საქმე №ას-338-2019 22 მარტი, 2021 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენით

კასატორი – ა(ა)იპ „თ.გ.ფ–ი“

მოწინააღმდეგე მხარეები – თ.მ–ძე, მ.შ–ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ.მ–ძემ და მ.შ–ძემ (შემდეგში: პირველი ან მეორე მოსარჩელე ან მოსარჩელეები ან აპელანტები ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრეს ა(ა)იპ თ.გ.ფ–ის (შემდეგში - მოპასუხე ან კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვეს: 1.1. დაევალოს მოპასუხეს გადასცეს მოსარჩელეებს ......... ქუჩა N16-ში რეაბილიტირებულ შენობა-ნაგებობა N2-ში (რომელიც განთავსებულია 211 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს) პირველ სართულზე 96 კვ.მ.; 1.2. მოპასუხეს მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისროს 24 000 ლარის გადახდა; 1.3. მოპასუხეს მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისროს 10 000 ლარის გადახდა (იხ. ტ.1. ს.ფ.92; პირველ მოთხოვნასთან დაკავშირებული დაზუსტებული სარჩელი იხ. ტ.2.ს.ფ.89; მოსარჩელემ მე-2 და მე-3 სასარჩელო მოთხოვნებზე უარი განაცხადა 2018 წლის 20 დეკემბერს, იხ.ტ.3.ს.ფ.74).

2. სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, 2014 წლის 1 ივლისს მხარეთა შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მდებარე: ქ. თბილისი, ......... ქ N16-ში დანგრევა და ახალი შენობის გადაცემა. რეაბილიტაციის დასრულების შემდგომ, მოსარჩელეებს უნდა გადასცემოდათ ამავე მისამართზე შენობის პირველ სართულზე ......... ქუჩის მხარეს 109.01 კვ.მ ფართი. მოსარჩელეებმა მოპასუხეს სარეაბილიტაციოდ გადასცეს შემდეგი უძრავი ქონება: - ქ.თბილისი, ......... ქ N16, ს/კ: ......, ფართი 20.25 კვ.მ და 15 კვ.მ. (მესაკუთრეები - მოსარჩელეები); - ქ.თბილისი, ......... ქ.N16, ს/კ:......, ფართი 24.61 კვ.მ. (მესაკუთრე - პირველი მოსარჩელე); - ქ.თბილისი, ......... ქ N16, ს/კ ......0, ფართი 13.90 კვ.მ. (მესაკუთრე - პირველი მოსარჩელე). აღნიშნულ ხელშეკრულებაში 2015 წლის 4 ივნისს შევიდა ცვლილება, რომლის მიხედვით გადასაცემი ფართის რაოდენობა განისაზღვრა შენობის პირველ სართულზე ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96კვ.მ ფართით. მიუხედავად შეთანხმებისა, მოსარჩელეებისთვის ფართი გადაცემული არ არის. მოსარჩელეთა განმარტებით, მხარეებს შორის გაფორმდა ორი ხელშეკრულება. თავდაპირველი შეთანხმება შეიცვალა მეორე ხელშეკრულებით და გადასაცემი ფართი 109.01 კვ.მ შემცირდა 96 კვ.მ-მდე სწორედ იმ საფუძვლით, რომ გადასაცემი ფართი უნდა ყოფილიყო ......... ქუჩაზე შენობა-ნაგებობა N2-ში. მოპასუხემ ხელშეკრულების ფარგლებში აიღო ვალდებულება მოსარჩელეებისთვის გადაეხადა კომპენასაციის სახით 2012 წლის იანვრიდან 2014 წლის ივნისის ჩათვლით ყოველი განაცდური თვისათვის 800 ლარი, სულ 24 000 ლარი, რომელიც უნდა გადაეხადა ყოველთვიურად 4000 ლარის ოდენობით. ასევე, მოპასუხეს, მოსარჩელეებისთვის ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის დღიდან ყოველთვიურად უნდა გადაეხადა ალტერნატიული საცხოვრებელი ფართის დასაქირავებლად თანხა არაუმცირეს 800 ლარისა. მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულება ამ შემთხვევაშიც არ შეასრულა.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეები თავად ადასტურებენ, რომ გადასაცემ ფართს შეადგენდა შენობის პირველ სართულზე.......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96კვ.მ ფართი. შესაბამისად, არალოგიკურია რა საფუძვლით მოითხოვენ ......... ქუჩა N16-ში რეაბილიტირებულ შენობა-ნაგებობის N2-ში პირველ სართულზე 96კვ. ფართის გადაცემას. მათ ფართი გადაეცათ ზუსტად იმ ადგილას, სადაც რეაბლიტაციამდე მდებარეობდა მათი საკუთრება. პირველ ხელშეკრულებაში ცვლილება განხორციელდა იმ მოტივით, რომ მასში დაშვებული იქნა ტექნიკური ხარვეზი გადასაცემი ფართის კვადრატულობასთან დაკავშირებით, რის თაობაზეც შედგენილი იქნა მოხსენებითი ბარათი და მოსარჩელე მხარე ინფორმირებული იქნა არაერთგზის.

4. თანხის დაკისრების ნაწილშიც უარყო მოპასუხემ სარჩელის მოთხოვნა და აღნიშნა, რომ 2012 წლის იანვრის თვიდან 2014 წლის ივნისის ჩათვლით ყოველი განაცდური თვისათვის მოსარჩელეებს ანაზღაურება მიღებული აქვთ, რაც შეეხება მომდევნო პერიოდზე ყოველთვიურად გადასახდელი 800 ლარის ანაზღაურებას, აღნიშნულის გადახდა უწყვეტად გრძელდება.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო საჩივრით, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. სარჩელი დაკმაყოფილდა. დაევალა მოპასუხეს მოსარჩელეს გადასცეს ......... ქუჩა N16-ში მდებარე რეაბილიტირებულ შენობ-ნაგებობა N2-ში (რომელიც განთავსებულია 211 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე და მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს) პირველ სართულზე 96.00 კვ.მ. ფართი.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8. ქ. თბილისში, ......... ქ.N16-ში მდებარე უძრავი ნივთები: 1. ს/კ ......, ფართით 20.25 კვ.მ და 15 კვ.მ. (მესაკუთრეები: მოსარჩელეები); 2. ს/კ ....., ფართით 24.61 კვ.მ. (მესაკუთრე - პირველი მოსარჩელე) და 3. ს/კ ...., ფართი 13.90 კვ.მ. (მესაკუთრე - პირველი მოსარჩელე), საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრის სამსახურში ირიცხებოდა მოსარჩელეების სახელზე.

9. დადგენილი იქნა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელეების კუთვნილი ფართები მდებარეობდა ......... ქუჩის მხარეს და ამ ფართებიდან ხედი ხსენებული ქუჩის მხარეს იყო სრულიად თავისუფალი.

10. ქ. თბილისში, კ. ......... ქუჩის 16-ში ჩატარებული კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ შენობა მწვავე ავარიულია, ძირითადი მზიდი კონსტრუქციები საკმაოდ დაზიანებულია და ამორტიზირებულია. შენობის შემდგომში უსაფრთხო ექსპლუატაციისთვის არსებული ნაგებობა დასაშლელია და ასაშენებელია ახალი შენობა საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმების გათვალისწინებით (ტომი 1; ს.ფ. 145 - დასკვნა შენობის კონსტრუქციული მდებარეობის შესახებ).

11. 01.07.2014 წელს, ერთი მხრივ, მოპასუხეს (რეაბილიტაციის განმახორციელებელი სუბიექტი) და მეორე მხრივ, მოსარჩელეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ......... ქუჩა N16-ში მდებარე სახლის რეაბილიტაციის შესახებ. ხელშეკრულების 2.1 და 2.1.1 პუნქტების მიხედვით, რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ ბენეფიციარი ჩაიბარებს რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს შემდეგი მახასიათებლებით: ფართის რაოდენობა: შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 109.01 კვ.მ. ასევე, სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილი ნამატი ფართი, რომელიც ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ იქნება დაკავშირებული, მაგრამ არაუმცირეს ბენეფიციარის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართობის 30%-ს. 2.1.2 პუნქტის თანახმად, ფართის საერთო მდგომარეობაა: შიდა ტიხრები ამოყვანილი და გალესილი გაჯით, გარე კარ-ფანჯარა ჩასმული; ელ.გაყვანილობა, წყალი, გაზი, საკანალიზაციო მილი შეყვანილი ბინაში; იატაკი მოჭიმული ცემენტის ხსნარით (ტომი 1, ს.ფ. 115-118 - ხელშეკრულება).

12. 04.06.2015 წ., მხარეთა შორის, შედგა შეთანხმება 2014 წლის 1 ივლისს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ და გარიგების 2.1.1 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი სახით: ,,ფართის რაოდენობა - შენობის პირველ სართულზე კ. ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96.00 კვ.მ ფართი’’. შეთანხმების მე-2 პუნქტით, ხელშეკრულების ყველა სხვა პირობა (პუნქტი) დარჩა უცვლელი (ტომი 1, ს.ფ 119-120 - შეთანხმება).

13. 2015 წლის 21 აგვისტოს მოსარჩელეებმა წერილით მიმართეს მოპასუხეს და სთხოვეს ეცნობებინათ, აპირებდა თუ არა ფონდი მათ საკუთრებაში არსებული ფართების დანგრევის შემდეგ იმავე საკადასტრო ერთეულში აშენებულ კომპლექსში მათთვის ფართის გადაცემას და ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან შესრულებას. ფონდის 2015 წლის 03 სექტემბრის წერილით განმცხადებლებს ეცნობა, რომ ფონდის მიერ შესრულებულ იქნებოდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და გადაეცემოდათ შენობის პირველ სართულზე . ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული ფართი იმავე ადგილას, სადაც რეაბილიტაციამდე მდებარეობდა განმცხადებლების საკუთრებაში არსებული ფართი. მოპასუხემ წერილს თან დაურთო ნახაზი, რომელზეც მონიშნული იყო მათთვის გადასაცემი ფართი (ტ. 1, ს.ფ. 20-21). მოსარჩელეების მითითებით, ფონდის მიერ ხსენებულ წერილზე თანდართულ ნახაზზე მონიშნული ფართი განთავსებულია ახლად აშენებულ N1 შენობაში, რომელიც არ მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს და ამდენად, ასეთი შესრულება ვერ ჩაითვლება მოპასუხის მიერ ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან შესრულებად.

14. შპს ,,ლ.ჯ–ას’’ მიერ 2016 წლის 15 იანვარს შესრულებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N0.....საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ორი შენობა: N1 და N2. N1 შენობა განთავსებულია 480.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, ხოლო, N2 შენობა განთავსებულია 211 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე (ტომი 2, ს.ფ. 35).

15. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 28.04.2017 წლის დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, დღეს არსებული ფაქტობრივი გარემოებით, განლაგებულია ორი შენობა: N1 და N2. დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად, გამოსაკვლევი ობიექტი მდებარეობს ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ......, საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე. დასკვნით დგინდება, რომ ადგილზე დათვალიერებულ იქნა ქ. თბილისში, ......... ქ.N16-ში N ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი და შესწავლილი იქნა ექსპერტიზაზე წარდგენილი შპს ,,ლ.ჯ–ას’’ მიერ 2016 წლის 15 იანვარს შესრულებული სიტუაციური ნახაზი, რის შედეგადაც დადგინდა შემდეგი: შპს ,,ლ.ჯ–ას’’ მიერ 2016 წლის 15 იანვარს შესრულებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ორი შენობა N1 და N2. დასკვნაში მითითებულია, რომ სიტუაციურ ნახაზზე ასახული მდგომარეობა შეესაბამებოდა დღეს არსებული ფაქტობრივ მდგომარეობას. დღეს არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობით, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო ორი შენობა N1 (შვიდსართულიანი) და N2 (სამსართულიანი). N2 შენობა ემიჯნება ......... ქუჩას (ტომი 2, ს.ფ. 16-20).

16. სააპელაციო სასამართლო, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შესწავლით მივიდა დასკვნამდე, რომ ქ. თბილისში, ......... ქ.N16-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (დაზუსტებული ფართობი 846 კვ.მ.), სადაც აღმართულ მრავალბინიან, ავარიულ სახლში განთავსებული იყო მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ფართები, მოპასუხის მიერ განხორციელებული სარეაბილიტაციო სამუშაოების შედეგად მოხდა ძველი სახლის სრული დემონტაჟი და მის ადგილზე აღიმართა ორი შენობა N1 (შვიდსართულიანი) და N2 (სამსართულიანი). მითითებული შენობებიდან სწორედ N2 შენობა მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს. დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეებს გადასცა ფართი N1 შენობის პირველ სართულზე, რომელიც მდებარეობს არა ......... ქუჩის მხარეს, არამედ შიდა ეზოში, ამასთან, გადაცემულ ფართს არ გააჩნია თავისუფალი ხედი ......... ქუჩის მხარეს და იგი დახშულია ამ ქუჩის მომიჯნავედ აღმართული N2 (სამსართულიანი) შენობით.

17. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 50-ე (გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისკენ) და 327-ე მუხლის პირველი ნაწილზე (ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით) და აღინიშნა, რომ 01.07.2014 წელს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ......... ქუჩა N16-ში მდებარე სახლის რეაბილიტაციის შესახებ. ამ ხელშეკრულებითა და მასში 06.2015წ.-ს განხორციელებული ცვლილებით ფონდმა იკისრა ვალდებულება, რომ ხსენებულ მისამართზე მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ფართების დემონტაჟის შემდეგ იგივე მიწის ნაკვეთზე აშენებული ახალი შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე მოსარჩელეებისთვის გადაეცა ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96.00 კვ.მ ფართი. უდავოა, რომ ხელშეკრულებაში მითითებული დათქმა იმის შესახებ, რომ გადასაცემი ფართი უნდა ყოფილიყო „......... ქუჩის მხარეს“ წარმოადგენს მის არსებით პირობას, რომელზეც მხარეები წერილობითი ფორმით შეთანხმდნენ. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამ მოსაზრებას აძლიერებს ის ფაქტიც, რომ საქმეში წარმოდგენილ ანალოგიური შინაარსის სხვა ხელშეკრულებაში, რომლის მეორე მხარეც ამავე მისამართზე მცხოვრები სხვა მოქალაქეები არიან, ასეთი დათქმა არ არის (ტ. 2, ს.ფ. 45-48).

18. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოპასუხე სადავო ხელშეკრულებით ნაკისრი ამ ვალდებულების შესრულების მიზნით, მოსარჩელეებს სთავაზობს ფართს N1 შენობის პირველ სართულზე, რომელიც მისი მითითებით, განთავსებული იმავე ადგილას, სადაც რეაბილიტაციამდე მდებარეობდა განმცხადებლების საკუთრებაში არსებული ფართები. მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ ასეთი შესრულება ვერ ჩაითვლება მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან და კეთილსინდისიერ შესრულებად, რადგან N1 შენობის პირველ სართულზე არსებული ფართი არ მდებარეობს „......... ქუჩის მხარეს“ და მისი ღირებულება მნიშვნელოვნად ნაკლებია „......... ქუჩის მხარეს“ მდებარე N2 შენობის პირველ სართულზე მათ მიერ მოთხოვნილ ფართთან შედარებით.

19. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა შემდეგზე: რომელი შესრულება ჩაითვლება მხარეთა შორის წერილობით გაფორმებული ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი მოპასუხის იმ ვალდებულების ჯეროვან და კეთილსინდისიერ შესრულებად, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელეებს მათ მიწის ნაკვეთზე აშენებული ახალი შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე . ......... ქუჩის მხარეს უნდა გადასცემოდათ არაუმცირეს 96.00 კვ.მ ფართი.

20. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლომ მნიშვნელოვნად მიიჩნია 07.2014 წელს გაფორმებული ხელშეკრულებისა და მასში 04.06.2015წ.-ს განხორციელებული ცვლილებების შედეგად შეთანხმებული სადავო 2.1.1 პუნქტის (მასში გამოვლენილი ნების) განმარტება (სსკ-ის 52-ე მუხლი) და აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც სადავო შემთხვევას ახასიათებს (იხ., სუსგ №ას-178-167-2017, 14 ივლისი, 2017 წელი). სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტით გათვალისწინებული დებულება, რომლის მიხედვით, რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ ბენეფიციარი ჩაიბარებს რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს შემდეგი მახასიათებლებით: ,,ფართის რაოდენობა -შენობის პირველ სართულზე .......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96.00 კვ.მ ფართი“, მოცემული დავის ყველა ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, უნდა განიმარტოს იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს უნდა გადაეცეთ 96.00 კვ.მ. ფართი N2 შენობის პირველ სართულზე, რადგან სწორედ ეს შენობა მდებარეობს „......... ქუჩის მხარეს“.

21. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 316-317-ე მუხლებზე, ასევე, 361.2 მუხლზე, რომლის მიხედვით, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში კეთილსინდისიერების პრინციპზე, რომელსაც, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით სამი ფუნქცია ეკისრება: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და „მაკორექტირებელი“ ფუნქცია. კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარეთა თანამშრომლობა, მეორე მხარის ინტერესების გათვალისწინება, მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების გამოჩენა (სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად) საჭიროა ამ ურთიერთობის ნორმალურად განვითარებისათვის. ასეთ შემთხვევაში, ორივე მხარე იქნება კმაყოფილი: კრედიტორი - ვალდებულების შესრულების მიღებით, ხოლო მოვალე - ვალდებულებისაგან გათავისუფლებით (იხ. სუსგ №ას-1338-1376-2014, 29 ივნისი, 2015 წ.).

22. სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე დაასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელეებისთვის შეთავაზებული შესრულება (N1 შენობის პირველ სართულზე არსებული ფართის გადაცემა) წარმოადგენდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების არაჯეროვან და არაკეთილსინდისიერ შესრულებას, რაც წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361.2 მუხლთან.

23. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებით და მიუთითა, რომ მოპასუხე ა(ა)იპ „თ.გ.ფ–ი“ ვალდებულია, დაადასტუროს მის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულება, კერძოდ, ის, რომ მან ბენეფიციარს გადასცა რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებული ფართი, მდებარე შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს. წინამდებარე საქმის მასალებით კი დადგენილია, რომ ......... ქუჩის მხარეს მდებარეობს N2 შენობა, რომელიც უშუალოდ ემიჯნება ამ ქუჩას. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 09.03.2018 წლის დასკვნის თანახმად, ა(ა)იპ „თ.გ.ფ–ის“ მიერ აშენებული მრავალსართულიანი კორპუსი მდებარეობს ქ. თბილისში, კ. ......... ქუჩა N16-ში N0 ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე (ტომი 2, ს.ფ. 119).

24. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მის მიერ შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულება. სააპელაციო პალატის მითითებით, ის გარემოება, რომ მოპასუხის მიერ აშენებული (რეაბილიტირებული) მრავალსართულიანი კორპუსი მდებარეობს ქ. თბილისში, ......... ქუჩა N16-ში N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე და მოპასუხეებს სწორედ ......... ქუჩა N16-ში გადაეცათ შეთანხმებით გათვალიწინებული ფართი, ვერ იქნება მიჩნეული ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებად, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, ხელშეკრულებით მხარეთა ნება გამოვლებილი იყო იმგვარად, რომ რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ ბენეფიციარი ჩაიბარებდა რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს მდებარეს შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს, კონკრეტულ შემთხვევაში N2 შენობაში (განთავსებული 211 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე) მდებარე 96.00 კვ.მ. ფართს, რაც მოპასუხის მიერ შესრულებული არ არის. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელეების მიმართ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ არის შესრულებული ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად, რაც არღვევს საქართველოს კონსტიტუციითა და ევროკონვენციის პირველი დამატებითი ოქმით გარანტირებულ მოსარჩელეთა საკუთრების უფლებას.

25. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საჯარო ინტერესებისათვის დასაშვებია ამ უფლების შეზღუდვა კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევა დასაშვებია კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან ორგანული კანონით დადგენილი გადაუდებელი აუცილებლობისას, წინასწარი, სრული და სამართლიანი ანაზღაურებით. ანაზღაურება თავისუფლდება ყოველგვარი გადასახადისა და მოსაკრებლისაგან.

26. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს.ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში RYSOVSKYY v. UKRAINE განმარტა, რომ როდესაც სასწორზე დევს საზოგადოებრივი ინტერესი, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე ეხება ადამიანის ფუნდამენტალურ უფლებებს, როგორიცაა მაგალითად საკუთრების უფლება, საჯარო ხელისუფლება უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სათანადოდ და, რაც მთავრია, შესაბამისად. (RYSOVSKYY v. UKRAINE, 2012).

27. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

28. სხვა საქმეზე ევროპული სასამართლო იმეორებს, რომ „საკუთრების ცნებას დამატებითი №1 ოქმის პირველი მუხლის მიხედით, დამოუკიდებელი მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემოიფარგლება ფიზიკური ნივთების ფლობით და ის დამოუკიდებელია ეროვნულ კანონმდებლობაში არსებული ოფიციალური კლასიფიკაციისგან: „საკუთრების“ ცნება არ შემოიფარგლება „არსებული საკუთრებით“, არამედ ის შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, სარჩელების ჩათვლით, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია განაცხადოს, რომ მას გააჩნია, საკუთრების უფლებისა ან ქონებრივი ინტერესის ეფექტური გამოყენების გონივრული და „კანონიერი მოლოდინი“ (იხ. იონერილდიზი თურქეთის წინააღმდეგ, დიდი პალატა, №48939/99, § 124, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2004-XII და პრინცი ჰანს-ადამ II ლიხტენშტეინი გერმანიის წინააღმდეგ; დიდი პალატა, N42527/98, § 83, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001-VIII).

29. სააპელაციო პალატამ მიუთითა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეებმა მოპასუხეს სარეაბილიტაციოდ გადასცეს მათ საკუთრებაში არსებული ფართები. საკუთრების დათმობის სანაცვლოდ, მათი ინტერესი მდგომარეობდა იმაში, რომ რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ მესაკუთრეები მიიღებდნენ რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს მდებარეს შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს (კონკრეტულ შემთხვევაში N2 შენობაში მდებარე 96.00 კვ.მ. ფართს). დადგენილია, რომ მესაკუთრეების მიმართ მოპასუხე მხარის მიერ არ შესრულდა შეთანხმებით გათვალიწინებული ის პირობა, რის გამოც/სანაცვლოდ მათ დათმეს საკუთრება. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, მოპასუხეს მოსარჩელეების სასარგებლოდ უნდა დაევალოს ......... ქ. N16-ში მდებარე რეაბილიტირებულ შენობა-ნაგებობა N2-ში (რომელიც განთავსებულია 211 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე და მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს) პირველ სართულზე 96.00 კვ.მ. ფართის გადაცემა.

30. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

31. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება დააფუძნა მის მიერ დადგენილ გარემოებას, რომ ფონდს მოსარჩელისათვის ფართი უნდა გადაეცა ......... ქ. N16-ში მდებარე N2 შენობაში და არა N1 შენობაში, რაც ეს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული. სასამართლომ თავისი ინტერპრეტაციით განმარტა ხელშეკრულების ჩანაწერი ფართის გადაცემასა და მის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებით, რაც რეალურად არ საჭიროებდა სხვაგვარ ინტერპრეტაციას, რამდენადაც ხელშეკრულება ნათლად, ყოველგვარი ბუნდოვანების გარეშე განსაზღვრავდა გადასაცემი ფართის ადგილმდებარეობას. დადგენილია, რომ ......... ქ. N16-ში მდებარე ორი შენობა-ნაგებობიდან მხოლოდ N2 შენობა მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს და რომ, N1 შენობა მდებარეობს არა ......... ქუჩის მხარეს, არამედ შიდა ეზოში და არ გააჩნია თავისუფალი ხედი. სააპელაციო სასამართლომ საკუთარი მოსაზრება მხოლოდ იმით გააძლიერა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ანალოგიური შინაარსის სხვა ხელშეკრულებაში, რომლის მეორე მხარეც ამავე მისამართზე მცხოვრები სხვა მოქალაქეები არიან, შენობასთან დაკავშირებით დათქმა არ არის. აღნიშნული გარემოება პალატის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით, მეტიც, მან არ გაითვალისწინა საქმეში არსებული არსებითი ხასიათის მტკიცებულებები, როგორიც არის: 1) მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, რომელიც ასახავდა რეალურ გარემოებას, თუ რაზე შეთანხმდნენ თავისუფალი ნების გამოხატვის პირობებში მხარეები; 2) მოპასუხის ყოფილი იურისტის - ბ.მ–ის მოხსენებითი ბარათი, რომელიც ასახავდა უზუსტობას ფართის ოდენობასთან დაკავშირებით, რაც გახდა ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის მიზეზი; 3) ფონდის ოფიციალური წერილები (იხ. მოპასუხის 2015 წლის 03 სექტემბრის წერილი, რომლითაც განმცხადებელებს ეცნობა, რომ ფონდის მიერ შესრულებულ იქნებოდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და გადაეცემოდათ ფართი იმავე ადგილას, სადაც ფლობდნენ, შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს). კასატორის მოსაზრებით, დავის მსვლელობის ყოველ ეტაპზე, მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა ან გაექარწყლებინა შესაბამისი მტკიცებულებებით მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, თუმცა, აღნიშნული მოსარჩელემ ვერ შეძლო. ამის მიუხედავად, სასამართლომ არათუ არ გაითვალისწინა საქმეში არსებული არსებითი ხასიათის მტკიცებულებები, არამედ, მტკიცების ტვირთისა და შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევის პირობებში, გამოიტანა გადაწყვეტილება, რომელსაც ვერც შეუფარდა შესაბამისი სამართლებრივი ნორმა.

32. კასატორი განმარტავს, რომ სადავოა გადასაცემი ფართის ადგილმდებარეობა. მოსარჩელის განცხადებით მისთვის ფონდს უნდა გადაეცა ფართი N2 და არა N1 შენობაში. თუმცა, მხარეთა შორის, თავისუფალი ნების გამოხატვის პირობებში დადებული ხელშეკრულების თანახმად, კერძოდ, ხელშეკრულების 2.1. და 2.1.1. პუნქტების მიხედვით, ნათლად არის განსაზღვრული, რომ ბენეფიციარი ჩაიბარებს რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს შემდეგი მახასიათებლებით: ფართის რაოდენობა: შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 109.01 კვ.მ. ასევე, სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილი ნამატი ფართი, რომელიც ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ იქნება დაკავშირებული, მაგრამ არაუმცირეს ბენეფიციარის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართობის 30%-ს. ის ფაქტი, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით, მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა ფართი შენობა N1-ში ......... ქუჩის მხარეს და არა შენობა N2-ში ......... ქუჩაზე დასტურდება ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული მუხლის შემდეგი ჩანაწერებით: ა) მხარე ფართს ჩაიბარებს "რეაბილიტირებულ შენობაში" - რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ერთადერთი რეაბილიტირებული შენობა აღნიშნულ საკადასტრო კოდზე გახლდათ სწორედ შენობა N1, რაც შეეხება შენობა N2-ს, ის წარმოადგენს სრულიად სხვა ფუნქციური დატვირთვის, პასაჟის და არა საცხოვრებელი ტიპის, ახალაშენებულ შენობას, რომლის თაობაზეც ხელშეკრულებაში არსად არ არის ნახსენები. ბ) მხარე ფართს ჩაიბარებს "......... ქუჩის მხარეს"- რაც მითითებული იყო ლოკაციის მისანიშნებლად და ნიშნავს შუა ღერძიდან ქუჩის მხარეს და არა ......... ქუჩას, სადაც მდებარეობს პასაჟი. მხარისათვის გადაცემული ფართი მართლაც მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს, სწორედ იმ ადგილას, სადაც დემონტაჟამდე მდებარეობდა და არა ......... ზედ ქუჩაზე. გ) "სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილი ნამატი ფართო, ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ იქნება დაკავშირებული" - აღნიშნული პუნქტის რეალიზება შესაძლებელია მხოლოდ შენობა N1-ში ფართის გადაცემის შემთხვევაში, რადგან სწორედ იქ ფლობდა მოსარჩელე უძრავ ქონებას და არსად სხვა ადგილას. შესაბამისად, შეუძლებელია შენობა N2-ში ყოფილიყო განზრახული მისთვის ფართის გადაცემა, როდესაც ხელშეკრულებით ნათლად განისაზღვრა, რომ ნამეტი ფართი მის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული. მისი კუთვნილი ფართი კი მხოლოდ შენობა N1-ში მდებარეობდა. დ) ჯერ კიდევ ა(ა)იპ "თ.გ.ფ–ის" 2015 წლის 03 სექტემბრის წერილით ეცნობა განმცხადებელს, რომ ფონდის მიერ შესრულებული იქნებოდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და გადაეცემოდა შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული ფართი იმავე ადგილას, სადაც რეაბილიტაციამდე მდებარეობდა განმცხადებლის საკუთრებაში არსებული ფართი. შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული არაერთი ჩანაწერის არსებობა არ იყო საკმარისი სასამართლოსათვის, რომ დარწმუნებულიყო გადასაცემი ფართის N1 შენობაში მდებარეობაზე, სასამართლოს საქმე შეეძლო განეხილა სრული და ობიექტური შეფასებით დამატებით მტკიცებულებებზე დაყრდნობითაც, რაც მის მიერ არ განხორციელდა და უხეშად დაირღვა ზემოაღნიშნული პუნქტში მითითებული სამართლის ნორმები და არასწორად განმარტა სსკ-ს 52-ე და სსსკ-ს 102-ე და 105-ე მუხლები.

33. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 327-ე მუხლები, და საერთოდ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლით განმტკიცებული ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი, კერძოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 33-ე პუნქტით, „პალატა მიუთითებს, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეებმა მოპასუხეს სარეაბილიტაციოდ გადასცეს მათ საკუთრებაში არსებული ფართები, საკუთრების დათმობის სანაცვლოდ, მათი ინტერესი მდგომარეობდა იმაში, რომ რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ მესაკუთრეები მიიღებდნენ რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებული ფართს მდებარეს შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს (კონკრეტულ შემთხვევაში N2 შენობაში მდებარე 96 კვ.მ. ფართს) დადგენილია, რომ მესაკუთრეების მიმართ მოპასუხე მხარის მიერ არ შესრულდა შეთანხმებით გათვალისწინებული ის პირობა, რის გამოც/სანაცვლოდ მათ დათმეს საკუთრება."მხოლოდ ეს ერთი ზემოაღნიშნული ჩანაწერი იძლევა თუნდაც იმის დადასტურების საშუალებას, რომ პალატა საქმესაც არ გაეცნო სრულად, მაშინ როდესაც აკეთებს განცხადებას, რომ თითქოს მოსარჩელემ რაღაც ნაწილი მისი ფართისა დათმო და თითქოს აღნიშნულის სანაცვლოდ უნდა გადასცემოდა ფართი უფრო პრესტიჟულ ადგილზე. ის გარემოება, რომ სააპელაციო პალატის ზემოთმითითებული დადგენილი გარემოება ყოვლად უსაფუძვლოა დასტურდება შემდეგი მტკიცებულებებით: 1) მოსარჩელემ არათუ დათმო ფართი, მას ნამეტი ფართი გადაეცა 22.1 კვ.მ ოდენობით, რაც დასტურდება ელემენტარული არითმეტიკული გათვლით. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერებით ნათლად დასტურდება, რომ უძრავ ნივთზე, საკადასტრო კოდით N ...... თ.მ–ძისა და მ.შ–ძის საკუთრებაში არსებული ფართის ოდენობას წარმოადგენდა 73,76 კვ.მ. 2014 წლის 1 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტის თანახმად, ბენეფიციარი ასევე ჩაიბარებს სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილ ნამეტ ფართს, რომელიც ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ იქნება დაკავშირებული, და წარმოადგენს არაუმცირეს ბენეფიციარის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართობის 30%-ს. აპელანტის საკუთრებაში არსებული 73.76-ის 30% შეადგენს 22.1 კვ.მ-ს, ხოლო მათი ჯამი შეადგენს სწორედ რომ 96 კვ.მ-ს. შესაბამისად, ბენეფიციარს არათუ დააკლდა, მან 22.1. კვ,მ-ით ნამეტი ფართი მიიღო; 2) რაც შეეხება, ხელშეკრულებაში ფართთან დაკავშირებით შეტანილ ცვლილებას, აღნიშნულის მიზანი არასდროს ყოფილა ფართის დათმობა ან გადანაცვლება, რაც არც ხელშეკრულებით და არც საქმეში არსებული არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება. ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის მიზანი იყო მხოლოდ ერთი - ტექნიკური უზუსტობის გასწორება, რაც დაშვებული იყო ფონდის თანამშრომლის მიერ და რაც დადასტურებული არის შესაბამისი მტკიცებულებებით, კერძოდ, მხარეთა შორის 2015 წლის 4 ივნისის შეთანხმების გაფორმების საჭიროება წარმოიშვა იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ აპელანტი არასდროს ფლობდა იმ ოდენობის ფართს, რაც მითითებული იყო 2014 წლის 1 ივლისის ხელშეკრულებაში და 109.01 კვ.მ.-ის ხელშეკრულებაში შეცდომით მითითება გამოწვეული იყო ფონდის იურიდიული განყოფილების უფროსის ბ.მ–ის ტექნიკური შეცდომით. ფონდის იურიდიული სამსახურის თანამშრომლის - ბ.მ–ის 2014 წლის 26 აგვისტოს Nკ-146 მოხსენებითი ბარათით და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერებით ნათლად დასტურდება, რომ უძრავ ნივთზე, საკადასტრო კოდით N ...... მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ფართის ოდენობას წარმოადგენდა 73,76 კვ.მ. შესაბამისად, ბ.მ–ის მიერ დაშვებული იყო ხელშეკრულებაში ტექნიკური შეცდომა და 109.1-ის ნაცვლად უნდა ყოფილიყო მითითებული 73.76 კვ.მ. რაც შეეხება, მხარეთა შორის 2015 წლის 4 ივნისს გაფორმებულ შეთანხმებას, აღნიშნული ცვლილებით აპელანტისათვის გადასაცემად გათვალისწინებული იქნა 73,76 კვ.მ-ზე მეტი ფართი, კერძოდ 96.00 კვ.მ ფართი, რითაც ფონდმა ჯეროვნად შეასრულა მხარეთა შორის 2014 წლის 1 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტი, რომლის თანახმადაც, ბენეფიციარი ასევე ჩაიბარებს სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილ ნამეტ ფართს, რომელიც ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ იქნება დაკავშირებული, და წარმოადგენს არაუმცირეს ბენეფიციარის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართობის 30%-ს. აპელანტის საკუთრებაში არსებული 73.76-ის 30% შეადგენს 22.1 კვ.მ-ს, ხოლო მათი ჯამი შეადგენს სწორედ რომ 96 კვ.მ-ს. თუმცა, სააპელაციო პალატამ უგულვებელყო აღნიშნული მტკიცებულებები, დაარღვია სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი და ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე დაადგინა, რომ თითქოსდა ხელშეკრულებაში ფართის ოდენობასთან დაკავშირებით ცვლილების შეტანა გამოწვეული იყო მისი ადგილმდებარეობის ცვლილებით. აღნიშნული უხეში დარღვევა პალატამ განახორციელა იმ პირობებში, როდესაც 1) საქმეში იყო საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლის თანახმად, მხარე არასდროს ფლობდა 73.76 კვ.მ-ისგან განსხვავებულ ფართს; 2) საქმეში იყო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნამეტი ფართი უნდა გადასცემოდა 30%-ის ოდენობით, ხოლო არსებულისა და ნამეტი ფართის ჯამი მართლაც 96 კვ.მ.- ს შეადგენდა, 3) საქმეში იყო ბ.მ–ის აღიარება ფართის ოდენობასთან დაკავშირებით ტექნიკური შეცდომის დაშვების თაობაზე; 4) ხელშეკრულების არცერთი პუნქტი არ მიუთითებდა მხარეთა სხვა მიზანზე: 5) როგორც თავდაპირველ, ასევე, დამატებით შეთანხმებაშიც ფართის ადგილმდებარეობად „......... ქუჩის მხარე" იყო მითითებული და აღნიშნული ჩანაწერი არ შეცვლილა

34. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა სსკ-ის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილს და უსაფუძვლოდ დაადგინა რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელეებისათვის შეთავაზებული შესრულება იყო ვალდებულების არაჯეროვანი და არაკეთილსინდისიერი შესრულება. ასევე, გადაწყვეტილებით დადგენილია გარემოება, რომ თითქოს ფონდი სთავაზობს ვალდებულების შესრულების მიზნით მხარეს ფართს N1 შენობაში. ფონდი არ სთავაზობს მხარეს, არამედ აღნიშნულის თაობაზე მხარეები ხელშეკრულებით შეთანხმდნენ და სწორედ აქედან გამომდინარე ასრულებს ფონდი მის მიერ ნაკისრ ვალდებულებას. კასატორის მითითებით ვერც მხარემ და ვერც სასამართლომ ვერ შეძლო იმ მტკიცებულებასა და ფაქტობრივ გარმოებაზე მითითება, რომელიც რეალურად დაადასტურებდა საწინააღმდეგოს. სასამართლოსა და მოსარჩელის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ შენობა N1-ში არსებული ფართის ღირებულება მნიშვნელოვნად ნაკლებია N2 შენობის პირველ სართულზე მათ მიერ მოთხოვნილ ფართთან შედარებით, რის გამოც, უნდა გადაეცეთ ფართი შენობა N2-ში ნამდვილად არასერიოზული არგუმენტია. პირველ რიგში, გაურკვეველია საერთოდ რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით ახდენს ან მოსარჩელე ან სასამართლო ფასთან მიმართებაში აღნიშნულის თაობაზე გაცხადებას, ხოლო მეორე რიგში, გაურკვეველია, თუ რა შუაშია ფასი, მაშინ როდესაც მხარეთა შორის გაფორმებული, ძალაში მყოფი ხელშეკრულება არსებობს, რომლითაც მხარეები შეთანხმდნენ მის ყველა არსებით პირობაზე, მათ შორის ფართის ადგილმდებარეობასა და მდგომარეობაზე, ხოლო ფართის ღირებულება არასდროს ყოფილა ხელშეკრულების პირობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2020 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 05 მარტის განჩინებით დადგინდა, რომ საკასციო საჩივრის განხილვა მოხდებოდა მხარეთა დასწრებით, ზეპირი მოსმენით 2021 წლის 18 მარტს. საკასაციო პალატამ საქმის ზეპირი მოსმენისას, მხარეებს შესთავაზა დავის მორიგებით დასრულება, რაზედაც მათ უარი განაცხადეს. საქმის არსებითად განხილვის შედეგად, საკასაციო პალატამ საქმეზე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადება გადადო 2021 წლის 22 მარტისათვის.

36. საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების საფუძველს წარმოადგენს, იმ საკითხის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით).

37. მოცემულ საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებსაც სსსკ-ის 407-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ:

38. ქ. თბილისში, ......... ქ.N16-ში მდებარე უძრავი ნივთები: 1. ს/კ ....., ფართით 20.25 კვ.მ და 15 კვ.მ. (მესაკუთრეები: მოსარჩელეები); 2. ს/კ ......., ფართით 24.61 კვ.მ. (მესაკუთრე - პირველი მოსარჩელე) და 3. ს/კ ....., ფართი 13.90 კვ.მ. (მესაკუთრე - პირველი მოსარჩელე), საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრის სამსახურში ირიცხებოდა მოსარჩელეების სახელზე. დადგენილია ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელეების კუთვნილი ფართები მდებარეობდა ......... ქუჩის მხარეს და ამ ფართებიდან ხედი ხსენებული ქუჩის მხარეს იყო სრულიად თავისუფალი.

39. ქ. თბილისში,. ......... ქუჩის 16-ში ჩატარებული კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ შენობა მწვავე ავარიულია, ძირითადი მზიდი კონსტრუქციები საკმაოდ დაზიანებულია და ამორტიზირებულია. შენობის შემდგომში უსაფრთხო ექსპლუატაციისთვის არსებული ნაგებობა დასაშლელია და ასაშენებელია ახალი შენობა საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმების გათვალისწინებით (ტომი 1; ს.ფ. 145 - დასკვნა შენობის კონსტრუქციული მდებარეობის შესახებ).

40. 01.07.2014 წელს, ერთი მხრივ, მოპასუხეს (რეაბილიტაციის განმახორციელებელი სუბიექტი) და მეორე მხრივ, მოსარჩელეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება ქ. თბილისში, ......... ქუჩა N16-ში მდებარე სახლის რეაბილიტაციის შესახებ. ხელშეკრულების 2.1 და 2.1.1 პუნქტების მიხედვით, რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ ბენეფიციარი ჩაიბარებდა რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს შემდეგი მახასიათებლებით: ფართის რაოდენობა: შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 109.01 კვ.მ. ასევე, სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილი ნამატი ფართი, რომელიც ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან უშუალოდ იქნება დაკავშირებული, მაგრამ არაუმცირეს ბენეფიციარის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართობის 30%-ს. 2.1.2 პუნქტის თანახმად, ფართის საერთო მდგომარეობაა: შიდა ტიხრები ამოყვანილი და გალესილი გაჯით, გარე კარ-ფანჯარა ჩასმული; ელ.გაყვანილობა, წყალი, გაზი, საკანალიზაციო მილი შეყვანილი ბინაში; იატაკი მოჭიმული ცემენტის ხსნარით (ტომი 1, ს.ფ. 115-118 - ხელშეკრულება).

41. 04.06.2015 წ., მხარეთა შორის, შედგა შეთანხმება 2014 წლის 1 ივლისს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ და გარიგების 2.1.1 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი სახით: ,,ფართის რაოდენობა - შენობის პირველ სართულზე კ. ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96.00 კვ.მ ფართი’’. შეთანხმების მე-2 პუნქტით, ხელშეკრულების ყველა სხვა პირობა (პუნქტი) დარჩა უცვლელი (ტომი 1, ს.ფ 119-120 - შეთანხმება).

42. 2015 წლის 21 აგვისტოს მოსარჩელეებმა წერილით მიმართეს მოპასუხეს და სთხოვეს ეცნობებინათ, აპირებდა თუ არა ფონდი მათ საკუთრებაში არსებული ფართების დანგრევის შემდეგ იმავე საკადასტრო ერთეულში აშენებულ კომპლექსში მათთვის ფართის გადაცემას და ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან შესრულებას. ფონდის 2015 წლის 03 სექტემბრის წერილით განმცხადებლებს ეცნობა, რომ ფონდის მიერ შესრულებულ იქნებოდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და გადაეცემოდათ შენობის პირველ სართულზე ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული ფართი იმავე ადგილას, სადაც რეაბილიტაციამდე მდებარეობდა განმცხადებლების საკუთრებაში არსებული ფართი. მოპასუხემ წერილს თან დაურთო ნახაზი, რომელზეც მონიშნული იყო მათთვის გადასაცემი ფართი (ტ. 1, ს.ფ. 20-21). მოსარჩელეების მითითებით, ფონდის მიერ ხსენებულ წერილზე თანდართულ ნახაზზე მონიშნული ფართი განთავსებულია ახლად აშენებულ N1 შენობაში, რომელიც არ მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს და ამდენად, ასეთი შესრულება ვერ ჩაითვლება მოპასუხის მიერ ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვან შესრულებად.

43. შპს ,,ლ.ჯ–ას’’ მიერ 2016 წლის 15 იანვარს შესრულებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ორი შენობა: N1 და N2. N1 შენობა განთავსებულია 480.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, ხოლო, N2 შენობა განთავსებულია 211 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე (ტომი 2, ს.ფ. 35).

44. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 28.04.2017 წლის დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N .... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, დღეს არსებული ფაქტობრივი გარემოებით, განლაგებულია ორი შენობა: N1 და N2. დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად, გამოსაკვლევი ობიექტი მდებარეობს ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ....., საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე. დასკვნით დგინდება, რომ ადგილზე დათვალიერებულ იქნა ქ. თბილისში, ......... ქ.N16-ში N ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი და შესწავლილი იქნა ექსპერტიზაზე წარდგენილი შპს ,,ლ.ჯ–ას’’ მიერ 2016 წლის 15 იანვარს შესრულებული სიტუაციური ნახაზი, რის შედეგადაც დადგინდა შემდეგი: შპს ,,ლ.ჯ–ას’’ მიერ 2016 წლის 15 იანვარს შესრულებული სიტუაციური ნახაზის მიხედვით, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ორი შენობა N1 და N2. დასკვნაში მითითებულია, რომ სიტუაციურ ნახაზზე ასახული მდგომარეობა შეესაბამებოდა დღეს არსებული ფაქტობრივ მდგომარეობას. დღეს არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობით, ქ. თბილისში, ......... ქ. N16-ში N .... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო ორი შენობა N1 (შვიდსართულიანი) და N2 (სამსართულიანი). N2 შენობა ემიჯნება ......... ქუჩას (ტომი 2, ს.ფ. 16-20).

45. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავებების საფუძვლიანობა. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ემყარება კანონდარღვევას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი მატერიალური და პროცესუალური ნორმების დარღვევით;

46. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

47. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლომ ზეპირი მოსმენით განიხილა საკასაციო საჩივარი და მხარეთა პრეტენზიების საფუძვლიანობის შემოწმებას, მათ შორის, დავის ფაქტობრივი ნაწილის კვლევას რამდენიმესაათიანი სხდომა მიუძღვნა, შესაბამისად, მტკიცებულებათა დონეზე შემოწმდა ყველა ის პრეტენზია, რომლებზე დაყრდნობითაც კასატორი მიიჩნევდა, რომ მიღებული გადაწყვეტილება იყო არასწორი.

48. ვიდრე დადგენილი გარემოებების სამართლის ნორმებთან სუბსუმირებას შეუდგებოდეს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს სამართალწარმოების ფუნდამენტურ პრინციპებზე: მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა, გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან.

49. საკასაციო სასამართლომ ზეპირი განხილვისას შეამოწმა სადავო გარემოებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ სარჩელი ფორმალურად გამართულია, იგი შეიცავს დამაჯერებელ, ლოგიკურ დასაბუთებას იმ ფაქტების თაობაზე, რომლებსაც ემყარება მხარის მოთხოვნა. მიუხედავად საკასაციო სასამართლოს მიერ ზეპირ განხილვაზე კასატორის მხრიდან მიღებული განმარტებებისა, იგი შეზღუდულია პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპის დასრულების დროისათვის წარდგენილი ფაქტებისა და მტკიცებულებების კვლევით.

50. სასამართლო კი, ზემოთაღნიშნული ნეიტრალიტეტის პრინციპიდან გამომდინარე, ვერ უზრუნველყოფს მხარისათვის იურიდიული დახმარების გაწევას, რაც თანაბრობას დაარღვევს და სამართალწარმოებას მიკერძოებულს გახდის. ევროკონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით „მიუკერძოებლობის“ მოთხოვნა ორი ასპექტისაგან შედგება. პირველი, სასამართლო სუბიექტურად თავისუფალი უნდა იყოს პიროვნული ზრახვებისა და მიდრეკილებებისაგან. მეორე, იგი ასევე მიუკერძოებელი უნდა იყოს ობიექტური თვალსაზრისით, ანუ მან უნდა უზრუნველყოს საკმარისი გარანტიები ამ თვალსაზრისით ნებისმიერი კანონიერი ეჭვის გამოსარიცხად (იხ. გოტრინი და სხვები საფრანგეთის წინააღმდეგ, 1998 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება, Reports of Judgments and Decisions 1998-III, გვ. 10-0- 31, §58; მორისი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, №38784/97, §58, ECHR 2002-I). რაც შეეხება სუბიექტურობას, მოსამართლე პიროვნულად მიუკერძოებლად უნდა იქნას მიჩნეული, ვიდრე ამის საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება (იხ. ჰაუსშიდტი დანიის წინააღმდეგ, 1989 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება, სერია A №154, გვ. 21, §47; დაკტარასი ლიტვის წინააღმდეგ, №42095/98, §30, ECHR 2000-X). სამართლიანი სასამართლოს კონცეფცია თავის თავში მოიცავს სასამართლოს მხრიდან მხარისათვის საკუთარი პოზიციის დაცვის მოსამზადებლად ადეკვატური დროის განსაზღვრას და დაცვის მომზადების შესაძლებლობის მიცემას (იხ. Case If Galstyan v, Armenia, საჩივარი no26986/0-), რაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით განსახილველ შემთხვევაში, როგორც კასატორთან ( მოპასუხე), ისე მოსარჩელესთან მიმართებით უზრუნველყოფილ იქნა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო, როგორც აღინიშნა, სადავო ფაქტებს შეაფასებს საპროცესო წესების დაცვით მიღებული განმარტებების ფარგლებში.

51. საკასაციო სასამართლოს სხდომებზე მიღებული განმარტებების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორი ( მოპასუხე) საკასაციო საჩივრით სადავოდ ხდის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას მოსარჩელეების სასარგებლოდ ......... ქუჩა #16-ში მდებარე რეაბილიტირებულ შენობა-ნაგებობა #2-ში (რომელიც განთავსებულია 211 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს) პირველ სართულზე 96.00 კვ.მ ფართის გადაცემის ნაწილში.

52. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასების საგანს წარმოადგენს კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის- მოსარჩელისათვის სადავო ფართის გადაცემის მოთხოვნის წინაპირობების არსებობა. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

53. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

54. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

55. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს. (იხ. ჰ.ბოელინგი , ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

56. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

57. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

58. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს ვალდებულებაა, მიუხედავად იმისა, ედავებიან თუ არა ამ შეფასებას მხარეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ არც სააპელაციო და არც საკასაციო სასამართლო არაა შებოჭილი სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევებით და ისინი ამოწმებენ გადაწყვეტილებას მატერიალურსამართლებრივი ნორმების სწორად გამოყენების თვალსაზრისით. თუ ასეთი შემოწმების შედეგად სასამართლო იმ დასკვნას გამოიტანს, რომ საჩივრის მოთხოვნა გადაწყვეტილების გაუქმების ან შეცვლის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, მაგრამ არა საჩივარში მითითებული, არამედ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის (კანონის) სხვა დარღვევის გამო, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. იმ შემთხვევაში კი, თუ არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, ანუ კანონის (სსსკ-ის 393.2 მუხლის) დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შესაძლებელია სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, თავისი განჩინებით ძალაში დატოვოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ან ამ გადაწყვეტილების შეცვლით მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება (სსსკ-ის 386-ე მუხლი). ასეთივე შესაძლებლობითაა აღჭურვილი საკასაციო სასამართლოც, კერძოდ, მას შუძლია, არ გააუქმოს გადაწყვეტილება და ძალაში დატოვოს იგი (სსსკ-ის 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) ან ახალი გადაწყვეტილებით დაადგინოს სხვა სამართლებრივი შედეგი (სსსკ-ის 411-ე მუხლი).

59. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ., სუსგ №ას-1338-2018,25 იანვარი, 2019 წელი, პ-17; №ას-1470-2018, 15 თებერვალი, 2019წელი, პ-41). თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

60. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამრთლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ).

61. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ამ განჩინების პ-1-2 აღნიშნულ სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებაზე და მიაჩნია, რომ კასატორის (მოპასუხე) მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) განაპირობებს მის სამართლებრივ მოწესრიგებას სსკ-ის 319I მუხლის საფუძველზე.

62. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებული მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპი ყველაზე ნათლად ხელშეკრულების თავისუფლებაში გამოიხატება. ხელშეკრულების თავისუფლება ეფუძნება მხარეთა სურვილს, დაამყარონ კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობა. ხელშეკრულების თავისუფლება ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ხელშეკრულების დადების თავისუფლება; ბ) ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლება.

63. ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფალი განსაზღვრა გულისხმობს იმასაც, რომ სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების მიხედვით, „კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას“. ( შდრ: ირმა გელაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 319, ველი 8, თბილისი, 2019); ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ხელშეკრულების სახეები არ არის ამომწურავი. ხელშეკრულების მხარეებს, როგორც წესი უფლება აქვთ, უფლება აქვთ დამოუკიდებლად აირჩიონ ხელშეკრულების ტიპიც და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულების შინაარსი. (იხ: სერგი ჯორბენაძე, ხელშეკრულების თავისუფლება სამოქალაქო სამართალში, თბილისი, 2017, გვ. 103).

64. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულება მხარეთა შეთანხმების შედეგია. შეთანხმება გულისხმობს მხარეთა თანმხვედრი ნების გამოვლენას, რომელიც მიმართულია ერთი და იმავე სამართლებრივი მიზნის მიღწევისაკენ. სახელშეკრულებო სამართალში უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ხელშეკრულების დადების მომენტის განსაზღვრას, რადგან სწორედ ამ მომენტიდან წარმოეშვებათ მხარეებს სახელშეკრულებო უფლებები და იბოჭებიან ნაკისრი ვალდებულებებით. (შდრ: ეკატერინე ბაღიშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 327, ველი 3, თბილისი, 2019).

65. კასატორის ძირითადი პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა მხარეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნება, გადასაცემი ფართის ადგილმდებარეობასთან მიმართებით. კასატორი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მიზნით, მოსარჩელეებს სთავაზობს 96 კვ.მ ფართს # 1-ლი შენობის პირველ სართულზე, რომელიც კასატორის განმარტებით განთავსებულია იმავე ადგილას, სადაც რეაბილიტაციამდე მდებარეობდა მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული ფართები.( იხ. წინამდებარე განჩინების პ.32-34).

66. საკასაციო პალატა კასატორის პრეტენზიის ფარგლებში, ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში განთავსებულ 2014 წლის 01 ივლისით დათარიღებულ მოდავე მხარეთა მიერ ხელმოწერილი ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ ბენეფიციარი (განსახილველ დავაზე მოსარჩელე) ჩაიბარებს რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს შემდეგი მახასიათებლებით: ფართის რაოდენობა: შენობის პირველ სართულზე ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუცირეს 109,01 კვ.მ. ასევე სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ წარმოქმნილი ნამატი ფართი, რომელიც ბენეფიციარის კუთვნილ ფართთან იქნება დაკავშირებული, მაგრამ არაუმცირეს ბენეფიციარის საკუთრებად რეგისტრირებული ფართის 30%-ს. ( იხ. ტ.1.ს.ფ.15). 2015 წლის 04 ივნისს მხარეთა შორის 2014 წლის 01 ივლისს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში შევიდა ცვლილება და ხელშეკრულების 2.1.1. პუნქტი შემდეგნაირად ჩამოყალიბდა: ფართის რაოდენობა: შენობის პირველ სართულზე კ. ......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96.00 კვ.მ ფართი.( იხ.ტ.1.ს.ფ.18). 2015 წლის 03 სექტემბერს კასატორის წარმომადგენელმა - ფონდის თავმჯდომარემ მოსარჩელეების წარმომადგენელს გაუგზავნა შემდეგი შენაარსის წერილი: თქვენი #1013 განცხადების პასუხად გაცნობებთ, რომ 2014 წლის 01 ივლისს ფონდსა და თქვენს, როგორც მ.შ–ძისა და თ.მ–ძის რწმუნებულ პირს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ფონდმა იკისრა ვალდებულება ქ. თბილისში, ......... ქ. #16-ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე კ.......... ქუჩის მხარეს განთავსებული არაუმცირეს 96 კვ.მ ფართის გადმოცემაზე (იხ. ტ.1.ს.ფ.20).

67. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს იმსჯელოს ხელშეკრულების არსებითი პირობებისა და ხელშეკრულების ბუნდოვანი გამონათქვამების განმარტების შესახებ. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 327 I მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები ყველა მის არსებით პირობებზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. პრაქტიკული მნიშვნელობის საკითხია, თუ რას მოიზრებს ხელშეკრულების არსებითი პირობა (essentialia negotii). სსკ-ის 327 II მუხლის მიხედვით, „არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ“. ხელშეკრულების არსებითი პირობების ჩამონათვალს კანონი იშვიათი გამონაკლისის გარდა, (რადგან თითოეული ტიპის ხელშეკრულებას აქვს კანონით გაწერილი „მინიმალური შინაარსი“, რომლესაც ქმნიან ის პირობები, რომლებზეც შეთანხმების გარეშე ხელშეკრულება არ დაიდება), არ განსაზღვრავს. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების მხოლოდ ის პირობები, რომელზეც მხარეთა შეთანხმების მიღწევის გარეშე, ხელშეკრულება დადებულად არ ჩაითვლება. (შდრ: ლადო ჭანტურია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, მუხლი 327, გვ.90, თბილისი, 2001).

68. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებათა განმარტების თავისებურება განპირობებულია ურთიერთობათა ორმხრივი (მრავალმხრივი) ხასიათით, დისპოზიციური ნორმების გამოყენებით, სავაჭრო და საქმიანი ჩვეულებებითა და ტრადიციებით, მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაში ჩამოყალიბებული პრაქტიკით, იმპერატიული ნორმების მოთხოვნათა გათვალისწინების აუცილებლობით და ა.შ.

69. ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა.

70. ყველა იმ გარიგებაში, რომლებშიც ნების გამოვლენის ნამდვილობა დამოკიდებულია მეორე მხარის მიერ ამ ნების მიღებაზე, არცთუ იშვიათად იბადება კითხვა, სწორად გაიგო თუ არა მეორე მხარემ ის, რისი თქმაც ნების გამომვლენ პირს სურდა. თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ გარიგებათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში ორი მხარე – ნების გამომვლენი და ნების მიმღები – მონაწილეობს, აშკარა გახდება, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს გამოვლენილი ნების სწორად გაგებას მეორე მხარის მიერ. მრავალი გარემოებით შეიძლება იყოს გამოწვეული, რომ ის, რაც იგულისხმა ნების გამომვლენმა, სხვაგვარად გაიგო მისმა მიმღებმა. აქედან წარმოიშობა გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი, რომელიც საჭიროებს სწორად გადაწყვეტას. ამ კონფლიქტის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება.

71. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

72. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ.ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს. (ხელშეკრულების განმარტების საკითხებზე (იხ., სუსგ №ას-1144-1090-2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი).

73. სსსკ-ის მე–4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპმა თავისი ასახვა ჰპოვა სსსკ–ის მთელ რიგ სხვა ნორმებში.

74. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპის შინაარსის ანალიზი საფუძველს გვაძლევს გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნები: 1. შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. საკითხი იმის შესახებ, რომ სასამართლო საქმის განხილვას (სამოქალაქო პროცესს) იწყებს მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოთხოვნით, ან, რომ სასამართლო არ უნდა გასცდეს მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებს და ა.შ. განეკუთვნება არა შეჯიბრებითობის, არამედ დისპოზიციურობის პრინციპის სფეროს. 2. მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) ეკისრებათ თვითონ მხარეებს. 3. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ. 4. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დამტკიცდეს (დადასტურდეს) მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178–ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, (ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

75. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102–ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

76. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

77. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს იმ საკითხზე, თუ რა როლი შეუძლია შეასრულოს სასამართლომ მხარეთა შეჯიბრების პროცესში. ფაქტიურად ესაა საკითხი, თუ რა ზომითაა გამოყენებული სამძებრო პრინციპის ელემენტები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში. სსსკ-ის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებათა გასარკვევად სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით მიმართოს ამ კოდექსში გათვალისწინებულ ღონისძიებებს. სამართლებრივი მნიშვნელობის საკითხია, თუ რა შინაარსის შეიძლება იყოს ეს ღონისძიებები.

78. პირველ რიგში მიზანშეწონილია განხილული იქნეს მტკიცების საგნის ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების წრის ზუსტად და სრულად განსაზღვრის შესახებ საკითხი.

79. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი. ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს. ამრიგად, სასამართლო ვერ გადაწყვეტს ვერცერთ სამოქალაქო საქმეს, თუ მან წინასწარ არ დაადგინა გარკვეული ფაქტები. ამ ფაქტების დადგენა ხორციელდება უმთავრესად დამტკიცების გზით, შესაბამისი მტკიცებულებების გამოყენებით.

80. ფაქტების დამტკიცების პროცესი საკმაოდ დეტალურად რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით, კერძოდ, განსაზღვრულია მტკიცების საშუალებათა (მტკიცებულებათა) წრე, რომლებიც შეიძლება გამოიყენოს სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად, ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობა და განკუთვნადობა, მტკიცების ტვირთის (მოვალეობის) განაწილება მხარეთა შორის, ანუ რომელმა მხარემ რა გარემოება უნდა დაამტკიცოს, მტკიცებულებათა გამოკვლევის წესი, მტკიცებულებათა შეფასების ზოგადი წესები და ა.შ.

81. სასამართლო მტკიცების პროცესი – ესაა საქმიანობა, რომელსაც ახორციელებენ მხარეები და სასამართლო იმ ფარგლებში და წესით, რომლებიც განსაზღვრულია კანონით. მხარეები წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს იმ ფაქტების დადასტურების მიზნით, რომლებზეც ისინი ამყარებენ თავიანთ მოთხოვნებს და შესაგებელს. სასამართლო მტკიცებულებათა დასაშვებობის და განკუთვნადობის პრინციპების მოთხოვნა დაცვით იღებს ამ მტკიცებულებებს და აფასებს მათ თავისი შინაგანი რწმენით. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, სასამართლო მტკიცების პროცესის სხვადასხვა მონაწილე სხვადასხვა ფუნქციას ასრულებს, მაგრამ ყველა მათგანის საქმიანობა მიმართულია ერთი მიზნისაკენ – გაირკვეს სიმართლე, დადგინდეს საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

82. სასამართლო შემეცნების ფორმების თვალსაზრისით საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები შეიძლება ორ ჯგუფად დავყოთ: ა) გარემოებები, რომლებიც განაგრძობენ არსებობას სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს (ე.წ. აწმყოს ფაქტები) და ამიტომ შესაძლებელია მათი გრძნობადი აღქმის გზით დადგენა და ბ) გარემოებანი, რომლებსაც ადგილი ჰქონდათ წარსულში და ამიტომ მათი დადგენა უშუალო შემეცნების გზით შეუძლებელია. ასეთი ფაქტები შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ გაშუალებული გზით, მტკიცებულების გამოყენებით.

83. სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მტკიცების პროცესი, როგორც გაშუალებული შემეცნება, საკმაო სისრულითაა მოწესრიგებული კანონით. მაგალითად, სსსკ-ის 102–ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელმა მხარემ რომელი ფაქტობრივივ გარემოებები უნდა დაამტკიცოს. კანონი განსაზღვრავს აგრეთვე, თუ რომელ მხარეს ეკისრება ფაქტების მითითებისა და ამ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელი ფაქტები არ საჭიროებენ დამტკიცებას, მტკიცების რა საშუალებები დაიშვება და რა არ დაიშვება, როგორ და რა წესით ხდება მტკიცებულებათა შეგროვება, შემოწმება და შეფასება და ა.შ.

84. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე შეიძლება გავაკეთოთ დასკვნა: სასამართლო (საპროცესო) მტკიცება წარმოადგენს მტკიცებულებათა შეგროვების, შემოწმებისა და შეფასებისათვის სასამართლოსა და მხარეების სამართლით მოწესრიგებულ საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა. ამ განმარტებიდან ნათლად ჩანს, თუ ვინ არის სასამართლო მტკიცების სუბიექტი. სასამართლო მტკიცების სუბიექტებად სამოქალაქო პროცესში გვევლინებიან მხარეები - მოსარჩელე, მოპასუხე, მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით, მესამე პირი დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე, თანამონაწილეები.

85. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლო მტკიცება წარმოადგენს სასამართლოსა და მხარეთა საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა.

86. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება.

87. შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება–გამართლების მიზნით. რა კრიტერიუმით უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ მტკიცების საგნის განსაზღვრისას? სარჩელის აღძვრით მოსარჩელეს სურს გარკვეული შედეგის დადგომა (ნივთის მიკუთვნება, ვალის დაბრუნება,ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულების მოშლა და ა.შ.), მისი ეს სურვილი აისახება სარჩელის იმ ელემენტში, რომელსაც სარჩელის საგანი ეწოდება. ამრიგად, სარჩელის საგანს ქმნის მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი. მაგრამ, მოსარჩელისათვის სასურველი შედეგის დადგომა, მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც კანონი უკავშირებს მოსარჩელის მატერიალურ სამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ზუსტად იგივე უნდა განსაზღვროს იმ ფაქტების წრემ, რომლებსაც უკავშირდება მხარეთა მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივი დასაბუთებულობა. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

88. შესაძლებელია დასკვნის გაკეთება, რომ სასამართლომ კონკრეტულ საქმეზე მტკიცების საგნის განსაზღვრის დროს უნდა იხელმძღვანელოს მხარეთა მიერ სარჩელისა და შესაგებლის დასაბუთებისათვის მითითებული ფაქტებით, მაგრამ თუ ამ ფაქტებს შორის არიან ისეთებიც, რომლებსაც კანონის თანახმად არ აქვს მნიშვნელობა ამ მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის სამართლებრივი დასაბუთებისათვის, ე.ი. თუ ეს ფაქტები იურიდიულად ვერ ამართლებენ ამ მოთხოვნას (შესაგებელს) – სასამართლომ არ უნდა შეიტანოს ეს ფაქტები მტკიცების საგანში და არ უნდა მიიღოს მტკიცებულებები მათ დასადასტურებლად.

89. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა მიერ დაშვებული შეცომა ფაქტების მითითების დროს, შეიძლება გამოიხატოს იმით, რომ „მათ არ მიუთითეს ყველა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომელსაც აქვს მნიშვნელობა საქმეზე სწორი გადაწყვეტილების გამოტანისათვის. მხარეთა მიერ დაშვებულ შეცდომას სასამართლო ვერ გამოაწორებს: სასამართლო ვერ „გაამდიდრებს“, ვერ შეავსებს მხარეთა მიერ მითითებულ ფაქტებს, რადგან მხოლოდ მხარეებს შეუძლიათ განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (სსსკ-ის მე–4 მუხლი)“. (იხ. თ.ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბილისი, 2005, გვ. 215.).

90. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეიძლება გავაკეთოთ დასკვნა მტკიცების საგნის განსაზღვრის კრიტერიუმის შესახებ: მტკიცების საგანში შედიან მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტები, რომლებიც სასამართლოს შეხედულებით სამართლებრივად ასაბუთებენ (ამართლებენ) მათ მოთხოვნებს და შესაგებელს. კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არაა, ესაა სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

91. „სამართლებრივი დავისას სამოქალაქო საქმის განმხილველ მოსამართლეს ორი ამოცანა აქვს დასაძლევი: პირველ რიგში, მან უნდა გამოარკვიოს, თუ რა მოხდა სინამდვილეში. მეორე რიგში კი მოსამართლემ სამართლებრივად უნდა შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებს სასარჩელო მოთხოვნას. თუ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ მოთხოვნას, მაშინ სარჩელი უკვე ამ საფუძველზევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ასეთ შემთხვევაში მოსამართლეს არა აქვს უფლება, საკუთარი ინიციატივით მოიძიოს სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი გარემოებები და შეაგროვოს მტკიცებულებები. თუ მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულია ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ადასტურებენ მოთხოვნის არსებობას, მაშინ უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, ამ გარემოებების არსებობის უარყოფა“. ( იხ. თომას ჰერმანი, მტკიცებულებითი სამართალი, GIZ, თბილისი, 2016, გვ.3-4). „მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს“ (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 200-, გვ.64). შეუძლია თუ არა სასამართლოს თავისი ინიციატივით შეიტანოს მტკიცების საგანში და საფუძვლად დაუდოს გადაწყვეტილებას ფაქტები, რომლებზეც მხარეები არ მიუთითებენ? იურიდიულ დოქტრინაში გაბატონებული მოსაზრების თანახმად, სასამართლოს ეს არ შეუძლია. (იხ.დამატებით: თ. ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბილისი, 2005, გვ.87; ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 200-, გვ.64).

92. სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ მხარეთა ახსნა-განმარტების მოსმენის დროს, რაც შეიძლება მოხდეს მოსამზადებელ სხდომაზე (სსსკ-ის 205-ე მუხლი) ან მთავარ სხდომაზე (სსსკ-ის 218-ე მუხლი), შეკითხვების მიცემის საშუალებით კიდევ ერთხელ დააზუსტოს ფაქტიური გარემოებები, რომლებსაც ემყარება მხარეთა მოთხოვნა (შესაგებელი). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ-ის 128-ე მუხლში, რომლის თანახმად სასამართლოს უფლება აქვს შეკითხვები მისცეს მხარეებს, რომლებიც ხელს შეუწყობენ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას. საგულისხმოა სსსკ-ის 219-ე მუხლის დანაწესი იმის შესახებ, რომ მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. ამრიგად, ფაქტებზე თვითონ მხარეებმა უნდა მიუთითონ. სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ მხარეთა გამოკითხვისა და შეკითხვების მიცემის გზით ხელი შეუწყოს გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას.

93. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა ნამდვილი შეჯიბრება რეალურად შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ იყვნენ ამ შეჯიბრებაში მონაწილე მხარეები თანასწორნი. მხარეთა პროცესუალური თანასწორობის განმსაზღვრელი ძირითადი ნიშნები და მიმართულებანი ჩამოყალიბებულია სსსკ-ის 4 I-ელ მუხლში, რომლის თანახმად მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეთა პროცესუალური თანასწორობის პრინიციპითაა გამსჭვალული საპროცესო კანონმდებლობის თითქმის ყოველი ნორმა, დაწყებული საქმის მომზადების სტადიით და დამთავრებული გადაწყვეტილების გამოტანით და მისი გასაჩივრებით. მაგალითად, სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ მოპასუხეს ეგზავნება ამ სარჩელისა და მასზე დართული დოკუმენტების ასლები. მოპასუხეს თავის მხრივ შეუძლია ცნოს სარჩელი, ან არ ცნოს, მაგრამ თუ არ ცნობს – უნდა წარმოუდგინოს სასამართლოს წერილობითი ფორმით შედგენილი პასუხი სარჩელზე და მასზე თანდართულ საბუთებზე. ამ წერილობით პასუხში მანვე უნდა აცნობოს სასამართლოს, თუ რა საპროცესო საშუალებებით აპირებს მოსარჩელისაგან თავის დაცვას. ისე, როგორც მოსარჩელეს, მოპასუხეს სრული უფლება აქვს არამარტო გამოთქვას თავისი მოსაზრებები მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ფაქტების უარსაყოფად, არამედ წარმოუდგინოს სასამართლოს ფაქტები და მტკიცებულებები, რომლებიც ამართლებენ მის შესაგებელს, აქარწყლებენ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, ადასტურებენ ამ მტკიცებულებების სიყალბეს ან არასარწმუნოობას და ა.შ. სასამართლო ვერ გამოიტანს გადაწყვეტილებას, თუ მან არ მოუსმინა ორივე დაპირისპირებულ მხარეს ან არ მისცა მათ შესაძლებლობა გამოიყენონ საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა უფლება და მექანიზმი თავიანთი პოზიციის გასამართლებლად, თავიანთი უფლებების დასაცავად.

94. ,,მხარეთა თანასწორობა და შეჯიბრებითობა სამოქალაქო საპროცესო სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპია, რაც პირველ რიგში გულისხმობს მოსარჩელისა და მოპასუხისათვის თანაბარი პროცესუალური შესაძლებლობების მინიჭებას. შეჯიბრებითობის პრინციპი ეფუძნება მხარეთა თანაბარ შესაძლებლობას, აღიჭურვონ სათანადო საპროცესო ინსტრუმენტებით...“ (შდრ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/8/594; 2017 წლის 01 დეკემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/6/746).

95. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სარჩელისაგან მოპასუხის თავდაცვის ისეთ ეფექტურ საშუალებას, როგორიცაა შესაგებელი.

96. შესაგებელი, როგორც მოპასუხის საპროცესო თავდაცვის საშუალება მნიშვნელოვანი ინსტიტუტია სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, მასში ვლინდება წერილობითი შეჯიბრებითობის პრინციპი. იგი ასევე ერთგვარი გამოხატულებაა დისპოზიციურობის (სსსკ-ის მე-3 მუხლი) პრინციპისა, რომელიც უზრუნველყოფს მხარეთა საპროცესო უფლებების ავტონომიურად განკარგვის შესაძლებლობას. საპროცესო ავტონომიის ფარგლებში მოპასუხის გადასაწყვეტია ცნობს თუ არა სარჩელს, დაასრულებს თუ არა საქმეს მორიგებით, ან რა სახის საპროცესო თავდაცვის საშუალებას გამოიყენებს, რაც გარკვეულწილად დავაში შესვლას და სარჩელში მითითებულ გარემოებებზე პასუხის გაცემას გულისხმობს. შესაბამისად, სარჩელის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან.

97. ვიდრე საქმის არსებითად განხილვა დაიწყება სასამართლოში, მოსამართლემ უნდა უზრუნველყოს საქმის მომზადება, რომელიც მათ შორის მხარეთა წერილობითი პოზიციების გაცვლას მოიცავს. სწორედ ამ მიზანს ემსახურება, ერთი მხრივ სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების ასლების მოპასუხისათვის, ხოლო მეორე მხრივ, შესაგებლისა და თანდართული დოკუმენტების ასლების მოსარჩელისთვის ჩაბარება. სასამართლომ მკაცრად უნდა გააკონტროლოს ამ კონტექსტში მხარეთა საპროცესო უფლებების დაცვა (წერილობითი დოკუმენტაციის სრულყოფილად მიღება და პასუხის გასაცემად გონივრული ვადის დადგენა), წინააღმდეგ შემთხვევაში სახეზე იქნება ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 6.1 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევა. მოპასუხეს მისთვის გზავნილის (სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების ასლები) ჩაბარების შემდეგ წარმოეშობა შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება. შესაგებელი, ისევე როგორც სარჩელი, ყველა შემთხვევაში წერილობითი ფორმით (როგორც წესი ნაბეჭდი სახით) უნდა იყოს შედგენილი.

98. კანონმდებლის ამგვარი მოთხოვნა გამომდინარეობს წერილობითი სამართალწარმოების პრინციპიდან, რაც წინა ეტაპია ზეპირი სამართალწარმოებისა და რასაც ვერ ჩაანაცვლებს მხარეთა მოსმენის პრინციპი, წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლო პროცესი დაკარგავდა განსაზღვრულობის სახეს და მივიღებიდით საპროცესო მოქმედებების ქაოსს. მხარეს უფლება აქვს წინასწარ, საქმის არსებითად განხილვის დაწყებამდე იცოდეს, რაზე აფუძნებს მეორე მხარე თავის მოთხოვნას ან რა საპროცესო საშუალებებით აპირებს თავის დაცვას. მხარეებს უნდა მიეცეთ ეფექტური სამართლებრივი დაცვის საშუალება, რათა დაიცვან საკუთარი სამოქალაქო უფლებები, რაც სამართლიანი სასამართლოს უფლების მოთხოვნაა.

99. ამგვარი მიდგომა სრულადაა შესაბამისობაში სამართლებრივი სიცხადის პრინციპთან. ამიტომაცაა კანონმდებელი ასეთი მკაცრი მოპასუხის მხრიდან თავისი საპროცესო მოვალეობის დარღვევის მიმართ და სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობის შედეგს უკავშირებს არა სამართალწარმოების გაგრძელებას, არამედ ზეპირი მოსმენის გარეშე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ამ თვალსაზრისით სასამართლო პრაქტიკასა თუ დოქტრინაში შესაგებლის წარუდგენლობა სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობას უთანაბრდება (ივარაუდება, რომ მხარემ დაკარგა იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ), ანუ სამართლებრივი შედეგი იგივეა, რაც მოპასუხის სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობისას - მოსამართლე სარჩელში მითითებულ, დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვან ფაქტებს შეუდავებლად (დამტკიცებულად) მიიჩნევს, ამასთან, თუ სარჩელში მითითებული ფაქტები იურიდიულად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას, სარჩელი დაკმაყოფილდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსამართლე ნიშნავს სხდომას, ხოლო სხდომის ჩატარების შემთხვევაში, მოპასუხე ვერ განახორციელებს ფაქტობრივ შედავებას, მათ შორის მტკიცებულებათა წარდგენას (სსსკ-ის 232¹ მუხლი), შესაბამისად, მოპასუხეს მხოლოდ სამართლებრივი შედავების უფლება რჩება. ვინაიდან საქმის განხილვის და დავის გადაწყვეტის მთავარი ფიგურანტი მოსამართლეა, მას ჯერ კიდევ წერილობითი ფორმით წარდგენილი სარჩელიდან და შესაგებლიდან უნდა შეექმნას წარმოდგენა დავის სურათზე (ფაბულა), მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველზე (სარჩელით მოთხოვნილი შედეგის განმსაზღვრელი ნორმა), მოთხოვნის წინაპირობებზე (ნორმის შემადგენლობა), მტკიცების საგანსა (სადავო გარემოება, რომელიც უნდა დამტკიცდეს) თუ სარჩელის პერსპექტიულობაზე. იმის მიხედვით, რამდენად აკმაყოფილებს სარჩელი და შესაგებელი ფორმალური დასაბუთებულობის (გამართულობის) მოთხოვნებს, მოსამართლე ნიშნავს მოსამზადებელ ან მთავარ სხდომას. შესაბამისად, თუ მოსამართლე დანიშნავს მოსამზადებელ სხდომას, მან აუცილებლად უნდა გაითვალისწინოს მხარეთა საპროცესო უფლებები_ დააზუსტონ/შეავსონ სარჩელში/შესაგებელში მითითებული გარემოებები (სსსკ-ის 83-ე მუხლი). დასაბუთებულობის მოთხოვნა გამოიყენება შესაგებელთან მიმართებაშიც, ამ დროს მოწმდება როგორი შესაგებელი წარადგინა მოპასუხემ (მოთხოვნის შემწყვეტი, შემაფერხებელი, გამომრიცხავი). შესაგებლის შინაარსიდან უნდა მიხვდეს მოსამართლე, რომელია უდავო და რომელია სადავო მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტები. შესაგებლის ინსტიტუტი, სარჩელის ინსტიტუტთან ერთად ერთგვარი გზამკვლევია მტკიცების სტადიისა, რომელზე გადასვლაც არ ხდება, ვიდრე არ ამოიწურება მხარეთა პოზიციების (სარჩელი; შესაგებელი; მოპასუხის მხრიდან არსებითი შედავების შემთხვევაში მოსარჩელის პასუხი და ა.შ.) ურთიერთგაცვლა და უდავო გარემოებების იდენტიფიცირება. საქმის განმხილველი მოსამართლის გადასაწყვეტია,თუ რა ფაქტობრივი აღწერილობა (ფაბულა) უნდა დაუდოს საფუძვლად საკუთარ მსჯელობას, თავის მხრივ მთავარ როლს ფაბულის შექმნაში მხარეები ასრულებენ, რაც სრულად პასუხობს შეჯიბრებითობის პრინციპის მოთხოვნებს. ერთი მხრივ რელევანტური ფაქტების დახარისხება ხდება სამართლის ნორმის მიხედვით, ხოლო მეორე მხრივ, ფაქტები განსაზღვრავენ, რომელია მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა. აქედან გამომდინარე, დავის გადაწყვეტაში სარჩელთან ერთად შესაგებლის, როგორც საპროცესო ინსტიტუტის როლი, უაღრესად მნიშვნელოვანია.

100. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შესაგებლის ზოგადი კლასიფიკაცია შემდეგია: მატერიალური და საპროცესო შესაგებელი; აბსტრაქტული (ზოგადი) და კონკრეტული შესაგებელი; მარტივი და კვალიფიციური (არსებითი) შესაგებელი. რა ტიპის შესაგებელს წარადგენს მოპასუხე, სრულად თავსდება ამ უკანაკნელის ნების ავტონომის ფარგლებში. კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება გამომდინარეობს 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან (ივარაუდება, რომ შედავებული უნდა იყოს დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტები და არა სამართლებრივი მოსაზრებები, ე.ი. ისეთი ფაქტები, რომელთა არსებობა წარმოშობენ მოთხოვნას), წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები, დამტკიცებულად ითვლება. მოსამართლემ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს პირველ რიგში საპროცესო შესაგებელს, ხოლო ამის შემდეგ მატერიალურ შესაგებელს.

101. მატერიალური შედავება მიმართულია სარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგის მიღწევის წინააღმდეგ, რაც გულისხმობს მოპასუხის მხრიდან ისეთ ფაქტებზე (წინაპირობებზე) მითითებას, რომლებიც გამორიცხავენ, წყვეტენ ან აფერხებენ (განუხორციელებელს ხდიან) სარჩელით მოთხოვნილი შედეგის დადგომას.

102. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 201-ე მუხლის მეოთხე და მეხუთე ნაწილების თანახმად, „პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. მოპასუხე ვალდებულია, პასუხს დაურთოს მასში მითითებული ყველა მტკიცებულება. თუ მოპასუხეს საპატიო მიზეზით არ შეუძლია პასუხთან ერთად მტკიცებულებათა წარდგენა, იგი ვალდებულია, ამის შესახებ მიუთითოს პასუხში. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოპასუხეს ერთმევა უფლება, შემდგომში წარადგინოს მტკიცებულებები). სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანი, რომელიც წარმოადგენს სადავო მატერიალურსამართლებრივ ფაქტებს, რომელზეც მიუთითებენ მოსარჩელე და მოპასუხე, მოთხოვნის თუ შესაგებლის დასაბუთების ან გაქარწყლებისათვის, შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ მტკიცებითი საქმიანობის გარეშე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილი ნათელი დადასტურებაა იმისა, რომ მოპასუხე ვალდებულია, საქმის მომზადების მიზნით აქტიურად იმოქმედოს, რაც, უპირველესად, სასამართლოსათვის სარჩელზე მისი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენაში გამოიხატება. მოპასუხის მიერ ამ უფლების განუხორციელებლობა, სსსკ-ის 206-ე მუხლის შესაბამისად, ართმევს მას უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს (ანუ, სასამართლოს სხდომაზე მხარისაგან მტკიცებულების მიღება აღარ ხდება). ამ შემთხვევისათვის სხვა რაიმე სპეციალურ შედეგს კანონი არ ადგენს“ (შდრ. სუსგ დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-664-635-2016, 02 მარტი, 2017, პ.201).

103. შესაგებლის სახეებიდან განსაკუთრებული დატვირთვა გააჩნია კვალიფიციურ შედავებას. კვალიფიციური შედავება იურიდიულ დოქტრინაში განმარტებულია შემდეგნაირად: „მოპასუხე მოსარჩელის მოხსენების ნაცვლად წარმოადგენს მოვლენათა განვითარების მისეულ, განსხვავებულ ვერსიას, რომელიც ცალკეულ საკითხებში სადავოს ხდის მოსარჩელის მოხსენებას“ (შდრ. მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში, შ.შმიტი, ჰ.რიჰტერი, (GIZ), 2013წ., გვ.19.) კვალიფიციურ შედავებას არსებით შედავებადაც მოიხსენიებენ. ამგვარი შედავება, ერთი მხრივ, შეიძლება გამორიცხავდეს სარჩელის დაკმაყოფილებას უსაფუძვლობის გამო, ხოლო მეორე მხრივ, ცვლიდეს მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებული სამართლებრივი ურთიერთობის კვალიფიკაციას, საიდანაც მოსარჩელეს დამატებითი მოხსენების (ფაქტების მითითების) გარეშე გაუჭირდება იმ შედეგის მიღწევა, რომელიც სარჩელით აქვს მოთხოვნილი. კვალიფიციური (არსებითი) შედავება მოსამართლეს ცალკეულ შემთხვევაში ავალდებულებს მოიძიოს მოთხოვნის სხვა დამფუძნებელი ნორმა, ასევე, შეამოწმოს საგამონაკლისო ნორმები.

104. სსსკ-ის 4.1 მუხლის მიხედვით, მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს, ამავე კოდექსის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, სარჩელში უნდა აღინიშნოს კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომელზეც მოსარჩელე ამყარებს ავისმოთხოვნებს. მოხმობილი ნორმები განსაზღვრავენ მხარეთა ტვირთს ფაქტების მითითების თაობაზე. განსხვავებით მტკიცების ტვირთისაგან, რომელსაც მოსამართლე აქტიურად ხელმძღვანელობს და კარნახობს მხარეებს, თუ ვინ უნდა ამტკიცოს მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტი, იგი პასიურია ფაქტების მითითებისას, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსამართლე ვერ დაეხმარება მხარეს სარჩელის/შესაგებლის ფაქტობრივი დასაბუთების შედგენაში. მოსამართლეს დავის გადასაწყვეტად სჭირდება რელევანტური ფაქტები, რომელთა წარდგენაზე სრული პასუხისმგებლობა ეკისრება მხარეებს.

105. მას შემდეგ, რაც მოსამართლე მოიძიებს მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას, განსაზღვრავს ნორმის ფაქტობრივ ელემენტებს (წინაპირობებს), ამ წინაპირობებს მიუსადაგებს მოსარჩელის მიერ მოხსენებულ ფაქტებს და თითეულ წინაპირობაზე გასცემს დადებით პასუხს, იგი ამოწმებს რომელ ფაქტებს ხდის მოპასუხე სადავოდ (მოპასუხის სტადია). თუ მოპასუხეს არ აქვს წარდგენილი კვალიფიციური (არსებითი) შედავება, არამედ მხოლოდ სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტების უარყოფით შემოიფარგლება, მოსამართლე გადადის მტკიცების სტადიაზე, რაც ნიშნავს სადავოდ გამხდარი ფაქტების დადგენის პროცესს. მოპასუხის მხრიდან არსებითი ხასიათის შედავების შემთხვევაში, მოსამართლემ ასევე უნდა მოიძიოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც გამორიცხავს, წყვეტს ან აფერხებს მოთხოვნის განხორციელებას, ხოლო ნორმის წინაპირობების შემოწმება იმავე წესით ხორციელდება. აქაც მნიშვნელოვანია რას პასუხობს მოსარჩელე მოპასუხის არსებით შედავებას, არ არის გამორიცხული მოსარჩელემაც კვალიფიციური პასუხი გასცეს მოპასუხის ამგვარ განმარტებას. ამდენად მოსამართლე ასე უწვეტად გადადის მოსარჩელის სტადიიდან მოპასუხის სტადიაზე და პირიქით, ვიდრე არ დასრულდება მხარეთა განმარტებების ურთიერთგაცვლის პროცესი, რომლის შედეგადაც უნდა გაირკვეს უდავო და სადავო (მტკიცების საგანში შემავალი) ფაქტები.

106. შესაგებლის შინაარსობრივი მხარე, განსაკუთრებით ფაქტობრივი ნაწილი გავლენას ახდენს მტკიცების ტვირთზე. სსსკ-ის 102.1 მუხლის ზოგადი დათქმიდან გამომდინარე, უფლების შემწყვეტი, შემაფერხებელი და გამომრიცხველი შესაგებლის მტკიცების ტვირთი მოდის მოპასუხეზე.

107. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შესაგებლის (გამომრიცხავი ნორმების) შემოწმება მიმდინარეობს შემდეგ ეტაპებად: ა) მოპასუხის მიერ ასეთი შესაგებლის განხორციელების შემთხვევაში უპირველესად უნდა იქნეს მოძიებული მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა, რომელიც შესაძლოა უპირისპირდებოდეს მოსარჩელის (სამართლებრივ) მოთხოვნის უფლებას; აღნიშნული სამართლებრივი ნორმა, ისევე, როგორც მოსარჩელის სტადიაზე მოსაძიებელი მოთხოვნის საფუძველი, უნდა გამომდინარეობდეს კანონიდან. ბ) შემდეგ ეტაპზე მიმდინარეობს მოპასუხის ახსნა-განმარტებების შემოწმება ზუსტად ისე, როგორც მოსარჩელის განმარტებების შემოწმება ხდება მოსარჩელის სტადიაზე. კერძოდ, მოპასუხის შესაგებელი მოწმდება ზემოხსენებულ საპირისპირო ნორმასთან მიმართებით. ამრიგად, ამ ეტაპზე მოპასუხის განმარტებები უნდა ასაბუთებდეს ამ საპირისპირო ნორმის დისპოზიციის არსებობას და ამ კუთხით უნდა იყოს გამართული. გ) მესამე ეტაპზე უნდა შემოწმდეს უკვე მოსარჩელის პასუხი, რამდენად სათანადოდ (საკმარისად) ედავება იგი საპირისპირო ნორმის შედეგის დამფუძნებელ გარემოებებს.

108. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ (არსებით) გარემოებებზე შედავებას საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთების გარეშე, მაშინ ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება უკვე მტკიცების სტადიაზე მიიღება იმისდა მიხედვით, (მტკიცების ტვირთის განაწილების გათვალისწინებით) დამტკიცდება თუ არა ეს სადავო გარემოებები; თუ მოპასუხე ვერ ახერხებს საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთებას და ვერც მოსარჩელის მიერ მითითებული და მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების სათანადო შედავებას, სასამართლოს შეუძლია მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკმაყოფილოს სარჩელი; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს სამართლებრივი შესაგებლის დასაბუთებას და თუ მოსარჩელე არ ხდის სადავოს მის შესაგებელს, მაშინ სასამართლო მიდის დასკვნამდე, რომ უარი უნდა ეთქვას სარჩელს საპირისპირო (მოთხოვნის გამომრიცხავი) ნორმის არსებობის გამო; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის არსებითი გარემოებების შედავებას და ასევე საპირისპირო ნორმის წინაპირობების საკმარისად დასაბუთებას, მაშინ მტკიცების სტადიაზე უნდა გაირკვეს, მტკიცდება თუ არა სადავო გარემოებები (მტკიცების ტვირთის გადანაწილების შესაბამისად). შემდეგ ეტაპზე უნდა შემოწმდეს, ახერხებს თუ არა მოსარჩელე თავისი მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების იმგვარ დასაბუთებას, რომელიც ასევე აქარწყლებს მოპასუხის მიერ დასაბუთებულ საპირისპირო მითითებებს (ნორმებს).

109. საკასაციო პალატა იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხეს არ წარმოუდგენია რელევანტური მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა: ა) მოსარჩელეებს სრულყოფილად გააცნო საპროექტო დოკუმენტაცია; ბ) გადაცემულ მიწის ნაკვეთზე მოხდებოდა ორი ახალი შენობის - შენობა #1 და შენობა #2 აშენება; გ) ამის შესახებ ცნობილი იყო მოსარჩელეებისათვის და ისინი თანახმა იყვნენ; დ) შენობა #2 არ მდებარეობს მოსარჩელეების მიერ გადაცემულ მიწის ნაკვეთზე, ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ შენობა # 1-ში განთავსებული ფართის მოსარჩელეებისათვის შეთავაზებით ვალდებულება ჯეროვნად შეასრულა და ხელშეკრულების სადავო პუნქტი „მხარე ჩაიბარებს ფართს ......... ქუჩის მხარეს“, ნიშნავს შუა ღერძიდან ქუჩის მხარეს და არა ......... ქუჩას (იხ.ტ.3.ს.ფ.113).

110. საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლზე და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის დანაწესზე, რომლითაც განსაზღვრულია საკუთრების უფლების შინაარსი. „სამართლებრივი სახელმწიფო ეფუძნება ადამიანის, როგორც უმთავრესი ფასეულობის არა მხოლოდ აღიარებას, არამედ რეალურ უზრუნველყოფას ძირითადი უფლებებით სრულყოფილად და ეფექტურად სარგებლობის გარანტიების გზით. ფასეულობათა კონსტიტუციური სისტემა დაფუძნებულია ძირითადი უფლებების პრიორიტეტსა და პატივისცემაზე“. (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/3/423) „საქართველოს კონსტიტუციით დაცულია არა მხოლოდ საკუთრება, არამედ მისი შეძენაც და გასხვისებაც. საკუთრების შინაარსა და ფარგლებს განსაზღვრავს არა კანონი, არამედ სამართლებრივი წესრიგი“. (იხ. ბ.ზოიძე, საკონსტიტუციო კონტროლი და ღირებულებათა წესრიგი საქართველოში, თბილისი, 2007, გვ.97).

111. „საკუთრების უფლება ბუნებითი უფლებაა, რომლის გარეშეც შეუძლებელია დემოკრატიული საზოგადოების არსებობა. საკუთრების უფლება არა მარტო ინდივიდის არსებობის ელემენტარული საფუძველია, არამედ უზრუნველყოფს მის თავისუფლებას, მისი უნარისა და შესაძლებლობების ადეკვატურ რეალიზაციას, ცხოვრების საკუთარი პასუხისმგებლობით წარმართვას“. (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2017 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/2/384). ყოველივე ეს კანონზომიერად განაპირობებს ინდივიდის კერძო ინიციატივებს ეკონომიკურ სფეროში, რაც ხელს უწყობს ეკონომიკური ურთიერთობების, თავისუფალი მეწარმეობის, საბაზრო ეკონომიკის განვითარებას, ნორმალურ, სტაბილურ სამოქალქო ბრუნვას“. (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება საქმეზე №3/1/512). „უნდა ითქვას, რომ მეწარმეობის თავისუფლება არ არსებობს თავისუფალი და გარანტირებული საკუთრების უფლების გარეშე. იმდენად მჭიდროა მათი კავშირურთიერთობა, რომ ერთი სამართლებრივი სიკეთის ყოფიერებას განსაზღვრავს მეორე სიკეთე, საკუთრების თავისუფლებაში ასოცირდება მეწარმეობის თავისუფლება. საქართველოს კონსტიტუცით დაცვის სუბიექტია კერძო პირთა საკუთრება, როგორი ფუნქციური დატვირთვაც არ უნდა ჰქონდეს მას, სამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად იქნება გამოყენებული თუ არასამეწარმეო მიზნებისათვის. საკუთრება უპირობოდ დაცული ფასეულობაა, იმის მიუხედავად, თუ რა ღირებულების მფლობელობაა სახეზე და რა სოციალური ტვირთის მატარებელია იგი.“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2008 წლის 19 დეკემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/2/411). სამართლებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა სახელმწიფოს ვალდებულებაა.

112. „საკუთრების განკარგვის თავისუფლებასთან გვაქვს საქმე, როცა ეს განკარგვა მესაკუთრის თავისუფალი ნების შედეგად ხდება და იგი წარმოადგენს სუვერენული უფლების რეალიზაციის გამოვლინებას.“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/2/384). “საქართველოს კონსტიტუციით დაცულია მხოლოდ კანონიერი გზით მოპოვებული საკუთრება. საკუთრება კანონიერად მაშინ ჩაითვლება, თუ ის შეძენილია კანონის მოთხოვნათა დაცვით.“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/5/309). „საკუთრების კანონისმიერი თუ სახელშეკრულებო ბოჭვის ნებისმიერ შემთხვევაში საკუთრების არსება უნდა შენარჩუნდეს და მისი შინაგანი შინაარსი არ უნდა დაზიანდეს“ (იხ. ბ.ზოიძე, საკონსტიტუციო კონტროლი და ღირებულებათა წესრიგი საქართველოში, თბილისი, 2007, გვ.105).

113. საკუთრების, როგორც ძირითადი უფლების გარანტია, პირველ რიგში, ნიშნავს მესაკუთრის უფლებას, თავი დაიცვას სახელმწიფოს გაუმართლებელი ჩარევისაგან მის კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებაში, კერძოდ, მიმართოს სასამართლოს. „თუმცა, ამ უფლების გარანტირებულობა მხოლოდ სახელმწიფოს წინაშე დაცვის უფლებით არ ამოიწურება, ის ამავდროულად ავალდებულებს სახელმწიფოს დაიცვას ეს უფლება.“ (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2001 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/2/384). „საქართველოს კონსტიტუციიდან გამომდინარეობს სახელმწიფოს ნეგატიური ვალდებულება, თავი შეიკავოს ისეთი მოქმედებებისაგან, რომელიც გამოიწვევს საკუთრების უფლებაში ჩარევას. ამავე დროს სახელმწიფო პოზიტიურადაა ვალდებული, შექმნას ისეთი სამართლებრივი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს სამართლიან ბალანსს საზოგადოების წევრებს შორის. სახელმწიფოს გააჩნია დაცვის ვალდებულება, რომელიც მას გარკვეული ქმედების შესრულებას ავალდებულებს.“ (იხ. ფირცხალაიშვილი ა., სახელმწიფოს დაცვის ვალდებულება, მისი ასახვა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკაში, ჟურნალი „მართლმსაჯულება და კანონი“, №1/12 თბ., 2012,49). ევროკონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლი - ყოველ ფიზიკურ პირს ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება- ასევე მოიცავს მატერიალური ინტერესის არსებობას, როგორც საკუთრების უფლებით დაცვის ობიექტს. აღნიშნული საკითხი განხილულ იქნა ადამიანის უფლებათა ევროპული კომისიის მიერ 1983 წელს საქმეში: Bramelid and Malmström v. Sweden (განაცხადის N. 8588/79, 8589/79; 1983); იხ.აგრეთვე; შპს „J.A.Pye (Oxford) და შპს “J.A. Pye (Oxford) Land” გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, განაცხადის N. 44302/02, §61, 30 აგვისტო, 2007). „იურიდიული პირის ქონება, იურიდიული პირის, როგორც სამართლის სუბიექტის საკუთრებაა და არა მისი დამფუძნებლების ან მასში მონაწილე პირების“ (იხ. ბ.ზოიძე, საკონსტიტუციო კონტროლი და ღირებულებათა წესრიგი საქართველოში, თბილისი, 2007, 115). „მესაკუთრესა და ნივთს შორის არსებული ურთიერთობა ვერ განხორციელდება, თუ არ არსებობს ამ ურთიერთობისადმი ყველას პატივისცემა. საკუთრების სანივთო უფლების რეალიზაცია შესაძლებელია სუბიექტისა და ობიექტის ურთიერთობის დონეზე. პატივისცემას ექვემდებარება საკუთრების როგორც სუბსტანცია, ისე მისი შინაარსი (იხ. ბ.ზოიძე, სამართლის პრაქტიკული ყოფიერების შემეცნების ცდა უპირატესად ადამიანის უფლებათა ჭრილში, თბილისი, 2013, 224).

114. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის მე-8 მუხლის თანახმად, კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ფიზიკური და იურიდიული პირი. ეს წესი გამოიყენება როგორც სამეწარმეო, ასევე არასამეწარმეო, საქართველოსა თუ სხვა ქვეყნის პირების მიმართ. სახელმწიფო ორგანოებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების კერძოსამართლებრივი ურთიერთობები სხვა პირებთან ასევე წესრიგდება სამოქალქო კანონებით, თუკი ეს ურთიერთობები, სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე, არ უნდა მოწესრიგდეს საჯარო სამართლით. სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი. „მუხლის მიზანი არის, ერთი მხრივ, კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა წრის განსაზღვრა, ხოლო მეორე მხრივ, ამ ურთიერთობის მონაწილეთა ქცევის შეფასების უნივერსალური შეფასების დადგენა“. (იხ. ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I., მუხლი 8., თბ., 2017, ველი 1-ლი).

115. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადად, ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრინციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. საბაზრო ეკონომიკაზე მორგებული კერძო სამართლის ჩამოყალიბების პროცესში განსაკუთრებით გამოიკვეთა ,,კეთილსინდისიერების” მნიშვნელობა. განვითარებული ქვეყნების სამართალში იგი წარმოადგენს მთელი სამოქალაქო ბრუნვის ქვაკუთხედს. ქართულ სამოქალაქო სამართალშიც იმავე მიზანს ემსახურება კეთილსინდისიერების, როგორც სამართლებრივი ფასეულობის შემოღება. სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარე და სტაბილურობა მისი მონაწილის კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული. „კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია სამართლიანი შედეგების დადგომა და ამავე დროს, აშკარად უსამართლო შედეგის თავიდან აცილებაა, რითაც მიღწეულ უნდა იქნეს სამოქალაქო ურთიერთობის სტაბილურობა და სიმყარე“. კეთილსინდისიერად ქცევის ვალდებულება ემყარება სამართალში საზოგადოდ მოქმედ კეთილსინდისიერების ვარაუდს. ეს ვარაუდი განსაზღვრავს სამართლებრივი ურთიერთობის საერთო მიმართულებასაც. არა ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველი. კეთილსინდისიერება არა მარტო უფლების არსებობის, არამედ მოვალეობის შესრულების ვარაუდიცაა.

116. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი.

117. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კეთილსინდისიერი ქცევის დადგენა კონკრეტული ფაქტის შეფასების საკითხია და მოსამართლის მიერ უნდა გადაწყდეს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. მოსამართლის მიერ წარმოებული შეფასების ეს პროცესი საკმაოდ კომპლექსურია და დიდ დაკვირვებას მოითხოვს, რადგან კეთილსინდისიერების მოთხოვნას არ გააჩნია აბსოლუტური უპირატესობა სახელშეკრულებო თავისუფლების მიმართ და დაუშვებელია ყოველი გადაწყვეტილების დასაბუთება აბსტრაქტული პრინციპების საფუძველზე. აუცილებელია ყოველი კონკრეტული შემთხვევის სპეციფიკურობის გათვალისწინება. კეთილსინდისიერების პრინციპი, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ზოგადსახელმძღვანელო პრინციპი, მოცემულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის არაერთ მუხლში. ამიტომაც, კეთილსინდისიერების პრინციპის შესაბამისად მოქმედების ვალდებულება არ შემოიფარგლება მხოლოდ სახელშეკრულებო სამართლით, არამედ იგი ამოსავალი და ფუნდამენტური ქცევის პრინციპია ზოგადად კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში.

118. თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ფართო დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას.

119. კეთილსინდისიერების პრინციპს სამი ფუნქცია ეკისრება: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და „მაკორექტირებელი“ ფუნქცია.

120. შესაბამისად, კეთილსინდისიერების პრინციპის ფუნქცია აშკარად უსამართლო შედეგების თავიდან აცილებაა, რაც პირდაპირ უკავშირდება კერძო სამართლებრივ ურთიერთობათა სტაბილურობასა და სიმყარეს.

121. საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი გარემოებებისა და მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეებმა მოპასუხეს სარეაბილიტაციოდ გადასცეს მათ საკუთრებაში არსებული ფართები. მათი ინტერესი იმაში მდგომარეობდა, რომ რეაბილიტაციის დასრულების შემდეგ ისინი მიიღებდნენ რეაბილიტირებულ შენობაში განთავსებულ ფართს, მდებარეს შენობის პირველ სართულზე, ......... ქუჩის მხარეს. დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ......... ქ.N16-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (დაზუსტებული ფართობი 846 კვ.მ.), სადაც აღმართულ მრავალბინიან, ავარიულ სახლში განთავსებული იყო მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ფართები, მოპასუხის მიერ განხორციელებული სარეაბილიტაციო სამუშაოების შედეგად მოხდა ძველი სახლის სრული დემონტაჟი და მის ადგილზე აღიმართა ორი შენობა N1 (შვიდსართულიანი) და N2 (სამსართულიანი). მითითებული შენობებიდან სწორედ N2 შენობა მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს. დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეებს გადასცა ფართი N1 შენობის პირველ სართულზე, რომელიც მდებარეობს არა ......... ქუჩის მხარეს, არამედ შიდა ეზოში, ამასთან, გადაცემულ ფართს არ გააჩნია თავისუფალი ხედი ......... ქუჩის მხარეს და იგი დახშულია ამ ქუჩის მომიჯნავედ აღმართული N2 (სამსართულიანი) შენობით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 01 ივლისს დადებულ ხელშეკრულებისა და მასში 2015 წლის 04 ივნისს განხორციელებული ცვლილებების გათვალისწინებით, აგრეთვე მოპასუხის უფლებამოსილი წარმომადგენლის 2015 წლის 03 სექტემბრის წერილის საფუძველზე, ხელშეკრულების სადავო 2.1.1. პუნქტი მიჩნეული უნდა იქნეს ხელშეკრულების არსებით პირობად და განმარტებული იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩეელებს უნდა გადაეცეთ 96 კვ.მ ფართი ......... ქ#16 მდებარე რეაბილიტირებულ შენობა ნაგებეობა #2-ში (რომელიც განთავსებულია 211 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მდებარეობს ......... ქუჩის მხარეს) პირველ სართულზე.

122. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ მოდავე მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 2.1.1. პუნქტის, როგორც ხელშეკრულების არსებით პირობად კვალიფიკაციას ის გარემოებაც განამტკიცებს, რომ საქმეში წარმოდგენილ ანალოგიური შინაარსის სხვა ხელშეკრულებაში, რომლის მხარეც ამავე მისამართზე მცხოვრები სხვა მოქალაქეები არიან, „ ......... ქუჩის მხარეს“ ასეთი დათქმა არ არის (იხ.ტ.2.ს.ფ.45-48).

123. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

124. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

125. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი უარყოფილია, კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა(ა)იპ „თ.გ.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი