საქმე №ას-515-2020 10 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ტ.ც.თ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ო–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ავტოსატრანსპორტო საშუალება: მარკა, მოდელი - „TOYOTA LAND CRUISER 200“, საიდენტიფიკაციო ნომერი (VIN) – ......., საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ნ.ო–ის (შემდეგში: მოსარჩელე, შეგებებული სააპელაციო საჩივრის ავტორი) სახელზე. გ.ო–ი არის მოსარჩელის მეუღლე, ისინი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან 1995 წლიდან (ტ.1ს,ფ.17-22).

2. მოსარჩელის მეუღლემ, 2017 წლის 8 დეკემბერს, მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული ავტომანქანა - „TOYOTA LAND CRUISER 200“, ზეთისა და ზეთის ფილტრის შესაცვლელად მიიყვანა შპს „ტ.ც.თ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, კომპანია, აპელანტი ან კასატორი) აჭარის სერვის ცენტრში, მდებარე: ქობულეთი, ...... მოსარჩელის მეუღლემ, კომპანიის, აჭარის სერვის ცენტრში შესაცვლელად თვითონ მიიტანა ზეთი და ზეთის ფილტრი, რომლებიც არ ყოფილა კომპანიის შეძენილი რომელიმე სერვის ცენტრში (ტ.1,ს.ფ.23-24).

3. კომპანიის სერვის ცენტრის შესაბამისმა თანამშრომელმა სადავო ავტომანქანაში შეცვალა ზეთი და ზეთის ფილტრი, თუმცა, აღნიშნული ფილტრი დააყენა ზეთის ფილტრის ღერძის - მეტალის ნახვრეტებიანი მილის გარეშე. სადავო ავტომანქანა - ტოიოტას სერვის ცენტრში მიყვანამდე იყო მუშა მდგომარეობაში და გამოცვლამდე მასში ჩამონტაჟებული იყო ზეთის ფილტრი, რომელიც უზრუნველყოფდა მანქანის გამართულად მოძრაობას.

4. კომპანიის სერვის ცენტრიდან გამოსვლიდან, რამდენიმე კილომეტრის გავლის შემდეგ, სადავო ავტომობილმა შეფერხებით დაიწყო სვლა და მალევე შეწყვიტა მოძრაობა. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (ექსპერტიზის ბიურო) 2018 წლის 08 იანვრის №000123718 დასკვნის თანახმად, გამოსაკვლევად წარდგენილი სადავო ავტომობილის ძრავის მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზის დასადგენად მოხდა ძრავის მაკომპლექტებელი დეტალების დათვალიერება და აღმოჩნდა, რომ ძრავის მუხლა ლივლივი, ძრავის პირველი და მეორე ბარბაცა მექანიზმი, ძრავის პირველი და მეორე დგუში, ძრავის პირველი და მეორე ცილინდრი და მთელი რიგი დეტალები დაზიანებულ მდგომარეობაშია. დაზიანებულ დეტალებზე ფაქტობრივად არსებული დაზიანებები აშკარად მიუთითებს, რომ მათი დაზიანება გამოწვეულია ძრავის მაკომპლექტებელი დეტალების შეუზეთავ მდგომარეობაში მუშაობის პირობებში. ძრავის შეზეთვის სისტემის რევიზიით დადგინდა, რომ მწყობრიდან არის გამოსული და დეფორმირებულია ძრავის ზეთის ფილტრი. ფილტრის განთავსების მიდამოში დამონტაჟებული არ არის ძრავის ზეთის ფილტრის კორპუსში მყოფი მეტალის ნახვრეტებიანი მილი, რომელზეც კონსტრუქციულად ეცმევა ზეთის ფილტრის კორპუსი. აღნიშნული დეტალის არ ყოფნა კი გამოიწვევდა ზეთის ფილტრის დეფორმაციას და გამტარუნარიანობის შეზღუდვას, რაც ცხადია გამოიწვევდა ძრავის მაკომპლექტებელი დეტალების არასაკმარისად შეზეთვას და ძრავის დაზიანებას წარმოდგენილი სახით. ყოველივე ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, მივდივართ დასკვნამდე, რომ მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, გამოსაკვლევად წარმოდგენილი ავტომობილის დაზიანების მიზეზია ძრავის ექსპლუატაცია ზეთის ფილტრის ღერძის (მეტალის ნახვრეტებიანი მილის) გარეშე.

5. მოპასუხე კომპანიის მიერ, 2018 წლის 22 იანვარს გაცემული №16352 ინვოისის თანახმად, მოსარჩელის კუთვნილი სადავო ავტომობილის სამუშაო მდგომარეობაში აღდგენისთვის საჭირო სათადარიგო ნაწილების ღირებულება დღგ-ს ჩათვლით შეადგენდა - 39 490 ლარს.

6. ექსპერტიზის ბიუროს 2018 წლის 16 მარტის №001761118 დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარდგენილი, სადავო ავტომობილის, ძრავის დაზიანებით მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა, საბაზრო ფასების გათვალისწინებით, საორიენტაციოდ შეადგენდა - 20 879 ლარს. აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა შედგენილია ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №000123718 დასკვნის გათვალისწინებით.

7. სარჩელის მოთხოვნა

7.1. სადავო ავტომობილის რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ, 2018 წლის 7 ივნისს სარჩელი წარადგინა მოპასუხე კომპანიის წინააღმდეგ, ზიანის ანაზღაურების მიზნით 39 490 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა.

8. მოპასუხის შესაგებელი

8.1. მოპასუხემ, წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

9. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

9.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხე კომპანიის მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

9.1.1. მოპასუხე კომპანიას, მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 20 879 ლარი;

10. კომპანიის სააპელაციო მოთხოვნა

10.1. კომპანიამ, სააპელაციო საჩივარი წარადგინა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

11. მოსარჩელის (შეგებებული) სააპელაციო საჩივარი

11.1. მოსარჩელემ, მის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 იანვრის განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.

12.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (სსსკ-ის 390.3.-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტი).

12.3. სააპელაციო სასამართლომ, საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც „სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას“ (იხ. სუსგ-ები ას-1529-1443-2012, ას-973-1208-04; ას 664-635-2016).

12.4. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ნარდობის ხელშეკრულებას ეფუძნებოდა.

12.5. სსკ-ის 629-ე მუხლის თანახამდ ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, კი ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.

12.6. მოპასუხე კომპანიის თანამშრომლის, ხელოსნის დ.მ–ძის განმარტებით: „ როდესაც მან ავტომანქანას მოხსნა ფილტრი, ფილტრზე არ იყო მილი. ამასთან, ავტომობილზე დაყენებული იყო მერსედესის ფილტრი. მან მოიკითხა ავტომანქანისათვის საჭირო ფილტრი, თუმცა არც საწყობში და არც თბილისის ფილიალში არ ჰქონდათ. მოხსნილი ფილტრი ანახა მოსარჩელის მეუღლეს და განუმარტა, რომ ვინაიდან მას მილი ეკლდა ფილტრი არ დაყენდებოდა, ხოლო თუ მის მიერ მიტანილ ფილტრს ჩააყენებდა, შესაძლოა ავტომანქანის ძრავი მწყობრიდან გამოსულიყო, თუმცა მოსარჩელის მეუღლემ განუცხადა, რომ პრობლემა არ იყო, დაეყენებინათ მის მიერ მიტანილი ფილტრი, ხოლო დანარჩენს თბილისში ჩასვლისას მიხედავდა.“

12.7. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 647-ე მუხლზე გაამახვილა ყურადღება, რომლის მიხედვითაც მენარდე მოვალეა დროულად გააფრთხილოს შემკვეთი, რომ: ა. შემკვეთისგან მიღებული მასალა უხარისხო და გამოუსადეგარია; ბ. თუ შემკვეთის მითითება შესრულდება, ნამუშევარი არამტკიცე ან გამოუსადეგარი იქნება; გ. არსებობს მენარდისაგან დამოუკიდებელი სხვა რამ გარემოება, რომელიც საფრთხეს უქმნის ნამუშევრის სიმტკიცესა და ვარგისიანობას. 2. თუ შემკვეთი, მენარდის დროული გაფრთხილების მიუხედავად, შესაბამის ვადაში არ გამოცვლის გამოუსადეგარ ან უხარისხო მასალას, არ შეცვლის მიცემულ მითითებას სამუშაოს შესრულების წესის შესახებ, ანდა არ აღმოფხვრის სხვა გარემოებას, რომელსაც შეუძლია ზიანი მიაყენოს ნამუშევრის ვარგისიანობას ან სიმტკიცეს, მენარდეს უფლება აქვს უარი განაცხადოს ხელშეკრულებაზე და მოითხოვოს ამით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

12.8. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ ვითარებაში, როდესაც შემკვეთის მიერ მიტანილ ფილტრზე არ იყო მილი, ხოლო მილის გარეშე ფილტრის დაყენება გამოიწვევდა გამოუსწორებელ და მნიშვნელოვან ზიანს (ძრავის გაფუჭებას ე.წ. მოტორის სტუკს) მენარდე ვალდებული იყო სსკ-ის 643-ე მუხლის თანახმად გაეფრთხილებინა ამის შესახებ შემკვეთი, მით უმეტეს ისეთ შემთხვევაში როდესაც საქმე ეხება მომეტებულ საფრთხის წყაროს - ავტომობილს. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი რომ შემკვეთი გაფრთხილებული იყო ეკისრებოდა მენარდეს, რომელმაც მოცემულ დავაზე სასამართლოში წარადგინა მხოლოდ მოწმის, მისივე თანამშრომლის ჩვენება.

12.9. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მენარდის მიერ შემკვეთის გაფრთხილების ფაქტის დადგენის შემთხვევაშიც კი, ნარდობის საგნიდან გამომდინარე, თავად მენარდე იყო ვალდებული უარი ეთქვა მომსახურებაზე. განსახილველ შემთხვევაში დადგინდა, რომ მიუხედავად მასალის უხრისხობისა მენარდემ დაამონტაჟა ფილტრი ავტომობილში, რამაც გამოიწვია ძრავის გაფუჭება. სააპელაციო სასამართლომ ნაკლებად სარწმუნოდ მიიჩნია მოპასუხის განმარტება, რომ ცენტრმა გააფრთხილა შემკვეთი, ფილტრის მილის გარეშე დამონტაჟება უპირობოდ გამოიწვევდა ძრავის გაფუჭებას და მიუხედავად ამისა შემკვეთი მაინც დათანხმდა მას.

12.10. საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნითა და სხდომაზე დაკითხული ექსპერტის ა.ს–ძის განმარტებით არაორიგინალი ფილტრის დაყენება შეიძლება, თუმცა, მთავარია შესაბამისობაში მოვიდეს ორიგინალთან და ის ფუნქცია შეასრულოს რისთვისაც არის. მისი განმარტებით, მოსარჩელის მეუღლის მიერ, მოპასუხე კომპანიაში მიყვანილი სადავო ავტომანქანის ძრავას რომ არ ჰქონოდა ძრავის ფილტრის მილი (ღერძი) ვერ ივლიდა, გამოვიდოდა მწყობრიდან. როგორც დაზიანდა კონკრეტული ძრავი იგივე შედეგი დადგებოდა. ხოლო, ხელოსანს მილაკის გარეშე ფილტრი არ უნდა დაეყენებინა. ძრავი იმიტომ დაზიანდა, რომ მას ზეთი არ მიეწოდებოდა სათანადოდ მილაკის არ ქონის გამო.

12.11. სადავო არ იყო, რომ ავტომობილი, მოპასუხე კომპანიაში მიყვანამდე გამართულ მდგომარეობაში იყო და მასში ჩამონტაჟებული იყო ის ზეთის ფილტრი, რომელიც ავტომანქანის გამართულ მუშაობას უზრუნველჰყოფდა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც მოწმეთა და ექსპერტის ჩვენებიდან, ასევე ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 08.01.2018წ. დასკვნიდან ირკვევა, ავტომანქანა ვერ ივლიდა და მანამდე შეექმნებოდა ძრავს ის პრობლემა რაც ძრავის ფილტრის გამოცვლის შედეგად შეექმნა.

12.12. სადავო გარემოებას არ წარმოადგენდა ისიც, რომ სერვის ცენტრის შესაბამისმა თანამშრომელმა ავტომობილში შეცვალა ზეთი და ზეთის ფილტრი, თუმცა, აღნიშნული ფილტრი დააყენა ზეთის ფილტრის ღერძის - მეტალის ნახვრეტებიანი მილის გარეშე. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 08 იანვრის №000123718 დასკვნისა და სასამართლო სხდომაზე დაკითხული ექსპერტის - ა.ს–ძის ჩვენების თანახმად, კი სადავო ავტომობილის ძრავის მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზია ძრავის ექსპლუატაცია სწორედ ზეთის ფილტრის ღერძის (მეტალის ნახვრეტებიანი მილის) გარეშე. ამდენად, სახეზეა როგორც ზიანის ფაქტი, ასევე ზიანის მიმყენებელი სუბიექტი და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის.

12.13. სააპელაციო სასამართლომ, ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ დასკვნაზე მიუთითა, რომლის მიხედვითაც ზარალის ოდენობა, არსებული საბაზრო ფასების გათვალისწინებით 20 879 ლარს შეადგენდა. ამასთან, მოსარჩელის განმარტებითვე, სადავო ავტომობილზე ძრავი უკვე აღდგენილი იყო, დაახლოებით 11 000 აშშ დოლარის ღირებულების სამუშაოები ჩაუტარდა.

12.14. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის მიერ, პირველ ინსტანციაში საქმის არსებითი განხილვის დროს მითითების, რომ მოსარჩელის მეუღლე არასათანადო მოსარჩელე იყო, განმარტა, მოპასუხეს შესაგებლით, მოსარჩელის საკუთრების უფლება ავტომობილზე სადავოდ არ გაუხდია, რაც გამორიცხავს სასამართლოს მიერ საქმის არსებითი განხილვის დროს ასეთი მტკიცებულების მიღებას.

12.15. ამასთან ერთად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე და პირი, რომელმაც სადავო ავტომობილი მოპასუხე კომპანიის სერვის ცენტრში მიიყვანა, რეგისტრირებული მეუღლეები არიან. ავტომობილი არის ქორწინების განმავლობაში შეძენილი. სსკ-ის 1158-ე მუხლის თანახმად (მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი.) ამავე კოდექსის 1159-ე მუხლის თანახმად თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მეუღლეებს აქვთ თანაბარი უფლებები. ამ ქონების ფლობა, სარგებლობა და განკარგვა ხორციელდება მეუღლეთა ურთიერთშეთანხმებით.

12.16. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნულსა და პირველი ინსტანციის მიერ ამ საკითხზე სამართლებრივ შეფასებასთან ერთად განმარტა, რომ მიუხედავად მოსარჩელის მეუღლის მიერ სადავო ავტომობილის ფლობისა, ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შედეგები, არა, ავტომობილის მფლობელის არამედ მისი რეგისტრირებული მესაკუთრის მიმართ დგება, ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო, რომ სარჩელი, სწორედ რეგისტრირებული მესაკუთრის მიერაა წარდგენილი.

13. კომპანიის საკასაციო საჩივარი

13.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე კომპანიამ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

13.2. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელე, სასარჩელო მოთხოვნას დელიქტიდან გამომდინარე ნორმებს აფუძნებდა, ხოლო სასამართლომ სარჩელისგან განსხვავებული სამართლის ნორმები - ნარდობის ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები გამოიყენა.

13.3. საქმეში მოწმედ დაკითხულმა მოსარჩელის მეუღლემ, თავადვე განაცხადა, რომ ავტომობილს მუდმივად თვითონ ფლობდა, ხოლო რეგისტრაცია, ფორმალურად მეუღლის სახელზე მოხდა.

13.4. კასატორის განმარტებით, მხარეთა შორის ურთიერთობა არ შემდგარა როგორც მოსარჩელის წარმომადგენლის, მისივე მეუღლის მეშვეობით.

13.5. კომპანიის განმარტებით, არაერთი გარემოებით მტკიცდებოდა, რომ მოსარჩელის მეუღლე ინფორმირებული იყო ზეთის ფილტრის არარსებობისა და მის გარეშე ფილტრის მონტაჟის შემთხვევაში იმ უარყოფით შედეგებზე რაც მოჰყვებოდა აღნიშნულს.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2020 წლის 9 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

16. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

17. საკასაციო საჩივრის არსებითად განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

20. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრის მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მხარეთა მიერაა მითითებული შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების ფარგლებში, და რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

21. საკასაციო სასამართლოს მიერ არაერთ გადაწყვეტილებაშია დადგენილი, რომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას სასამართლო იკვლევს, რამდენად ვლინდება სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებების ის ერთობლიობა, რომლებიც სასარჩელო მოთხოვნის, ან მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლის წარმატებას განაპირობებს. სასამართლო ვალდებულია, განსაზღვროს მოთხოვნის ფარგლები (ისე რომ არ გასცდეს მას), მოძებნოს დავის მომწესრიგებელი შესატყვისი სამართლის ნორმა (სპეციალური ან ზოგადი წესი) და დაადგინოს იმ გარემოებათა არსებობა/არარსებობა (ფაქტობრივი გარემოებები), რომლებიც ამ ნორმის გამოყენებისთვის აუცილებელ წინაპირობებს წარმოადგენენ. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა: „სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ-ები: #ას- 15-29-1443-2012; #ას-973-1208-04; # ას- 664-635-2016).

22. ამდენად, კასატორის პრეტენზია, რომ სასამართლომ სარჩელისგან განსხვავებული სამართლის ნორმებით იხელმძღვანელა დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა. სწორედ სასამართლოა ის კომპეტენტური ორგანო, რომელიც, მხარის მიერ მითითებული ფაქტების საფუძველზე, მოიძიებს და შეუფარდებს ნორმას, სარჩელის მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულ გარემოებებს.

23. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეთა შორის ზეპირი ფორმით ნარდობის ხელშეკრულება დაიდო (ორმხრივი, კონსესუალური, სასყიდლიანი, არაფორმასავალდებულო ხელშეკრულება), რომლის ფარგლებშიც, კასატორი ვალდებული იყო სადავო ავტომობილზე, შემკვეთის მიერ მიწოდებული ზეთი და ფილტრი გამოეცვალა. ამასთან, დადგენილია, თავად კასატორი ადასტურებს, რომ მომსახურების გაწევისას, აღმოჩნდა, რომ ზეთის ფილტრის სპეციალური მილი, რაც ძრავის გამართულ მუშაობას უზრუნველყოფდა არ ეყენა ავტომობილს. დადგენილია აგრეთვე, რომ ავტომობილი, შემკვეთმა, სერვისცენტრიდან სწორედ აღნიშნული მილის გარეშე გაიყვანა, ხოლო, შემდეგ ძრავი დაუზიანდა, რაც ზემოაღნიშნული მილის დაუმონტაჟებლობამ გამოიწვია. კასატორმა ვერ დაამტკიცა სათანადო მტკიცებულებებით, რომ შემკვეთს მიუთითა მილის დაუმონტაჟებლობის შემთხვევაში იმ უარყოფით შედეგებზე, რასაც აღნიშნული მილის არქონა გამოიწვევდა. ამასთან გასათვალისწინებელია, რომ მენარდე, სპეციალური კომპანია იყო, რომელიც ავტოსფეროში საქმიანობს და მისთვის წინასწარვე იყო ცნობილი, ავტომობილის დაზიანების შესახებ, რაც ფაქტობრივადაც დადგა, შესაბამისად, სწორედ კომპანია იყო, განსაკუთრებული გულისხმიერებისა და კეთილსინდისიერების პრინციპებიდან გამომდინარე ან სათანადო წესით შეეცვალა ზეთი და ფილტრი ან უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე, გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ საქმე, მომეტებული საფრთხის მქონე ქონებას ეხებოდა, რაც კიდევ უფრო ზრდის შესაბამისი ცოდნის მქონე პირის პასუხისმგებლობას მასთან დაკავშირებულ უარყოფით შედეგებზე.

24. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მითითება, მოსარჩელის არასათანადოობაზე, დასაბუთებული და მოტივირებული არგუმენტებითაა გაქარწყლებული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ, და მით უფრო იმის გამო, რომ აღნიშნულის თაობაზე, მოსამზადებელი სხდომის დამთავრებამდე არ დაუყენებია კასატორს შედავება, საკასაციო სასამართლო, მოკლებულია შესაძლებლობას, შეაფასოს საქმისათვის მნიშვნელობის არ მქონე და დაუშვებელი მტკიცებულება.

25. ნარდობის ხელშეკრულების მხარეებთან დაკავშირებით კასატორის პრეტენზიის პასუხად, სასამართლო განმარტავს, რომ მიუხედავად, ავტომობილის, სერვის ცენტრში მოსარჩელის მეუღლის მიერ წარდგენისა, დადგენილია რომ ავტომობილი რეგისტრირებულია სწორედ მოსარჩელის სახელზე, ამასთან, მოსარჩელემ, მისი მეუღლის მიერ დადებული ხელშეკრულების უარყოფითი შედეგები თავად მიიღო და მასთან დაკავშირებული დავაც თვითონვე დაიწყო, შესაბამისად, ამ გარემოებების საფუძველზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო ავტომობილის მესაკუთრეს სწორედ მოსარჩელე წარმოადგენდა, ხოლო ნარდობის ხელშეკრულება, მისი მეუღლის, როგორც ხელშეკრულებაში მისი წარმომადგენლის მეშვეობით დაიდო. ამასთან, იმავე არგუმენტით, რომ თავად მოსარჩელემ მიიღო ხელშეკრულების უარყოფითი შედეგი და დაიწყო დავა, დასტურდება, თუნდაც წინასწარი თანხმობის არარსებობის შემთხვევაში, შემდგომი მოწონება მოსარჩელის მხრიდან, იმ გარიგებისა, რომელიც მისმა მეუღლემ დადო მოპასუხე კომპანიასთან (იხ. სსკ-ის 99-ე-101-ე მუხლები).

26. ამდენად, სახელშეკრულებო ზიანის არსებობისას, განსხვავებით დელიქტური ურთიერთობებისგან, მტკიცების ტვირთი შემდეგნაირად ნაწილდება, მოსარჩელე, ურთიერთობის ნამდვილობასა და ვალდებულების წარმოშობის ფაქტს, ხოლო, მოპასუხე, ვალდებულების შესრულების ფაქტს ამტკიცებს, რაც წინამდებარე შემთხვევაში წარმატებით ვერ დაადასტურა მოპასუხე კომპანიამ.

27. ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შემკვეთისგან მიღებული უხარისხო მასალის მიღებისას, მენარდე ვალდებულია შემკვეთი გააფრთხილოს როგორც მასალის უხარისხობის, აგრეთვე, შედეგის გამოუსადეგარობის შესახებ (იხ. სსკ-ის 647-ე მუხლი). განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი უთითებს, რომ გააფრთხილა შემკვეთი ასეთი უარყოფითი შედეგებისა და მიღებული მასალის უხარისხობის შესახებ, თუმცა, შემკვეთი, მაინც თანახმა იყო მიეღო ნაკლიანი შესრულება, რომელიც მენარდის განმარტებით, ძრავის დაზიანებას გამოიწვევდა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პირველ რიგში მენარდემ უნდა დაამტკიცოს, რომ მასალის უხარისხობის შესახებ გააფრთხილა შემკვეთი, რაც განსახილველ შემთხვევაში სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა მენარდემ, ამასთან, ასეთი გაფრთხილების შემთხვევაში, შემკვეთის მიერ მასალის ხარისხის გაუმჯობესებაზე უარის თქმისას მენარდეს ხელშეკრულებაზე უარის თქმისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვს.

28. სასამართლოსთვის არ არის სარწმუნო ფაქტი, რომ შესაბამის სფეროში მოქმედმა კომპანიამ, პირველ რიგში გააფრთხილა მასალის უხარისხობის შესახებ და ამ უხარისხობით გამოწვეული მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების შესახებ, ხოლო შემდეგ, შემკვეთისგან უარის მიღებისას, გააგრძელა ვალდებულების შესრულება (ასეთი მითითების დადასტურების შემთხვევაშიც კი, მენარდეს სხვაგვარად უნდა ემოქმედა). აღნიშნულ ეჭვს ამყარებს ის გარემოებაც, რომ თავად მენარდემ იცოდა რა შედეგი მოჰყვებოდა მილის გარეშე ზეთის ფილტრის დამონტაჟებას და ამ შედეგის დადგომა რა ფინანსურ ხარჯთან იქნებოდა კავშირში.

29. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრები დაუშვებელია.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე „თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი“.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ტ.ც.თ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ტ.ც.თ–ს“ (....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1 044 ლარის (საგადახდო დავალება N191, გადახდის თარიღი 2020 წლის 5 აგვისტო), 70% – 730.8 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე