№ ას-579-579-2018 15 ივლისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჩ.რ. .. ბ.ჯ–ი“ (მოპასუხე)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა.ბ–ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - სს „ხ–ი“

მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე –

სს „ს.რ–ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2010 წლის 30 იანვარს შპს „ჩ.რ... ბ.ჯ–სა“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „პირველი კასატორი“) და სს „ხ–ს“ (შემდგომში - “თავდაპირველი მოპასუხე”) (შემდგომში ერთობლივად - "მოპასუხეები") შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეებმა ჩამოაყალიბეს ერთობლივი საწარმო თბილისის რკინიგზის შემოვლითი გზის პროექტის პროფესიული საინჟინრო მომსახურების უზრუნველსაყოფად.

2. 2010 წლის 01 ივლისს მოპასუხეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თავდაპირველმა მოპასუხემ იკისრა თბილისის შემოვლითი სარკინიგზო მაგისტრალის სამშენებლო პროექტით გათვალისწინებული ხიდებისა და ხელოვნური ნაგებობების სამშენებლო სამუშაოების ნაწილის განხორციელება.

3. 2013 წლის 01 ივლისს დაიდო შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც თავდაპირველი მოპასუხე გავიდა შპს „ჩ.რ... ბ.ჯ–ისა“ და სს „ხ–ის“ ერთობლივი საწარმოდან და მხარეებს შორის 2010 წლის 1 ივლისის სამშენებლო ხელშეკრულების ფარგლებში არსებული ყველა უფლება და მოვალეობა მოპასუხეს გადაეცა.

4. ა.ბ–ს (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „მეორე კასატორი“) საკუთრებაში აქვს ქ. თბილისში, ..... მდებარე, №..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 2 902 კვ.მ. ფართობის სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით.

5. მოპასუხეების ერთობლივი საწარმო თბილისის შემოვლითი სარკინიგზო პროექტის ფარგლებში 2012 წლიდან აწარმოებდა სამშენებლო სამუშაოებს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ, კერძოდ, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის საზღვართან მიმდინარეობდა მიწის ვაკისის, 117 მეტრში ხიდის, ხოლო 70 მეტრში გვირაბის მშენებლობა.

6. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ქ. თბილისში, ..... მდებარე, №..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 2902 კვ.მ ფართობის სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის 1447 კვ.მ. ფართობზე დაყრილია ქვიანი გრუნტი, ხოლო 100 კვ.მ. ფართობი რკინიგზის მშენებლობაზე დასაქმებული მუშებისათვის აშენებული ბანაკიდან შემოდინებული, მოხმარებული სანიტარული წყლების გამო არის დაჭაობებული. მთლიანობაში 1547 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთი გამოუსადეგარია სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსაყვანად.

7. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

8. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა - 52 000 ლარის გადახდა; მასვე დაეკისრა ექსპერტიზის ჩატარებისთვის გაწეული ხარჯების - 3 320 ლარის ანაზღაურება; თავდაპირველი მოპასუხის მიმართ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოსარჩელემ და მოპასუხემ.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ - 27 900 ლარის გადახდა;

12. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-6 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

13. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, რომ მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, 2010 წლის ზაფხულში თბილისის შემოვლითი რკინიგზის მშენებლობის დაწყებამდე, 83 ძირი სხვადასხვა დასახელების ხეხილი იყო, ვინაიდან შპს „ვ–ის“ 2013 წლის 03 ივლისის დასკვნა (ხეხილის რაოდენობის შესახებ) ეფუძნებოდა მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებას და აღნიშნული სხვა მტკიცებულებით არ დადასტურდა.

14. ამავე დასკვნის მიხედვით ექსპერტების მიერ ნანახი იქნა 15 ძირი მსხმოიარე ვაზი და 30 ძირი ხეხილი. ადგილზე ჩატარებული მოკვლევით დადგინდა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე დარჩენილია 15 ძირი ვაზი და 30 ძირი სხვადასხვა ხეხილი, საიდანაც 11 ძირი ხეხილი გამხმარია.

15. სააპელაციო სასამართლომ საექსპერტო დასკვნის ნაწილობრივ გაზიარების შედეგად დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად გახმა 11 ძირი ხეხილი.

16. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 23 იანვრის დასკვნის შესაბამისად, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე არსებული ნაგებობის განადგურება შესაძლებელია გამოიწვიოს სამშენებლო ნარჩენების, ქვა-ღორღის დაყრამ და ნიადაგის დაჭაობებამ, ისე, რომ შეუძლებელი გახდეს არსებული ნარგავების იდენტიფიკაცია. გასათვალისწინებელია დაყრილი სამშენებლო მასალების რაოდენობა და ნიადაგის დაჭაობებით გამოწვეული მისი ნაყოფიერების დაქვეითება და სტრუქტურის გაუარესება.

17. სააპელაციო სასამართლომ ზემოთხსენებულ დასკვნებზე მითითებით დადგენილად მიიჩნია მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, არამართლზომიერ ქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებლის ბრალი. საწინააღმდეგო მოპასუხეებს არ დაუდასტურებიათ.

18. ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის, შპს „ვ–ის“ 2013 წლის 03 ივლისის დასკვნით, გამხმარი ხეების (სულ 11 ძირი ხეხილი) მოსავლიანობის ღირებულება ერთი წლის განმავლობაში 1360 ლარია; ერთი ხის მოვლის საფასური წლიურად 10 ლარია; შესაბამისად, გამხმარი ხეების (11 ხე) მოსავლიანობის ღირებულება 10 წლის განმავლობაში, ამავე ხეების მოვლის ხარჯის გათვალისწინებით 12 500 ლარს (1360*10=13 600) (13 600 – 1 100=12 500) შეადგენს.

19. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს ასევე უნდა აუნაზღაურდეს ერთწლიანი კულტურების (პომიდორი, კარტოფილი, ლობიო) მოყვანის შესაძლებლობის წართმევის შედეგად მიყენებული ზიანი, კერძოდ, 1200 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, 1 წლის განმავლობაში მისაღები 800 კგ. პომიდვრის, 1000 კგ. კარტოფილისა და 80 კგ. ლობიოს ღირებულება, რაც ჯამში, 1840 ლარს შეადგენს; რაც შეეხება მოვლის ხარჯს, სავარაუდო დანახარჯი 300 ლარს არ აღემატება; შესაბამისად, ბოსტნეული კულტურებისაგან მისაღები წლიური მოგება, საორიენტაციოდ, 1540 ლარია.

20. ამასთანავე, სასამართლომ დაადგინა მოსარჩელის ნაწილობრივი ბრალეულობა. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის უმოქმედობაზე და აღნიშნა, რომ მან არ მიიღო ქმედითი ზომები ქვა-ღორღის დაყრის აღსაკვეთად ან კიდევ დაყრილი ქვა-ღორღის დროულად გასატანად. იმ შემთხვევაში, თუ იგი აღნიშნული მიმართულებით ხარჯებს ვერ გაიღებდა, შეეძლო ნაგვის გატანა სასამართლო წესით მოეთხოვა და იძულებით აღესრულებინა. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ წლიური მოგება მოსარჩელის სასარგებლოდ, შერეული ბრალის გათვალისწინებით, არა 20, არამედ 10 წლის განმავლობაში უნდა დადგინდეს, რაც საბოლოო ჯამში, 15 400 (1540*10) ლარს შეადგენს.

21. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 2902 კვ.მ. ფართობის სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთიდან 1447 კვ.მ ფართობზე დაყრილია ქვიანი გრუნტი, ხოლო 100 კვ.მ ფართობი, რკინიგზის მშენებლობაზე დასაქმებული მუშებისათვის აშენებული ბანაკიდან შემოდინებული, მოხმარებული სანიტარული წყლების გამო არის დაჭაობებული. მთლიანობაში 1547 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთი გამოუსადეგარია სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსაყვანად. აღნიშნული ქმედებით მოსარჩელეს ჯამში - 27 900 ლარის (12 500 + 15 400) ზიანი მიადგა.

22. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელ სუბიექტად შპს „ჩ.რ... ბ.ჯ–თან“ ერთად სს „ხ–იც“ მიიჩნია. სააპელაციო პალატამ მიუთითა 2010 წლის 14 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულების 17.1 (ბ) ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მესამე პირების ქონებისადმი მიყენებულ ზიანზე, რომელიც გამომდინარეობს მშენებელი კომპანიის მიერ პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოების განხორციელებისაგან, პასუხისმგებლობა სრულად კონტრაქტორს ეკისრებოდა. ამასთან, სს „ხ–მა“ ერთობლივი საქმიანობა 2014 წლის 8 აპრილის შეთანხმებით შეწყვიტა, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი 2014 წლის 8 აპრილამდე დამდგარი ზიანისათვის, ერთობლივი საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, სოლიდარულად პასუხისმგებელი იყო. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებს ასევე 2014 წლის 8 აპრილის შეთანხმების მე-7 პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, „წინამდებარე შეთანხმებით განხორციელებული ცვლილებების გარდა, 2010 წლის 14 ივნისის „სამშენებლო ხელშეკრულების“ ყველა სხვა პირობა უცვლელი და სრული იურიდიული ძალის მქონე რჩება“.

23. სასამართლომ სსკ-ის 930-ე და 937-ე მუხლებზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ მოპასუხეების ერთობლივი საქმიანობა 2014 წლის 8 აპრილის შეთანხმებით შეწყდა. შესაბამისად, სოლიდარულად პასუხისმგებელი სუბიექტები ამხანაგობის ხელშეკრულების შეწყვეტამდე წარმოშობილი ზიანისათვის სოლიდარულად აგებენ პასუხს.

24. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემაც, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

25. პირველი კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მასალებიდან არ დგინდება, რომ მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაზიანება ნაწილობრივ გამოწვეულია მოპასუხის მიერ. ასევე დაუდგენელია რის საფუძველზე დააკისრა სასამართლომ კომპანიას 27 900 ლარი, მაშინ როდესაც ზიანის დიდი ნაწილი გამოწვეულია თავად მოსარჩელის მიზეზით. სააპელაციო სასამართლოში დაკითხული ექსპერტის განმარტებით, მიწა, რომელზეც მოსარჩელე დაობს, არის მწირი და სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისთვის გამოუსადეგარი, მასზე მოსავლის მოყვანა შეუძლებელია. გარდა ამისა, ექსპერტებმა განმარტეს, რომ იქ სადაც დაყრილია ღორღი, ხეების კვალი არ ჩანდა. რაც შეეხება გამხმარ ხეებს, იგი არ არის გამოწვეული კომპანიის ბრალით, სავარაუდოდ ამის მიზეზი მათი ხანდაზმულობაა.

26. მეორე კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დაადასტურა მოპასუხეთა ბრალეულობა და, დელიქტური ვალდებულების პრინციპიდან გამომდინარე, საჭიროდ ჩათვალა მათთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, თუმცა არაარგუმენტირებულად იმსჯელა შერეულ ბრალზე. სააპელაციო პალატამ ამ საკითხთან დაკავშირებით სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები. დამოუკიდებელი ექსპერეტების დასკვნაში მითითებულია, რომ დაზიანებული მიწის ნაკვეთის აღდგენა შეუსაბამოდ მაღალ ხარჯებს მოითხოვს. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო ზოგადად საუბრობს მოსარჩელის ბრალეულობაზე, რომლის მიხედვით თავად მოსარჩელეს უნდა გაეტანა დაზიანებული მიწა და მოეყვანა პირვანდელ მდგომარეობაში, რაც არალოგიკურია. საქმის მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებს მოსარჩელის მხრიდან ხელის შეწყობას მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენაში. კასატორი გადაწყვეტილების იმ ნაწილსაც არ ეთანხმება, რომლითაც მოპასუხეებს მხოლოდ ბოსტნეული კულტურის მოსავლიანობის 10 წლის ღირებულების ანაზღაურება დაეკისრათ. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ მოსარჩელე ითხოვდა ზიანის დადგომიდან, 2010 წლიდან სარჩელის შეტანამდე მოსავლის ვერმიღებით მიყენებულ 4 წლის ზარალს და 10 წლის მიუღებელ შემოსავალს. ასევე საფუძველსაა მოკლებული სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა გამხმარი 11 ხის მოსავლიანობის 10 წლის ღირებულების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით.

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 მაისის განჩინებებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

28. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ ისინი დაუშვებელია.

29. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

30. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

31. სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორებს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ.

32. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

33. მოცემულ შემთხვევაში პირველი კასატორის საკასაციო პრეტენზია უმთავრესად აგებულია იმ მსჯელობაზე, რომ მისი ბრალი ზიანის დადგომაში არ დასტურდება. ამასთან, სადავოა ზიანის ოდენობაც. მეორე კასატორის განმარტებით კი სასამართლომ არაარგუმენტირებულად იმსჯელა შერეულ ბრალზე. კასატორის მხრიდან სადავოა მოპასუხეებისთვის დაკისრებული ზიანის ოდენობაც.

34. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ვალდებულება აკისრიათ მხარეებს, რომლებიც თავის სამართლებრივ მოთხოვნას აფუძნებენ აღნიშნულ გარემოებებს და შესაბამისად, ისინი მიუთითებენ მათზე (იხ. სუსგ №ას-129-122-2014, 30 აპრილი, 2014წ).

35. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კანონით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია დამოკიდებულია ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებების არსებობაზე, კერძოდ, სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემადგენლობაზე, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია. დასახელებული ნორმა ითვალისწინებს დელიქტურ პასუხისმგებლობას, რომელიც დგება ზიანის მიყენების შედეგად. თავისთავად დელიქტური პასუხისმგებლობა, როგორც იურიდიული პასუხისმგებლობის ერთ-ერთი სახე, წარმოადგენს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით ზიანის მიყენების შედეგად წარმოშობილ ვალდებულებას, რომლის სტრუქტურულ ელემენტებს წარმოადგენს მიზეზშედეგობრივი კავშირი და ბრალი. შესაბამისად, პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის აუცილებელია გათვალისწინებულ იქნეს მიზეზშედეგობრივი კავშირი მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და შედეგს შორის, ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ ზიანი უნდა იყოს ამ ქმედების უშუალო შედეგი. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს აღნიშნულ ნორმაში მითითებულ კონსტრუქციას. თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას. შესაბამისად, დელიქტურ ვალდებულებასთან დაკავშირებით სარჩელის აღძვრისას მოსარჩელეს ევალება, სსსკ-ის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცების სტანდარტის დაცვით, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით ამტკიცოს, რომ არსებობს სამივე ზემოაღნიშნული წინაპირობა (იხ. სუსგ №ას-809-776-2016, 4 აპრილი, 2017წ).

36. მოსარჩელის მიერ თავისი პოზიციის დასადასტურებლად კონკრეტული მტკიცებულებების წარდგენის შემდეგ საწინააღმდეგო გარემოებების მტკიცება მოპასუხის ვალდებულებაა, რისი შეუსრულებლობაც მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (იხ.სუსგ №ას-72-72-2018, 15 თებერვალი, 2018წ).

37. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები. კერძოდ, მოპასუხეები აწარმოებდნენ თბილისის შემოვლითი სარკინიგზო მაგისტრალის სამშენებლო პროექტით გათვალისწინებული ხიდებისა და ხელოვნური ნაგებობების სამშენებლო სამუშაოებს; სამუშაოები ხორციელდებოდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ; მოსარჩელეს საკუთრებაში აქვს ქ. თბილისში, ...... მდებარე, №...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 2 902 კვ.მ. ფართობის სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით; 2902 კვ.მ ფართობის სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის 1447 კვ.მ. ფართობზე დაყრილია ქვიანი გრუნტი, ხოლო 100 კვ.მ. ფართობი რკინიგზის მშენებლობაზე დასაქმებული მუშებისათვის აშენებული ბანაკიდან შემოდინებული, მოხმარებული სანიტარული წყლების გამო არის დაჭაობებული. მთლიანობაში 1547 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთი გამოუსადეგარია სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსაყვანად;

38. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 23 იანვრის დასკვნის შესაბამისად, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე არსებული ნაგებობის განადგურება შესაძლებელია გამოიწვიოს სამშენებლო ნარჩენების, ქვა-ღორღის დაყრამ და ნიადაგის დაჭაობებამ, ისე, რომ შეუძლებელი გახდეს არსებული ნარგავების იდენტიფიკაცია. გასათვალისწინებელია დაყრილი სამშენებლო მასალების რაოდენობა და ნიადაგის დაჭაობებით გამოწვეული მისი ნაყოფიერების დაქვეითება და სტრუქტურის გაუარესება.

39. დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის შპს "ვ–ის" 2013 წლის 03 ივლისის დასკვნის ნაწილობრივ გაზიარების შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეების ქმედებით მოსარჩელეს მთლიანობაში 27 900 ლარის ზიანი მიადგა.

40. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 105-ე მუხლზე მითითებით ,,სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში“ განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარდგენილი წერილობითი დოკუმენტაციისა და სხვა მტკიცებულებათა ერთობლიობით იმსჯელა და მათი ურთიერთშეჯერების შედეგად დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიიღო.

41. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პირველი კასატორს სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით შეეძლო სასამართლოსათვის შეეთავაზებინა მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელის მიერ წარდგენილ დასკვნას ეჭვქვეშ დააყენებდა, სასამართლოს კი დაარწმუნებდა, რომ კომპანიის მიერ შემოვლითი სარკინიგზო პროექტის ფარგლებში განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ჩატარებისას მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის დაზიანებაში ბრალი არ მიუძღვის.

42. მოსარჩელის სამართლებრივი პრეტენზიის დასადასტურებლად მითითებული მტკიცებულებების საპირწონე ფაქტების დადასტურების ვალდებულება მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა, თუმცა მოცემული დავის ფარგლებში მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო იმგვარ გარემოებებზე მითითება/მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომელიც საქმეში წარმოდგენილ დასკვნებს გააქარწყლებდა.

43. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის და მასზე გაშენებული ხეხილის დაზიანებაში ბრალი მოპასუხეებს მიუძღვის. საწინააღმდეგო პირველ კასატორს არ დაუდასტურებია.

44. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაშიც, მოპასუხეს, შესაბამისი მტკიცებულებები, რაც მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს ზიანის ოდენობასთან მიმართებით გააქარწყლებდა, არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, პირველი კასატორის (კომპანიის) პრეტენზია, ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებითაც, დაუსაბუთებელია.

45. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, ეს წესი გამოიყენება მაშინაც, როცა დაზარალებულის ბრალი გამოიხატება მის უმოქმედობაში - თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი.

46. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის დაზიანებაში ბრალი, მოპასუხეებთან ერთად, ნაწილობრივ მოსარჩელესაც მიუძღვის. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სწორედ შერეული ბრალია სახეზე, რამდენადაც მოსარჩელემ არ მიიღო ქმედითი ზომები თავიდან აერიდებინა კუთვნილი მიწის ნაკვეთის და მასზე გაშენებული ხეხილის დაზიანება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზიანის ოდენობა შერეული ბრალის გათვალისწინებით, მართებულად არის განსაზღვრული.

47. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მეორე კასატორის პრეტენზიებს სასამართლოს მხრიდან მტკიცებულებათა არასწორი შეფასების თაობაზე და განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ სწორად შეაფასა წარდგენილი საექსპერტო დასკვნა და მართებულად განსაზღვრა ზიანის ოდენობა.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რადგანაც სახეზეა პირველი კასატორის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, არამართლზომიერ ქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებლის ბრალი, ამასთან, დადგენილია მოსარჩელის ნაწილობრივ ბრალეულობა (უმოქმედობა) რამაც ხელი შეუწყო აღნიშნული ოდენობით ზიანის დადგომას. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ, ზიანის სახით საბოლოო ჯამში - 27 900 ლარის ანაზღაურება მართებულად დაეკისრათ.

49. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ები: №ას-482-2019, 31.05.2019; №ას-280-280-2018, 18.07.2018; №ას-189-189-2018, 23.03.2018).

50. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია და არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

51. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ჩ.რ... ბ.ჯ–ისა“ და ა.ბ–ის საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ შპს „ჩ.რ... ბ.ჯ–ს“ (ს/ნ: ....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 17 მაისს №082 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1395 ლარის 70% - 976.5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. კასატორ ა.ბ–ს (პ/ნ: .....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 21 მარტს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1328 ლარისა და ვ.დ–ის (პ/ნ: ....) მიერ 2018 წლის 25 მაისს №3 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 770 ლარის, ჯამში 2098 ლარის 70% - 1468.6 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე