№ას-425-425-2018 18 თებერვალი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „ჯ-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. ს-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ავტომანქანის მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ. ს-ემ (შემდეგში - მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა შპს „ჯ-ის“ (შემდეგში - კასატორი ან მოპასუხე) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა ნაწილობრივ ბათილად იქნეს ცნობილი მხარეთა შორის 2015 წლის 21 აპრილის #283 ხელშეკრულება, კერძოდ, ავტომანქანის (სანომრე ნიშანი - Z....., მარკა-მოდელი - ჰ.... ვ...., ფერი - რუხი 1/8, გამოშვების წელი - 2008, საიდენტიფიკაციო ნომერი - K..... (შემდეგში - სადავო ავტომანაქანა ან სადავო მოძრავი ნივთი) მოპასუხის სასარგებლოდ საკუთრების უფლებით აღრიცხვასთან დაკავშირებით და ავტომანქანის მესაკუთრედ ცნობილი იქნეს მოსარჩელე.

2. სარჩელში მითითებულია, რომ 2015 წლის 21 აპრილს მხარეებს შორის დადებული იქნა სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზედაც მოპასუხე მხარემ გადასცა მოსარჩელე მხარეს 8600 აშშ დოლარი. მხარეთა შეთანხმებით უნდა მომხდარიყო გირავნობის ხელშეკრულების დარეგისტრირება მომსახურების სააგენტოში, თუმცა, გირავნობის ხელშეკრულების ნაცვლად, მომსახურების სააგენტოში მოხდა სადავო ავტომანქანის მოპასუხის საკუთრებაში აღრიცხვა. მხარეებს შორის არსებულ #283 ხელშეკრულებაშივე ჩაიწერა, რომ სესხის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული იქნებოდა ავტომანქანა და აღნიშნული ავტომანქანა გაფორმდებოდა მოპასუხე მხარის სახელზე. მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით, აღნიშნულით დაიფარა თავად გირავნობა, რაც წარმოადგენს ბათილ გარიგებას.

3. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს მოპასუხემ სესხის სახით გადასცა 8600 აშშ დოლარი, ყოველთვიურად 5%-ის სარგებლით. ე.ი. ყოველთვიურად გადასახდელი ჰქონდა 430 აშშ დოლარი. ამჟამად, მოსარჩელის დავალიანება შეადგენს ძირითად თანხას 8600 აშშ დოლარს, პროცენტს 1124 აშშ დოლარს და ჯარიმას 412 აშშ დოლარს. შესაგებელში აღნიშნულია, რომ 2015 წლის 21 აპრილის ხელშეკრულებაში მხარეები ამ ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ. მოსარჩელე აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე წავიდა მომსახურების სააგენტოში და მოპასუხის სახელზე გადააფორმა ავტომანქანა, რომელიც იყო სესხის უზრუნველყოფის საშუალება.

4. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

6. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით: გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი მხარეთა შორის 2015 წლის 21 აპრილს დადებული N283 სესხის ხელშეკრულების 1.3. პუნქტი (რომლითაც მსესხებლის ვალდებულებათა სრულად შესრულების უზრუნველსაყოფად მესაკუთრე აფორმებდა თავის კუთვნილ მოძრავ ქონებას გამსესხებლის სახელზე); სადავო ავტომანქანა აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებად და მასზე მოპასუხის სასარგებლოდ განხორციელდა გირავნობის რეგისტრაცია.

7. 2015 წლის 21 აპრილს, მხარეებს შორის გაფორმებულია №....სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოპასუხემ მოსარჩელეს გადასცა 8600 აშშ დოლარი (ს.ფ. 14).

8. მხარეთა შორის გაფორმებული №.... სესხის ხელშეკრულების 1.3 პუნქტის თანახმად, ვალდებულების სრულად შესრულების უზრუნველსაყოფად მესაკუთრე აფორმებს თავის კუთვნილ მოძრავ ქონებას გამსესხებლის სახელზე.

9. შპს ,,ა.ი“-ს 24.10.2016 წლის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, სადავო ავტომანქანის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 25000 ლარს;

10. უარყოფილი იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ სახეზეა მხარეთა შორის ლიზინგის ხელშეკრულება. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მხარეებს შორის სახეზეა სესხის ხელშეკრულება, რომელიც უზრუნველყოფილი იქნა რეგისტრირებული გირავნობით.

11. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის თანახმად, საქართველოს საერთო სასამართლოები სამოქალაქო საქმეებს განიხილავენ ამ კოდექსით დადგენილი წესების მიხედვით. სამოქალაქო საქმეების წარმოება ხორციელდება საპროცესო კანონმდებლობით, რომლებიც მოქმედებს საქმის განხილვის, ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების ან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების დროს; მავე კოდექსის 3092 -ე და 3096 -ე 3097 -ე მუხლების თანახმად, ლიზინგის საგნის გამცემის მფლობელობაში ლიზინგის საგნის დაბრუნების თაობაზე საქმე განიხილება გამარტივებული წესით, რა დროსა,ც განცხადების დაკმაყოფილების თაობაზე მიღებული ბრძანება ექვემდებარება დაუყოვნებლივ აღსრულებას, თუმცა შეიძლება კერძო საჩივრით მისი გასაჩივრება. ამასთან, ეს ვერ შეაჩერებს ბრძანების აღსრულებას.

12. სააპელაციო პალატის აზრით, 2015 წლის 21 აპრილს, მხარეებს შორის გაფორმებული იქნა სესხის ხელშეკრულება (ს.ფ. 14-16), რომელიც უზრუნველყოფილია რეგისტრირებული გირავნობით. (იხ. ს.ფ. 17). კერძოდ ამ სესხის უზრუნველყოფის მიზნით მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მანქანა გადავიდა მოპასუხის საკუთრებაში.

13. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ამ ნორმის შესაბამისად, 2015 წლის 21 აპრილს, ხელშეკრულებაში გამოხატული ნებაც სასამართლომ სწორედ, გონივრული განსჯის შედეგად უნდა შეამოწმოს.

14. სსკ-ის 576-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ლიზინგის ხელშეკრულებით ლიზინგის გამცემი ვალდებულია ლიზინგის მიმღებს სარგებლობაში გადასცეს განსაზღვრული ქონება ხელშეკრულებით დათქმული ვადით, ამ ქონების შესყიდვის უფლებით ან ასეთი უფლების გარეშე, ხოლო ლიზინგის მიმღები ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური დადგენილი პერიოდულობით, იმ პირობით, რომ: ა) ლიზინგის მიმღები განსაზღვრავს ქონებას და ირჩევს მიმწოდებელს, რომლისგანაც ხდება ქონების შესყიდვა ან მისი სხვაგვარად მიღება; ბ) ლიზინგის გამცემი ქონებას იძენს ლიზინგით გასაცემად და მიმწოდებლისთვის ეს ფაქტი ცნობილია. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ ნორმიდან ჩანს, რომ ლიზინგის ხელშეკრულება, შინაარსობრივად, შერეული ხელშეკრულებაა. იგი თავისთავში მოიცავს შუამავლობას, ნარდობას, ქირავნობასა და ნასყიდობას. ამ ხელშეკრულების საფუძველზე, ლიზინგის მიმღები ირჩევს ქონებას, რომლის ლიზინგით აღებაც სურს და, ასევე - მიმწოდებელს, რომლისგანაც ქონება უნდა მიიღოს. ამის შემდეგ, ლიზინგის გამცემი მიმწოდებლისაგან იძენს ამ ქონებას. შეძენილ ქონებას ლიზინგის გამცემი სარგებლობაში გადასცემს ლიზინგის მიმღებს. ლიზინგის მიმღები ქონებით სარგებლობისათვის იხდის საზღაურს, ქირას. ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, კი ლიზინგის მიმღებს, შესაძლებელია, ჰქონდეს ქონების შეძენის უფლებაც.

15. ამრიგად, ლიზინგის ხელშეკრულების საგანი არის ქონება, ჩვეულებრივ - ნივთი და ლიზინგის მიმღების ძირითადი ინტერესი ამ ქონებით სარგებლობა და სარგებლობისათვის ქირის გადახდაა. სწორედ, ამიტომ, ზოგიერთ ქვეყანაში ამ ხელშეკრულებას “ფინანსური ლიზინგის” ხელშეკრულებას უწოდებენ, რითაც ლიზინგსა და ქირავნობას შორის განსხვავებას უსვამენ ხაზს. აღსანიშნავია, რომ სსკ-ის თავდაპირველი რედაქციის 580-ე მუხლის თანახმადაც, ლიზინგის ხელშეკრულების მოსაწესრიგებლად ქირავნობის ხელშეკრულების წესები გამოიყენებოდა. ლიზინგის ხელშეკრულების ამ თავისებურების გამო, იგი, ჩვეულებრივ, ხანგრძლივი, უმეტეს შემთხვევაში, ნივთის ექსპლუატაციის ვადით იდება. ამისგან განსხვავებით, სსკ-ის 623-ე მუხლის მიხედვით, სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. ეს ნიშნავს, რომ სესხის ხელშეკრულების საგანი ფული ან სხვა გვაროვნული ნივთია. ამ ხელშეკრულებით გამსესხებელი მსესხებელს ნივთს გადასცემს საკუთრებაში და მსესხებელმა მას იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი უნდა დაუბრუნოს. სესხი, ჩვეულებრივ, სასყიდლიანია და მას საპროცენტო სარგებელი ერიცხება. მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებიდან და მხარეთა ახსნა-განმარტებებიდან დგინდება, რომ 2015 წლის 21 აპრილს, მხარეებს შორის გაფორმებული №--- ხელშეკრულების მიზანს წარმოადგენდა ერთი მხარის მიერ სარგებლიანი სესხის გაცემა, მეორე მხარის მიერ კი-სესხის სახით თანხის მიღება, ხოლო მოპასუხის მიერ მოსარჩელეზე სესხის სახით გაცემული 8600 აშშ დოლარის უზრუნველყოფა უნდა განხორციელებულიყო მოძრავი ნივთით (განსახილველ შემთხვევაში ა/მანქანით). აღნიშმნული №--- სესხის ხელშეკრულების 1.3. პუნქტის თანახმად, ,,მსესხებლის ვალდებულებათა სრულად შესრულების უზრუნველსაყოფად მესაკუთრე აფორმებდა თავის კუთვნილ მოძრავ ქონებას გამსესხებლის სახელზე...” პალატამ აღნიშნა, რომ სესხის ხელშეკრულების აღნიშნული პირობა ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, სსკ 54-ე მუხლის თანახმად, კერძოდ ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. მითითებული ნორმის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ კანონმდებელი გარიგების დადებისათვის ადგენს გარკვეულ წესებს, რომელთა დარღვევას შედეგად გარიგების ბათილად ცნობა მოჰყვება. სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. სსკ-ის 56–ე მუხლის მე–2 ნაწილის თანახმად, სახეზეა თვალთმაქცური გარიგება, როდესაც გარიგება იდება მოსაჩვენებლად, იმ მიზნით, რომ მისით სხვა გარიგება დაიფაროს. სსკ 62-ე მუხლის თანახმად, გარიგების ნაწილის ბათილობა არ იწვევს მისი სხვა ნაწილების ბათილობას, თუ სავარაუდოა, რომ გარიგება დაიდებოდა მისი ბათილი ნაწილის გარეშეც. პალატის აზრით, ზემოთ აღნიშნული 1.3. პუნქტის ჩანაწერით, დაიფარა მხარეთა ნამდვილი ნება სესხის უზრუნველსაყოფად რეგისტრირებული გირავნობის თაობზე, შესაბამისად, ბათილი გარიგების ადგილი უნდა დაიკავოს იმ გარიგებამ, რომელიც სინამდვილეში მხარეებს შორის იყო - სესხისა და რეგისტრირებული გირავნობის ხელშეკრულებამ.

16. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება, რომლის შინაარსიც რეალურად არის სწორედ სესხი და რეგისტრირებული გირავნობა. მხარეები ერთმანეთში შეთახმებული არიან გარიგების ყველა არსებით პირობაზე.

17. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) სსკ 254-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მოვალის ან მესამე პირის მოძრავი ნივთი ან/და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომლის სხვა პირთათვის გადაცემა დასაშვებია, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს როგორც ფულადი, ისე არაფულადი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად, ისე, რომ კრედიტორი (მოგირავნე) იძენს უფლებას, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა დაგირავებული ქონების (გირავნობის საგნის) რეალიზაციით ან მხარეთა შეთანხმებით – მისი საკუთრებაში მიღებით მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში. გირავნობის უფლება შესაძლებელია გავრცელდეს როგორც ნივთზე ან მის ნაწილზე, ნივთთა ერთობლიობაზე ან მათ ნაწილზე ან/და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე, ისე მთელ მოძრავ ქონებაზე. სსკ 256-ე მუხლის თანახმად, გირავნობა უზრუნველყოფს მოთხოვნასა და მასთან დაკავშირებულ სხვა დამატებით უფლებებს (მათ შორის, პროცენტსა და პირგასამტეხლოს), აგრეთვე ქონების მოვლა-შენახვის, სასამართლოსა და რეალიზაციის ხარჯებს, თუ კანონით ან მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; ამავე კოდესქის 258-ე მუხლის თანახმად, რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობისათვის აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული გირავნობის უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში (გარდა ამ მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა). ამ შემთხვევაში მოძრავი ნივთის მოგირავნის მფლობელობაში გადაცემა სავალდებულო არ არის.

18. განსახილველ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2015 წლის 21 აპრილის №--- სესხის ხელშეკრულების 1.3. პუნქტი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი და სადავო ავტომანქანა უნდა აღირიცხოს მოსარჩელის საკუთრებად და მასზე მოპასუხის სასარგებლოდ უნდა განხორციელდეს გირავნობის რეგისტრაცია.

19. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ და მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

20. საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

21. კასატორი მიიჩნევს, რომ მხარეთა შეთანხმება კანონს არ ეწინააღმდეგება და არ არსებობს მისი ბათილობის სამართლებრივი საფუძველი. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 319 და 254-ე მუხლი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2019 წლის 27 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად.

23. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, ასევე, მტკიცებულებების შეჯერებისა და გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის არსებითად განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

24. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება).

25. ვიდრე დადგენილი გარემოებების სამართლის ნორმებთან სუბსუმირებას შეუდგებოდეს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს სამართალწარმოების ფუნდამენტურ პრინციპებზე: მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა, გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან.

26. საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა სადავო გარემოებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ მოთხოვნა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში არ არის ფორმალურად გამართული, იგი არ შეიცავს დამაჯერებელ, ლოგიკურ დასაბუთებას იმ ფაქტების თაობაზე, რომლებსაც ემყარება მხარის მოთხოვნა. საკასაციო სასამართლო შეზღუდულია პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპის დასრულების დროისათვის წარდგენილი ფაქტებისა და მტკიცებულებების კვლევით, რამდენადაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტების თანახმად, სარჩელში უნდა აღინიშნოს კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს; მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ამავე კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული.

27. სასამართლო ნეიტრალიტეტის პრინციპიდან გამომდინარე, ვერ უზრუნველყოფს მხარისათვის იურიდიული დახმარების გაწევას, რაც თანაბრობას დაარღვევს და სამართალწარმოებას მიკერძოებულს გახდის. ევროკონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით „მიუკერძოებლობის“ მოთხოვნა ორი ასპექტისაგან შედგება. პირველი, სასამართლო სუბიექტურად თავისუფალი უნდა იყოს პიროვნული ზრახვებისა და მიდრეკილებებისაგან. მეორე, იგი ასევე მიუკერძოებელი უნდა იყოს ობიექტური თვალსაზრისით, ანუ მან უნდა უზრუნველყოს საკმარისი გარანტიები ამ თვალსაზრისით ნებისმიერი კანონიერი ეჭვის გამოსარიცხად (იხ. გოტრინი და სხვები საფრანგეთის წინააღმდეგ, 1998 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება, Reports of Judgments and Decisions 1998-III, გვ. 10-0- 31, §58; მორისი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, №38784/97, §58, ECHR 2002-I). რაც შეეხება სუბიექტურობას, მოსამართლე პიროვნულად მიუკერძოებლად უნდა იქნას მიჩნეული, ვიდრე ამის საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება (იხ. ჰაუსშიდტი დანიის წინააღმდეგ, 1989 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება, სერია A №154, გვ. 21, §47; დაკტარასი ლიტვის წინააღმდეგ, №42095/98, §30, ECHR 2000-X). სამართლიანი სასამართლოს კონცეფცია თავის თავში, მოიცავს სასამართლოს მხრიდან მხარისათვის საკუთარი პოზიციის დაცვის მოსამზადებლად ადეკვატური დროის განსაზღვრას და დაცვის მომზადების შესაძლებლობის მიცემას (იხ. Case If Galstyan v, Armenia, საჩივარი no26986/0-), რაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით განსახილველ შემთხვევაში, როგორც პირველ, აგრეთვე მეორე კასატორთან მიმართებით უზრუნველყოფილ იქნა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო, როგორც აღინიშნა, სადავო ფაქტებს შეაფასებს საპროცესო წესების დაცვით მიღებული განმარტებების ფარგლებში.

28. საკასაციო სასამართლო კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიების გაცნობის შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მიერ მატერიალური ნორმების არასწორ გამოყენებას ( იხ. საკასაციო საჩივარი, ს.ფ.179).

29. საკასაციო პალატა კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ გირავნობის ცნება მოცემულია სსკ-ის 254 I-ელ მუხლში, რომლის თანახმადაც, მოვალის ან მესამე პირის მოძრავი ნივთი ან/და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომლის გადაცემაც სხვა პირისათვის დასაშვებია, შეიძლება გამოყენებული იქნეს როგორც ფულადი, ისე არაფულადი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად ისე, რომ კრედიტორი (მოგირავნე) იძენს უფლებას, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა დაგირავებული ქონების (გირავნობის საგნის) რეალიზაციით ან მხარეთა შეთანხმებით - მის საკუთრებაში მიღებით მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში. (იხ.დამატებით: ლ.ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, თბილისი, 2012, გვ.121 და შემდგ., ბ.ზოიძე, სანივთო სამართალი, თბილისი, 200-, გვ.283 და შემდგ., გ.რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, მუხლი 254, ველი 1, თბილისი, 2018).

30. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გირავნობა წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის აქცესორულ საშუალებას. იგი მთლიანად არის დამოკიდებული უზრუნველყოფილ მოთხოვნაზე და მის გარეშე არ არსებობს. გირავნობის შემთხვევაში ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას მოვალის მხრიდან უზრუნველყოფს მოძრავი ნივთი ან არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. მოძრავია ყველა ნივთი, რომელიც არ მიეკუთვნება სსკ-ის 149-ე მუხლით გათვალისწინებულ უძრავ ნივთებს. თუმცა, ყველა მოძრავი ნივთი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, როგორც გირავნობის საგანი (მაგალითად, პასპორტი, მართვის მოწმობა, სტუდენტის ბილეთი და ა.შ.). დაგირავება დაიშვება მხოლოდ ისეთი მოძრავი ნივთების, რომელთა გადაცემაც შეიძლება სხვა პირისათვის. რაც შეეხება არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეებს, სსკ-ის 152-ე მუხლის თანახმად, არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე არის ის მოთხოვნები და უფლებები, რომლებიც შეიძლება გადაეცეს სხვა პირებს, ან გამიზნულია საიმისოდ, რომ მათ მფლობელს შეექმნას მატერიალური სარგებელი, ანდა მიენიჭოს უფლება მოსთხოვოს სხვა პირებს რამე. მაშასადამე, დაიშვება არა ნებისმიერი მოთხოვნის ან უფლების დაგირავება, არამედ მხოლოდ ქონებრივი ხასიათის, გადაცემადი და გასხვისებადი უფლების ან მოთხოვნისა. გირავნობის საგანი შეიძლება იყოს ფასიანი ქაღალდებიც. (იხ.დამატებით: გ.რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, მუხლი 254, ველი 12, 13, 23, თბილისი, 2018).

31. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს კანონმდებლობა განასხვავებს გირავნობის რამდენიმე სახეს: სახელშეკრულებო გირავნობა; კანონისმიერი გირავნობა; მფლობელობითი გირავნობა; რეგისტრირებული გირავნობა. განსხვავებების მიუხედავად, გირავნობის ყველა ნაირსახეობას აქვს ერთი საერთო: ისინი წარმოადგენენ უზრუნველყოფის აქცესორულ საშუალებას ცალკეულ მოძრავ ნივთებზე თუ უფლებებზე.

32. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ რეგისტრირებული გირავნობა, როგორც დამგირავებლისათვის, ისე მოგირავნესათვის, გაცილებით უფრო მოსახერხებელია, ვიდრე მფლობელობითი გირავნობა. რეგისტრირებული გირავნობა უზრუნველყოფს დამგირავებლისათვის მფლობელობის შენარჩუნებას, რაც თავის მხრივ, უზრუნველყოფს საგნის რამდენჯერმე დაგირავების შესაძლებლობას (სსკ-ის 267-ე მუხლი), განსხვავებით მფლობელობითი გირავნობისაგან. გარდა ამისა, არამატერიალური ქონებრივი სიკეთის (მოთხოვნა, უფლება, წილი სამეწარმეო საზოგადოებაში) დაგირავება მხოლოდ რეგისტრირებული გირავნობის ფორმით (სსკ-ის 259-ე მუხლი) არის შესაძლებელი, ისევე როგორც სამომავლო ქონების (სსკ-ის 254 V-ე მუხლი). (შდრ.გ.რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, მუხლი 254, ველი 13, 23, გვერდი 327, 331, თბილისი, 2018). მფლობელობითი გირავნობისაგან განსხვავებით, რეგისტრირებული გირავნობის შემთხვევაში, შესაძლებელია მოგირავნის დაკმაყოფილება გირავნობის საგანზე საკუთრების მოპოვებით (სსკ-ის 260¹-ე მუხლი). რეგისტრირებული გირავნობა თავის მხრივ მოგირავნეს იცავს, დამგირავებლის მიერ გირავნობის საგნის მესამე პირზე დაუტვირთავად გასხვისების რისკისაგან.

33. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამართალი არის მართლწესრიგისა და სამართლიანობის ხელოვნება (“Ius est ars boni et aequi”, იხ. Corpus Juris Civilis, დიგესტები,1.1.) სამართალმა უნდა უზრუნველყოს სადავო საკითხის სამართლიანად გადაწყვეტა. ეს მიზანი გათვალისწინებული უნდა იქნეს კანონის ინტერპრეტაციისა და განვრცობის პროცესში.

34. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკანონმდებლო მოწესრიგებას საფუძვლად უდევს კონკრეტული სოციალური პროცესების მართვის სამართლებრივ-პოლიტიკური მოდელი ანუ, როდესაც კანონმდებელი განსაზღვრულ ქცევას სავალდებულოდ ადგენს, ამით მას სურს განსაზღვრული მიზნების მიღწევა. ასეთ შემთხვევაში, კანონმდებლს მინიჭებული აქვს უფლებამოსილებები, ერთი მხრივ, დასახული მიზნის მიღწევასთან, ხოლო მეორე მხრივ, ამ მიზნის მისაღწევად გამოსაყენებელი სამართლებრივი საშუალებების მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით. კანონის ინტერპრეტაცია უნდა ემსახურებოდეს ამ კანონის მიზანს. კანონის ცალკეული დებულებები გააზრებული უნდა იქნას სხვადასხვა დებულებათა ურთიერთდამოკიდებულებაში. კანონის ინტერპრეტაცია მთლიანობაში წარმოადგენს არგუმენტების შერჩევისა და გადაწყვეტილებების მიღების პროცესს, რომელიც ხშირად სხვადასხვა, ერთმანეთთან კონკურენციაში მყოფ მიზნებზე არის ორიენტირებული და, როგორც წესი, ეძებს კომპრომისს სხვადასხვა ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესებს შორის, რომელიც სამართლიანია. ასეთი თვალსაზრისები აისახებიან გადაწყვეტილებათა ანალიზის ზოგად სქემებში, რომლებიც, ასევე, გამოყენებული უნდა იქნას საკანონმდებლო ხარვეზის შევსების პროცესესშიც. სამართალი უნდა ემსახურებოდეს მიზნების განხორციელებას, ე.ი. განსაზღვრული სიკეთეების მოპოვებას ან შენარჩუნებას და ამ სიკეთეებზე ორიენტირებული ინტერესების დაკმაყოფილებას. ამისათვის საჭიროა, წინასწარ შეიქმნას შეძლებისდაგვარად ფართო წარმოდგენა იმ სიკეთეებზე, რომლებზეც გადაწყვეტილებამ, ერთი მხრივ, პოზიტიურად, ხოლო, მეორე მხრივ, ნეგატიურად შეიძლება იმოქმედოს. ამ ზემოქმედების „სასურველი“ და „არასასურველი“ შედეგი ყოველი დაცული სიკეთისათვის ცალ-ცალკე დგინდება. გარკვეულ როლს თამაშობს ის ღირებულება, რომელიც კონკრეტულ სიკეთეს დაცვის ქვეშ მყოფ სხვა სიკეთეებთან შედარებით გააჩნია. გადაწყვეტილების განსაზღვრული ალტერნატივა აერთიანებს სავარაუდო შედეგის პოზიტიურ და ნეგატიურ ნაწილებს. გადაწყვეტილებათა ალტერნატივების შედარება კი შეიძლება მანამ, ვიდრე არ მივიღებთ ოპტიმალურ და სამართლიან კომპრომისს ზიანსა და სარგებელს შორის. მინიმალური მიზანია, რომ პოზიტიური ელემენტები ნეგატიურს სჭარბობდეს („თანაზომიერების“ პრინციპი). სამართლებრივი გადაწყვეტილებები დამოკიდებულია კონკრეტულ სიტუაციებზე, რადგან განსხვავებულ, თუნდაც ტიპიურ სიტუაციებში, მიზნები და მათთან დაკავშირებული ინტერესები სხვადასხვა მოცულობითა და კონსტელაციაში გარკვეულ როლს თამაშობენ. (იხ. დამატებით: რაინჰოლდ ციპელიუსი, იურიდიული მეთოდების მოძღვრება, 10-ე გადამუშავებული გამოცემა,GIZ 2009, გვ.73-74).

35. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამართლიანობის მიღწევის გარდა, სამართლის ამოცანაა, უზრუნველყოს სამართლებრივი უსაფრთხოება და ინტერესთა ოპტიმალური და მიზანშეწონილი დაკმაყოფილება. ყოველივე ეს მიზანი გათვალისწინებულ უნდა იქნას კანონის ინტერპრეტაციისა და განვრცობის პროცესში. კანონის ინტერპრეტაციის მიზნის მისაღწევად ანუ კანონის აზრის გასაგებად, გამოიყენება განმარტების გრამატიკული, ლოგიკური, ისტორიული და სისტემური ხერხები. „სისტემური“ ინტერპრეტაციის მიზანია, რომ ცალკეული სამართლებრივი თვალსაზრისები სამართლებრივი სისტემის ერთიან კონტექსტში იქნეს განხილული.

36. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონის ინტერპრეტაცია სამართლიან მოწესრიგებასა და ოპტიმალურ დაკმაყოფილებას უნდა იწვევდეს. კანონის ინტერპრეტაცია არ ნიშნავს მხოლოდ სიტყვების მიღმა მდგომი აზრის ახსნას, არამედ იგი ნიშნავს სხვადასხვა მნიშვნელობებიდან ყველაზე სწორი და გადამწყვეტი მნიშვნელობის შერჩევას. „ინტერპრეტაციას აქვს მსჯელობითი ხასიათი, როდესაც არგუმენტებისა და კონტრარგუმენტების წარმოდგენა ხდება, რომელთაგან უკეთეს მოტივაციას უპირატესი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს. გარდა ამისა, კანონის ინტერპრეტაცია უნდა იცავდეს „სამართლის ერთიანობის“ პრინციპს, ე.ი. ინტერპრეტაციის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება არ უნდა მოდიოდეს წინააღმდეგობაში სამართლის სხვა ნორმებთან. სამართლის ნორმა ისე უნდა იქნეს ინტერპრეტირებული, რომ იგი ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე ლოგიკურად თავსებადი იყოს უფრო მაღალი ან იგივე რანგის ნორმათა კონტექსტში. მკაცრი გაგებით, ყოველი საინტერპრეტაციო ნორმის ზღვარი არის „სიტყვის შესაძლო მნიშვნელობა“. თუ სამართლიანი თანაბარი მოპყრობის მიზნით საჭიროა ამ წესიდან გადახვევა, ეს შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ კანონის განვრცობითი ან „სამართლის განვითარების“ საფუძველზე. სარგებლიანობის სამართლებრივი გადაწყვეტილებები დამოკიდებულია კონკრეტულ სიტუაციებზე, რადგან განსხვავებულ, თუნდაც ტიპიურ სიტუაციებში, მიზნები და მათთან დაკავშირებული ინტერესები სხვადასხვა მოცულობითა და კონსტელაციაში გარკვეულ როლს თამაშობენ.

37. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ რეგისტრირებული გირავნობის დროს გირავნობის საგანი რჩება დამგირავებლის მფლობელობაში, მაგრამ კრედიტორის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად ამ ნივთის (თუ უფლების) დატვირთვა გირავნობით ფორმდება მარეგისტრირებელ ორგანოში ( საჯარო რეესტრი ან შსს მომსახურების სააგენტო) რეგისტრაციით. განსხვავებით მფლობელობითი გირავნობისაგან, სსკ-ის 258-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, რეგისტრირებული გირავნობის ნამდვილობისათვის აუცილებელია მხარეთა წერილობითი შეთანხმება და გირავნობის უფლების რეგისტრაცია მარეგისტრირებელ ორგანოში - საჯარო რეესტრში ან მომსახურების სააგენტოში. მოგირავნეზე ნივთის გადაცემა კი არ არის სავალდებულო. (შდრ. ლ.ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, თბილისი, 2012, გვ. 122-124; 138., გ.რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, მუხლი 254, ველი 6, მუხლი 255, ველი 3, თბილისი, 2018).

38. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნორმის შინაარსის გარკვევა იწყება გრამატიკული განმარტებით. გრამატიკული განმარტებისას ნორმის შინაარსის დადგენა ხდება სიტყვათა მნიშვნელობისა და გრამატიკული წესების მიხედვით. კანონის ტექსტში გამოყენებულ სიტყვას შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა მნიშვნელობა. სიტყვის მნიშვნელობა შეიძლება გაირკვეს არა იზოლირებულად, არამედ ტექსტთან კავშირში( კონტექსტში). გრამატიკული განმარტება არკვევს არა ერთმანეთისაგან იზოლირებული სიტყვების, არამედ მთლიანად წინადადებების მნიშვნელობას. გრამატიკული განმარტება, ასევე ითვალისწინებს სიტყვათა შორის ლოგიკურ კავშირს და მთლიანად წინადადების ლოგიკურ სტრუქტურას. გრამატიკული განმარტების დროს, ასევე გასათვალისწინებელია სასვენი ნიშნების განლაგება, ვინაიდან იმისდა მიხედვით, თუ რა ადგილზეა დასმული წერტილი, მძიმე, ორი წერტილი, ტირე და სხვა, შეიძლება სხვადასხვანაირად იქნეს გაგებული ნორმის შინაარსი.

39. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ განმარტების გრამატიკული მეთოდის მეშვეობით ხდება კანონის ნორმის, მისი ცალკეული წინადადების გამოკვლევა გამოყენებული სიტყვების მნიშვნელობის, სიტყვათა წყობისა და გრამატიკის ზოგადი წესების მიხედვით. ამ დროს მხედველობაში მიიღება როგორც ცალკეული სიტყვისა თუ ფრაზის ზოგადი (ენობრივი) გამოყენება, ისე იურიდიული, უპირატესად შესაბამის კანონში მინიჭებული მნიშვნელობა. ( იხ.დამატებით: დ.კერესელიძე, კერძო სამართლოს უზოგადესი სისტემური ცნებები, თბილისი, 2009, გვ. 66.).

40. გრამატიკული განმარტების მეთოდის გამოყენების შედეგად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სსკ-ის 258 I-ე მუხლის დანაწესით, ადგილი აქვს კუმულაციას და არა ალტერნატივას, ანუ რეგისტრირებული გირავნობის ნამდვილობისათვის (მოგირავნის მოთხოვნის უფლების წარმოშობა) საკმარისი არ არის მხოლოდ მხარეთა (მოგირავნე - დამგირავებელი) წერილობითი შეთანხმება, არამედ ასევე სავალდებულოა გირავნობის უფლების რეგისტრაცია მარეგისტრირებელ ორგანოში.

41. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ ქონებაზე სანივთო უფლებათა წარმოშობის პროცესში, რეგისტრაციის ინსტიტუტი კონსტიტუციური მნიშვნელობით დამკვიდრდა ქართულ კანონმდებლობაში. სსკ-ის 310-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შეტანის შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა.

42. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე დადებული გარიგება ძალაში შედის გარიგებით განსაზღვრული უფლებების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. რეგისტრაციის ფაქტზე დამოკიდებულია როგორც უფლების წარმოშობა, ასევე საჯარო რეესტრში წარსადგენი გარიგების ძალაში შესვლა (კონსტიტუციური მნიშვნელობა). (იხ. დამატებით: თ. შოთაძე, სანივთო სამართალი, თბილისი, 2014, გვ.443). საჯარო რეესტრის სტრუქტურაში ხორციელდება რამდენიმე სახის რეესტრის წარმოება: უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრი; საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის რეესტრი; მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა რეესტრი; მეწარმეთა და არასამეწარმეო ( არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრი; სამისამართო რეესტრი; ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრი. (საჯარო რეესტრის შესახებ კანონის მე-4 მუხლი).

43. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ სიკეთეზე უფლებათა რეესტრი არის მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ სიკეთეზე უფლებათა რეგისტრაციის, რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების და უფლების შეწყვეტის შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა. მოძრავ ნივთებსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა რეესტრში რეგისტრირდება გირავნობა. გირავნობის უფლების წარმოშობისათვის აუცილებელია ამ უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ( შდრ. საჯარო რეესტრის შესახებ კანონის მე-16 I მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი, 16 II ნაწილი). საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 311¹-ე მუხლის თანახმად, ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე შესაბამისი უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისათვის წარდგენილ უნდა იქნეს წერილობითი ფორმით დადებული გარიგება. გარიგება ან გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერის ნამდვილობა დამოწმებული უნდა იყოს კანონით დადგენილი წესი.

44. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 311¹-ე მუხლის დანაწესის მიზანია, უფლების რეგისტრაციისათვის საჯარო რეესტრში წარდგენილი გარიგების მატერიალური და ფორმალური წინაპირობების დადგენა. საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტარციის საფუძველია სამართლებრივი აქტი (უფლების დამდგენი დოკუმენტი). რეგისტრაციას დაქვემდებარებული უფლების წარმოშობისათვის საკმარისი არ არის მხარეთა შეთანხმება, არამედ საჭიროა უფლების წარმოშობის შესახებ პირთა ნების გამოვლენა, დადასატურებული იქნეს საჯარო აქტით. საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის მიზნით წარდგენილი გარიგება უნდა აკმაყოფილებდეს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს. საჯარო რეესტრში უფლების საფუძვლად არსებული გარიგება წარდგენილ უნდა იქნეს წერილობითი ფორმით. საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი ადასტურებს არა მხოლოდ ქონებაზე უფლების წარმოშობას, არამედ ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე დადებული გარიგებები ძალაში შედის ამ გარიგებით განსაზღვრული უფლებების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. შედეგად, უფლების წარმოშობა და გარიგების ძალაში შესვლა ხდება ერთდროულად რეგისტრაციის დასრულებისთანავე. ( იხ.დამატებით: თ.შოთაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, ველი 24., თბილისი, 2018, გვერდი 618.). რეგისტრირებული გირავნობისას გირავნობის უფლებისათვის რეგისტრაციას კონსტიტუციური და არა მხოლოდ დეკლარატორული მნიშვნელობა აქვს, რის გამოც ის წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. ( შდრ. გ.რუსიაშვილი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, მუხლი 258, ველი 5,6, თბილისი, 2018).

45. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებათა განმარტების თავისებურება განპირობებულია ურთიერთობათა ორმხრივი (მრავალმხრივი) ხასიათით, დისპოზიციური ნორმების გამოყენებით, სავაჭრო და საქმიანი ჩვეულებებითა და ტრადიციებით, მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაში ჩამოყალიბებული პრაქტიკით, იმპერატიული ნორმების მოთხოვნათა გათვალისწინების აუცილებლობით და ა.შ.

46. ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა.

47. ყველა იმ გარიგებაში, რომლებშიც ნების გამოვლენის ნამდვილობა დამოკიდებულია მეორე მხარის მიერ ამ ნების მიღებაზე, არცთუ იშვიათად იბადება კითხვა, სწორად გაიგო თუ არა მეორე მხარემ ის, რისი თქმაც ნების გამომვლენ პირს სურდა. თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ გარიგებათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში ორი მხარე – ნების გამომვლენი და ნების მიმღები – მონაწილეობს, აშკარა გახდება, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს გამოვლენილი ნების სწორად გაგებას მეორე მხარის მიერ. მრავალი გარემოებით შეიძლება იყოს გამოწვეული, რომ ის, რაც იგულისხმა ნების გამომვლენმა, სხვაგვარად გაიგო მისმა მიმღებმა. აქედან წარმოიშობა გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი, რომელიც საჭიროებს სწორად გადაწყვეტას. ამ კონფლიქტის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება.

48. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

49. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ.ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს .(ხელშეკრულების განმარტების საკითხებზე იხ., სუსგ №ას-1144-1090-2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი).

50. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მხარეებს შორის სახეზეა სესხის ხელშეკრულება, რომელიც უზრუნველყოფილი იქნა რეგისტრირებული გირავნობით (ს.ფ. 14, ხელშეკრულების პ.1.2.). საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომლის მიხედვით 2015 წლის 21 აპრილის №--- სესხის ხელშეკრულების 1.3. პუნქტი ბათილია. სადავო ავტომანქანა კი, უნდა აღირიცხოს მოსარჩელის საკუთრებად და მასზე მოპასუხის სასარგებლოდ უნდა განხორციელდეს გირავნობის რეგისტრაცია.

51. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

52. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი უარყოფილია, კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე