საქმე №ას-1340-2020 4 მარტი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ.გ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ე.მ–ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ.გ–ის (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა, მოპასუხეს დაევალოს, ქ.თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის (საკადასტრო კოდი №……) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული სარდაფის, საერთო სარგებლობის დერეფანში დამონტაჟებული 4 გენერატორის დემონტაჟი და ეზოში გატანა, ამავე საერთო სარგებლობის დერეფანში კიბის უჯრედის ჩასასვლელი კიბიდან მარჯვნივ უნებართვოდ აშენებული სათავსის, სარდაფში საერთო სარგებლობის ფართში ეზოდან შესასვლელი კედლისა და კარის დემონტაჟი.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულია სახლის პირველ სართულზე მდებარე 138.41 კვ.მ საცხოვრებელი და მის ქვეშ არსებული სარდაფი. მოპასუხე არის ინდივიდუალური მეწარმე და მის საკუთრებაში არსებულ ფართში ფუნქციონირებს სტომატოლოგიური კლინიკა.

3. სახლის კიბის უჯრედი და სარდაფის დერეფნები იმყოფება ბინათმესაკუთრეთა თანასაკუთრებაში. სახლის სადარბაზოს შესასვლელიდან სარდაფში ჩასასვლელი პროექტით განსაზღვრული კიბე მოპასუხის მიერ თვითნებურად იქნა მოშლილი და გამოთავისუფლებულ ფართში ამოშენდა სათავსი, რის გამოც მაცხოვრებლებს მოესპოთ მათ საკუთრებაში არსებულ სარდაფებში ჩასვლის საშუალება. სარდაფში მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ ეზოს მხრიდან. მოპასუხემ საინჟინრო ტექნიკური ნორმების უხეში დარღვევით სარდაფში შეიყვანა გაზი, ამოაშენა სახლის ეზოდან სარდაფებში შესასვლელი 1.35 მეტი სიგანის დერეფანი და მასში ჩაამონტაჟა 0.67 მეტრი ფართის კარი, დერეფანში დაამონტაჟა მაღალი სიხშირისა და წარმადობის გენერატორები, რომელთა მუშაობით გამოწვეული ხმაური დასაშვებ ნორმაზე მეტია და უხეშად ირღვევა მესაკუთრეთა საცხოვრებელი პირობები. მოპასუხის მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ნარჩენები დაყრილია სახლის დერეფანში.

4. მოსარჩელემ მიმართა სახანძრო უსაფრთხოებისა და თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის შესაბამის სამსახურებს, რომელთა მიერ შედგენილ წერილებში აღნიშნულია, რომ მოპასუხის მიერ სარდაფში თვითნებურად წარმოებული სამუშაოების გენერატორების დემონტაჟებითა და გაზის შეყვანით უხეშად დაირღვა სამშენებლო ტექნიკური ნორმები და სახანძრო უსაფრთხოების პირობები. მოპასუხეს აეკრძალა გაზით სარგებლობა.

5. მოსარჩელემ არაერთხელ უშედეგოდ მოსთხოვა მოპასუხეს, აღედგინა სარდაფში ჩასასვლელი კიბე, მოეხდინა გაზგაყვანილობის, უკანონო მშენებლობებისა და გენერატორების დემონტაჟი, დაეცვა სანიტარული ნორმები და სარდაფიდან გაეტანა სამშენებლო ნარჩენები.

მოპასუხის პოზიცია:

6. მოპასუხემ 2018 წლის 6 დეკემბერს წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი ნაწილობრივ ცნო, თუმცა 2019 წლის 18 ივლისის სასამართლო სხდომაზე წარმოდგენილი დაზუსტებული შესაგებლით სარჩელის ცნობას მხარი აღარ დაუჭირა.

7. მოპასუხემ მიუთითა, რომ სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა მეზობლებთან შეთანხმებით და კიბის უჯრედი, რომელიც ამჟამად არსებობს, დამონტაჟდა თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ნებართვით. აღნიშნული კიბის უჯრედით სარგებლობა შეუძლია ყველა მაცხოვრებელს. მოპასუხე ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას, რისთვისაც დაამონტაჟა აგრეგატები და მისი დემონტაჟი მიაყენებს მატერიალურ ზიანს. მისი საქმიანობა არ იწვევს იმდაგვარ ხმაურს, რაც მეზობლის თმენის ვალდებულებას გასცდებოდა.

8. საქმეში წარმოდგენილ თბილისის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 2 ნოემბრის წერილისა და საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის 2018 წლის 31 ოქტომბრის წერილის საფუძველზე მოპასუხეს მიეცა გაფრთხილება. ნათელია, რომ დარღვევა იმდენად უმნიშვნელო ხასიათის იყო, რომ სანქციად გამოყენებულ იქნა მხოლოდ გაფრთხილება. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ აგრეგატის ხმაურთან დაკავშირებული დარღვევა ამჟამად გამოსწორებულია.

9. მოპასუხემ უარყო სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შედეგად დერეფნის დანაგვიანების ფაქტი და მიუთითა, რომ მოსარჩელის დატოვებული ნარჩენები საერთო სარგებლობის დერეფნიდან სწორედ მან გაიტანა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ გაუქმდა და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს აეკრძალა ქ. თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის (საკადასტრო კოდი №……) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული სარდაფის, საერთო სარგებლობის დერეფანში დამონტაჟებული 4 გენერატორის ექსპლუატაცია მანამ, ვიდრე მათი ფუნქციონირება შესაბამისობაში არ იქნება მოყვანილი სახანძრო, სამშენებლო და ხმაურის დასაშვებ ნორმებთან. მასვე დაევალა ამავე საერთო სარგებლობის დერეფანში კიბის უჯრედის ჩასასვლელი კიბიდან მარჯვნივ უნებართვოდ აშენებული სათავსის და სარდაფში საერთო სარგებლობის ფართში ეზოდან შესასვლელი კედლისა და კარის დემონტაჟი შემდეგ გარემოებათა გამო:

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) 105-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად უნდა დაასაბუთოს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტების არსებობა-არარსებობის საკითხი. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში, ურთიერთშეჯერებით და მხოლოდ ამის შემდეგ იღებს დასკვნას საქმისათვის მნიშნელოვანი გარემოებების არსებობის შესახებ.

13. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. სსსკ-ის მე-3 მუხლით, დისპოზიციურობის პრინციპის მიხედვით, დადგენილია შეჯიბრებითობის პრინციპით ფაქტების დადგენა. მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის თანაბრადაა გადანაწილებული, მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი მტკიცებულებები გამოიყენონ ამა თუ იმ ფაქტობრივი გარემოებების დასადასტურებლად. მოდავე მხარეებმა უნდა წარმოადგინონ მტკიცებულებები, რომლითაც დადგინდება სარჩელში და შესაგებელში მითითებული გარემოებების უტყუარად არსებობა. დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპები გულისხმობს მხარეების ვალდებულებას, წარმოადგინონ სარჩელში და შესაგებელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების უფრო მყარი და დამაჯერებელი მტკიცებულებები, რითაც სასამართლოს შეუქმნიან საკუთარი პოზიციის სარწმუნო სამართლებრივ საფუძველსა და შინაგან რწმენას (შდრ: სუსგ ას-1051-991-2015, 29.12.2015).

14. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგ ფაქტობრივი გარემოებები:

15. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე უძრავი ქონების, დაზუსტებული ფართი – 794 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №......, ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს წარმოადგენს მოსარჩელე. მის საკუთრებაშია: 1) სართული №3, ფართი: 79.47 კვ.მ. საკადასტრო კოდი №......; 2) სარდაფი, ფართი: 31.61 კვ.მ. საკადასტრო კოდი №......;

16. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე უძრავი ქონების, დაზუსტებული ფართი – 794 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №....., ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე, მის საკუთრებაშია: 1) ჰოლი, ფართი: 70.67 კვ.მ საკადასტრო კოდი №......; 2) სარდაფი; ფართი: 18.00 კვ.მ; საკუთრების ტიპი – თანასაკუთრება, საკადასტრო კოდი №......; 3) სარდაფი, ფართი: 19.39 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №......; 4) ჰოლი, ფართი: 138.41 კვ.მ. საკუთრების ტიპი – თანასაკუთრება, საკადასტრო კოდი №…..; 5) ბინა №4, ფართი: 61.40 კვ.მ საკადასტრო კოდი №.......

17. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან 2011 წლის 2 სექტემბრის ამონაწერით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2003 წლის 8 აგვისტოს მოპასუხე დარეგისტრირდა ინდივიდუალურ მეწარმედ. მეწარმე სუბიექტის იურიდიულ მისამართად მითითებულია ქ.თბილისი, საბურთალოს რაიონი, …… №18, ბინა №3, თუმცა მოპასუხე სამეწარმეო საქმიანობას ფაქტობრივად ახორციელებს ქ. თბილისი, ......... ქუჩა №32-ში.

18. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის 2018 წლის 10 ოქტომბრის № ES 8 18 00075096 წერილის თანახმად, განმცხადებლის წარმომადგენლის მიმართვის საფუძველზე საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის სპეციალისტების მიერ განხორციელდა თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე ინდივიდუალური მეწარმის – მოპასუხის სტომატოლოგიური კლინიკის შენობის დეტალური სახანძრო-ტექნიკური შემოწმება. შემოწმების შედეგად გამოვლინდა რიგი სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევები, რაზეც შედგა სახელმწიფო სახანძრო ზედამხედველობის მიწერილობა სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევების აღმოფხვრის თაობაზე. ამასთან, კლინიკის ხელმძღვანელობას მიეცა გაფრთხილება და განემარტა, რომ მიწერილობით გათვალისწინებული ხანძარსაწინააღმდეგო მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მათ მიმართ გატარდებოდა კანონით დადგენილი ადმინისტრაციული ზემოქმედების ზომები.

19. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 2 ნოემბრის წერილის თანახმად, მითითებულ მისამართზე შემოწმდა ხმაურის დასაშვებ ნორმებთან შესაბამისობა, რა დროსაც დაფიქსირდა დადგენილი ნორმების გადაჭარბება. აღნიშნულის გამო, მოპასუხის მიმართ გატარდა კანონით განსაზღვრული ზომები და მიეცა გაფრთხილება.

20. დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტი დავით მჭედლიშვილის 2018 წლის 6 ნოემბრის დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში განთავსებულ ერთსადარბაზოიანი, სამსართულიანი კორპუსის ნახევრად სარდაფში ჩასასვლელი კიბის უჯრედის გაუქმებით, საერთო სარგებლობის კორიდორის დავიწროვებით, ნახევრადსარდაფის უკანონოდ, ყოველგვარი ნებართვის გარეშე, გაზიფიცირებითა და ოთახებში სამშენებლო ნარჩენების დაყრით უხეშად არის დარღვეული საინჟინრო-ტექნიკური, სანიტარული და სახანძრო ნორმები.

21. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხე სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების დროს იყენებდა სარდაფში დამონტაჟებულ აგრეგატებს, მათ შორის, ოთხ გენერატორს და მათგან გამოწვეული ხმაური აღემატებოდა დასაშვებ ნორმებს.

22. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველი დავის საგანი შეეხება აპელანტის კუთვნილი სარდაფებიდან მესაკუთრის (მოსარჩელის) საკუთრების დაუშვებელ ხელყოფას. ამ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი მოძიებული უნდა იქნეს სამეზობლო სამართლის ნორმებში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 174-182 მუხლებში და, კონკრეტული ნორმების წინაპირობების შემოწმების გზით, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, უნდა მოხდეს სააპელაციო მოთხოვნის განხილვა.

23. სამეზობლო ურთიერთთმენის ვალდებულებას ადგენს სსკ-ის 174-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობისა, ვალდებული არიან, პატივი სცენ ერთმანეთს. აღნიშნული ნორმა არ არის დეკლარაციული ხასიათის და გულისხმობს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ვალდებულებას, პატივი სცენ სხვისი საკუთრებისა თუ სხვა სამოქალაქო უფლებას და თავიანთი უფლებები გამოიყენონ ისე, რომ ამით ზიანი არ მიაყენონ სხვის უფლებას. კანონი უშვებს მეზობელი უძრავი ქონებიდან მომდინარე ზემოქმედების არსებობას კანონით დასაშვებ ფარგლებში (სსკ-ის 175-ე მუხლი) და ამ ზემოქმედებათა თმენა სამეზობლო ურთიერთობისათვის დამახასიათებელი თვისებაა, რომელიც ეთანხმება მეზობლების ურთიერთპატივისცემის მოვალეობას. სსკ-ის 176-ე მუხლი არეგულირებს დაუშვებელი ხელყოფასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს“ (იხ. სუსგ. №ას-526-500-2013, 29.10.2013წ).

24. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ აპელანტის კუთვნილი სარდაფებიდან მომდინარეობს გარკვეული ზემოქმედება, მეზობელი მესაკუთრეების და მათი ოჯახების მიმართ, რაც გამოწვეულია აპელანტის (მოპასუხის) მხრიდან კლინიკაში დამონტაჟებული აგრეგატების ხმაურის დასაშვები დონის გადაჭარბებით, რაც სცილდება სსკ-ის 175-ე მუხლით გათვალისწინებულ სამეზობლო ზემოქმედებათა თმენის ვალდებულებას, რადგან აღნიშნული ზემოქმედებები არ გამომდინარეობს საკუთრების ჩვეულებრივი, ანუ ისეთი გამოყენებისაგან, რაც ამ ქონებისთვის არ არის უცხო. ამასთან, დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხის მხრიდან განხორციელებულია საერთო სარგებლობის ჩასასვლელში სათავსის იმგვარად მოწყობა, რომ მისი დანიშნულებისამებრ გამოყენება შეუძლებელია.

25. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხე, როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრე, მართალია, უფლებამოსილია, თავის შეხედულებისამებრ გამოიყენოს კუთვნილი ნივთი და სრულად განახორციელოს მესაკუთრის უფლებამოსილებები – ფლობა, სარგებლობა, განკარგვა, მაგრამ ამავე დროს ვალდებულია, არ გასცდეს კანონისმიერი ბოჭვის იმ ფარგლებს, რაც იცავს მეზობლებს და მესამე პირთა უფლებებს მესაკუთრის მხრიდან თავისი ნივთით სარგებლობიდან გამომდინარე.

26. „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საზოგადოების ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფის მიზნით სამინისტრო ადგენს ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო ხარისხობრივ ნორმებს (ატმოსფერული ჰაერი, წყალი, ნიადაგი, ხმაური, ვიბრაცია, ელექტრომაგნიტური გამოსხივება), რომლებიც მოიცავს ზღვრულად დასაშვები კონცენტრაციებისა და მავნე ზემოქმედების ნორმებს. ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, ადამიანის საცხოვრებელ ან მუდმივად ყოფნის ადგილებში გარემოს ხარისხობრივი მდგომარეობა არ უნდა იყოს ამ ადგილებში მყოფი პირების ჯანმრთელობისათვის საზიანო და არ უნდა აღემატებოდეს სამინისტროს მიერ დადგენილ ზღვრულად დასაშვებ ნორმებს.

27. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2001 წლის 16 აგვისტოს №297/ნ ბრძანების VII თავი ადგენს ხმაურის მანორმირებელ პარამეტრებს და დასაშვებ დონეებს საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი შენობების სათავსებში და საცხოვრებელი განაშენიანების ტერიტორიაზე.

28. წინამდებარე შემთხვევაში, საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის 2018 წლის 10 ოქტომბრის № ES 8 18 00075096 წერილის თანახმად დადგენილია, რომ თბილისი, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე ინდივიდუალური მეწარმის – მოპასუხის სტომატოლოგიური კლინიკის შენობის დეტალური სახანძრო-ტექნიკური შემოწმების შედეგად გამოვლინდა რიგი სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევები, რაზეც შედგა სახელმწიფო სახანძრო ზედამხედველობის მიწერილობა სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევების აღმოფხვრის თაობაზე. ამასთან, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 2 ნოემბრის წერილით დადგენილია, რომ მოპასუხის საცხოვრებელ და საქმიანობის ადგილას დამონტაჟებული აგრეგატები და მათგან გამოწვეული ხმაური დასაშვებ ნორმას აღემატება და აღნიშნული სადავო გარემოებას არ წარმოადგენს.

29. მოცემულ შემთხვევაში ცალსახად უნდა ითქვას, რომ სახეზეა დაუშვებელი ხელყოფა (თუნდაც სახანძრო-ტექნიკური თვალსაზრისით) და, ამ ხელყოფის აღმოფხვრის გარეშე, შეუძლებელია მოპასუხის მიერ საქმიანობის გაგრძელება, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ არცერთ წარმოდგენილ დასკვნაში მითითებული არ არის, რომ დაუშვებელი ხელყოფა პირდაპირ კავშირშია აგრეგატების მდებარეობასთან. სასამართლომ კი ისე დაავალა აგრეგატების გატანა მოპასუხეს, რომ მისი განხორციელების აუცილებლობა არ დაუსაბუთებია.

30. სააპელაციო პალატამ კიდევ ერთხელ მიუთითა, რომ აღნიშნული მოქმედების განხორციელების აუცილებლობა მოსარჩელის მიერ დადასტურებული არ არის. ამასთან, სსკ-ის 176-ე მუხლში საუბარია ნაგებობის აშენებისა და ექსპლუატაციის აკრძალვაზე და არა ამ ნაგებობის სხვაგან გადატანეზე. აგრეგატის სხვაგან გადატანა მხოლოდ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული შედეგის თავიდან აცილების საშუალებათაგანია. აღნიშნული ღონისძიების გამოყენება კი შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება მისი გამოყენებით ნორმაში მითითებული შედეგების თავიდან აცილების შესაძლებლობა. მოცემულ შემთხვევაში არც ის გარემოება დგინდება, რომ დაუშვებელი ხელყოფა ცალსახად მომდინარეობს აგრეგატის მდებარეობიდან და არც ის, რომ აგრეგატის გატანით პრობლემა აღმოიფხვრება.

31. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა შეიცვალოს და მოპასუხეს აეკრძალოს დერეფანში დამონტაჟებული გენერატორების ექსპლუატაცია მანამ, ვიდრე მათი ფუნქციონირება შესაბამისობაში არ იქნება მოყვანილი სახანძრო, სამშენებლო და ხმაურის დასაშვებ ნორმებთან.

32. რაც შეეხება აპელანტის შედავებას, რომ ყველა სამშენებლო სამუშაო განხორციელდა მეზობლებთან შეთანხმებით და კიბის უჯრედი, რომელიც ამჟამად არსებობს, დამონტაჟდა მერიის ნებართვით, მეზობლებთან შეთანხმებით და მისით სარგებლობა ყველა მაცხოვრებელს შეუძლია, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2018 წლის 6 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად დადგენილია, რომ თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში განთავსებულ ერთსადარბაზოიანი, სამსართულიანი კორპუსის ნახევრად სარდაფში ჩასასვლელი კიბის უჯრედის გაუქმებით, საერთო სარგებლობის კორიდორის დავიწროვებით, ნახევრადსარდაფის უკანონოდ, ყოველგვარი ნებართვის გარეშე, გაზიფიცირებით და ოთახებში სამშენებლო ნარჩენების დაყრით უხეშად არის დარღვეული საინჟინრო-ტექნიკური, სანიტარული და სახანძრო ნორმები. აღნიშნული აგრეთვე დგინდება საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის 2018 წლის 10 ოქტომბრის № ES 8 18 00075096 წერილის თანახმადაც, რომ შემოწმების შედეგად გამოვლინდა რიგი სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევები. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია კი აპელანტის მხრიდან ვერ იქნა განხორციელებული, რის გამოც, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება და მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილება მოპასუხის მხრიდან საერთო სარგებლობის დერეფანში კიბის უჯრედის ჩასასვლელი კიბიდან მარჯვნივ უნებართვოდ აშენებული სათავსის და სარდაფში საერთო სარგებლობის ფართში ეზოდან შესასვლელი კედლისა და კარის დემონტაჟის განხორციელების ნაწილში დასაბუთებული და საფუძვლიანია და აპელანტის პრეტენზია ამ მიმართულებით არ გაიზიარა.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

33. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

34. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოპასუხემ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ნარჩენები დაყარა დერეფანსა და მოსარჩელის სარდაფში, ვინაიდან სწორედ მოპასუხემ გაიტანა რამდენიმე მანქანა ნაგავი, მათ შორის, მოსარჩელის მიერ დაყრილი ნარჩენები საერთო სარგებლობის ფართიდან. ეს გარემოება მნიშვნელოვანია, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს მიერ სააპელაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ერთ-ერთ საფუძლად სწორედ აღნიშნული გარემოება დაედო.

35. რეალობას არ შეესაბამება მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცება, იმის თაობაზე, რომ მოპასუხის მიერ დამონტაჟებული აგრეგატები იმდენად მაღალ ხმაურს იწვევს, რომ დისკომფორტს იწვევს მეზობლებისათვის. ამასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კანონით განსაზღვრულ ზომად გამოყენებულ იქნა გაფრთხილება, რაც გულისხმობს, რომ დარღვევა არ იყო იმდენად მნიშვნელოვანი, როგორც მოსარჩელემ მიუთითა.

36. სამეზობლო სამართალი განსაზღვრავს ურთიერთპატივისცემისა და თმენის ვალდებულებას, რასაც მოპასუხე, მოსარჩელისაგან განსხვავებით, მუდმივად იცავდა. კასატორის მიერ აღნიშნული დარღვევა გამოსწორებულია.

37. კასატორმა მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი მხარეებს შორის დავის წარმოებისას განსაზღვრავს შეჯიბრებითობის პრინციპს, რისთვისაც მხარეები თვითონ წარადგენენ მტკიცებულებებს სასამართლოში, განსაზღვრავენ დავის საგანს და აყალიბებენ საკუთარ მოთხოვნას. არცერთ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა და ყველა მტკიცებულება უნდა შეფასდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, გონივრული და ობიექტური განსჯის შედეგად. მოცემულ საქმეზე მტკიცებულებათა კვლევის ეტაპზე სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ განსაზღვა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების იურიდიული ძალა და მათი სანდოობა, ასევე არ დაადგინა ის ღირებულებითი ძალა, რომელიც მათი (მტკიცებულებების) შინაარსობრივი კვლევის შედეგად უნდა დადგინდეს. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ წარმოდეგენილი მტკიცებულებების გონივრული და ობიექტური განსჯის გარეშე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარემ ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით, მით უმეტეს, როდესაც სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა მთელი რიგი მნიშვნელოვანი გარემოებები.

38. საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულია საკუთრების უფლება. საკუთრების, როგორც საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით გარანტირებული უფლებების საკანონმდებლო შეზღუდვა დადგენილია უზენაესი კანონის ამავე ნორმით და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მესამე, პირველი და მეორე თავებით, რომელიც საკუთრების სარგებლობას და სამეზობლო სამართლის მომწესრიგებელი ნორმების ერთობლიობას წარმოადგენს.

39. აღნიშნული მიზნისათვის სადავო ურთიერთოებისათვის მნიშვნელოვანია სსკ-ის 174-ე და 175-ე მუხლით დადგენილი ნორმის დეფინიციის მისადაგების მიზანშეწონილობის განსაზღვრა.

40. კასატორმა აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ წარადგინა მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 2 ნოემბრის წერილი, სადაც მითითებულია, რომ გამოვლინდა ......... ქ.№32-ში სარდაფში დამონტაჟებული აგრეგატების ხმაურის გადაჭარბება დასაშვებ ნორმებთან, რისთვისაც გატარდა კანონით განსაზღვრული ზომები და მოპასუხეს მიეცა გაფრთხილება. ასეთივე შინაარსის წერილია გაცემული 2018 წლის 31 ოქტომბერს, საგანგებო სიტუაცების მართვის სამსახურის მიერ, სახანძრო უსაფრთხოების სტანდარტებთან დაკავშირებით. შესაბამისად ნათელია, რომ დარღვევები იყო მხოლოდ ისეთი სახის, რომლის პროპორციული სახდელიც ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან იყო გაფრთხილება, რის შემდეგაც მოპასუხემ არსებული ხარვეზები გამოასწორა.

41. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მითითებული აგრეგატები მოპასუხეს ესაჭიროება სამეწარმეო მიზნებისათვის. ასევე მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებს, რომ დარღვევები არის მხოლოდ იმ სახის, რომელიც არ იყო მნიშვნელოვანი. შესაბამისად, აშკარაა, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხის მიერ აგრეგატების ექსპლუატაციის აკრძალვით მოპასუხეს მიადგა მნიშვნელოვანი მატერიალური ზიანი, რის გამოც აღნიშნულ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

42. კასატორმა მიიჩნია, რომ სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას ყურადღება უნდა მიექცეს პრეზუმფციის დანიშნულებასაც. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე კი – მოპასუხემ. ამასთან, მტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და, პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არამარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე (ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილების მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ. 64) აღსანიშნავია, რომ სამართალწარმოებაში პრეზუმფციების არსებობა იმითაა განპირობებული, რომ ფაქტების გარკვეული ნაწილი მტკიცებას არ საჭიროებს. სამოქალაქო პროცესში მონაწილეობს ორი ერთმანეთისადმი დაპირისპირებული მხარე – მოსარჩელე და მოპასუხე. შესაბამისად, ერთი ნაწილი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტებისა ივარაუდება მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო, დანარჩენი ნაწილი – მოპასუხის სასარგებლოდ. ის, რაც მოსარჩელის სასარგებლოს ივარაუდება უნდა გააქარწყლოს მოპასუხემ, ხოლო ის რაც მოპასუხის სასარგებლოდ ივარაუდება – პირიქით, უნდა გააქარწყლოს მოსარჩელემ. ეს იმას ნიშნავს რომ, პრეზუმფციები სასამართლოში მტკიცების მოვალეობისაგან კი არ ათავისუფლებს მხარეს, არამედ წარმოადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესს. მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს მტკიცების საგანში შემავალი გარკვეული ფაქტების ნაწილი, ხოლო ამ ფაქტების მეორე ნაწილი ვალდებულია, დაამტკიცოს მოპასუხემ. ნორმები, რომლებიც შეიცავს პრეზუმფციებს, წარმოადგენენ კანონის პირდაპირ მითითებას იმის შესახებ, რომელმა მხარემ კონკრეტულად რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს სამოქალაქო პროცესში. ამა თუ იმ ფაქტის დამტკიცების ტვირთისაგან გათავისუფლება წარმოადგენს არა მიზეზს, არამედ ამ ტვირთის განაწილების შედეგს, ანუ პრეზუმფციების მეშვეობით კანონმდებელი ანაწილებს დამტკიცების ტვირთს მხარეთა შორის და მტკიცების ტვირთის გამოხატვის სხვა ფორმებს შორის, რომელსაც იცნობს მატერიალური სამართალი, პრეზუმფციები ყველაზე სრულყოფილი და პრაქტიკულად ხელმისაწვდომი ფორმაა (თ. ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბ.,2005, გვ. 230). თუ რომელი მხარისათვის უფრო ადვილია, დაამტკიცოს ესა თუ ის ფაქტი, აგრეთვე რომელი ფაქტების დამტკიცების საფუძველზე წარმოიშვება ვარაუდი (პერზუმფცია) გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე სხვა ფაქტების არსებობის შესახებ, განსაზღვრულია კანონით, ხოლო, ზოგიერთ შემთხვევაში კი, სასამართლო პრაქტიკით.

43. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

44. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

45. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს მოცემულ საკასაციო საჩივარში დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტები, ამდენად, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

46. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე უძრავი ქონების, დაზუსტებული ფართი – 794 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №....., ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს წარმოადგენს მოსარჩელე. მის საკუთრებაშია: 1) სართული №3, ფართი: 79.47 კვ.მ. საკადასტრო კოდი №01......; 2) სარდაფი, ფართი: 31.61 კვ.მ. საკადასტრო კოდი №.....;

47. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე უძრავი ქონების, დაზუსტებული ფართი – 794 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №....., ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე, მის საკუთრებაშია: 1) ჰოლი, ფართი: 70.67 კვ.მ საკადასტრო კოდი №.....; 2) სარდაფი; ფართი: 18.00 კვ.მ; საკუთრების ტიპი – თანასაკუთრება, საკადასტრო კოდი №.....; 3) სარდაფი, ფართი: 19.39 კვ.მ, საკადასტრო კოდი №.....; 4) ჰოლი, ფართი: 138.41 კვ.მ. საკუთრების ტიპი – თანასაკუთრება, საკადასტრო კოდი №……; 5) ბინა №4, ფართი: 61.40 კვ.მ საკადასტრო კოდი №......

48. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან 2011 წლის 2 სექტემბრის ამონაწერით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2003 წლის 8 აგვისტოს მოპასუხე დარეგისტრირდა ინდივიდუალურ მეწარმედ. მეწარმე სუბიექტის იურიდიულ მისამართად მითითებულია ქ.თბილისი, საბურთალოს რაიონი, ….., თუმცა მოპასუხე სამეწარმეო საქმიანობას ფაქტობრივად ახორციელებს ქ. თბილისი, ......... ქუჩა №32-ში.

49. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის 2018 წლის 10 ოქტომბრის № ES 8 18 00075096 წერილის თანახმად, განმცხადებლის წარმომადგენლის მიმართვის საფუძველზე საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის სპეციალისტების მიერ განხორციელდა თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში მდებარე ინდივიდუალური მეწარმის – მოპასუხის სტომატოლოგიური კლინიკის შენობის დეტალური სახანძრო-ტექნიკური შემოწმება. შემოწმების შედეგად გამოვლინდა რიგი სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევები, რაზეც შედგა სახელმწიფო სახანძრო ზედამხედველობის მიწერილობა სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევების აღმოფხვრის თაობაზე. ამასთან, კლინიკის ხელმძღვანელობას მიეცა გაფრთხილება და განემარტა, რომ მიწერილობით გათვალისწინებული ხანძარსაწინააღმდეგო მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მათ მიმართ გატარდებოდა კანონით დადგენილი ადმინისტრაციული ზემოქმედების ზომები.

50. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2018 წლის 2 ნოემბრის წერილის თანახმად, მითითებულ მისამართზე შემოწმდა ხმაურის დასაშვებ ნორმებთან შესაბამისობა, რა დროსაც დაფიქსირდა დადგენილი ნორმების გადაჭარბება. აღნიშნულის გამო, მოპასუხის მიმართ გატარდა კანონით განსაზღვრული ზომები და მიეცა გაფრთხილება.

51. დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტი დავით მჭედლიშვილის 2018 წლის 6 ნოემბრის დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ თბილისში, ......... ქუჩა №32-ში განთავსებულ ერთსადარბაზოიანი, სამსართულიანი კორპუსის ნახევრად სარდაფში ჩასასვლელი კიბის უჯრედის გაუქმებით, საერთო სარგებლობის კორიდორის დავიწროვებით, ნახევრადსარდაფის უკანონოდ, ყოველგვარი ნებართვის გარეშე, გაზიფიცირებითა და ოთახებში სამშენებლო ნარჩენების დაყრით უხეშად არის დარღვეული საინჟინრო-ტექნიკური, სანიტარული და სახანძრო ნორმები.

52. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხე სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელების დროს იყენებდა სარდაფში დამონტაჟებულ აგრეგატებს, მათ შორის, ოთხ გენერატორს და მათგან გამოწვეული ხმაური აღემატებოდა დასაშვებ ნორმებს.

53. წინამდებარე საკასაციო საჩივარში მხარემ განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები. რეალურად მოპასუხის მიერ კანონდარღვევა ატარებდა მსუბუქ ხასიათს, რის გამოც მას მიეცა გაფრთხილება. ამასთან, მოპასუხემ მითითებული დარღვევები გამოასწორა.

54. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

55. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

56. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელის და მოპასუხის უძრავი ქონება მომიჯნავე, მეზობელ ნაკვეთებზე მდებარეობს, შესაბამისად, მართებულია სასამართლოს მიერ სამეზობლო სამართლის მომწესრიგებელ ნორმათა გამოყენება. სამეზობლო ურთიერთთმენის ვალდებულებას ადგენს სსკ-ის 174-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობისა, ვალდებული არიან, პატივი სცენ ერთმანეთს. აღნიშნული ნორმა არ არის დეკლარაციული ხასიათის და გულისხმობს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ვალდებულებას, პატივი სცენ სხვისი საკუთრებისა თუ სხვა სამოქალაქო უფლებას და თავიანთი უფლებები გამოიყენონ ისე, რომ ამით ზიანი არ მიაყენონ სხვის უფლებას. კანონი უშვებს მეზობელი უძრავი ქონებიდან მომდინარე ზემოქმედების არსებობას კანონით დასაშვებ ფარგლებში (სსკ-ის 175-ე მუხლი) და ამ ზემოქმედებათა თმენა სამეზობლო ურთიერთობისათვის დამახასიათებელი თვისებაა, რომელიც ეთანხმება მეზობლების ურთიერთპატივისცემის მოვალეობას (სუსგ №ას-1046-1007-2016, 03.02.2017წ.).

57. სსკ-ის 176-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის შესამოწმებლად, შესაძლებელია ამავე კოდექსის 175-ე მუხლის მოწესრიგების გამოყენება, რომელიც სამეზობლო ზემოქმედებათა თმენის ვალდებულებას ეხება და ადგენს ერთმანეთისაგან განსხვავებული იურიდიული შედეგის გამომწვევ წინაპირობებს. სსკ-ის 175-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილია მეზობელი მიწის ნაკვეთიდან მომდინარე იმგვარი ემისიები (გაზი, ორთქლი, სუნი, ჭვარტლი, კვამლი, ხმაური, სითბო, რყევები და სხვა მსგავსი ზემოქმედებანი), რომელთა ჩამონათვალი არ არის ამომწურავი, რომლებიც არ უშლიან ხელს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს თავისი ნაკვეთით სარგებლობაში, შესაბამისად, ასეთ ზემოქმედებათა აკრძალვა მესაკუთრეს არ შეუძლია. თავის მხრივ, მითითებული ემისიების თმენის ვალდებულება იმთავითვე გათვალისწინებულია და მათი შემოწმება შესაძლებელია სსკ-ის 174-ე მუხლით დადგენილი ობიექტური და სუბიექტური ელემენტების კლასიფიკაციის მიხედვით: „მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან პატივი სცენ ერთმანეთს. მეზობლად მიიჩნევა ყველა ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შესაძლებელია გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება“. სამეზობლო ურთიერთპატივისცემის ელემენტები შემდეგნაირად არის ჩამოყალიბებული: „ა) დაიცვან კანონით დადგენილი წესი და აკრძალვები; ბ) პატივი სცენ ერთმანეთს. ჩამოთვლილთაგან, პირველი ობიექტურ ფაქტორს წარმოადგენს და მის დარღვევად ყოველთვის შეიძლება მივიჩნიოთ მატერიალური კანონმდებლობით დადგენილი კონკრეტული აკრძალვები; რაც შეეხება მეორე ელემენტს, ის შეფასების საგანს წარმოადგენს და, საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, იგი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში შეიძლება მსჯელობის საგნად იქცეს“ (იხ. სუსგ. ას-122-116-2014, 25.05.2015წ.).

58. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხის მხრიდან დაფიქსირდა სსკ-ის 176-ე მუხლით გათვალისწინებული დაუშვებელი ხელყოფა (თუნდაც სახანძრო-ტექნიკური თვალსაზრისით).

59. ასევე, საქმეში წარმოდგენილი 2018 წლის 6 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, სადავო კორპუსის ნახევრადსარდაფში ჩასასვლელი კიბის უჯრედის გაუქმებით, საერთო სარგებლობის კორიდორის დავიწროვებით, ნახევრადსარდაფის უკანონოდ, ყოველგვარი ნებართვის გარეშე, გაზიფიცირებით და ოთახებში სამშენებლო ნარჩენების დაყრით უხეშად დაირღვა საინჟინრო-ტექნიკური, სანიტარული და სახანძრო ნორმები.

60. დადგენილია, რომ მოსარჩელემ, თავისი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად სასამართლოს წარუდგინა ექსპერტიზის დასკვნა (იხ., ტ.1. ს.ფ. 157. წინამდებარე განჩინების პ.20).

61. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ექსპერტიზის დასკვნა, ესაა მტკიცებულების ერთ-ერთი სახე, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. იმის მიხედვით, თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რა გარემოებაა დასადგენი. თავად ექსპერტი კი, პროცესის მონაწილე დამხმარე სუბიექტია, რომელიც ფლობს სპეციალურ ცოდნას მეცნიერების, ტექნიკის, მედიცინის, ხელოვნების ან ხელობის დარგში. მის მიერ შედგენილ დასკვნაში გადმოცემულია გამოკვლევის შინაარსი, შედეგები და პასუხი მის წინაშე დასმულ კითხვებზე. სსსკ-ის 162-ე მუხლის ნორმატიული გაგებით, მტკიცების ამ საშუალებით შესაძლებელია საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენა, ხოლო ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, ზოგიერთ შემთხვევაში, საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ექსპერტიზის საჭიროება საქმეზე დასადგენი გარემოებების თავისებურებიდან გამომდინარეობს. ექსპერტიზის დასკვნა, როგორც სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის კვლევის წერილობითი შედეგი პასუხს სცემს სამოქალაქო საქმესთან დაკავშირებით მხარეთა ანდა სასამართლოს მიერ დასმულ კითხვებს. (იხ., ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 97-99,102, 106-107, 112-113. რედაქტორები: ზურაბ ძლიერიშვილი, ნუნუ კვანტალიანი).

62. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მტკიცების საპროცესო ვალდებულების შესრულების პირობებში, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ, მოპასუხის მხარეზე გადაინაცვლა. შესაბამისად, დავის საერთო სასარჩელო წესით განხილვისას, მოპასუხეს შეეძლო საპირისპირო გარემოების დასადასტურებლად და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის გასაქარწყლებლად თავადაც წარმოედგინა რელევანტური მტკიცებულება (სხვა საექსპერტო დასკვნა).

63. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დისპოზიციურობის პრინციპი სამოქალაქო საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა თავისუფლებას, განკარგოს თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამ პრინციპზეა აგებული სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა. უფლების დასაცავად სასამართლოსათვის მიმართვა თვით დაინტერესებული პირის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული. მისი ნების გარეშე, არავის აქვს უფლება, მიმართოს სასამართლოს. მხარეები თვითონ წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს. ისინი თვითონ განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. თუმცა, მხარემ უნდა უზრუნველყოს მტკიცების საპროცესო საშუალებათა დროული განკარგვა. სასამართლო კი, დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, ვერ უზრუნველყოფს მხარისათვის იურიდიული დახმარების გაწევას, რაც თანაბრობას დაარღვევს და სამართალწარმოებას მიკერძოებულს გახდის. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი უზრუნველყოფს სამართლიანი სასამართლო განხილვის პროცედურულ უფლებას. სამართლიანობის მოთხოვნა კი, მიემართება მთლიანად სასამართლო პროცესს; იგი არ არის შემოფარგლული მხარეებს შორის დავის წარმოებით. სამართლიანი სასამართლოს კონცეფცია, თავის თავში მოიცავს სასამართლოს მხრიდან მხარისათვის საკუთარი პოზიციის დაცვის მოსამზადებლად ადეკვატური დროის განსაზღვრას და დაცვის მომზადების შესაძლებლობის მიცემას. საპროცესო მოქმედების განსაზღვრულ დროში შესრულების კონკრეტული მაგალითია ექსპერტის დასკვნის საქმის მომზადების სტადიაზე წარდგენის აუცილებლობაც (სსსკ-ის 162-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და 219-ე მუხლის პირველი ნაწილი), რასაც განსახილველ დავაში, მოპასუხემ თავი ვერ გაართვა - არ წარმოადგინა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საპირწონე მტკიცებულება. მით უმეტეს, აღანიშნავია, რომ „ერთი მხარის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის შეფასება დამოკიდებულია მეორე მხარის კვალიფიციურ შედავებაზე. ცხადია, აქ მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის ზეპირსიტყვიერი, ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მოსაზრება არ იგულისხმება. ექსპერტიზის, თუნდაც სავარაუდო დასკვნა, აბათილებს მოპასუხის მარტოოდენ ზეპირ განმარტებას, რადგან სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის მოსაზრებას სადავო ურთიერთობის ფაქტობრივ სამართლებრივი დასაბუთებისას, უთუოდ ენიჭება გარკვეული უპირატესობა მაშინ, როდესაც მოწინააღმდეგე ვერ აბათილებს ობიექტური მტკიცებულებებით სადავო გარემოებებს. ამდენად, ერთი მხარის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის გაქარწყლების ვალდებულება, მტკიცებულებათა შეფასების ეტაპზე უაღრესად დიდი მნიშვნელობის მქონეა. კერძო დავებზე წარმატების მისაღწევად კი, მხარეებმა ჯეროვნად უნდა განკარგონ თავიანთი საპროცესო უფლებები, რაც დავის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებისა და მათი რელევანტური მტკიცებულებებით დამტკიცების ტვირთის რეალიზებაში მდგომარეობს. ამ უფლებით თანაბრად სარგებლობს როგორც მოსარჩელე (სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება), ასევე, მოპასუხე (სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების გაქარწყლება)“ (იხ., ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 117-121. რედაქტორები: ზურაბ ძლიერიშვილი, ნუნუ კვანტალიანი).

64. განსახილველ შემთხვევაში, ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, მოსარჩელემ თავის მტკიცების ტვირთს წარმატებით გაართვა თავი. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, კასატორმა დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების მიმართ.

65. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ამ გარემოებების საწინააღმდეგოდ კასატორმა მიუთითა, რომ დაფიქსირებული დარღვევები მსუბუქ ხასიათს ატარებდნენ, რაც იმით დასტურდება, რომ სანქცია შემოიფარგლა მხოლოდ გაფრთხილების მიცემით.

66. საკასაციო სასამართლო აღნიშნულ მოსაზრებას საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლად ვერ შეაფასებს, რადგან მსგვასი სახის დარღვევების აღმოჩენისას შესაძლოა, პირველადად, პირს მიეცეს გაფრთხილება, რაც არ გამორიცხავს მომავალში მის მიმართ იმავე სიმძიმის დარღვევის დაფიქსირებისას გაცილებით მკაცრი ღონისძიების გატარებას. რაც შეეხება კასატორის განმარტებას დარღვევების გამოსწორებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო სამართლაში მოქმედი მტკიცების სტანდარტის შესაბამისად, დასახელებული გარემოება მხარეს უნდა დაედასტურებინა სათანადო მტკიცებულებებით, რაც არ მომხდარა. მხოლოდ მისი ზეპირი განმარტება კი სადავო დარღვევების აღმოფხვრის საკმარის დასტურს არ წარმოადგენს.

67. კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო საჩივარი არ წარმოუდგენია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების არც იმ ნაწილის მიმართ, რომლითაც სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მხრიდან საერთო სარგებლობის დერეფანში კიბის უჯრედის ჩასასვლელი კიბიდან მარჯვნივ უნებართვოდ აშენებული სათავსის და სარდაფში საერთო სარგებლობის ფართში ეზოდან შესასვლელი კედლისა და კარის დემონტაჟის განხორციელების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა დასაბუთებულია.

68. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

69. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

70. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

71. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

72. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

73. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2020 წლის 2 დეკემბერს №141 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.გ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ თ.გ–ს (პირადი №.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2020 წლის 2 დეკემბერს №141 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი