№ ას-551-551-2018 25 ნოემბერი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე.გ–ი (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ს.შ–ი, კ.მ–ა, მ.მ–ძე (მოპასუხეები, მოსარჩელეები შეგებებულ სარჩელში)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (ძირითად სარჩელში), ნასყიდობის ხელშეკრულებების დადებულად ცნობა, საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. თბილისში, ...... N5-ში მდებარე უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ გ.ხ–ი, ტ.მ–ი, ე.გ–ი (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „შეგებებული სარჩელით მოპასუხე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) და მ.მ–ძე (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“, „შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე“).

2. მოსარჩელემ ქ. თბილისში, ...... N5-ში მდებარე უძრავი ქონების - 6/18 ნაწილი მემკვიდრეობით მიიღო მამის დ.ო–გან.

3. მესამე მოპასუხე, ს.შ–ი (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) და კ.მ–ა (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) (შემდგომში ერთად - „შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეები“) ჩაწერილები არიან და ფაქტობრივადაც ფლობენ სადავო საცხოვრებელ სადგომს.

4. 1967 წელს 20 ივნისს პირველ მოპასუხესა და გ.მ.ძე ო–ს (ქონების მესაკუთრე) შორის, სანოტარო წესის დაუცველად დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5), პირველ სართულზე მდებარე ერთ ოთახზე, ფართით 40 კვ.მ; ნასყიდობის საფასურმა შეადგინა 3000 მანეთი, საიდანაც გადახდილი იქნა 500 მანეთი. იმავე წლის 22 ივნისს შედგენილი ხელწერილის თანახმად, პირველ მოპასუხეს ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5), პირველ სართულზე მდებარე 40 კვ.მ. ოთახთან ერთად გადაეცა 30 კვ.მ. ფართი; ნასყიდობის საფასური ამ შემთხვევაშიც 3000 მანეთით განისაზღვრა, საიდანაც 1500 მანეთი უნდა გადახდილიყო 1967 წლის 28 ივნისამდე და 1500 მანეთი უნდა გადახდილიყო 1967 წლის 01 აგვისტოდან ყოველთვიურად. აღნიშნული ხელწერილის მე-3 პუნქტით, 01/07/1967 წლიდან 01/06/1968 წლის ჩათვლით პირველი მოპასუხე თავისუფლდებოდა ხელახლა შეძენილი ბინის ქირისგან, ხოლო 1968 წლის 01 ივლისიდან ამჟამად შეძნილი ოთახის ანგარიშში ყოველთვიური ვალის დაფარვასთან ერთად პირველი მოპასუხე ვალდებული იყო გადაეხადა 70 კვ.მ. ბინის ქირა.

5. მეორე მოპასუხე არის ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, რაც დასტურდება ზემოაღნიშნულ მისამართზე მისი რეგისტრაციით და კომუნალური გადასახადების გადახდით. აღნიშნულ მისამართზე მდებარე სადგომით სარგებლობდა მისი ბაბუა გ.მ–ი. შემდგომში მეორე მოპასუხის მამა ა.მ–ი, რომელიც გარდაიცვალა 2014 წელს.

6. 1991 წლის 18 ოქტომბერს მესამე მოპასუხესა და დ.გ. ძე ო–ს (ქონების მესაკუთრე) შორის, სანოტარო წესის დაუცველად დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მე-2 სართულზე მდებარე ორ ოთახზე, ფართით 60.2 კვ.მ. და დამხმარე სათავსოებზე. ნასყიდობის საფასური შეადგენდა 80000 მანეთს, საიდანაც 75000 მანეთი გადახდილი იქნა ერთბაშად და დარჩენილი 5000 მანეთი მესამე მოპასუხეს უნდა გადაეხადა 1992 წლის 18 ოქტომბრამდე.

7. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში პირველი მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების მდებარე: ქ. თბილისი, ..... ქ. N5 (...... ქ. N5) გამოთხოვისა და თავისუფალ მდგომარეობაში მოსარჩელისთვის გადაცემის მოთხოვნით, ხოლო მესამე მოპასუხის მიმართ მოითხოვა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა.

8. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. პირველმა მოპასუხემ განმარტა, რომ მოსარჩელეს შეგნებულად არ აქვს წარმოდგენილი 1967 წელს შედგენილი შინაურული ნასყიდობის ხელწერილი. ის წარმოადგენს ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, ვინაიდან მისი წინაპრები დაიბადნენ და გაიზარდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში, სადაც დღემდე ცხოვრობს თავადაც; მეორე მოპასუხის განმარტებით, ის არის ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, ვინაიდან, მისი წინაპრები დაიბადნენ და გაიზარდნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში, სადაც დღემდე ცხოვრობს თვითონაც; მესამე მოპასუხემ აღნიშნა, რომ 1991 წელს მასსა და დ. ო–ს (მოსარჩელის მამა) შორის ფორმის დაუცველად დაიდო ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე. დ. ო–ს გადაუხადა 75000 მანეთი. 1991 წლის 18 ოქტომბრამდე კი გადახდილ იქნა დამატებით 5000 მანეთი.

9. მოპასუხეებმა მოსარჩელის მიმართ აღძრეს შეგებებული სარჩელი. პირველმა მოპასუხემ მოითხოვა კომპენსაციის - 9659.95 ლარის მოსარჩელისთვის გადახდის სანაცვლოდ, დადებულად იქნეს ცნობილი გ.მ.-ძე ო–სა (მესაკუთრე) და მას (მოსარგებლე) შორის 1967 წლის 20 ივნისისა და 22 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ..... ქ. N5 (...... ქ. N5) საცხოვრებელი და დამხმარე ფართები საერთო რაოდენობით 88.92 კვ.მ; მეორე მოპასუხემ მოითხოვა კომპენსაციის - 4490.63 ლარის მოსარჩელისთვის გადახდის სანაცვლოდ, მიეცეს უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ..... ქ. N5 (...... ქ. N5) საცხოვრებელი და დამხმარე ფართები საერთო რაოდენობით 20.9+7,35 კვ.მ. გამოსყიდვის უფლება; მესამე მოპასუხემ კი მოითხოვა კომპენსაციის - 11052.3 ლარის მოსარჩელისთვის გადახდის სანაცვლოდ, დადებულად იქნეს ცნობილი დ.გ. ძე ო–სა (მესაკუთრე) და მას (მოსარგებლე) შორის 1991 წლის 18 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ..... ქ. N5 (...... ქ. N5) საცხოვრებელი და დამხმარე ფართები საერთო რაოდენობით 101,87 კვ.მ.

10. მოსარჩელემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე - პირველი მოპასუხე არის მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის დამქირავებელი. მეორე მოპასუხის პაპას - გ.მ–ს და მოსარჩელის პაპას - გ. ო–ს შორის არსებობდა ქირავნობის ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე. შესაბამისად, სადავო ფართი არის მეორე მოპასუხის უკანონო მფლობელობაში. მესამე მოპასუხის შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით კი აღნიშნა, რომ იგი 1991 წლიდან წარმოადგენს მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, მაგრამ მას არ აქვს უფლება მოითხოვოს დაკავებულ სადგომზე მესაკუთრედ ცნობა, ვინაიდან, სადგომის დათმობიდან არ არის გასული 30 წელი, შესაბამისად, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს მესაკუთრეს და დაკმაყოფილებული უნდა იქნეს მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სარჩელი.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად.

12. საქალაქო სასამართლომ სპეციალური კანონის 2016 წლის 24 ივნისის რედაქციაზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ პირველი მოპასუხე წარმოადგენდა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, მეორე მოპასუხე ამავე კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლეს. შესაბამისად, მათ მოპოვებული ჰქონდათ საცხოვრებელი სადგომის ფლობის უფლება და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის საფუძველი არ არსებობდა.

13. სასამართლომ სპეციალური კანონის მე-4 მუხლის პირველ პუნქტსა და ამავე კანონის მე-6 მუხლის პირველ პუნქტზე მითითებით მიიჩნია, რომ მესამე მოპასუხე იყო ამ კანონით განსაზღვრული მოსარგებლე, რაც გამორიცხავდა მოსარჩელის სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

14. საქალაქო სასამართლომ დაადგინა, რომ:

14.1. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 13/06/2016 წლის N003189316 დასკვნით, ქ. თბილისში, ..... ქ. N5- ში (...... ქ. N5) მდებარე, ექსპერტიზაზე წარდგენილი, პირველი მოპასუხის სარგებლობაში არსებული სახლის საცხოვრებელი და დამხმარე ოთახების საერთო ფართი შეადგენს 88.92. კვ. მ-ს. მათ შორის N1 ჰოლი ფართით 2, 74. კვ.მ, N2 ოთახი ფართით 39,07 კვ.მ, N3 ოთახი ფართით 28.96 კვ.მ. N4 სამზარეულო ფართით 13.09 კვ.მ, N5 სანკვანძი ფართით 5.06 კვ.მ. ზემოაღნიშნული ფართის მთლიანი საბაზრო ღირებულება შეადგენს 94197 ლარს; გარდა ზემოაღნიშნული ფართისა, პირველი მოპასუხის სარგებლობაშია 7,35 კვ.მ.დერეფანი, რომლის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 2402.50 ლარს;

14.2. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 13/06/2016 წლის N003189316 დასკვნით, ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე, ექსპერტიზაზე წარდგენილი, მეორე მოპასუხის სარგებლობაში არსებული სახლის საცხოვრებელი და დამხმარე ოთახების საერთო ფართი შეადგენს 20.90 კვ. მ, მათ შორის N6 სამზარეულო ფართით 6.57 კვ.მ, N7 ოთახი ფართით 14.33 კვ.მ, აღნიშნული 20.90 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 15560 ლარს;

14.3. პირველი მოპასუხისა და მეორე მოპასუხის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართი შეადგენს 15.06 კვ.მ-ს. მათ შორის, დამხმარე ფართი N8 13.24 კვ.მ, დამხმარე ფართი N91.22 კვ.მ. და დამხმარე ფართი N10 0.60 კვ.მ. აღნიშნული ფართის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 4805 ლარს. მოპასუხეების წარმომადგენლის განმარტებით ზემოაღნიშნული ფართიდან პირველი მოპასუხის სარგებლობაშია 7,35 კვ.მ. ფართი, რომლის საბაზრო ღირებულებაა 2402.50 ლარი, ხოლო მეორე მოპასუხის სარგებლობაშია 7,37 კვ. მ. დერეფანი, რომლის საბაზრო ღირებულებაა 2402.50 ლარი;

14.4. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 13/06/2016 წლის N003189316 დასკვნით, ქ. თბილისში, ..... ქ. N5-ში (...... ქ. N5) მდებარე, ექსპერტიზაზე წარდგენილი, მესამე მოპასუხის სარგებლობაში არსებული სახლის საცხოვრებელი და დამხმარე ოთახების საერთო ფართი შეადგენს 101,87 კვ.მ-ს. მათ შორის N1 ჰოლი ფართით 11.95 კვ.მ, N2 საპირფარეშო ფართით 1.77 კვ.მ, N3 სანკვანძი ფართით 2.90 კვ.მ, N4 ოთახი ფართით 21.58 კვ.მ, N5 ოთახი ფართით 42,09 კვ.მ, N6 აივანი ფართით 5.02 კვ.მ, N7 ანტრესოლი ფართით 11.42 კვ.მ, N8 დამხმარე ფართი 5.14 კვ.მ. ზემოაღნიშნული ფართების საბაზრო ღირებულება ჯამში შეადგენს 110 523 ლარს.

15. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

17. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-6 და 14 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

18. სააპელაციო პალატის დასკვნით, განსახილველი შემთხვევა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მოთხოვნათა ფარგლებში ექცეოდა.

19. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ პირველი მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი დოკუმენტებით უძრავი ქონების იმდროინდელმა მესაკუთრემ გამოხატა სადავო სადგომის გაყიდვის ნება და მიიღო ნასყიდობის საფასური, ხოლო ხელშეკრულებაში მითითებული ქირა სასამართლოს შეფასებით წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის დაზღვევის თანხას, რომელსაც ქონების მესაკუთრე ყოველთვიურად იხდიდა.

20. სააპელაციო სასამართლომ პირველი და მეორე მოპასუხეების სტატუსის განსაზღვრასთან მიმართებით აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოსარჩელე სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში სადავოდ აღარ ხდიდა მათ სტატუსს, იგი დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ მოპასუხეები არიან სადავო უძრავი ნივთის კანონიერი მოსარგებლეები. მითითებული აღიარება კი დაუსაბუთებელს ხდიდა მათ მიმართ წარდგენილ სარჩელს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

21. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ მეორე მოპასუხე არის ქ. თბილისში, ..... ქ N5-ში (...... ქ N5) მდებარე საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, რომელიც უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა მისი ღირებულების 25%-ის კომპენსაციის გადახდის პირობით.

22. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოსარჩელის მოთხოვნას მესამე მოპასუხის მიმართ წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწვეტა, ხოლო 1991 წლის 18 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად მოპასუხე წარმოადგენდა სპეციალური კანონის მე-4 მუხლით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს, აღნიშნულმა გამორიცხა თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა.

23. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს წინამდებარე დავის მოსაწესრიგებლად არ უნდა გამოეყენებინა 2016 წლის 24 ივნისს მიღებული ახალი კანონი, რადგან სარჩელი აღძრული იყო 2014 წელს და სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა ძველი კანონით. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თავად მოსარჩელის მიერ 2017 წლის 02 მაისს წარდგენილი დაზუსტებული სარჩელი მესამე მოპასუხის მიმართ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს 2016 წლის 24 ივნისის კანონს ეფუძნებოდა.

24. სააპელაციო პალატამ მიუთითა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს 2016 წლის 24 ივნისის კანონის მე-11 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლითაც დადგინდა ქცევის შემდეგ წესი: ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს 1998 წლის 25 ივნისის კანონი. სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2016 წლის 24 ივნისის კანონი ამოქმედდა 2016 წლის 18 ივლისიდან, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილია 2017 წლის 12 ოქტომბერს; ამდენად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს არ გააჩნდა კანონისმიერი წინაპირობა განსახილველი დავის ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის ძველი რედქციით მოსაწესრიგებლად.

25. რაც შეეხება მოსარჩელის სააპელაციო პრეტენზიას პროცესუალურ დარღვევებთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქმის მასალებით არ იკვეთებოდა საქალაქო სასამართლოს მხრიდან საპროცესო სამართლის ნორმების ისეთი დარღვევა, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ წინმსწრები საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა სხდომის გადადების თაობაზე, მოსარჩელეს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია.

26. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

27. კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:

27.1. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია 1991 წლის 18 ოქტომბერს მესამე მოპასუხეს და დ. ო–ს შორის დადებული „ატსტუპნოი“ ხელშეკრულება ნასყიდობის ხელშეკრულებად;

27.2. სასამართლო შეცდა, როდესაც 2014 წელს შეტანილ სარჩელში მოყვანილი გარემოებების და სამართლებრივი მოთხოვნების დასადგენად და დასაკმაყოფილებლად გამოიყენა სარჩელის შეტანის დროს არარსებული - 2016 წელს მიღებული კანონი; მოსარჩელე მხარე დაეთანხმა მხოლოდ მესამე მოპასუხეს, რომ დავა გაგრძელებულიყო ახალი კანონით. სხვა ორ მოპასუხესთან მიმართებით მოთხოვნა და სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლები დარჩა უცვლელი;

27.3. მას შემდეგ, რაც მოსარჩელის მიერ წარდგენილი იქნა სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, სასამართლომ თავისი ინიციატივით დამატებით დანიშნა ექსპერტიზა იმავე საგანზე და ექსპერტს გამოსაკვლევად მიუთითა სხვა გარემოებები, რითაც დაირღვა მხარეთა თანასწორობის პრინციპი; საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების დროს სასამართლომ არ იხელმძღვანელა საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულებით და დაეყრდნო ექსპერტიზის მხოლოდ იმ დასკვნას, რომელიც თავისი ინიციატივით დანიშნა;

27.4. სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა საკამათო სიტყვის მოსამზადებლად პროცესის გადადების შესახებ, რითაც დაირღვა სამართლიანი სასამართლოს უფლება;

27.5. სასამართლომ შეგებებული სარჩელის ავტორებს იმ ფართზე მეტი მიაკუთვნა, რაც მათთვის გადაცემული იყო სხვადასხვა დროში ქირავნობით, „გასამცლელო ატსტუპნოის“ ხელშეკრულებით და საცხოვრებელი სადგომის დათმობის გარიგებით;

27.6. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მოსარჩელის უფლება და საქმეს არ დაურთო წარდგენილი მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ 2018 წლის 21 თებერვალს დავის საგანი ფიზიკურად აღარ არსებობდა. ვინაიდან, სახლი ავარიულობის გამო დაიშალა, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს მოსარგებლეების მიმართ რჩება მხოლოდ კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება.

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 მაისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

29. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

30. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

31. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

32. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

33. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

34. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.

35. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ განსახილველი შემთხვევა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მოთხოვნათა ფარგლებში ექცევა და მოპასუხეები წარმოადგენენ ამ კანონით (მე-3, მე-4 და მე-5 მუხლებით) გათვალისწინებულ საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეებს.

36. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის პრეტენზია, რომ სასამართლოს საქმე უნდა განეხილა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ 1998 წლის 25 ივნისის ძალადაკარგული კანონით, რომლის საფუძველზეც მესაკუთრეს (მოსარჩელეს) მინიჭებული ჰქონდა უპირატესი უფლება, კომპენსაციის გადახდის გზით საკუთრებაში დაეტოვებინა სადავო უძრავი ქონება.

37. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ 2016 წლის 24 ივნისის კანონით. კერძოდ, საქმის გარემოებების თანახმად, მოპასუხეებმა მოსარჩელის მოთხოვნას დაუპირისპირეს შეგებებული სარჩელი, რომელიც 2016 წლის 18 ივლისს ამოქმედებული „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ ახალი კანონის საფუძველზე დააზუსტეს [სსსკ-ის 83.2 მუხლი: მოსარჩელეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეცვალოს სარჩელის საფუძველი ან საგანი, შეავსოს სარჩელში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები, გაადიდოს ან შეამციროს სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა, რის შესახებაც სასამართლომ უნდა აცნობოს მოპასუხეს] და მოითხოვეს სპეციალური კანონის საფუძველზე სადავო საცხოვრებელ სადგომზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა და კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების აღიარება. გამომდინარე იქედან, რომ საქმის განხილვის მოსამზადებელი სტადია შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეებს უფლებას აძლევდა შეეცვალათ სარჩელის საფუძველი და საგანი, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად განიხილა მათი სარჩელი ახალი კანონის საფუძველზე ჩამოყალიბებული მოთხოვნის შესაბამისად. შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება კი მთლიანად გამორიცხავდა პირვანდელი სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას [სსსკ-ის 189-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი]. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სამართლის ნორმების დარღვევის თაობაზე დაუსაბუთებელია და ამასთან, არც ახალი კანონის უკუძალით გავრცელების განმარტების აუცილებლობა არსებობს (იხ. სუსგ №ას-1207-1127-2017, 19 სექტემბერი, 2018წელი).

38. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით წესრიგდება არა ყველა ის ურთიერთობა, რაც უძრავი ნივთის თაობაზე დადებულ, ფორმადაუცველ გარიგებასთანაა დაკავშირებული, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომელიც მოითხოვს სპეციალურ მოწესრიგებას. მითითებული კანონის მოქმედების ფარგლებში სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილენი ვალდებული იყვნენ დაეცვათ უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის იმ დროს მოქმედი წესები, მაგრამ, ზოგიერთ შემთხვევებში, ამ წესების დარღვევა უკავშირდებოდა გარკვეულ ობიექტურ გარემოებებს, რაც დამახასიათებელი იყო იმ დროს მოქმედი სამართლებრივი სივრცისათვის, კერძოდ, სამოქალაქო უფლებათა განხორციელება იმ დროს ბევრად იყო დამოკიდებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ დანაწესებზე, რაც ხელს უშლიდა თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას. ასეთ ვითარებაში ხშირად მხარეთა ურთიერთობა არ სცილდებოდა მათი ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის ფარგლებს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სპეციალური მოწესრიგება უკავშირდება უშუალოდ ამ ურთიერთობების სპეციფიკას, კერძოდ, ურთიერთობებს, რომლებიც არსებობდა ზემოაღნიშნულ პერიოდში ფაქტის სახით, განსახილველმა კანონმა მიანიჭა იურიდიული მნიშვნელობა და დაუკავშირა მას კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები (იხ. სუსგ №ას-137-2019, 6 მაისი, 2019წელი).

39. დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია პირველ და მეორე მოპასუხესთან მიმართებით ქირავნობის ურთიერთობის არსებობის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ თავისი შინაარსით ატიპურ სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა და იგი საბჭოთა სინამდვილეში ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის სახით არსებობდა, რადგანაც, იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ქ. თბილისში უძრავი ქონების შეძენა მხოლოდ დედაქალაქში ჩაწერილ პირებს შეეძლოთ. ქვეყნის სხვა რეგიონებიდან ჩამოსულ პირებთან კანონის გვერდის ავლის მიზნით იდებოდა ამ ტიპის გარიგებები. ეს სახელშეკრულებო ურთიერთობები შეიცავდა სხვადასხვა გარიგების ნიშნებს (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) და, ფაქტიურად, მხარეთა შორის არსებული ნამდვილი ურთიერთობა იფარებოდა. კერძოდ, მოსარგებლე მესაკუთრეს ერთჯერადად უხდიდა გარკვეულ თანხას ფართის სარგებლობაში მიღების სანაცვლოდ, ამასთან - ყოველთვიურად ბინის ქირასაც; მოსარგებლე რეგისტრირდებოდა საცხოვრებელ ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს; მესაკუთრის მიერ თანხის დაბრუნების შემთხვევაში მოსარგებლე ვალდებული იყო გამოეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი, თუმცა ხშირ შემთხვევებში, მესაკუთრე თანხას ვერ აბრუნებდა, ურთიერთობა ხანგრძლივ ხასიათს იღებდა და უფლება მემკვიდრეებზე გადადიოდა; მესაკუთრის მიერ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლება მოსარგებლეს ფაქტობრივად გადაეცემოდა „სამუდამოდ“, ანუ ურთიერთობა არ იყო დროებითი (ხანმოკლე); ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე იძენდა დათმობილი სარგებლობის უფლების გასხვისების შესაძლებლობასაც, რაც მოსარგებლეთა შეცვლას იწვევდა. ამ სპეციფიკური ნიშნებიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების სუბიექტთა სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგება მსგავსი ხელშეკრულებების (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) ნორმებით შეუძლებელი იყო და კანონმდებელმაც სპეციალურ კანონს დაუქვემდებარა. ამასთან, ამ კანონით წესრიგდება მხოლოდ ის ურთიერთობები, რომლებიც ზემოთ დასახელებულ ნიშნებს უტყუარად შეიცავს, შესაძლებელია, ეს ნიშნები არსებობდეს კუმულაციურადაც ან მხოლოდ ზოგიერთი მათგანის სახითაც.

40. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს უფლებას ანიჭებს, მოსთხოვოს მოსარგებლეს საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა ქონების საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც არ არსებობს სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება და მოსარგებლე საცხოვრებელ სადგომს 30 წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში ფლობს სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

41. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მესამე მოპასუხე წარმოადგენდა სპეციალური კანონის მე-4 მუხლით გათვალისწინებულ მოსარგებელს და ამავე კანონის მე-6 მუხლის წინაპირობების ამოქმედების საფუძველი არ არსებობდა.

42. რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის ავტორის პრეტენზიას სადავო ფართების ოდენობასთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებს და ამასთან, მიუთითებს, რომ აღნიშნული საკითხების თაობაზე გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა და დასკვნები არ არის გაბათილებული საკასაციო პრეტენზიებით.

43. საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო პალატის 2018 წლის 7 თებერვლის საოქმო განჩინების ნაწილობრივ გაუქმების თაობაზე და მიუთითებს შემდეგს: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. აღნიშნული ნორმა, მართალია, ადგენს საკასაციო სასამართლოს შესაძლებლობას, იმსჯელოს იმ საოქმო განჩინებების კანონიერებაზე, რომლებიც დამოუკიდებელ გასაჩივრებას არ ექვემდებარება, თუმცა, ეს უფლება არ არის შეუზღუდავი. საკასაციო სასამართლო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის შესაბამისად საკუთარი ინიციატივითაც ამოწმებს ასეთი განჩინებების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლების არსებობას, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში, აღნიშნული არ დასტურდება.

44. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამ ნორმით დადგენილი წესი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას მტკიცებულებათა თავისუფალი შეფასების თაობაზე საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპია და იგი მომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციიდან, რომლის ძალითაც მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კონსტიტუციასა და კანონს. კანონის დანაწესი, რომ არავითარ მტკიცებულებას სასამართლოსათვის წინასწარ დადგენილი ძალა არა აქვს, გულისხმობს იმას, რომ მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულება, მიუხედავად დოკუმენტის გამცემი ორგანოს კომპეტენციისა, შემოწმებული და გამოკვლეული უნდა იქნეს სასამართლოს მიერ. აღნიშნული მოთხოვნა გამომდინარეობს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-5 მუხლებიდანაც, რომლებიც შეჯიბრებითობისა და მართლმსაჯულების განხორციელებისას სასამართლოს წინაშე მხარეთა თანასწორობის პრინციპებს განამტკიცებენ. სამართალწარმოების მხარის უფლება, წარადგინოს თავისი არგუმენტაცია და მტკიცებულებები განსახილველ საქმესთან დაკავშირებით, იმავდროულად, წარმოშობს სასამართლოს ვალდებულებას, ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპით მიღებაზე და შემდეგ მისი კანონით დადგენილი წესით შემოწმებასა და შეფასებაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უნდა დავასკვნათ, რომ, ვინაიდან სამართალწარმოების მხარეები სარგებლობენ სამართლებრივ საშუალებათა თანასწორობის პრინციპით, ხოლო სასამართლოსათვის წინასწარ არცერთი მტკიცებულების მნიშვნელობა და უპირატესი იურიდიული ძალა არ არის დადგენილი, სადავოობის შემთხვევაში სასამართლო უფლებამოსილია, ფაქტობრივად კი ვალდებული, შეამოწმოს მტკიცებულებით დადგენილი ფაქტების უტყუარობა ამ ფაქტების საწინააღმდეგოდ მოდავე მხარის მიერ წარმოდგენილ ფაქტებთან ურთიერთშეჯერებით და, შესაბამისად, შეფასება მისცეს მათ: გაიზიაროს ან არ გაიზიაროს მტკიცებულებით დადასტურებული ესა თუ ის ფაქტობრივი გარემოება (იხ. სუსგ საქმე №ას-579-554-2016, 28 დეკემბერი, 2016 წელი).

45. განსახილველ შემთხვევაში დავას არ იწვევს ის საკითხი, რომ მოცემული კატეგორიის საქმის გადაწყვეტისას სასამართლომ უნდა დაადგინოს სადგომის საბაზრო ღირებულება, ამ საკითხის თაობაზე კი მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა არ იძლეოდა ამომწურავ პასუხს სადავო გარემოებებთან დაკავშირებით, რის შედეგადაც სასამართლომ გამოიყენა მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილება და დანიშნა საინჟინრო-ტექნიკური და სასაქონლო ექსპერტიზა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ ფაქტობრივი მოცემულობის პირობებში, სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სსსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით.

46. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სასამართლომ საკუთარი ინიციატივით ექსპერტიზის დანიშვნისას დაარღვია თანასწორობის პრინციპი და გადაწყვეტილების მიღების დროს არ იხელმძღვანელა საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულებით.

47. ამასთან, კასატორი ვერ უთითებს მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების ისეთ დარღვევაზე, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

48. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ Nას-1115-1072-2016, 17 თებერვალი, 2017 წელი, Nას-1207-1127-2017, 19 სექტემბერი, 2018 წელი).

49. გამომდინარე აქედან, არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს.

50. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

51. რაც შეეხება საკასაციო სასამართლოში კასატორის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომლებიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება. შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა იგი.

52. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (აღსრულების ეროვნული ბიუროს ოქმი ფაქტების კონსტატაციის შესახებ; ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორის 2018 წლის 13 აპრილის წერილი; სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 15 დეკემბრის დასკვნა, საჯარო რეესტრის ამონაწერები), მთლიანობაში „21“ ფურცლად (ტომი 4, ს.ფ. 81-101);

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ე.გ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. კასატორ ე.გ–ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (აღსრულების ეროვნული ბიუროს ოქმი ფაქტების კონსტატაციის შესახებ; ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორის 2018 წლის 13 აპრილის წერილი; სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 15 დეკემბრის დასკვნა, საჯარო რეესტრის ამონაწერები), მთლიანობაში „21“ ფურცლად (ტომი 4, ს.ფ. 81-101);

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე