საქმე №ას-1185-2019 9 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ.ბ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ტ.ბ–ი, მ.ხ–ი, ნ.ო–ძე, ბმა „ე–ა“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – გარიგებების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. მ.ბ–მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, პირველი აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბმა „ე–ის“, ტ.ბ–ის, მ.ხ–ისა და ნ.ო–ძის (შემდგომში _ პირველი, მეორე, მესამე და მეოთხე მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, პირველი მოპასუხე ასევე წოდებული, როგორც ამხანაგობა (თავმჯდომარე _ გ.ტ–ა), ხოლო, მეორე-მეოთხე მოპასუხე _ ამხანაგობის წევრები, მეორე მოპასუხე ასევე წოდებული, როგორც მეორე აპელანტი) მიმართ და მოითხოვა მეორე მოპასუხისათვის 110 კვ.მ სხვენის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ამხანაგობის 2013 წლის 26 სექტემბრის #10 კრების ოქმის, მესამე მოპასუხისათვის 6,77 კვ.მ სარდაფის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ამხანაგობის 2014 წლის 13 იანვრის #17 კრების ოქმისა და ამ სარდაფის გასხვისების ნაწილში მესამე და მეოთხე მოპასუხეს შორის 2014 წლის 14 თებერვალს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: მოსარჩელე წარმოადგენს ამხანაგობის წევრს. 2014 წლის 18 თებერვალს მისთვის ცნობილი გახდა, რომ მესამე მოპასუხეს, კუთვნილი სარდაფის კედლიდან 1,5 მეტრის დაშორებით აშენებული ჰქონდა კედელი, რომელიც კეტავს მოსარჩელის კუთვნილ სარდაფთან მისასვლელ გზას. მშენებლობის კანონიერების დადგენის მიზნით მოსარჩელემ მიმართა სხვადასხვა ადმინისტრაციულ ორგანოს. ძეგლთა დაცვის სააგენტომ მოპასუხე გააფრთხილა, ერთი თვის ვადაში განეხორციელებინა უკანონოდ აშენებული კედლის დემონტაჟი, რაც ამ უკანასკნელს არ შეუსრულებია. ამავე მისამართზე მცხოვრებმა 24-მა ბინათმესაკუთრემ სწორედ მოსარჩელისგან შეიტყო სადავო კედლის არსებობის თაობაზე, შესაბამისად, აშკარაა, რომ მათ მოპასუხისათვის კედლის მშენებლობაზე თანხმობა არ მიუციათ. საჯარო რეესტრის მონაცემებით დადასტურდა, რომ სადავო ფართის გადაცემის საფუძველს ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილება წარმოადგენდა. კრების ოქმის გაცნობის შედეგად დადგინდა, რომ მას თავმჯდომარეობდა მეორე მოპასუხე და კრებას წევრთა 2/3 ესწრებოდა, რომლებმაც მესამე მოპასუხეს საკუთრებაში გადასცეს 6,77 კვ.მ ფართი. ოქმს ხელს მხოლოდ თავმჯდომარე აწერს. მოგვიანებით, ხსენებული სარდაფი საკუთრებაში გადაეცა მეოთხე მოპასუხეს. რეესტრის თანამშრომლის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის თანახმად, მეორე მოპასუხემ საკუთრებაში დაირეგისტრირა მოსარჩელის ბინის მაღლა მდებარე 110 კვ.მ სხვენი. ამ შემთხვევაში კრებას მესამე მოპასუხე თავმჯდომარეობდა. რეალურად კრება არც ამ შემთხვევაში მოწვეულა და დოკუმენტი არ არის ხელმოწერილი. მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, ამხანაგობის ამჟამინდელ თავმჯდომარეს არც კრების სათანადოდ ჩატარების მასალები და არც დამსწრეთა ხელმოწერები არ გადაუცია. გარიგებები ეწინააღმდეგება კანონის მოთხოვნებს და ბათილად უნდა იქნას ცნობილი.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. პირველმა მოპასუხემ სარჩელის წინააღმდეგ მარტივი შედავება წარადგინა, იგი შესაგებელში შემოიფარგლა მხოლოდ სარჩელში გადმოცემული ფაქტების უარყოფით;

2.2. მეორე მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ 110 კვ.მ ფართის გადაცემის თაობაზე ამხანაგობის კრების ოქმი კანონიერადაა შედგენილი, ფართი გასხვისდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით და არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძველი;

2.3. მესამე და მეოთხე მოპასუხეებმა ასევე უარყვეს სარჩელში მითითებული ფაქტები და აღნიშნეს, რომ მოსარჩელეს აღძრული აქვს აღიარებითი სარჩელი, თუმცა, მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც კი, ვერ მოხდება დასახული მიზნის მიღწევა, რადგანაც მოთხოვნის დაკმაყოფილება მისი იურიდიული ინტერესის მიღწევას არ ემსახურება.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის 2013 წლის 26 სექტემბრის #10 კრების ოქმი მეორე მოპასუხისათვის 110.61 კვ.მ სხვენის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მეოსარჩელემ და მეორე მოპასუხემ. პირველმა აპელანტმა მოითხოვა გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო, მეორე აპელანტმა _ სარჩელის უარყოფა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 თებერვლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა პირველმა აპელანტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს სარჩელის უარყოფის ნაწილში ქვემდგომი სასამართლოების შეფასებათა კანონიერება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, წინამდებარე განჩინებაში საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ სარდაფის გასხვისების მართებულობაზე. აქვე პალატა ხაზს გაუსვამს იმ ფაქტს, რომ ვინაიდან მეორე მოპასუხეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ გაუსაჩივრებია, სხვენის გასხვისების თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 264-ე მუხლის შესაბამისად, შესულია კანონიერ ძალაში და წინამდებარე განჩინებაში საკასაციო სასამართლო ამ მოთხოვნის თაობაზე გამოტანილ დასკვნებს აღარ მოიხსენიებს. სარჩელის უარყოფის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება შემდეგ დასკვნებს ეფუძნება:

1.2.1. ამხანაგობის 2011 წლის 29 მარტის საერთო კრების #1 ოქმის თანახმად, კრებაზე განხილულ იქნა ქ.თბილისში, ...... მდებარე ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის შექმნის, თავმჯდომარის არჩევის, მისი უფლებამოსილების ვადის განსაზღვრის, ამხანაგობის სახელის შერჩევის საკითხები და მიღებულ იქნა გადაწყვეტილებები: ამხანაგობის სახელწოდებად შეირჩა „ე–ა“; თავმჯდომარედ ხუთი წლის ვადით არჩეულ იქნა გ.ტ–ა; განისაზღვრა ქ.თბილისის ძველი თბილისის რაიონის გამგეობისათვის მიმართვა მონაცემთა ბაზაში ამხანაგობის აღრიცხვაზე დაყენების შესახებ;

1.2.2. ამხანაგობის მიმართვის საფუძველზე, ქ.თბილისის ძველი თბილისის რაიონის გამგეობამ 2011 წლის 8 აპრილს მიიღო დადგენილება ქ.თბილისში, .... მდებარე მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო წესით რეგისტრაციის, აღნიშნულის თაობაზე სათანადო ფურცლის გაცემისა და ამხანაგობის შესახებ ინფორმაციის აღრიცხვის მონაცემთა ბაზისათვის დამატების თაობაზე; ამავე დადგენილებაში მითითებულია, რომ განცხადებაზე დართული მასალის მიხედვით, იმ პერიოდისათვის ამხანაგობა შედგებოდა 33 წევრისაგან;

1.2.3. ამხანაგობის 2013 წლის 26 სექტემბრის #10 კრების ოქმით დადასტურდა 110.61 კვ.მ სამეურნეო სათავსის _ სხვენის მეორე მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი. ამხანაგობის კრების ოქმს ხელს აწერს კრების თავმჯდომარე მ.ხ–ი. კრების ოქმში აღნიშნულია, რომ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ამხანაგობის 2/3-ზე მეტ წევრთა მიერ;

1.2.4. ამხანაგობის 2014 წლის 20 იანვრის #17 კრების ოქმის თანახმად დადასტურდა ქ.თბილისში, ....... #23/23-ში მდებარე ბინის 6,77 კვ.მ სარდაფის, ამხანაგობის წევრ მ.ხ–ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი. აღნიშნული კრების ოქმის საფუძელზე მ.ხ–ი აღირიცხა მითითებული სარდაფის მესაკუთრედ. კრების ოქმს ხელს აწერს კრების თავმჯდომარე ტ.ბ–ი. ამ კრების ოქმშიც აღნიშნულია, რომ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ამხანაგობის 2/3-ზე მეტ წევრთა მიერ;

1.2.5. 2014 წლის 14 თებერვლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით მესამე მოპასუხემ ქ.თბილისში, ....... #23/23-ში, პირველ სართულზე მდებარე 55.49 კვ.მ ფართი, 23.77 კვ.მ ნახევარსარდაფი და 6,77 კვ.მ სარდაფი მიჰყიდა მეოთხე მოპასუხეს;

1.2.6. მოსარჩელე ქ.თბილისში, ....... #23/23-ში მდებარე 56 კვ.მ ბინის მესაკუთრეა.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და განმარტავს, რომ განსახილველი მოთხოვნის დმფუძნებელ ნორმას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი წარმოადგენს, რომლის თანახმადაც, სარჩელი შეიძლება, აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიე–ების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს. აღიარებითი სარჩელი, ბუნებრივია, სრულად უნდა შეესაბამებოდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლით განსაზღვრულ ფორმალურ-შინაარსობრივ მოთხოვნებს, თუმცა, ამავე მუხლის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტით დაწესებულია დამატებითი მოთხოვნა ამ ტიპის სარჩელებისათვის _ იურიდიული ინტერესი, რომელსაც სასამართლო სარჩელის დასაშვებობისას ფორმალურსამართლებრივი თვალსაზრისით ამოწმებს, ხოლო, დაშვების შემთხვევაში, სწორედ ამ ინტერესის ნამდვილობაზეა დამოკიდებული სარჩელის წარმატებულობა. გასათვალისწინებელია, რომ დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, რა დროსაც პასუხი უნდა გაეცეს მთავარ კითხვებს: აქვს მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ? უზრუნველყოფს მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას? იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის სუბიექტური ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. მატერიალურსამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას უნდა ემსახურებოდეს აღიარებითი სარჩელი. იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს განეკუთვნება შემდეგი:

ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში;

ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას;

გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა.

1.5. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის საკითხის განხილვისას, მნიშვნელოვანია, გაირკვეს, ხომ არ არსებობს მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის წინაპირობები, რადგან ამგვარი წინაპირობების არსებობისას, მოსარჩელე ვერ შეძლებს თავისი ნამდვილი მიზნის (უფლების დაცვის) აღიარებითი სარჩელით მიღწევას, აღნიშნული კი, თავის მხრივ, საფუძველს აცლის აღიარებით მოთხოვნას. ამავდროულად, გასათვალისწინებელია, საპროცესო ეკონომიის პრინციპი, რომელიც უფლების რეალური დაცვის ხელშეწყობის საშუალებაა და ემსახურება იმას, რომ დარღვეული უფლების დაცვა მხარემ ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უზრუნველყოს.

1.6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე (იხ. სუსგ დიდი პალატის გადაწყვეტილება №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი) განმარტა შემდეგი: აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი რამ სასამართლომ გადაწყვეტილებით აღიაროს, მაგალითად: მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს, ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათისაა და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (იხ. სუსგ-ები: №ას-17-14-2015, 01.07.2015წ.; №ას-937-887-2015, 10.11.2015; №ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; №ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; №ას-773-730-2015, 08.09.205წ.; №ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; №ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; №ას-323-308, 2016, 03.06.2016წ.; №ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; №ას-375-359-2016, 17.06.2016წ.).

1.7. განსახილველ შემთხვევაში, დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს სურს ხელყოფისაგან დაიცვას საზიარო საგანი. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლით აღიარებულია საერთო საკუთრების დაცვა და მართვა (იხ. ამავე კანონის მე-7, მე-8 და მომდევნო მუხლები), რომელიც თანამესაკუთრეთა დადასტურებული უფლებაა და ამ უფლებიდან ნაწარმოებ მოთხოვნებში ამხანაგობის წევრები გვევლინებიან სოლიდარულ კრედიტორებად ან მოვალეებად, შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 455-ე, 955-ე და 957-ე მუხლების საფუძველზე, თანამესაკუთრეთა სასარგებლოდ ერთ-ერთი პირის მიერ სარჩელის აღძვრა დასაშვებია, თუმცა, მხოლოდ სარჩელის უფლება განსახილველი საკითხის გადაწყვეტისათვის არასაკმარისია. მართალია, ხსენებული კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტი ადგენს თანასაკუთრების საგნის ამხანაგობის წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებად გარდაქმნის წესსა და პირობებს, რომლის დარღვევის გამოც, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო ფართის განკარგვა მართლსაწინააღმდეგოა, ხოლო ამის შემდგომ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ემსახურება ქონების დაბრუნების შეფერხებას, თუმცა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადასტურდება სადავო კრების ოქმისა და შემდგომში დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა, მხოლოდ აღნიშნული ვერ გახდება საზიარო საგნის თანამესაკუთრეთა უფლებების დაცვის საკმარისი საშუალება, ვინაიდან იმის მიხედვით, თუ რას განიხილავს მოსარჩელე უფლების დარღვევად, მან უნდა აღძრას შესაბამისი სარჩელი (ხელშეშლის აღკვეთა, უკანონო მფლობელობიდან საზიარო საგნის/მისი ნაწილის გამოთხოვა, ქონების თანასაკუთრებაში დაბრუნება და სხვა), რომლის მტკიცების საგანს და არა სასარჩელო მოთხოვნას შეიძლება წარმოადგენდეს ცალკეულ დოკუმენტთა ნამდვილობა. ამდენად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ ამხანაგობის წევრთა დარღვეული უფლების აღდგენის საუკეთესო საშუალება, განსახილველ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელი არ არის, ამასთანავე, სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის იმპერატიული შეზღუდვიდან გამომდინარე, ვერ გასცდება სასარჩელო მოთხოვნას და ვერ მიაკუთვნებს მხარეს იმას, რაც სარჩელით არ უთხოვია, ან იმაზე მეტს, ვიდრე ის მოითხოვდა. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით კი, დგინდება, რომ აღიარებითი სარჩელი, განსახილველ შემთხვევაში, დაუშვებელია.

1.8. საკასაციო პალატა, საკითხის სრულყოფის მიზნით მოიშველიებს „ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის“ ევროპულ კონვენციას, რომლის მე-6 მუხლით რეგულირებულია სამართლიანი სასამართლოს კონცეფცია. კონვენციის აღნიშნული დათქმა, ევროსასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის თანახმად, ექვემდებარება ფართო განმარტებას და არა მხოლოდ საქმის მიუკერძოებელ განხილვას, არამედ სამართლიან გადაწყვეტასაც მოიცავს, რაც თავისთავად მიანიშნებს იმაზე, რომ მართლმსაჯულების განხორციელებას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი, არამედ, სამართალწარმოების მიზანი დარღვეული უფლების ეფექტიან და რეალურ დაცვაზეა ორიენტირებული, რაც ეროვნული სასამართლოს მიერ საკითხის ამომწურავ გადაწყვეტაზე მიანიშნებს და არა ფორმალური ხასიათის სამართალწარმოებაზე, რომელსაც დავის აღმოფხვრა შედეგად არ მოჰყვება (საქმეზე: Apostol v. Georgia; §37; ასევე, Hornsby v.Greece, §40 ევროსასამართლომ განმარტა, რომ საერთო სასამართლოებმა ყურადღება უნდა გაამახვილონ აღძრული სარჩელისადმი მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესზე, ასევე, იმ საკითხზე, თუკი აღიარებითი სარჩელის ნაცვლად, შესაძლებელია მიკუთვნებითი მოთხოვნის წაყენება მოპასუხისადმი, რაც იმავდროულად გადაწყვეტილების აღსრულებაუნარიანობის საკითხსაც უკავშირდება, რადგან გადაწყვეტილების აღსრულება მხარისათვის გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს განუყოფელი ნაწილია, ნებისმიერი სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების აღსრულება „სასამართლო პროცესის“ განუყოფელ ნაწილად უნდა განიხილებოდეს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე. იხ. ასევე: (IZA Ltd and Makrakhidze v. Georgia, §42; Burdov v. Russia, §34; Hornsby v. Greece, §40).

1.9. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემული აღიარებითი სარჩელი დაუშვებელია, თუმცა, ვინაიდან მისი უარყოფით არ ირღვევა მოსარჩელის კანონიერი ინტერესი და დარღვეული უფლების დაცვის შესაძლებლობა მას არ ეკარგება, პროცესუალური ეკონომიის პრინციპის გათვალისწინებით, პალატა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სარჩელის განუხილველად დატოვების საკითხზე აღარ მსჯელობს.

1.10. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად (საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი), კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 03.06.2019წ. #1 საგადახდო დავალებითა და 02.10.2019წ. #0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 და 75 ლარის, სულ _ 375 ლარის 70% _ 262,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.ბ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ.ბ–ს (პ/#.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 03.06.2019წ. #1 საგადახდო დავალებითა და 02.10.2019წ. #0 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 და 75 ლარის, სულ _ 375 ლარის 70% _ 262,5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი