისაგან განასხვავებს ხანდაზმულობის ზოგად ვადას და სპეციალურ ვადას. ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი.

28. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედ შეჯიბრებითობისა და მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპზე (სსკ-ის მე-4, 102-ე, 105-ე მუხ.) და განმარტა, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის სამეწარმეო საზოგადოება, რომელიც იქმნება ერთი ან რამდენიმე პარტნიორის მიერ კაპიტალის დაბანდების, გაერთიანების შედეგად. კაპიტალის ამგვარი გაერთიანების შედეგად დაფუძნებულ საწარმოში თითოეულ პარტნიორს აქვს საწარმოსათვის გადაცემული საკუთარი კაპიტალის შესატყვისი წილი, რომელიც პარტნიორს აძლევს შესაძლებლობას მონაწილეობდეს საწარმოს მართვაში, რაც გულისხმობს საზოგადოების უმაღლესი მართვის ორგანოს - პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებების მიღებაში მონაწილეობას. ამასთან, პარტნიორობა ორიენტირებულია იმ ინტერესზე, რასაც დივიდენდის მიღება ჰქვია. თავის მხრივ, დივიდენდის მიღების შესაძლებლობას განაპირობებს პარტნიორთა მხრიდან მოგებაზე ორიენტირებული გადაწყვეტილებების მიღება და მენეჯმენტისათვის სათანადო ღონისძიებების დასახვა, რაც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ბუნებრივად ითხოვს პარტნიორის აქტიურობას.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ დ.ძ–ძეს 1996 წლის შემდეგ აღარ მიუღია მონაწილეობა საწარმოს მართვაში, პარტნიორთა კრებები ტარდებოდა მისი მოწვევისა და მონაწილეობის გარეშე. შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ მისთვის 2008 წლის 25 თებერვლამდე უცნობი იყო შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა შემადგენლობიდან გაყვანის შესახებ, რადგან დადგენილად ჩაითვალა, რომ შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ დ.ძ–ძისათვის ცნობილი იყო 1996 წელს.

კასატორი 1996 წლის 15 მარტს ესწრებოდა შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა კრებას, რომელზეც გარდა დირექტორის ცვლილებისა, განიხილებოდა ასევე დ.ძ–ძის პარტნიორთა შემოადგენლობიდან გაყვანის საკითხი, რასაც ადასტურებს კრების ოქმში მითითება იმის შესახებ, რომ პარტნიორმა ს.ა–მა მხარი დაუჭირა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლას. მოსარჩელე #1 კრების ოქმს გაეცნო 1996 წელს და კრების ოქმი სადავოდ არ გაუხდია (ტომი 1; ს/ფ 4).

შპს ,,ა.”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #2 კრების ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდა დ.ძ–ძე, რომელზეც მიღებული იქნა გადაწყვეტილება მისი დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ. რამდენად უფლებამოსილი იყო კრება მიეღო გადაწყვეტილებები, დაცული იყო თუ არა კრების მოწვევის კანონით დადგენილი პროცედურა და ესწრებოდა თუ რა ყველა პარტნიორი აღნიშნულ კრებას, ეს გარემოებები მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია, როდესაც მას ჩაბარდა 1996 წლის 15 მარტის #1 კრების ოქმი.

გარდა აღნიშნულისა, დადგენილია, რომ ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი მიმართული განცხადება შპს,,ა.”-ს დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლის შესახებ შესრულებულია პირადა დ.ძ–ძის მიერ. შესაბამისად, მოსარჩელე ითვალისწინებდა იმ შედეგს, რაც მის მიერ გამოხტულ ნებას მოჰყვებოდა და მისთვის იმავდროულად იყო ცნობილი, რომ განცხადება და კრების ოქმი საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის საფუძველს წარმოქმნიდა.

1996 წლის შემდეგ მოსარჩელეს საწარმოს მართვაში მონაწილეობა არ მიუღია, პარტნიორთა კრებებზე მიწვეული არასდროს ყოფილა, თანამდებობის პირის 1999 წლის ქონებრივ დეკლარაციაში შპს ,,ა.”-ს პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდი მოსარჩელემ მიუთითა 1992-1996 წლები; ანუ პარტნიორად მონაწილეობის ბოლო პერიოდად მიუთითა სწორედ ის წელი, როდესაც კრების ოქმების მიხედვით მან დატოვა საზოგადოების პარტნიორთა შემადგენლობა. 2000 წლის დეკლარაციაში შპს ,,ა.”-ს პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდი მიუთითა 5 წელი (პარტნიორი იყო 1992 წლიდან), ხოლო 2001-2004 წლების დეკლარაციებში მოსარჩელეს აღარ აქვს მითითებული რომ არის შპს ,,ა.”-ს პარტნიორი. ეს ფაქტები თავისთავად ადასტურებს მოსარჩელის ინფორმირებულობას 1996 წელს საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ.

29. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ დ.ძ–ძისათვის შპს ,,ა.’’-ს პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ ცნობილი იყო მოსარჩელის მიერ ნების გამოხატვის და 1996 წლის 15 მარტს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მიღებისას.

დ.ძ–ძემ სასამართლოს სარჩელით მომართა 2008 წლის 28 მარტს, ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონით დადგენილი 5 წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ, სარჩელი არის ხანდაზმული, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

30. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

31. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

32. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ საკასაციო საჩივარი წარადგინა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

33. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 მარტის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიზედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

34. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 მაისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და დადგინდა საქმის ზეპირი განხილვა.

35. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით დ.ძ–ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 დეკემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

36. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ იმ სამართლებრივ შედეგს, რომლის მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, საზოგადოების კაპიტალის 20% წილის მესაკუთრედ ცნობა, ითვალისწინებს როგორც დელიქტური სამართლის, ისე - უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმები.

კონდიქციიდან გამომდინარე მოთხოვნები სუბსიდიური ხასიათისაა, ისინი ბოლოს მოწმდება, კერძოდ, თუ სხვა სამართლებრივი საფუძვლით სარჩელი წარუმატებელი იქნება, დამატებით მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა შემოწმდეს მისი საფუძვლიანობა კონდიქციური სამართლის ნორმების შესაბამისად. აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველ რიგში, სარჩელის საფუძვლიანობა დელიქტური ნორმების საფუძველზე უნდა შემოწმდეს, კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მოთხოვნის საფუძვლიანობა სააპელაციო სასამართლოს სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) და 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლებზე დაყრდნობით უნდა ეკვლია და ამ ნორმებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები დაედგინა.

37. პალატამ გაიზიარა კასატორის პრეტენზია და მიუთითა, რომ სადავო კრების #2 ოქმი რომც მივიჩნიოთ კრების მიერ პარტნიორის არა გარიცხვის, არამედ გასვლის გადაწყვეტილებად (როგორც ეს, შესაძლოა, სააპელაციო სასამართლომ გაიგო), იგი ფორმადაუცველია. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 46.3 მუხლის დანაწესი (პარტნიორის მიერ წილის დათმობა მოითხოვს სანოტარო წესით დამოწმებულ ხელშეკრულებას. სანოტარო დამოწმებაა ასევე საჭირო შეთანხმებისათვის, რომლითაც წარმოიშობა პარტნიორის ვალდებულება წილის გასხვისების შესახებ) მოითხოვდა ამგვარი გარიგების სანოტარო წესით დამოწმებას. ნორმის როგორც ლოგიკური, ისე დოქტრინალური განმარტებიდან გამომდინარე, მისი მიზანი იყო პარტნიორთა შემადგენლობისა თუ წილობრივი ცვლილების გამომწვევი ფაქტის სანოტარო წესით დამოწმება. ამდენად, პარტნიორის საზოგადოებასთან ურთიერთობის დასრულებას (არ აქვს მნიშვნელობა გასვლით, თავისი წილის გასხვისებით, გაცვლითა თუ დათმობით) უკავშირდებოდა წესდებაში ცვლილება და რეესტრში რეგისტრაცია, რაც განაპირობებდა კანონის მოთხოვნას სანოტარო წესით დამოწმების თაობაზე. ამასთან, თუ მოპასუხეთა შედავებას გავიზიარებთ, გამოდის, რომ ფაქტობრივად, მოსარჩელემ თავისი წილი სხვა პარტნიორთა სასარგებლოდ დათმო (ვინაიდან გასვლა კომპენსაციის გარეშე არ ხდება იხ. პ. 37), რასაც ნორმის სიტყვასიტყვითი განმარტებიდან გამომდინარეც სჭირდებოდა სანოტარო დამოწმება.

38. საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატას ხელახლა უნდა ემსჯელა მოპასუხე მხარის მიერ წარდგენილ კვალიფიციურ შესაგებელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების (მაგალითად, რომ მოსარჩელემ თავად დაწერა განცხადება საზოგადოებიდან უკომპენსაციოდ გასვლის თაობაზე) დამტკიცების შემთხვევაშიც კი, მიიჩნევა თუ არა, პარტნიორი საზოგადოებიდან გასულად, ანუ ამ ფაქტობრივი გარემოებებით შესრულებულია თუ არა პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლის ყველა წინაპირობა, რომელსაც ითვალისწინებს სსკ-ის 51.1 მუხლი (ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა), 399-ე მუხლის პირველი ნაწილი (ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია, პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე, უარი თქვას გრძელვადიან ვალდებულებით ურთიერთობაზე ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაუცველად. პატივსადებია საფუძველი, როცა ხელშეკრულების მომშლელ მხარეს კონკრეტული ვითარების, მათ შორის, დაუძლეველი ძალისა და ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, არ შეიძლება მოეთხოვოს სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება შეთანხმებული ვადის ან ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის გასვლამდე) „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) 46-ე მუხლის პირველი და მესამე პუნქტები (პარტნიორს შეუძლია წილის გასხვისება და მემკვიდრეობით გადაცემა. პარტნიორის მიერ წილის დათმობა ან დაგირავება მოითხოვს სანოტარო წესით დამოწმებულ ხელშეკრულებას და რეგისტრაციას სამეწარმეო რეესტრში. სანოტარო დამოწმება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია საჭიროა ასევე შეთანხმებისათვის, რომლითაც წარმოიშობა პარტნიორის ვალდებულება წილის გასხვისების ან დაგირავების შესახებ).

39. სააპელაციო სასამართლო, გასვლის წინაპირობების შემოწმებისას, თუ დაადგენდა, რომ მოსარჩელემ საზოგადოებიდან გასვლის ნება გამოხატა, უნდა გამოეკვლია, სსკ-ის 51-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, მიიღო თუ არა კრებამ გადაწყვეტილება პარტნიორის გასვლის თაობაზე. აღნიშნული სააპელაციო პალატას საზოგადოების #2 კრების ოქმის შინაარსის მიხედვით უნდა გამოერკვია, კერძოდ, იკითხება თუ არა მასში პარტნიორის სურვილის შესაბამისად გადაწყვეტილების მიღება, ვინაიდან არსებითი ისაა, პარტნიორის საზოგადოებასთან ურთიერთობის დასრულების წინაპირობა მოსარჩელის განცხადება იყო თუ არა.

40. საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნია #2 კრების ოქმის შინაარსზე მითითება, სადაც აღნიშნულია, რომ კრებამ გადაწყვიტა, პარტნიორს „გამოეცხადოს უნდობლობა, გამოყვანილ იქნას დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან“. უნდობლობის საფუძველი გახდა პარტნიორის მოვალეობების დარღვევა, ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა, ეთიკის წესების დარღვევა. შესაბამისად, კრებამ მიიჩნია, რომ კასატორს არ ჰქონდა საზოგადოების პარტნიორად დარჩენის „მორალური უფლება“. ნების ნამდვილობის დადგენის მიზნებისათვის ქვედა ინსტანციის სასამართლოს ისიც უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლა გულისხმობს საზოგადოების მიერ საკუთარი წილის შეძენას. თუ საზოგადოება გამსვლელ პარტნიორს კომპენსაციას არ უხდის, წილის სანაცვლოდ, თუნდაც ამ უკანასკნელის სურვილით, ეს ნიშნავს იმას, რომ პარტნიორი უსასყიდლოდ თმობს წილს დანარჩენ პარტნიორთა სასარგებლოდ, რაც მათთვის წილის ჩუქებას ნიშნავს (ვინაიდან პარტნიორის გასვლის შედეგად საწესდებო კაპიტალში ღიად დარჩენილი წილი ნაწილდება დანარჩენ პარტნიორებს შორის, თუ ისინი სხვაგვარ წესზე არ შეთანხმდებიან). იმ კონფლიქტური სიტუაციის გათვალისწინებით, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის იყო (რაც საქმის მასალებიდან ნათლად ჩანს და არც მხარეები უარყოფენ), მოვლენის ამგვარი განვითარების გონივრული შესაძლებლობა მოპასუხე მხარეს უნდა დაესაბუთებინა. თუმცა დამაჯერებელი არგუმენტი ამ არატიპური და რაციონალურად გაუგებარი მოვლენის ასახსნელად წარმოდგენილი არ არის.

41. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ მართალია, უპირატესად გამოსაყენებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად დელიქტური სამართლის ნორმებია მიჩნეული (იხ. პ. 27), მაგრამ თუ სააპელაციო პალატა დაადგენს, რომ დელიქტიდან გამომდინარე მოთხოვნა აღარ არსებობს მისი ხანდაზმულობის გამო და განუხორციელებადია, სასამართლომ როგორც მოთხოვნის წარმოშობა, ასევე - მისი განხორციელებადობა კონდიქციური სამართლის ნორმებზე დაყრდნობით უნდა შეამოწმოს, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, სამართლებრივი შედეგი - წილზე საკუთრების უფლების აღდგენა შესაძლებელია უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებითაც. უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის მიმართ კი, გამოიყენება სსკ-ის 128-ე მუხლის მესამე ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის საერთო ვადა - 10 წელი (ეს ვადა დადგენილია ყველა იმ ურთიერთობისათვის, რომელიც არ ითვალისწინებს ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადას. შდრ. სუსგ №ას-472-448-2013, 05.12.2013 წელი ).

42. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით, დ.ძ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლ–დ დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

43. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და წარმოდგენილი მტკიცებულებები მოითხოვდნენ გამოკვლევას სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

44. პალატის განმარტებით, აპელანტის 1996 წლის 15 მარტის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი (3.5. ფაქტობრივი გარემოება), წარდგენილ სხვა დოკუმენტებთან ერთად (წესდების ახალი რედაქცია, სადაც გათვალისწინებული იყო დ. ძ–ძის ნება პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ და ის არ იყო გათვალისწინებული პარტნიორთა შორის; პარტნიორთა განცხადება სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაციის შესახებ, სადაც პარტნიორთა შემადგენლობა განისაზღვრა დ.ძ–ძის მონაწილეობის გარეშე, ხოლო მისი წილი გადანაწილდა დანარჩენ პარტნიორებზე) წარმოადგენდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილების შეტანის დამოუკიდებელ საფუძველს. სამოქალაქო კოდექსის 51.1 მუხლის თანახმად პარტნიორის მიერ ცალმხრივად გამოვლენილი ნება მიუვიდა და დაეთანხმნენ საზოგადოების სხვა პარტნიორები შემხვედრი ნების გამოვლენით. შედეგად, მიიღეს გადაწყვეტილება დ.ძ–ძის საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ, რაც აისახა წესდების ახალ რედაქციაში და სასამართლო დადგენილების საფუძველზე სამეწარმეო რეესტრში შეცვლილ მონაცემებში. ამდენად, სახეზეა, პარტნიორობიდან გასვლა, რაც წარმოადგენს მოსარჩელის ნებელობით აქტს.

პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლა მოცემულ შემთხვევაში გულისხმობს საზოგადოების მიერ საკუთარი წილის შეძენას. თუ საზოგადოება გამსვლელ პარტნიორს კომპენსაციას არ უხდის, წილის სანაცვლოდ, თუნდაც ამ უკანასკნელის სურვილით, ეს ნიშნავს იმას, რომ პარტნიორი უსასყიდლოდ თმობს წილს დანარჩენ პარტნიორთა სასარგებლოდ, რაც მათთვის წილის ჩუქებას ნიშნავს (ვინაიდან პარტნიორის გასვლის შედეგად საწესდებო კაპიტალში ღიად დარჩენილი წილი ნაწილდება დანარჩენ პარტნიორებს შორის, თუ ისინი სხვაგვარ წესზე არ შეთანხმდებიან). ის, რომ პარტნიორებს არ ჰქონდათ ,,კეთილგანწყობილი" ურთიერთობები ერთმანეთის მიმართ, ცალსახად არ მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ პარტნიორის გასვალსა და წილის უსასყიდლოდ დათმობას შორის ლოგიკური ბმა არ არსებობს. პირიქით, ეს შეიძლება სწორად ამდაგვარად იქნეს გაგებული, ვინაიდან საქმის მასალებით დ.ძ–ძეს პარტნიორები უნდობლობას უცხადებდნენ, ედავებოდნენ თანხების არამიზნობრივად გახარჯვას და საზოგადოების დირექტორობიდან გადააყენეს. პალატამ განმარტა, რომ ნების ავტონომიის პრინციპიდან გამომდინარე ხელშემკვრელ მხარეს გააჩნია შესაძლებლობა გამოავლინოს ნება მისთვის სასურველი სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისათვის. აქედან გამომდინარე, ნების გამოვლენა არის კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის დადგომისაკენ მიმართული სუბიექტური ნების ობიექტურად შეცნობადი გაცხადება. მოსარჩელემ იცოდა თუ რა შედეგი დადგებოდა წილის უსასყიდლოდ დათმობის შემთხვევაში, ე.ი იცოდა, რომ ვერ მიიღებდა შესაბამის ანაზღაურებას.

45. ფაქტი, რომ პარტნიორის ინტერესი - მიიღოს დივიდენდი, თავისთავად განაპირობებს მინიმუმ იმგვარ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის სურვილს, თუ რა წარმატებით ვითარდება საზოგადოების საქმიანობა და საკუთარი კაპიტალის საზოგადოების სასარგებლოდ განკარგვის გზით მოპოვებული წილი საზოგადოებაში, რამდენადაა სარგებლის მომტანი. წილის საფუძველზე პარტნიორს აქვს შესაძლებლობა მონაწილეობდეს საწარმოს მართვაში, რაც გულისხმობს პარტნიორთა კრებაში მონაწილეობას და შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებას. საზოგადოებაში წილის ფლობა მხოლოდ დივიდენდის მიღებას არ ნიშნავს. იგი წარმოადგენს უფლებას დივიდენდის მიღებაზე, საზოგადოების განვითარებაში წვლილის შეტანას, მით უფრო იმ ფონზე, როდესაც პარტნიორი წილის 20%-ს ფლობს და მთელი თორმეტი წლის განმავლობაში არ ინტერესდება თუნდაც საზოგადოებაში მისი წილის მსყიდველუნარიანობით, რაც პირდაპირ პროპორციულია საზოგადოების განვითარებისა და 1996 წლის შემდეგ მხოლოდ 2007-08 წლებში ითხოვს კრების მოწვევას და ამ შემთხვევაშიც მხოლოდ 2007 წლის შედეგების განხილვას. აღნიშნულთან მიმართებით, საყურადღებოა საქმეში წარმოდგენილი დ.ძ–ძის მიერ შევსებული დეკლარაციები.

46. პალატამ მიიჩნია, რომ დ.ძ–ძემ კრების ჩატარებისთანავე იცოდა, როგორც დირექტორობიდან მისი გათავისუფლების ისე პარტნიორობიდან გასვლის თაობაზე და აღნიშნული 12 წლის განმავლობაში არ გაუხდია სადავოდ. შესაბამისად, ადგილი არ ჰქონია მოპასუხის უსაფუძვლო გამდიდრებას.

47. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ სამართლებრივი სიკეთის დაცვის შესაძლებლობა განხილულ იქნა უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების საფუძველზე, სწორედ დასახელებული სამართლებრივი ინსტიტუტისათვის დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა უნდა იქნეს გამოყენებული, კერძოდ, 128-ე მუხლის მესამე ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის საერთო ვადა - 10 წელი (ეს ვადა დადგენილია ყველა იმ ურთიერთობისათვის, რომელიც არ ითვალისწინებს ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადას (სუსგ. #ას-472-448-2013, 05.12.2013წ)

48. სასამართლომ იმსჯელა ხანდაზმულობის ვადის დაწყების როგორც ობიექტურ, ასევე სუბიექტურ ფაქტორზე ანუ უფლების დარღვევის ადრესატისათვის შეტყობის მომენტზე და მიუთითა შემდეგი:

49. მოთხოვნის ხანდაზმულობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას წარმოადგენს დ.ძ–ძის 1996 წლის 15 მარტის განცხადება საზოგადოების დამფუძნებლების შემადგენლობიდან გასვლისა და წილზე უარის თქმის შესახებ. საგულისხმოა, რომ განცხადება მის მიერ არის ხელმოწერილი, რაც დადასტურებულია ნოტარიულად და ექსპერტიზის დასკვნით. განცხადების ავტორი ცხადად გამოხატავს ნებას პარტნიორობიდან გასვლისა და წილზე უარის შესახებ და რომ მომავალში შპს-ს მიმართ პრეტენზიები არ ექნება. 1996 წელს საზოგადოებაში წილის და.რვის შესახებ ინფორმირებულობაზე მიუთითებს ასევე დ.ძ–ძის 1999 წლის, 2000 წლის, 2001 – 2004 წლის თანამდებობის პირთა ქონებრივი დეკლარაციები, სადაც ის პირდაპირ მიუთითებს შპს-ში წილზე უფლების და.რგვის შესახებ. კერძოდ, 1996 წლის ქონებრივ დეკლარაციაში შპს-ში პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდად ასახელებს 1992-1996 წლებს, ანუ პარტნიორად მონაწილეობის ბოლო პერიოდად მიუთითებს სწორედ 1996 წელს, როდესაც კრების ოქმების მიხედვით მან დატოვა საზოგადოების პარტნიორთა შემადგენლობა. 2000 წლის დეკლარაციაში შპს-ს პარტნიორად მონაწილეობის პერიოდი მიუთითა 5 წელი, ხოლო 2001-2004 წლების დეკლარაციებში მოსარჩელეს აღარ აქვს მითითებული შპს-ს პარტნიორობის შესახებ.

50. დ.ძ–ძის განცხადების იურიდიულ შედეგებთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა შემდეგი: სამოქალაქო სამართალში მოქმედი კანონის ცოდნის პრეზუმფციიდან გამომდინარე (სამოქალაქო კოდექსის მესამე მუხლის მეორე ნაწილი) თითოეული მხარე მიიჩნევა კანონის მცოდნედ, წინააღმდეგ შემთხვევაში, რთულია დადგინდეს ჩარჩო, რომელშიც კანონის არცოდნა საპატიოდ მიიჩნევა. ნებისმიერი ხელშემკვრელი მხარე სამოქალაქო ურთიერთობებისათვის დამახასიათებელი რისკის მატარებელია, რომელიც მოქმედებს სახელშეკრულებო თავისუფლების ფარგლებში. შესაბამისად, მხარეები ამყარებენ რა ერთმანეთთან სხვადასხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობებს ივარაუდება, რომ მათ იციან ამ ურთიერთობიდან წარმოშობილი საკუთარი უფლება-მოვალეობების შესახებ. დ.ძ–ძემ დაადასტურა რა თავისი ხელმოწერით მის მიერ გამოხატული ნება, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ის გაეცნო განცხადების შინაარს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ისეთი ობიექტური ან სუბიექტური საფუძვლის არსებობა, რაც მას ხელს შეუშლიდა წერილობითი დოკუმენტის გაცნობასა და აღქმაში (ქმედუუნარობა, მოპასუხის მხრიდან ზეწოლა და ა.შ.). თუ განცხადებას ხელი მისი გაცნობის გარეშე მოაწერა, აღნიშნული წარმოადგენს უხეშ გაუფრთხილებლობას, რაც საპატიოდ არ შეიძლება იქნეს მიჩნეული. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით ირკვევა, რომ დოკუმენტზე არსებული ხელმოწერა ეკუთვნის დ.ძ–ძეს. აღნიშნულის შემდგომ, ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 აპრილის დადგენილებით დამტკიცდა ახალი წესდება და ცვლილება შევიდა სამეწარმეო რეესტრის მონაცემებში, რაც წარმოადგენს პარტნიორთა კრების ოქმის და დ.ძ–ძის 1996 წლის 15 მარტის განცხადების სამართლებრივ შედეგს (მოსარჩელე საზოგადოების პარტნიორად და წილზე უფლების მქონედ სამეწარმეო რეესტრში აღარ ფიქსირდება). რაც შეეხება დეკლარაციებს, აღნიშნული წარმოადგენს დ.ძ–ძის სუბიექტური აღქმის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, რაც ცხადყოფს, რომ იგი დეკლარაციის შევსების მომენტისათვის თავს არ მიიჩნევდა საზოგადოების პარტნიორად.

51. პალატამ საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით დაასკვნა, რომ დ.ძ–ძემ განახორციელა რა პარტნიორობიდან გასვლა, ასევე დაადგინა, რომ აპელანტის მიერ წარდგენილი სარჩელი ხანდაზმულია და არ არსებობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

52. საკასაციო საჩივრის წარდგენის გზით დ.ძ–ძე არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 5 ნოემბრის განჩინებას, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

53. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება არათუ უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას ეწინააღმდეგება, არამედ კონკრეტულად ამ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 08 ოქტომბრის #ას-201-201-2018 გადაწყვეტილებასთან არის წინააღმდეგობაში. სააპელაციო სასამრთლომ გააკეთა უზენაესი სასამართლოსგან გასხვავებული შეფასებები და საერთოდ უგულვებელყო საკასაციო სასამართლოს მითითებები. რაც წინამდებარე საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის წინაპირობაა.

53.1 სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური და საპროცესო ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევებით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

53.2. პალატამ, მოახდინა მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 19.1. (კრების ოქმის სანოტარო დამოწმებასთან და.ვშირებით) და 46.3. (პარტნიორის მიერ წილის დათმობის ფორმა) პუნქტების და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის (ხანდაზმულობის ვადის ათვლის მომენტი) არასწორი განმარტება.

სასამართლომ უხეშად დაარღვია მტკიცებულებათა სრულყოფილად გამოკვლევის მნიშვნელოვანი საპროცესო პრინციპი: კერძოდ, სასამართლომ ან საერთოდ არ გამოიკვლია და არ შეფასა, ან არასათანადოდ შეფასა არსებითი მტკიცებულებები (მოწმე მ.ჯ–ის ჩვენება; მოწმე გ. ლ–ძის ჩვენება; მოპასუხე მხარის განმარტება; მ.ა–ის, დ. ლ–ძის და დ.მ–ის მიერ საქართველოს პროკურატურაში მოწმის სახით მიცემული ჩვენებები; გ.ლ–ძის მიერ სადავო პერიოდში გერმანიაში განხორციელებული საბანკო ტრანზაქციების დამადასტურებელი დოკუმენტი, 2007 წლამდე შპს "ა.ს" მიერ დივიდენდების არ განაწილების ფაქტი, ნოტარიუს რ. ტ–ძის მიერ 1996 წლის 03 აპრილს სხვადასხვა დოკუმენტებზე ხელმოწერათა დამოწმების რიგითობა, ექსპერტის ჩვენება 1996 წლის 15 მარტის დ.ძ–ძის განცხადებაზე ხელმოწერის ნამდვილობასთან დაკავშირებით, დ.ძ–ძის და კ. ა–ის მიერ შევსებული დეკლარაციები და ა.შ.).

მტკიცებულებათა ნაწილის შეფასებისას სრულად არ შეფასა მტკიცებულების შინაარსი. მაგალითად, 1996 წლის 15 მარტის პარტნიორთა კრების #1 ოქმთან და.ვშირებით სასამართლომ შეაფასა ის რომ ს.ა–მა გამოხატა ნება ძ–ძის საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გაყვანაზე, თუმცა სასამართლოს შეფასების მიღმა დარჩა ის გარემოება რომ ძ–ძის საზოგადოებიდან გასვლაზე კრების ოქმის არც დღის წესრიგში და არც დადგენილებით ნაწილში ხსენებულის შესახებ არაფერია ნათქვამი და ის რომ ს.ა–ი 1996 წლის 15 მარტს კრებაზე არ ესწრებოდა დადასტურებულია დ. ლ–ძის მიერ პროკურატურისათვის მიცემული ჩვენებით.

სასამართლომ უხეშად უგულვებელყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის II თავი საქმის წარმოების განახლების შესახებ და ა.შ. შესაბამისად აშკარაა რომ სააპელაციო სასამართლომ უხეშად დაარღვია როგორც მატერიალური ისე საპროცესო ნორმების მოთხოვნები, რამაც განაპირობა საქმეზე არსებითად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება.

53.3. სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია დ.ძ–ძე საკუთარი ნებით გავიდა საზოგადოებიდან, თუ მოხდა მისი გარიცხვა. სასამართლომ უაპელაციოდ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია ძ–ძის საზოგადოებიდან გასვლასთან და.ვშირებით.

54.4. საქმეში არსებული მტკიცებულებები ცალსახად უთითებენ რომ ძ–ძე საზოგადოებიდან არ გასულა საკუთარი ნებით. კერძოდ, მოპასუხეთა პოზიციის თანახმად ძ–ძის საზოგადოებიდან გასვლის სამართლებრივი საფუძველი არის 1996 წლის 15 მარტის კრების ოქმი N#2. თავად ამ კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ კრებაზე მოისმინეს და აზრი გამოთქვეს საზოგადოების პარტნიორებმა: კერძოდ, მოისმინეს კახა ა–ის ინფორმაცია, რომლის თანახმად მან უარყოფითად შეაფასა დ.ძ–ძის როგორც დირექტორისა და ასევე, პარტნიორის საქმიანობა და აღნიშნა, რომ მან არ გაამართლა პარტნიორთა ნდობა და ვერ შეასრულა მის მიერ ნაკისრი ვალდებულებები, მას არა აქვს მორალური უფლება დარჩეს პარტნიორთა შემადგენლობაში და დირექტორის თანამდებობაზე.

55.5. პარტნიორი მ.ა–ის კრებაზე გაკეთებული განმარტების თანახმად ის ასევე, უარყოფითად აფასებს დ.ძ–ძის საქმიანობას, კერძოდ, ის არღვევს წესდებას და არ ითვალისწინებს პარტნიორთა აზრს. ამდენად, დ.ძ–ძე გამოყვანილ უნდა იქნეს პარტნიორთა შემადგენლობიდან და განთავისუფლებულ იქნეს დირექტორის თანამდებობიდან.

56.6 ამ მტკიცებულების მიხედვით, აზრი გამოთქვა, ასევე საზოგადოების პარტნიორმა გ.ლ–ძემ, რომელმაც საზოგადოების საფინანსო-ეკონომიური მხარე შეაფასა უარყოფითად და აღნიშნა, რომ ამისათვის პასუხი ეკისრება დ.ძ–ძეს. ყოველივე ამას მხარი, ასევე დაუჭირა ს.ა–მა. ამდენად, მითითებული გარემოებები არ ასახავენ დ.ძ–ძის საზოგადოებიდან გასვლის ნებას. მისი შინაარსი ნათლად მიუთითებს დ.ძ–ძის მიერ ვალდებულებების შეუსრულებლობის განხილვასა და პასუხისმგებლობის დაკისრების ფაქტს, რაც ცალსახად უნდა შეფასდეს, როგორც საზოგადოებიდან გარიცხვა. თუკი პარტნიორი საზოგადოებიდან გავიდა იგი ხელს მოაწერდა კრების ოქმს. ამასთან, მოსარჩელის პოზიციას მისი საზოგადოებიდან მალულად გაყვანის (გარიცხვის) თაობაზე ამყარებს ისიც რომ იმავე თარიღით შედგენილია კრების ოქმი #1, სადაც საუბარია ძ–ძის მხოლოდ დირექტორობიდან გათავისუფლებაზე და რომელზეც კასატორის ხელმოწერა გვხვდება.

56.7. სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა სადავო #2 კრების ოქმის შინაარსზე, თუ რა საჭიროება იყო ერთი და იგივე თარიღით ორი კრების ოქმის შედგენა. კრების გადაწყვეტილების კანონიერების უპირველესი წინაპირობაა თავად ამ კრების გადაწყვეტილებაუნარიანობა და გადაწყვეტილების მიღებისათვის საჭირო ხმათა მქონე პარტნიორთა მხარდაჭერა კონკრეტულ საკითხზე. 1996 წლის 15 მარტის ე.წ. კრება, რომელზეც თითქოს შედგა კრების ოქმიN#2, არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი რადგან, კრებას არ ესწრებოდა ხმათა 70%-ის მფლობელი პარტნიორები.

კასატორი 1996 წლის 15 მარტს ნამდვილად შეხვდა კ. ა–ს, თუმცა ამ შეხვედრაზე არ მიღებულა მისი პარტნიორობიდან გარიცხვის გადაწყვეტილება, ამას ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ ძ–ძის ხელმოწერა არის კრების ოქმ #1-ზე, რომლითაც მხოლოდ დირექტორობიდან გათავისუფლდა, ხოლო კრების ოქმ N#2-თან დაკავშირებით მისი ხელმოწერის გრაფა ცარიელია. ასევე მოპასუხის თხოვნით დაკითხეული მოწმეებიდან არც ჯ–ს და არც გ–ს, რომლებიც მათივე განცხადებით ექსწრებოდნენ 1996 წლის 15 მარტის შეხვედრას, არ დაუდასტურებია რომ დაესწრო ძ–ძის საზოგადოებიდან გარიცხვაზე კენჭისყრის პროცესს, თავად მოპასუხის წარმომადგენელი, მ–იც კი, ამბობს რომ ისიც არ დასწრებია კენჭისყრის პროცესს.

საქმეში არსებული მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდება რომ საზოგადოების პარტნიორი გ.ლ–ძე არ ესწრებოდა პარტნიორთა კრებას, ეს მან განაცხადა როგორც სასამართლოში მოწმის სახით დაკითხვისას, ისე პროკურატურისთვის მიცემულ ჩვენებაში, მისი კრებაზე დასწრების ფაქტი არ დაადასტურა არც ერთმა პირმა რომელიც წინამდებარე საქმეზე მოწმის სახით დაიკითხა სასამართლოში, ან პროკურატურაში მისცა ჩვენება (დაკითხვის ოქმები წარმოდგენილია საქმის მასალებში), ამასთან საქმის მასალებში წარმოდგენილია 1996 წლის 15 მარტს გერმანიაში მის მიერ განხორციელებული საბანკო ტრანზაქციების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რაც გამორიცხავს მის მონაწილეობას კრებაზე. თუმცა, საინტერესოა რომ მიუხედავად აღნიშულისა, 1996 წლის 15 მარტის ე.წ. კრების ოქმ #2-ზე გვხვდება მისი ხელმოწერა და ოქმში დაფიქსირებულია რომ თითქოს გ.ლ–ძემ მოსაზრებაც კი გამოთქვა კრებაზე.

56.8. აშკარაა რომ ხმათა 70%-ის მქონე პარტნიორები არ ესწრებოდნენ 1996 წლის 15 მარტის კრებას და შესაბამისად კრება არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი. ანუ, საზოგადოების პარტნიორთა კრებას არ მიუღია დ.ძ–ძის გარიცხვის გადაწყვეტილება.

56.9. იმ შემთხვევაშიც კი, ადგილი რომ ქონდეს კასატორის საზოგადოებიდან ნებაყოფლობით გასვლას, სასარჩელო მოთხოვნა მაინც დასაბუთებულია და სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა სააპელაციო საჩივარი, რადგან არ არის დაცული გასვლისთვის კანონით დადგენილი სავალდებულო მოთხოვნები. 1996 წელს მოქმედი მეწარმეთა შესახებ კანონის რედაქციის როგორც ლოგიკური, ისე დოქტრინალური განმარტებიდან გამომდინარე სანოტარო წესით დამოწმებას მოითხოვდა ნებისმიერი გადაწყვეტილება რომელიც პარტნიორთა შემადგენლობაში ან/და მათ წილობრივი მონაწილეობაში ცვლილებას იწვევდა.

56.10. რაც შეეხება ხანდაზმულობის საკითხს, მოთხოვნა ხანდაზმული იქნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ დადასტურდება, რომ კასატორმა სსკ-ის 130-ე მუხლის შესაბამისად, „იცოდა“ საკუთარი უფლების დარღვევის შესახებ. მოსარჩელის მიერ უფლების დარღვევის შესახებ ცოდნის ფაქტის მტკიცების ტვირთი აკისრია მოპასუხეს. აღნიშნული ფაქტის დადასტურებას მოპასუხე მხარე ცდილობს მხოლოდ და მხოლოდ დ.ძ–ძის მიერ შევსებული საფინანსო-ქონებრივი დეკლარაციებით.

56.11. დეკლარაციებიდან არ დგინდება ის გარემოება, რომ ძ–ძემ იცოდა მისი უფლების დარღვევის შესახებ. უფრო მეტიც საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ 2000 წლის დეკლარაციის შინაარსით კასატორი 2000 წელსაც თავს თვლიდა შპს “ა.”-ს პარტნიორად.

მოსარჩელის პოზიცია 2008 წლამდე უფლების დარღვევის არ ცოდნის შესახებ არის დამაჯერებელი, ხოლო მეორეს მხრივ მოპასუხემ ვერ შეძლო წარმოედგინა სათანადო მტკიცებულებები მოსარჩელის მიერ უფლების დარღვევის შეტყობის ფაქტთან და.ვშირებით.

56.12. სააპელაციო სასამართლოს რეალურად არ გამოუკვლევია და არ შეუფასებია საქმის მასალებში არსებული არც ერთი მტკიცებულება იმის დასადგენად ნამდვილად ჩატარდა თუ არა 1996 წლის 15 მარტს შპს "ა–ს" პარტნიორთა კრება, ესწრებოდნენ თუ არა ამ კრებას პარტნიორები, მიღებულ იქნა თუ არა ამ კრებაზე გადაწყვეტილება დ.ძ–ძის საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გაყვანის თაობაზე, ეს გადაწყვეტილება გაფორმდა თუ არა კანონით დადგენილი წესით და დაედო თუ არა საფუძვლად დ.ძ–ძის საზოგადოების დამფუძნებელთა რიგებიდან გაყვანას კრების ოქმი #2. ის გარემოება რომ 1996 წლის 15 მარტის შეხვედრას არ ესწრებოდნენ საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორები დასტურდება არაერთი მტკიცებულებით.

56.13. სასამართლომ ზედაპირულობა გამოავლინა, როდესაც უდავო გარემოებად მიიჩნია, რომ დ.ძ–ძემ განცხადებით მიმართა ვაკის რაიონულ სასამართლოს საზოგადოებიდან გასვლის თაობაზე. არ შეისწავლა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და შესაბამისად უსაფუძვლოდ დაადგინა პარტნიორის ნების გამოვლენა პარტნიორთა შემადგენლობის დატოვების შესახებ.

კასატორს მსგავსი შინაარსის განცხადებაზე ხელი არ მოუწერია და არც ნოტარიუსთან ყოფილა განცხადების ხელმოსაწერად.

მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ექსპერტმა დაადგინა განცხადებაზე არსებული ხელმოწერის დ.ძ–ძისადმი კუთვნილების ფაქტი, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საკმარისად. ექსპერტმა სასამართლო სხდომაზე დაკითხვისას დაადასტურა რომ დ.ძ–ძეს ვარიაციული ხელი აქვს. ამასთან გასათვალისწინებელია რომ გრაფოლოგია ნამდვილად არ არის ზუსტი მეცნიერება და არ არის გამორიცხული მიმგვანებული ხელმოწერა ექსპერტმა ავთენტურად მიიჩნიოს.

56.14. სასამართლოს არ შეუფასებია საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებები, საიდანაც ირკვევა რომ ნოტარიუსი რ. ტ–ძე ვინც თითქოსდა დ.ძ–ძის ხელმოწერა დაამოწმა მხოლოდ რამდენიმე თვე ასრულებდა ნოტარიუსის ფუნქციებს, მისი სანოტარო ბიურო მდებარეობდა სპორტის კომიტეტის (რომლის თავმჯდომარეც გახლდათ კ. ა–ი) შენობაში, ნოტარიუსთა პალატის არქივში არ აღმოჩნდა მის მიერ წარმოებული სანოტარო მოქმედებათა აღრიცხვის ჟურნალი.

56.15. თანამდებობის პირების დეკლარაციების ინსტიტუტი სადავო პერიოდში ახალი შემოღებული იყო, შესაბამისად სუბიექტებს არ ქონდათ სათანადო ცოდნა თუ როგორ უნდა შეევსოთ დეკლარაციები, რაც სრულიად ლოგიკურს ხდის დეკლარაციებში არსებულ ურთიერთწინააღმდეგობებს. მოსარჩელე 1999 წლის დეკლარაციაში სადაც საუბარია 1992-1996 წლიან პერიოდზე, გულისხმობდა შპს „ა–“-ში ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების განხორციელების პერიოდს. მოგვიანებით (2001 წელს) განუმარტეს რომ დეკლარაციაში უნდა შეეტანათ იმ საწარმოს მონაცემები საიდანაც პირი იღებდა შემოსავალს, სწორედ ამან განაპირობა ის რომ 2001 წლის შემდეგ დეკლარაციებში ძ–ძე აღარ უთითებდა შპს "ა–ს".

საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

57. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

2020 წლის 14 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

საქმეზე ზეპირი განხილვა ჩატარდა 2020 წლის 15 ივნისს. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი სსსკ-ის 257-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით გამოცხადდა იმავე დღეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

59. საკასაციო სასამართლომ მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიაჩნია, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას [სსსკ-ის 410-ე მუხლი]. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილი]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები [სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილი].

60. გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

61. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი კვალიფიკაციისთვის გამოსაყენებელი ნორმების საკითხი. კერძოდ, ვიდრე დადგენილი გარემოებების სამართლის ნორმებთან სუბსუმირებას შეუდგებოდეს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, იმსჯელოს დავის მოწესრიგებისთვის გამოსაყენებელი სამართლის ნორმების ზუსტად განსაზღვრის შესახებ.

ასევე მნიშვნელოვანია გამოირკვეს, დ.ძ–ძემ გამოავლინა თუ არა ნება საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ; დადებითი დასკვნის შემთხვევაში, გამოვლენილი ნება შეესაბამება თუ არა კანონის მოთხოვნებს და პარტნიორის ძირითადი უფლებების და სამართლის ზოგადი პრინციპების გათვალისწინებით საკმარისია თუ არა საზოგადოების პარტნიორთან როგორც მრავალმხრივი გარიგების ერთ ერთ მონაწილესთან სამართლებრივი ურთიერთობის დასრულებისთვის. შესაბამისად, სამოქალაქო უფლებათა მართლზომიერად განხორციელების პრინციპის გათვალისწინებით, რა სამართლებრივ შედეგებს იწვევს მხარეებისთვის, საქმის მასალებში არსებული ფორმით გამოხატული ნების გამოვლენა საზოგადოების პარტნიორობიდან ნებაყოფლობით გასვლის შესახებ.

62. მოსარჩელის მოსაზრებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებები ნათელყოფენ, რომ დ.ძ–ძე საზოგადოებიდან არ გასულა საკუთარი ნებით. სასამართლომ არ შეისწავლა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და შესაბამისად უსაფუძვლოდ დაადგინა კასატორის ნების გამოვლენა პარტნიორთა შემადგენლობის დატოვების შესახებ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მსგავსი შინაარსის განცხადებაზე ხელი არ მოუწერია და არც ნოტარიუსთან ყოფილა განცხადების ხელმოსაწერად. კრება, რომელზეც მიღებული იქნა გადაწყვეტილება საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან მისი გაყვანის შესახებ არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი.

63. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენს იმ საკითხის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით).

საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ საპროცესო და მატერიალური ნორმების გაუმართლებლად ფორმალური გამოყენებისა და განმარტების თავიდან აცილების მიზნით უნდა გაანალიზოს მხოლოდ სამართლებრივი კვალიფიკაციისთვის მნიშვნელობის მქონე უმთავრესი არგუმენტები და დეტალურად აღარ იმსჯელოს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.

64. მოცემულ საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებების წრე, რომლებიც სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოსთვის სავალდებულოა:

65. 1992 წელს დაფუძნებული და ქალაქ თბილისის მერიის განკარგულებით (28.05.1992წ.) რეგისტრირებული შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „ა.“ ქ. თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 8 იანვრის დადგენილებით, სამეწარმეო რეესტრში ხელახლა დარეგისტრირდა.

1995 წლის დეკემბერში პარტნიორთა კრების მიერ მიღებული წესდების მიხედვით, კომპანიის წილები შემდეგნაირად იყო განაწილებული: 20% წილს ფლობდა პარტნიორი დ.ძ–ძე, ასევე 20% წილს ფლობდნენ მ.ა–ი და ს.ა–ი, კ. ა–ს ეკუთვნოდა 30% წილი ხოლო გ.ლ–ძეს 10%.

66. საზოგადოების პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის საერთო კრების გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლდა სამეწარმეო ეთიკის დარღვევისა და არასწორ გადაწყვეტილებათა მიღების საფუძვლით (#1 საერთო კრების ოქმი). ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდნენ: კ. ა–ი, ს.ა–ი, მ.ა–ი, გ.ლ–ძე და დ.ძ–ძე. საზაოგადოების დირექტორად დაინიშნა დ.მ–ი. კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ პარტნიორმა ს.ა–მა მხარი დაუჭირა დ.ძ–ძის დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლას და დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებას. კრების ოქმს გაეცნო დ.ძ–ძე 1996 წელს, რაც დაადასტურა ოქმზე ხელმოწერით.

67. 15.03.1996 წლის პარტნიორთა საერთო კრების #2 ოქმის მიხედვით, კრებამ თავისი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უნდობლობა გამოუცხადა, გამოიყვანა საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან და გაათავისუფლა დირექტორის თანამდებობიდან 1996 წლის 1 აპრილიდან. კრებას ესწრებოდნენ: კ. ა–ი, მ.ა–ი, ს.ა–ი, გ.ლ–ძე და დ.ძ–ძე.

68. ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი წარდგენილი განცხადებით (1996 წლის 15 მარტის განცხადება) დ.ძ–ძე აღნიშნავს, რომ პარტნიორთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით გადაყენებული იქნა საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან. ასევე სურვილი აქვს გავიდეს დამფუძნებლების შემადგენლობიდან. პირადად არავითარი ქონებრივი ან სხვა სახის პრეტენზია საზოგადოებასთან და დამფუძნებლებთან არა აქვს და არც ექნება მომავალში.

69. 1996 წლის 04 აპრილს, ვაკის რაიონის სასამართლოს განცხადებით მიმართეს შპს ,,ა”-ს პარტნიორებმა კ. ა–მა, მ.ა–მა, ს.ა–მა და საზოგადოების დირექტორმა დ.მ–მა, მიუთითეს, რომ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით დ.ძ–ძე გათავისუფლდა დირექტორის თანამდებობიდან და გავიდა დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან, განმცხადებლებმა მოითხოვეს შპს ,,ა”-ს პარტნიორთა 1996 წლის 15 მარტის #2 კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების და წესდების ახალი რედაქციის რეგისტრაცია.

70. 04.04.1996 წლის დადგენილებით, ვაკის რაიონის სასამართლომ ახალი წესდებით გათვალისწინებული საზოგადოების ცვლილებები სამეწარმეო რეესტრში დაარეგისტრირა.

71. საზოგადოების პარტნიორთა საერთო კრების 22.03.2004 წლის გადაწყვეტილებით, გარდაცვლილი პარტნიორის კ. ა–ის ნაცვლად, კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობაში შევიდა მისი მეუღლე - ლ.თ–ძე, რომელსაც გადაეცა პარტნიორის კუთვნილი წილი საზოგადოების კაპიტალში.

72. მოსარჩელემ მოპასუხეების მიმართ აღძრული სარჩელით მოითხოვა შპს „ა.ს“ კაპიტალის 20% წილის მესაკუთრედ ცნობა.

73. საკასაციო სასამართლომ ზეპირი განხილვისას შეამოწმა სადავო გარემოებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ სარჩელი არ შეიცავს დამაჯერებელ, ლოგიკურ დასაბუთებას იმ ფაქტების თაობაზე, რომლებსაც ემყარება მხარის მოთხოვნა, შესაბმისად სასარჩელო მოთხოვნა და საკასაციო პრეტენზიაც იურიდიულად დაუსაბუთებელია.

74. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის დანაწესით, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. გარიგება შეიძლება იყოს ცალმხრივი და ორმხრივი ან მრავალმხრივი (ხელშეკრულებები).

მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის (იგულისხმება სადავო ურთიერთობის წარმოშობის პერიოდისთვის არსებული რედაქცია) მე-2 მუხლის 2.7 პუნქტის შესაბამისად საზოგადოების წესდება უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით. წესდებას ხელს აწერენ საზოგადოების მონაწილენი - პარტნიორები. საგულისხმოა, რომ მეწარმეთა შესახებ კანონის 5-ე მუხლის 5.5 პუნქტი საზოგადოების წესდებას სამეწარმეო სუბიექტის დაფუძნებისთვის სავალდებულო ატრიბუტს მიაკუთვნებს.

75. საზოგადოების დაფუძნება წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლებრივ გარიგებას, ამასთან ორმხრივ ან მრავალმხრივ გარიგებას, რომლის დადებისთვისაც აუცილებელია ყველა მონაწილის ნების გამოხატვა და კონსესუსი ამ ნებათა შორის. საზოგადოების დაფუძნების, როგორც გარიგების, მიმართ გამოიყენული უნდა იყოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები გარიგებათა შესახებ. (იხ.ლადო ჭანტურია, თედო ნინიძე, მეწარმეთა შესახებ კანონის კომენტარი, მესამე გამოცემა, თბილისი, „ნების გამოვლენა საწარმოთა დაფუძნებისას“, გვ. 30) საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამეწარმეო სუბიექტის წესდება, თავისი არსით, სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგებაა, შესაბამისად, მხარეები სახელშეკრულებო თავისუფლების პირობებში განსაზღვრავენ თავიანთ უფლებებსა და მოვალეობებს.

76. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიაჩნია, რომ დ.ძ–ძის განცხადება (1996 წლის 15 მარტის ვაკის რაიონული სასამართლოსადმი მიმართვა საზოგადოების პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ) უნდა შეფასდეს გარიგების შედგენისთვის აუცილებელ ცალმხრივი ნების გამოვლენად, რომლის ნამდვილობისა და სამართლებრივი შედეგების წარმოშობისთვის აუცილებელია მეორე მხარის მიერ გამოვლენელი ნების მიღება.

ნების გამოვლენის ნამდვილობაზე მსჯელობისას, ყურადღება უნდა გამახვილდეს სამ კომპონენტზე: ნება, მისი გამოვლენა და მათი ურთიერთშესაბამისობა. ამ სამი ელემენტიდან ერთ-ერთის ხარვეზი განაპირობებს ნების გამოვლენის არარსებობას ან არანამდვილობას ნამდვილობის შემაფერხებელი გარემოებების გამო. ასეთია ის ფაქტორი, რომელიც ნების გამოვლენის გარეგნული გამოხატულების, მისი შემადგენლობის არსებითი ელემენტების არსებობის მიუხედავად, გავლენას ახდენს გარიგების ნამდვილობაზე.

77. ნების გამოვლენის ინსტიტუტი საქართველოში 1997 წლის რეფორმის შედეგად დამკვიდრებული ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიახლეა. გერმანულ ლიტერატურაში ცნება „ნების გამოვლენის“ მნიშვნელობას ხედავენ ინდივიდის ნების ფორმირებასთან და.ვშირებული ცალკეული პრობლემების უკეთ გადაჭრაში. გარიგების შესახებ მოძღვრებისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა გერმანიის სამოქალაქო კოდექსის მიღებას ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ გერმანელმა კანონმდებელმა უშუალოდ კოდექსში არ მოახდინა გარიგების ცნების განმარტება მასში მოიაზრება: „კერძო ნების გამოვლენა, მიმართული სამართლებრივი შედეგის გამოწვევისკენ, რომელიც სამართლებრივი წესრიგის შესაბამისად იმიტომ დგება, რომ სასურველია“ (დ. კერესელიძე., „კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემები“, თბილისი, 2009 წ.)

78. ნების გამოვლენა არის კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის დადგომისკენ მიმართული სუბიექტური ნების ობიექტურად შეცნობადი განცხადება. „ნება“ შინაგანი, სუბიექტური კომპონენტია. იგი მიმართულია სამართლებრივი შედეგის დადგომაზე. „გამოვლენა“ ამ ნების ობიექტური განცხადებაა იმ სახით, რომ გასაგები, აღქმადი იყოს ადრესატის მიერ. ნების გამოვლენის ნამდვილობის წინაპირობაა მისი შემადგენლობის არსებობა, ანუ სამართლებრივ შედეგზე მიმართული ნების ფორმირებისა და მისი სათანადოდ გამოხატვის პროცესის დასრულება.

ნების გამოვლენით სამართლებრივი შედგის დადგომისთვის შეიძლება საკმარისი იყოს „მონაწილის ცალმხრივი ნება“ ან აუცილებელი გახდეს „მონაწილეთა გაერთიანებული ნება“. ცალმხრივი ნების გამოვლენას სამართლებრივი შედეგები მოჰყვება სხვა პირთა მოქმედების მიუხედავად. ხელშეკრულების მოშლაც ცალმხრივი ნების გამოვლენაა, მაგრამ შესაბამისი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის აუცილებელია ხელშეკრულების მეორე მხარის ინფორმირება პირის ნების შესახებ. შესაბამისად, ასეთი ნების გამოვლენა უნდა მიუვიდეს ადრესატს. (დ. კერესელიძე., „კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემები“, თბილისი, 2009 წ.)

79. პალატის დასკვნით, საზოგადოების დაფუძნების შესახებ მრავალმხრივი გარიგების ერთერთი მონაწილის გასვლის შემთხვევაში თანაბრად უნდა გაანალიზდეს როგორც სამოქალაქო კოდექსის ისე მეწარმეთა შესახებ კანონის მოთხოვნები.

კანონი არ უკრძალავას პარტნიორებს საზოგადოებიდან გასვლას, მაგრამ არც გასვლის წინაპირობებს უწესებს მათ. როგორც წესი, საზოგადოებიდან გასვლის მიზეზად მიიჩნევა მნიშვნელოვანი საფუძვლების არსებობა. მნიშვნელოვან საფუძვლად კი შეიძლება ჩაითვალოს ისეთი გარემოებები, რომელბიც შეუძლებელს ხდიან გასვლის მსურველი პარტნიორის დარჩენას საზოგადოებაში და საქმიანობის გაგრძელებას სხვა პარტნიორებთან ერთად. გასვლა ხორციელდება საზოგადოების წინაშე ნების გამოხატვით, რაც როგორც წესი, გასვლის შესახებ განცხადების შეტანით კეთდება. (იხ. ლადო ჭანტურია, თედო ნინიძე, მეწარმეთა შესახებ კანონის კომენტარი, მესამე გამოცემა, თბილისი, „პარტნიორის გასვლა შპს-დან)

საკასაციო სასამართლოს დასკვნით დ.ძ–ძემ ისარგებლა საზოგადოების პარტნიორის ერთ ერთი უმნიშვნელოვანესი უფლებით - შეწყვიტოს სამართლებრივი კავშირი საზოგადოების სხვა წევრებთან და ერთმნიშვნელოვნად გამოავლინა ნება შპს „ა.ს“ პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ.

80. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს 1996 წლის 15 მარტს შედგენილ რამდენიმე წერილობით მტკიცებულებას.

შპს „ა–ს“ დამფუძნებელთა #2-ე კრების ოქმის მეორე გვერდზე დ.ძ–ძე მოხსენიებულია როგორც „საზოგადოების ყოფილი დირექტორი და პარტნიორი“; ამავე თარიღშია შედგენილი კასატორის განცხადება შპს „ა–ს“ პარტნიორობიდან გასვლის შესახებ და მოპასუხე საზოგადოების კრების ოქმი, რომლის საფუძველზეც საზოგადოებამ მიიღო გადაწყვეტილება კასატორის საზოგადოების დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან „გაყვანის“ შესახებ.

საკასაციო პალატის დასკვნით, წარმოდგენილი მტკიცებულებების ტექსტის ადეკვატური და სინქრონული განმარტების შედეგად კიდევ ერთხელ იკვეთება დ.ძ–ძის მხრიდან შპს „ა–ს“ პარტინიორობიდან გასვლის შესახებ გამოვლენილი ნების ნამდვილობის წინაპირობები: პირველი - ნების გამოვლენა სათანადო ადრესატისკენაა მიმართული და მეორე - გამოვლენილი ნება შეიცავს სამართლებრივი შედეგის დადგომის მკაფიო სურვილს.

81. საკასაციო პალატის შეფასებით მნიშვენლოვანია იმ საკითხის გამორკვევაც რა მოქმედებებია საჭირო, რომ პარტნირომა შეძლოს შპს-დან საბოლოოდ გასვლა და რომელი ნორმების საფუძველზე. კანონმდებელი საზოგადოებიდან გასვლის პროცედურის ზუსტ ჩამონათვალს არ გვთავაზობს, თუმცა პარტნიორებმა ცალკე დოკუმენტით შეიძლება შეათანხმონ გასვლის წესი. ეს დოკუმენტი შეიძლება იყოს საზოგადოების წესდება.

82. საზოგადოების დატოვების, ანუ საზოგადოებიდან გასვლის უფლება პარტნიორის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი უფლებაა იმ უამრავ უფლებასთან ერთად, რომლითაც იგი აღიჭურვება საზოგადოებაში პარტნიორად გახდომის შემდეგ. საზოგადოებიდან ნებაყოფლობითი გასვლით, პარტნიორი საბოლოოდ ასრულებს მასთან პარტნიორულ ურთიერთობას. კანონი შპს-დან პარტნიორის გასვლის საკითხს ცალკე არ აწესრიგებს. ქართულ იურიდიულ ლიტერატურაში ეს იმგავრდაა ახსნილი, რომ შპს-კაპიტალის გაერთიანების შედეგად შექმნილი საზოგადოებაა. მასში პარტნიორების მონაწილეობა დაფუძნებულია არ მათ პირად შრომაზე არამედ კაპიტალის ჩადებაზე.

შპს-დან პარტნიორის გასვლა, ზოგადად სხვადასხვა მიზეზებთან შეიძლება იყოს და.ვშირებული. როგორც წესი საზოგადოებიდან გასვლის მიზეზად მიიჩნევა მნიშვნელოვანი საფუძვლების არსებობა. საზოგადოებიდან გასვლით გამსვლელი პარტნიორი უარს ამბობს იმ მრავალმხრივ გარიგებაზე, რომელიც საზოგადოების შექმნისას მან დადო დანარჩენ პარტნიორებთან. (იხ. მართლმსაჯულება და კანონი, N3, (38)13, როინ მიგრიაული, შპს-დან პარტნიორის გასვლა)

84. პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლასთან და.ვშირებით, უპირველესად გამოსარკვევია საკმარისია თუ არა გასვლისთვის პარტნიორის მიერ საზოგადოების წინაშე ნების გამოხატვა, თუ მან პირდაპირ მარეგისტიტრებელ ორგანოს უნდა მიმართოს. გარდა ამისა მნიშვნელოვანია იმის დადგენაც პროცედურულად რა დოკუმენტები უნდა იქნას სამეწარმეო რეესტრის მწარმოებელ ორგანოში წარდგენილი, რათა გასული პარტნიორი აღარ ფიქსირდებოდეს საზოგადოებასთან და.ვშირებით არსებულ დოკუმენტებში.

85. იურიდიულ დოქტრინაში გამოთქმულია მოსაზრება, რომ გასვლა გაზოგადოების წინაშე ნების გამოხატვით უნდა განხორციელდეს და მას გასვლის შესახებ განცხადების შეტანას უკავშირებს. საკამათოა შემთხვევა, როდესაც გამსვლელი პარტნიორი გასვლის შესახებ განცხადებით უშუალოდ მარეგისტრირებელ უწყებას მიმართავს. სასამართლო პრაქტიკა ასეთ ქმედებსაც პარტნიორის ნამდვილ ქმედებად მიიჩნევს, ხოლო მარეგისტრირებელ ორგანოს (სასამართლოს) - უფლებამოსილ პირად. (იხ. მართლმსაჯულება და კანონი, N3, (38)13, როინ მიგრიაული, შპს-დან პარტნიორის გასვლა)

პარტნიორის მიერ გამოვლენილი ნების სამართლებრივი შედეგები და მეორე მხარის მიერ გამოვლენილი ნების მიღების საკითხი:

86. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1996 წლის 15 მარტს კასატორმა მიმართა სასამართლოს საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორობიდან გასვლის მოთხოვნით, აღნიშნული ხასიათის ცვლილება მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის 1996 წელს მოქმედი რედაქციის 5.6 მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, ექვემდებარებოდა რეგისტრაციას და სამართლებრივ ლეგიტიმაციას სწორედ რეგისტრაციის შემდეგ იღებდა.

87. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 16 ივნისის №6009/02/1 დასკვნის მიხედვით, ქ.თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოსადმი მიმართული, 1996 წლის 15 მარტით დათარიღებული განცხადება, შპს „ა.“-ს დამფუძნებელთა შემადგენლობიდან გასვლაზე თანხმობის შესახებ შესრულებულია დ.ძ–ძის მიერ და დასახელებული გარემოება ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს გამოვლენილი ნების ავთენტურ ხასიათზე.

დასახელებული განცხადება არაა აბსტრაქცია და მხარეთა კონკრეტულ უფლება-ვალდებულებების მომწესრიგებელ ძირითად დოკუმენტად გვევლინება, აღნიშნულს მოწმობს განცხადების იურიდიული შედეგი და მის საფუძველზე სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული ცვლილებები.

88. საგულისხმოა, რომ ნების გამოვლენა გარიგების განსაზღვრის ფუნდამეტია. სამოქალაქო სამართალი ნების გამოვლენას უკავშირებს სამართლებრივ ურთიერთობათა უმრავლესობას. ადამიანთა პირადი ცხოვრებით დაწყებული, ურთულესი ეკონომიკური ურთიერთობებით დამთავრებული, ნება ვლინდება ყველგან, თუმცა ყოველი მათგანი სამართლებრივ შედეგს როდი იწვევს; რადგან სამართალი ნების გამოვლენას ასეთ დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს, იგი განსაზღვრულ პირობებს უნდა აკმაყოფილებდეს. ერთი მხრივ, დაცული უნდა იყოს მატერიალური, ხოლო, მეორე მხრივ კი - ფორმალური წინაპირობები. პირველში პირის გონებრივი შესაძლებლობა (ასაკი, ჯანმრთელობა) იგულისხმება, ხოლო მეორეში - ნების გამოხატვის სამართლებრივი ფორმა. ნების გამოვლენის იმგვარ თვისებას, რომ იგი ვარგისია სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისთვის, კანონი ნების გამოვლენის ნამდვილობას უწოდებს. იმისათვის, რომ ნების გამოვლენას შედეგი მოჰყვეს, აუცილებელია გამოვლენილი ნება იყოს ნამდვილი, ანუ ნების გამომვლენს, ასაკის გამო, გაცნობიერებული უნდა ჰქონდეს საკუთარი ნების შედეგი და, მეორე მხრივ, მისი ჯანმრთელობა ნების გამოვლენის აღქმის შესაძლებლობას უნდა უქმნიდეს. ხშირია შემთხვევა, როცა ნება ფორმალურად ნამდვილს ჰგავს, მაგრამ ის ნამდვილი არაა სხვადასხვა ობიექტური მიზეზის გამო. ასეთი მიზეზი შეიძლება იყოს უსაფუძვლო ან საფუძვლიანი შიში, მოტყუება, ფაქტობრივი გარემოების შეცდომით აღქმა, სტრესი, მაღალი ემოციური ფონი და ა.შ. ასეთი ნების გამოვლენისას, დაინტერესებული პირის ნება ფორმალურად, გარეგნული გამოხატულებით, ნამდვილს ჰგავს, მაგრამ იგი ნების გამომვლენის ნამდვილ ნებას არ ასახავს. უსაფუძვლო შიში, მოტყუება, ემოციური ფონი და ა.შ. რომ არა, იგი მსგავს ნებას არ გამოავლენს. (იხ. სუს №ას-1221-2018 2019 წ. 08 თებერვლის განჩინება).

ამავე საკითხთან და.ვშირებით გასათვალისწინებელია მეწარმეთა შესახებ კანონის 46.3 მუხლის შინაარსი, რომელიც განსაზღვრავს პარტნიორის უფლება-მოვალეობებს და აღიარებს პარტნიორის უფლებას საზოგადოებიდან გასვლაზე.

ანალოგიური შინაარსისაა 1996 წლის 08 იანვარს რეგისტრირებული შპს „ა.ს“ წესდების 2.3.6 პუნქტი რომელშიც პარტნიორის მხრიდან საკუთარი წილის განკარგვის შესაძლებლობაზეა საუბარი.

89. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო ურთიერთობის წარმოშორბის პერიოდისთვის მოქმედი რედაქციის თანახმად, სავალდებულო იყო საწარმოს ხელახალი რეგისტრაცია, რაც 1996 წლის 4 აპრილს განხორციელდა, სანოტარო წესით დამოწმდა საზოგადოების წესდება, რომელსაც ხელი მოაწერა ყველა დამფუძნებელმა პარტნიორმა და მოხდა საზოგადოების რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის სრული დაცვით. ამავე კანონის 5.1 მუხლის შესაბამისად, რეგისტრაციის დროს გათვალისწინებულ იქნა მოსარჩელის განცხადება დამფუძნებელი პარტნიორის საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ, რაც დასტურდება #2 კრების ოქმითაც.

90. ის გარემოება, რომ კასატორმა საკუთარი სურვილით დააფიქსირა საზოგადოებიდან გასვლის ნება, ერთგვარად მოწმობს იმას, რომ მხარეები შეთანხმებულნი იყვნენ საკითხის ამგვარი გადაწყვეტის ფორმატზე.

91. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დ.ძ–ძის განცხადება, ბუნებრივია წარმოადგენდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველს, თუმცა იგი არ წარმოადგენდა მხოლოდ ერთადერთ დოკუმენტს, რომელიც საფუძვლად დაედო საკუთრივ იმ ცვლილებას, რომელიც უკავშირდებოდა მის გასვლას საზოგადოებიდან, არამედ აღნიშნული განცხადების შემდეგ საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების მიერ შედგენილ იქნა დ.ძ–ძის განცხადებაში გამოვლენილი ნების თანმხვედრი დოკუმენტები, მათ შორის, განცხადება სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების განხორციელების შესახებ და საზოგადოების წესდების ახალი რედაქცია, რომლებშიც პირდაპირ იყო ასახული ის ფაქტი, რომ კასატორი გავიდა საზოგადოებიდან და პარტნიორთა შემადგენლობა განისაზღვრა მისი მონაწილეობის გარეშე.

92. იმავე დოკუმენტებში აისახა დ.ძ–ძის წილის გადანაწილებაც, ამდენად ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება ის ფაქტი, რომ საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორებისათვის ცნობილი იყო პარტნიორის პირად განცხადებაში გამოვლენილი ნება საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ. კერძოდ, ნიშანდობლივია საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების განცხადება, რომლითაც მათ მიმართეს სასამართლოს ცვლილებების განხორციელების შესახებ, მასში ისინი პირდაპირ მიუთითებენ, რომ დ.ძ–ძე გავიდა საზოგადოების პარტნიორობიდან, ხოლო აღნიშნულ განცხადებასთან ერთად დანარჩენმა პარტნიორებმა სასამართლოში წარადგინეს წესდების ახალი რედაქცია, რომელშიც იგი აღარ ფიგურირებდა პარტნიორის და საზოგადოებასთან რაიმე სხვა ნიშნით და.ვშირებული პირის სტატუსით, სასამართლომ კი, მიღებული დადგენილებით განახორციელა ცვლილებების რეგისტრაცია, რომლის მიხედვით, დ.ძ–ძე 1996 წლის 4 აპრილიდან აღარ წარმოადგენდა პარტნიორს. ის, რომ ზემოაღნიშნული განცხადება ცნობილი იყო საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორებისათვის, დასტურდება იმ უდავო გარემოებითაც, რომ იგი სანოტარო წესით დამოწმებულია 1996 წლის 3 აპრილს, ანუ იმ დღეს, როდესაც იმავე წესით და იმავე სანოტარო ბიუროში დამოწმებულ იქნა დანარჩენი სარეგისტრაციო დოკუმენტებიც – წესდების ახალი რედაქცია, პარტნიორთა განცხადება ცვლილებების რეგისტრაციის შესახებ და სხვა.

93. სამოქალქო კოდექსის 355-ე მუხლით ხელშეკრულებიდან გასვლა ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. ხოლო სკ-ის 399-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესით ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს შეუძლია, პატივსადები საფუძვლიდან გამომდინარე, უარი თქვას გრძელვადიან ვალდებულებით ურთიერთობაზე ხელშეკრულების მოშლისათვის დაწესებული ვადის დაუცველად.

ხელშეკრულებიდან (მათ შორის გრძელვადიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან) გასვლის წინაპირობებს ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი, როგორც აღმჭურველი ნორმა და აყალიბებს ამავე კოდექსის 352-ე მუხლით დადგენილი წესით ხელშეკრულებიდან გასვლისთვის აუცილებელ პოზიტიურ და ნეგატიურ პირობებს.

გასვლის გაცხადება წარმოადგენს ცალმხრივ მიღებასავალდებულო ნების გამოხატვას. ის არ საჭიროებს გარკვეული ფორმის დაცვას, მაშინაც კი, როდესაც ხელშეკრულების დადებისათვის კანონი სპეციალურ ფორმას ითვალისწინებს.

გასვლის გაცხადებისას საფუძვლის მითითება აუცილებელი არ არის... გასვლის გაცხადების გამოხმობა მისი მისვლის შემდეგ დაუშვებელია და ხელშეკრულების შენარჩუნებისათვის აუცილებელია მისი თავიდან დადება, მათ შორის ფორმის შესახებ დანაწესების თავიდან გათვალისწინება (სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი წიგნი III 319 320 გვ).

საკასაციო პალატის დასკვნით, დ.ძ–ძემ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით განსაზღვრული გრძელვადიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გასვლის შესაძლებლობა. ამასთან კასატორის მხრიდან გამოვლენილი ნების სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის კონტექსტში განხილვის ჭრილში, ნების გამოვლენის ობიექტური შინაარსის დადგენის შედეგად ვარკვევთ, რომ კასატორის მიზანს ერთმნიშვნელოვნად შპს „ა–ს“ პარტნიორობიდან გასვლა წარმოადგენდა, რაც განხორციელდა კიდეც.

კასატორი თავად წარმოადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლის ნების გამომხატველ სუბიექტს და ამავდროულად მრავალმხრივი გარიგებიდან გასვლის წინაპირობების კანონშესაბამისობა კასატორის მხრიდან შედავებული არ გახლავთ.

ასევე დავის საგანს არ წარმოადგენს დ.ძ–ძის წილის დანარჩენ პარტნიორებზე გადანაწილების შედეგად კასატორის მიერ კომპენსაციის მიღების საკითხიც და პალატა ზემომითითებული გარემოებების გამოკვლევას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 404-ე და 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის გათვალისწინებით მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს.

გასათვალისწინებელია ისიც, რომ საზოაგდოების უარი გასული პარტნიორის წილის კომპენსაციაზე, კერძოდ გვევლინება თუ არა დ.ძ–ძე იურიდიულ დოქტრინაში აღიარებულ „რესტიტუციის კრედიტორად“, საკუთრივ პარტნიორის გასვლის კანონშესაბამისობასთან და.ვშირებული არაა და ამ მიმართებით დ.ძ–ძის როგორც შპს „ა–ს“ პარტნიორობიდან გასული სუბიექტის წილის კომპენსაციის საკითხს განსახილველი დავის საგანთან შეხება არ გააჩნია.

94. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, და.ვშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

აღნიშნულ საკითხთან და.ვშირებულია ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება. რომელიც უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას.

მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით.

საკასაციო სასამართლოს დასკვნით, ნების გამოვლენის ნაწილია მხარის მიერ მისთვის გასაგებ ენაზე განცხადების ხელმოწერაც, რაც გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღებას უკავშირდება. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში ასევე პრეზუმირებულია, რომ დ.ძ–ძემ იცოდა, თუ რა ნებას ავლენდა, რა გადაწყვეტილებას ღებულობდა.

საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დ.ძ–ძის მიერ სასამართლოსთვის წარდგენილი განცხადება სხვა დოკუმენტებთან ერთობლიობაში წარმოადგენდა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების შეტანის საფუძველს.

აღნიშნული ადასტურებს, რომ კასატორის მიერ ცალმხრივად გამოვლენილი ნება (მიღებასავალდებულო ნების გამოვლენა) მიუვიდა მეორე მხარეს, რომელმაც თანხმობა გამოხატა სათანადო სამართლებრივი შედეგების განხორციელების სახით (შედგა სათანადო კრების ოქმი) ანუ გამოვლენილი ნება მიიღო.

შესაბამისად, ცალმხრივად გამოვლენილმა ნებამ შეიძინა ნამდვილი ძალა, რომელსაც დაეთანხმნენ საზოგადოების სხვა პარტნიორებიც შემხვედრი ნების გამოვლენით და მიიღეს გადაწყვეტილება დ.ძ–ძის საგზოგადოებიდან გასვლის შესახებ, რაც აისახა შპს „ა–ს“ წესდების ახალ რედაქციაში და სასამართლო დადგენილების საფუძველზე სამეწარმეო რეესტრში შეცვლილ მონაცემებში.

95. დასკვნის სახით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე, 355-ე, 399-ე, 405-ე ასევე მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) 46-ე მუხლის შინაარსზე, რომლებიც პალატის მოსაზრებით მოთხოვნის დამფუძნებელ და დამხმარე ნორმებად გვევლინებიან. მათი როგორც ძირითადი იურიდიული მექანიზმის სისტემური, ლოგიკური და შინაარსობრივი ანალიზის შედეგად ყალიბდება დასკვნა, რომ დ.ძ–ძის მხრიდან საზოგადოებიდან გასვლის მკაფიო ნების გამოვლენის პირობებში, 1996 წლის 15 მარტის #2-ე პარტნიორთა კრების ოქმის სანოტარო წესით დამოწმებაზე უარი ამავე დოკუმენტის იურიდიული შედეგის გამაქარწყლებელ გარემოებად ვერ განიხილება და სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში კასატორის საკუთარი ნებით საზოგადოებიდან გასვლას ადასტურებს.

96. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე (2) მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

97. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში კასატორის მიერ გასაჩივრებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 აპრილის განჩინება თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 23 მარტის განჩინების უცვლად დატოვების შესახებ და თავად 2016 წლის 23 მარტის განჩინება 2010 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის წარმოების განახლების შესახებ.

98. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 414-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, კერძო საჩივრის შეტანა შეიძლება სასამართლოს მიერ გამოტანილ განჩინებებზე, მხოლოდ ამ კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

დასახელებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მხარეს საპროცესო კანონმდებლობა ანიჭებს უფლებას კერძო საჩივრის შეტანის გზით გაასაჩივროს ის განჩინებები, რომელთა მიმართაც კანონმდებელი პირდაპირ ითვალისწინებს კერძო საჩივრის შეტანას. სსიკ-ს 419-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კერძო საჩივრის თაობაზე განჩინება გამოაქვს ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად კი, ზემდგომი სასამართლოს განჩინება კერძო საჩივრის თაობაზე არ საჩივრდება.

99. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლით დადგენილია კერძო საჩივრის თაობაზე ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილი განჩინების სავალდებულო ძალა, რაც ნიშნავს კერძო საჩივრის განხილვის საგანზე საქმის წარმოების დასრულებასა და შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანას, აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა მართებულად არ მიიჩნევს, მოახდინოს იმ სასამართლო აქტის გადასინჯვა, რომელიც საბოლოოა და არ საჩივრდება. ამდენად, აღნიშნული განჩინების კანონიერება საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი ვერ გახდება, რადგან სააპელაციო სასამართლომ მხარის მოთხოვნა უკვე განიხილა კერძო საჩივარზე მსჯელობის ფარგლებში.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოა კერძო საჩივრის განხილვაზე უფლებამოსილი ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო, ხოლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დანაწესით, ზემდგომი სასამართლოს განჩინება კერძო საჩივრის თაობაზე არ საჩივრდება.

გარდა აღნიშნულისა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებული პროცესუალურ-სამართლებრივი შეფასება მისცეს საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებაში გადმოცემულ ფაქტებს და სწორი გადაწყვეტილება მიიღეს.

100. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს თან ერთვის სტენოგრამა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატთან გასაუბრების შესახებ „26“ ფურცლად და დანართი „კორუფციის რისკები კონკრეტულ საქმეებში“ 3 ფურცლად.

101. მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება. (იხ. სუსგ ას-1217-2018, 13/12/2018წ)

102. სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან და.ვშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ასევე, სუსგ №ას-1191-1133-2014, 14 მაისი, 2015 წელი).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან. ამიტომაც საკასაციო პალატა შეფასების გარეშე ტოვებს კასატორის მიერ წარმოდგენილ ახალ მტკიცებულებებს.

103. ფაქტების დამტკიცების პროცესი საკმაოდ დეტალურად რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით, კერძოდ, განსაზღვრულია მტკიცების საშუალებათა (მტკიცებულებათა) წრე, რომლებიც შეიძლება გამოიყენოს სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად ასევე ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობა და განკუთვნადობა. განკუთვნადია მხოლოდ ისეთი ხასიათის მტკიცებულება, რომელიც მიმართულია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ გარემოების დადასტურებისკენ.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლო მტკიცება წარმოადგენს სასამართლოსა და მხარეთა საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა.

შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება–გამართლების მიზნით.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სტენოგრამა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატთან გასაუბრების შესახებ და დანართი „კორუფციის რისკები კონკრეტულ საქმეებში“ სასამართლო შემეცნების თვალსაზრისით ხარისხობრივად არარელევანტური, არაგანკუთვნადი მტკიცებულებებია და მათი მიღება ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ზემოაღწერილი მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული დოკუმენტები "29" ფურცლად. (ტ. VIII, ს.ფ. 271-299).

104. რაც შეეხება კასატორის მიერ გადახდილ ბაჟს, ვინაიდან დავა მის სასარგებლოდ არ დასრულებულა, არ არსებობს ამ თანხის მხარეთა შორის განაწილების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლით განსაზღვრული წინაპირობა და ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის თანახმად, ეს თანხა უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 257.1-ე, 264.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დაადგინა:

1. დ.ძ–ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 5 ნოემბრის განჩინება;

3. დ.ძ–ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული სტენოგრამა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატთან გასაუბრების შესახებ „26“ ფურცლად და დანართი „კორუფციის რისკები კონკრეტულ საქმეებში“ 3 ფურცლად. (ტ. VIII, ს.ფ. 271-299)

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვლადიმერ კა.ბაძე

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე