საქმე №ას-1986-2018 28 დეკემბერი, 2020 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ეკატერინე გასიტაშვილი, ზ. ძლიერიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ნ.დ–ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – იბა „თ–ი ..-ის“ წევრები: ლ.ა–ი, ლ.ბ–ა (ა.ბ–ას უფლებამონაცვლე), ნ.გ–ი (გ.ზ–ის უფლებამონაცვლე), დ.მ–ძე, გ.ა–ძე, რ.ა–ი, ზ.ბ–ი, ქ.ბ–ი, ქ.ბ–ი, ქ.ს–ა (ვ.ბ–ის უფლებამონაცვლე), მ.ბ–ი (გ.ბ–ის უფლებამონაცვლე), ი.გ–ძე, ბ.გ–ი, რ.გ–ი, ზ.გ–ძე, ნ.დ–ძე, ნ.ვ–ი, დ.მ–ი (დ.თ–ძის უფლებამონაცვლე), გ.თ–ძე, თ.ი–ი, მ.ი–ძე, გ.ი–ძე, ი.კ–ძე, ქ.კ–ა, ი.კ–ი, მ.კ–ი, ს.კ–ი, მ.კ–ა, ც.კ–ძე, გ.ლ–ა, დ.ლ–ძე, რ. მ–ძე, ბ. მ–ძე, ი. მ–ძე, გ.მ–ძე (დ.მ–ძის უფლებამონაცვლე), თ.მ–ძე, უ.ჯ–ი (ე.მ–ის უფლებამონაცვლე), გ.მ–ი, ბ. მ–ძე, ნ.მ–ძე, კ.ო–ი, ა.ჟ–ი, ნ.ს–ა, შ.ტ–ი, ტ.ტ–ი, ც.ტ–ძე, ბ.ფ–ვი, ნ.ფ–ძე, მ.შ–ძე, ლ.შ–ძე, ნ.ჩ–ი, გ.ჩ–ძე, ა.ხ–ი, თ.ხ–ი, ლ.ძ-ლ–ძე, ა.ჭ–ი, მ.ჭ–ძე, ტ.წ–ა, მ.წ–ი, ლ. ჯ–ძე, ნ. ჯ–ძე, ზ. ჯ–ძე, ზ.ნ–ძე, დ.ი–ძე, გ.მ–ი, თ.ღ–ძე, ზ. თ–ი, ბ.ნ–ი, ფ.კ–ი, ნ.ჯ–ი (მოპასუხე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების, ასევე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 3 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ხელშეკრულების მოშლა, თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:
1.1. ნ.დ–მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, მეორე აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ინდივიდუალურ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „თ–ი ..-ის“ წევრების: ლ.ა–ის, ა.ბ–ას, ტ.ძ–ის, დ.მ–ძის, გ.ა–ძის, თ.ა–ის, რ.ა–ის, ზ.ბ–ის, ი.ბ–ის, გ.ბ–ის, ქ.ბ–ის, მ.ბ–ის, მ.ბ–ძის, ვ.ბ–ას, ვ.ბ–ძის, ე.ბ–ას, ქ.ბ–ის, ქ.ს–ას, მ.ბ–ის, ო.ბ–ის, ი.გ–ძის, ნ. გ–ძის, ბ.გ–ის, რ.გ–ის, ზ.გ–ძის, თ.დ–ის, ნ.დ–ძის, ჯ.ჟ–ის, მ.ე–ძის, ნ.ვ–ის, ზ. თ–ის, დ.მ–ის, გ.თ–ძის, თ.ი–ის, მ.ი–ძის, გ.ი–ძის, გ.ი–ძის, ი.კ–ძის, ქ.კ–ას, ფ.კ–ას, ფ.კ–ის, ი.კ–ის, მ.კ–ის, ს.კ–ის, მ.კ–ას, ც.კ–ძის, ლ.ლ–ძის, გ.ლ–ას, დ.ლ–ძის, რ. მ–ძის, ბ. მ–ძის, ი. მ–ძის, გ.მ–ძის, თ.მ–ძის, უ.ჯ–ის, გ.მ–ის, ბ. მ–ძის, ნ.მ–ძის, ბ.ნ–ის, კ.ო–ის, ა.ჟ–ის, ნ.ს–ას, შ.ტ–ის, ტ.ტ–ის, ც.ტ–ძის, ა.ფ–ძის, ბ.ფ–ვის, ნ.ფ–ძის, ქ.ქ–ძის, ა.ქ–ძის, მ.შ–ძის, ლ.შ–ძის, ნ.ჩ–ის, შ.ჩ–ის, გ.ჩ–ძის, გ.ხ–ის, ა.ხ–ძის, ა.ხ–ის, თ.ხ–ის, ლ.ძ-ლ–ძის, ა.ჭ–ის, მ.ჭ–ძის, ტ.წ–ას, მ.წ–ის, ნ.წ–ის, ნ.ჯ–ის, ლ. ჯ–ძის, ნ.ი ჯ–ძის, ვ. ჯ–ძის, ზ. ჯ–ძის, ბ.ჯ–ის, ნ.ჯ–ის, კ.ჯ–ის, გ.ჯ–ის, ვ.ჯ–ძის, მ.ჯ–ის, ბ.ს–ძის, ზ.ნ–ძის, დ.ი–ძის, გ.მ–ის, თ.ღ–ძისა და ნ.გ–ის (იხ. უფლებამონაცვლეობის დადგენის შესახებ განჩინებები, სარჩელის ნაწილობრივ გამოხმობისა და სარჩელზე ნაწილობრივ უარის თქმის შესახებ შუამდგომლობები. შემდგომში _ მოპასუხეები, ამხანაგობის წევრები ან მოწინააღმდეგე მხარეები, ზ. თ–ი, ბ.ნ–ი, ფ.კ–ი და ნ.ჯ–ი, აგრეთვე, წოდებული, როგორც პირველი აპელანტები) მიმართ და მოითხოვა ბმა „თ–ი ..-სა“ და მოსარჩელეს შორის 2006 წლის 27 სექტემბერს გაფორმებული #315 ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მოპასუხეებისათვის 123 820 აშშ დოლარის, ასევე, 2008 წლის 1 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე აუნაზღაურებელი თანხის წლიური 10%-ის სოლიდარულად დაკისრება.
1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
საბურთალოს რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს 19.. წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ქ.თბილისში, თ–ის ქუჩაზე (#7,9,11ა,16,18,19) შეიქმნა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „თ–ი ..“, სადაც წლების განმავლობაში ერთიანდებოდნენ სხვადასხვა ფიზიკური პირები. 2000 წლის 8 დეკემბერს დამტკიცდა ამხანაგობის წესდება, ხოლო 2003 წლის 20 ნოემბრის ცვლილების თანახმად, წესდების ე-3 პუნქტით განისაზღვრა, რომ ამხანაგობის წევრები იყოფოდნენ ორ ჯგუფად: დამფუძნებელ და ჩვეულებრივ წევრებად. დამფუძნებლად მიჩნეულ იქნენ 2000 წლის 8 დეკემბრამდე გაწევრიანებული პირები. ამხანაგობის წევრად მიღების შესახებ 2006 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელემ ამხანაგობაში შეიძინა წილი (მართალია, ხელშეკრულებას ეწოდება ამხანაგობის წევრად მიღების შესახებ ხელშეკრულება, თუმცა, შინაარსიდან გამომიდნარე, წარმოადგენს ნარდობას). ამხანაგობამ კი, იკისრა ვალდებულება, აეშენებინა და 2007 წლის ბოლოსთვის საკუთრებაში გადაეცა მოსარჩელისათვის პირველ ბლოკში 0,495 ნიშნულზე „2ა“-„4ა“ და „ე“-„გ“ ღერძებს შორის მდებარე 82 კვ.მ კომერციული ფართი. ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის საკუთრებაში გადაცემის ბოლო ვადა იყო 2008 წლის 1 თებერვალი, ხოლო, მე-6 მუხლის თანახმად, მოსარჩელეს თანხა უნდა გადაეხადა 2007 წლის 30 დეკემბრამდე. მოსარჩელეს 2007 წლის 18 დეკემბრამდე სრულად აქვს გადახდილი შეთანხმებული თანხა _ 123 820 აშშ დოლარი, ხოლო მოპასუხეს არ შეუსრულებია ვალდებულება, ამასთანავე, მშენებლობის პირველი ბლოკი დღეისათვის დანგრეულია და ამხანაგობა ვერ იძლევა პასუხს, თუ როდის დაასრულებს.
2. მოპასუხეების პოზიცია:
მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს, მათი განმარტებით, ამხანაგობის დებულებაში შეტანილი ცვლილებების თანახმად, ამხანაგობის ახალი წევრის მიღებას ესაჭიროებოდა ამხანაგობის გამგეობის თანხმობა, ამგვარი გადაწყვეტილება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია, ხოლო თავმჯდომარე არ იყო უფლებამოსილი, ერთპიროვნულად დაედო ხელშეკრულება, რომლის სამართლებრივი შედეგებიც ამხანაგობას შეერაცხება. თავმჯდომარის დანაშაულებრივ ქმედებაზე პასუხისმგებელია არა ამხანაგობა, არამედ _ თავად თავმჯდომარე. შესაგებლებით სადავოდაა გამხდარი ასევე თანხის ამხანაგობისათვის გადაცემა, მოპასუხეთა განმარტებით, მათ ურთიერთობა ჰქონდათ სამშენებლო კომპანია „ც-პ–თან“. მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულების დადების დროს ამ კომპანიის ფინანსური წარუმატებლობა ცნობილი იყო და მოსარჩელემ ხელშეკრულება ისე გააფორმა, რომ არც კი მოუთხოვია მისი იურიდიული დადასტურება უფლებამოსილი პირის მხრიდან, გარდა ამისა, სადავოა გადახდილი თანხის ოდენობა, რომელიც, მოსარჩელის განმარტებიდან გამომდინარე, 1 კვ.მ შენობაზე 1 510 აშშ დოლარი გამოდის, მაშინ, როდესაც 600-800 აშშ დოლარზე ძვირი 1 კვ.მ შენობა ამხანაგობაში არ ყოფილა. იმ პირობებში კი, როდესაც წლების განმავლობაში მშენებლობა არ მიმდინარეობდა, გაურკვეველია, თუ როგორ იხდიდა მოსარჩელე ქონების ღირებულებას. მოპასუხეთა განმარტებით, სარჩელით მოთხოვნილი თანხა ჩარიცხულია არა ამხანაგობაში, არამედ _ ე.ს.ს–ოს ანგარიშზე, რაც მოპასუხეთა მხრიდან თანხის მიღებას გამორიცხავს.
3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთაქ კოლეგიის 2015 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შეწყვეტილად იქნა აღიარებული მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის 2006 წლის 27 სექტემბერს დადებული #315 ხელშეკრულება და ზ. თ–ს, ნ.ჯ–ს, ფ.კ–ს, ტ.ძ–სა და ბ.ნ–ს ნ.დ–ის სასარგებლოდ, დაეკისრათ 123 820 აშშ დოლარის, ასევე, 2008 წლის 1 თებერვლიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ამ თანხის წლიური 10%-ის ანაზღაურება. სხვა თანამოპასუხეთა მიმართ სარჩელი უარყოფილ იქნა.
4. აპელანტების მოთხოვნა:
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა, პირველმა აპელანტებმა (ზ. თ–ი ნ.ჯ–ი, ფ.კ–ი, ტ.ძ–ი და ბ.ნ–ი) მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა, ხოლო, მეორე აპელანტმა (მოსარჩელე) _ სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილებით პირველი აპელანტების მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, მეორე სააპელაციო საჩივარი უარყოფილ იქნა, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით ნ.დ–ის სარჩელი უარყოფილ იქნა.
6. კასატორის მოთხოვნა:
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე აპელანტმა, მოითხოვა მისი, ასევე, 2018 წლის 3 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების დასაბუთება:
1.1. საკასაციო პრეტენზიების მოცულობა და საკასაციო განხილვის ფარგლები:
საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს ამხანაგობის წევრთა პერსონალური პასუხისმგებლობის წინაპირობების არსებობა. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ფიზიკური პირები არ წარმოადგენენ მოთხოვნაზე პასუხისმგებელ სუბიექტებს, რის გამოც, მათ მიმართ სარჩელს არ გააჩნდა პერსპექტივა. ხსენებულ დასკვნას არ ეთანხმება კასატორი და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ემყარება, როგორც მატერიალური, ისე _ საპროცესო სამართლს წესების დარღვევას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას საკასაციო საჩივარში გამოთქმული შემდეგი პრეტენზიების ფარგლებში შეამოწმებს:
- სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა, რომ 2006 წლის 27 სექტემბერს, ნ.დ–თან ხელშეკრულების დადებისას, ზ. თ–ს არ ჰქონდა ამხანაგობის თავმჯდომარის სტატუსი. პალატამ მოიშველია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება ამხანაგობა „თ–ი ..-ის“ წევრთა 2000 წლის 8 დეკემბრის #1 საერთო კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ, რომლითაც ზ. თ–ს მინიჭებული აქვს ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილება. კასატორი ამ გადაწყვეტილების სუბიექტს არ წარმოადგენს, ამასთან, დაუშვებელია 6 წლის შემდეგ დოკუმენტის ბათილად ცნობას მოჰყვეს შედეგები 6 წლის წინ დადებულ ხელშეკრულებათა მიმართ იმ პირობებში, როდესაც დადასტურებულია რომ კონტრაჰენტი (კასატორი) კეთილსინდისიერია. ნარდობის ხელშეკრულება ამხანაგობის თავმჯდომარე ზ. თ–სა (ე.ი ამხანაგობას) და კასატორს შორის დადებულია 2006 წლის 27 სექტემბერს, 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილების გამოტანამდე 6 წლით ადრე, რის გამოც ეს გადაწყვეტილება 2006 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულების ნამდვილობაზე და ზ. თ–ის, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარის, უფლებამოსილებაზე ვერ იმოქმედებს ნ.დ–თან მიმართებით. გარდა ამისა საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება დღემდე აღსრულებული არ არის. ამხანაგობის დებულების შესაბამისად, ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 2/3-ის წერილობითი მოთხოვნით შეეძლოთ თავმჯდომარის გადაყენება და ახალი თავმჯდომარის არჩევა, რაც დღემდე არ განხორციელებულა. ზ. თ–ი კი, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, დღემდე კომუნიკაციას აწარმოებს როგორც საჯარო სამსახურებთან, ისე _ კერძო პირებთან. 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ 2013 წელს და შემდგომაც ზ.თ–ი შემოსავლების სამსახურში რეგისტრირებულია როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, გარდა ამისა, ამხანაგობის კრების ოქმებს დღესაც ადგენს ამხანაგობის თავმჯდომარის სახელით. მოცემულ საქმეზე ზ. თ–ს მონაწილეობის მისაღებად ადვოკატებზე მინდობილობები #150148762 და #150148757 2015 წლის 16 თებერვალს გაცემული აქვს როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარეს 2000 წლის 8 დეკემბრის იმ კრების ოქმის საფუძველზე, რომელსაც სააპელაციო სასამართლო ბათილად მიიჩნევს ნ.დ–თან გაფორმებულ ხელშეკრულებასთან მიმართებაში;
- ამხანაგობის დებულებისა და სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის უგულვებელყოფას წარმოადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ კასატორსა და მოპასუხედ დასახელებულ პირებს შორის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმება არ მომხდარა და ამიტომ სასარჩელო მოთხოვნას სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნია. პალატას მხედველობიდან გამორჩა ის გარემოება, რომ ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა, სამოქალაქო კოდექსი 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დავალებული აქვს მის ერთ მონაწილეს _ ზ.თ–ს, რომელიც ამხანაგობის თავმჯდომარის მოვალეობას 2000 წლის 8 დეკემბრიდან დღემდე ასრულებს თანახმად ამხანაგობის დებულების 9.1 პუნქტისა;
- სარჩელის უარყოფის დასაბუთების მიზნით სააპელაციო პალატამ ჯერ ეჭვქვეშ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა ამხანაგობის წევრობა დააყენა, შემდეგ კი მოწინააღმდეგე მხარეთა და თვითონ ნ.დ–ის „ც-პ– ჯგუფთან“ არარსებული ნარდობის ხელშეკრულებათა დადებაში მონაწილეობაზე მიუთითა. მიუხედავად ამისა, ზ. თ–მა და ერთობლივი საქმიანობის სხვა მონაწილეებმა, მოვალედ ყოფნის პრეზუმფციის გაქარწყლება ვერ შეძლეს. სააპელაციო პალატა უსაფუძვლოდ აცხადებს, რომ ნ.დ–მა თითქოს ვერ დაძლია მტკიცების ტვირთი. საქმეში არ მოიპოვება მხარეთა ახსნა-განმარტებები, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოპასუხედ დასახელებული პირები „ც-პ– ჯგუფთან“ ისეთივე სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ, როგორც ნ.დ–ი. იმის გამო, რომ ასეთი ხელშეკრულებები არ არსებობს, სააპელაციო პალატა ვერ უთითებს აღნიშნული მტკიცებულებების არსებობაზე. სასამართლოს დასკვნა ნ.დ–ის მიერ დადებულ ხელშეკრულებაზე გაურკვეველი პირის ხელმოწერასთან დაკავშირებით ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 69-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას. შესაბამისად, სასამართლოს შეფასება იმის თაობაზე, რომ ვინმე გ–ძის ვიზირება უნდა შეფასდეს, როგორც „ც-პ–ის“ ნების გამოვლენა და განიმარტოს ხელშეკრულებაზე ხელმოწერად, ეწინააღმდეგება კანონის არსს. კასატორმა კანონით დადგენილი წესით, კეთილსინდისიერად დადო ხელშეკრულება ამხანაგობასთან, რომელიც წარმოდგენილი იყო თავმჯდომარის მიერ, რომლის უფლებამოსილებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი, მით უმეტეს იმ პირობებში როდესაც ამხანაგობის დებულება სანოტარო წესითაა დამოწმებული, არ არსებობდა. მოსარჩელეს ცხადია ჰქონდა კანონიერი ნდობა და დაუშვებელია მას მეტი მოეთხოვოს სასამართლოს მიერ. სამოქალაქო კოდექსით გამყარებული კეთილსინდისიერების პრინციპების საწინააღმდეგოა სასამართლოს მხრიდან იმის მტკიცება, რომ ნ.დ–თან დადებული ხელშეკრულება ბათილია იმ საფუძვლით, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარეს არ ქონდა უფლებამოსილება ამხანაგობის სახელით დაედო ხელშკრულება, მაშინ როდესაც ამის პარალელურად სასამართლო არ მსჯელობს საკითხზე _ იცოდა თუ არა ნ.დ–მა ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ ან თუ ჰქონდა შესაძლებლობა, მცირედი შანსი მაინც სცოდნოდა ამის შესახებ;
- სამართლებრივ საფუძველსაა მოკლებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ის მსჯელობა, სადაც სასამართლო ნარდობისა და ბინათმენაშენეთა ამხანაგობის სამართლებრივ ბუნებაზე საუბრობს და ადგენს, რომ თურმე სახეზეა ნარდობის ხელშკერულება, მაშინ, როდესაც ხელშეკრულებაში ცალსახადაა მითითებული რომ იგი დაიდო ნ.დ–სა და ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „თ–ი ..-ს“ შორის. ხელშეკრულების არაერთი პუნქტიდან დგინდება, რომ მოსარჩელის წინაშე ვალდებულების შესრულება და კომერციული ფართის გადაცემა იკისრა ამხანაგობამ და არა რომელიმე სხვა პირმა სასამართლოს აპელირება ხელშეკრულების იმ მუხლზე, რომლის თანახმადაც ნ.დ–ის მიერ თანხა გადახდილ იქნა სს „ე.ს.ს–ოს“ ანგარიშზე და ამ საფუძვლით მტკიცება იმისა, რომ ვალდებულება თურმე იკისრა არა ამხანაგობამ, არამედ „ც-პ–მა“, მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. გაურკვეველია, როგორ შემოჰყავს სასამართლოს „ც-პ–ი“ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, მაშინ, როდესაც თანხა გადახდილია სს „ე.ს.ს–ოს“ ანგარიშზე თავად ამხანაგობის მითითებით, კეთილსინდისიერი კონტრაჰენტის ანუ ნ.დ–ის მიერ იმის ცოდნის პირობებში, რომ ამ თანხის მესაკუთრე გახდება ამხანაგობა „თ–ი ..“, ხოლო მის წინაშე ნაკისრ ვალდებულებას შეასრულებს ამხანაგობა და არა რომელიმე სხვა პირი. ნ.დ–სა და ამხანაგობას შორის 2006 წლის 27 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების 2.2 პუნქტის თანახმად, ნ.დ–ის მიერ სს „ე.ს.ს–ოს“ ანგარიშზე გადახდილი თანხის მესაკუთრე ხდებოდა ამხანაგობა, რასაც სააპელაციო სასამართლო არ ახსენებს და არც სამართლებრივ შეფასებას აძლევს. ნარდობის ხელშეკრულება მართლაც დაიდო ნ.დ–სა და ამხანაგობა „თ–ი ..-ს“ შორის და სწორედ ამხანაგობა იყო ვალდებული ნ.დ–ის წინაშე, შეესრულებინა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. სასამართლოს განმარტება თავმჯდომარის უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლს;
- სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლი, ასევე, არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 629-ე მუხლი. სასამართლოს დასკვნით, ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეებს ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი მოქმედება უნდა განეხორციელებინათ _ მოეძებნათ ინვესტორი „ც-პ–ის“ სახით, ეს მაშინ, როცა ამხანაგობა „თ–ი ..“ შექმნილია სამოქალაქო კოდექსის მოთხოვნათა სრული დაცვით და აკმაყოფილებს ამავე კოდექსის 931-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს. ინვესტორის მოძიება და მასთან ხელშეკრულების დადება ამხანაგობის 2000 წლის 8 დეკემბრის დებულებით და მასში 2003 წლის 20 ნოემბრის ცვლილებებით არის გათვალისწინებული და მსგავსი ხელშეკრულების დადება ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებას არ უცვლის შინაარს და არ გადააქცევს მას ნარდობის ხელშეკრულებად. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებული პრაქტიკისაგან (სუსგ №ას-482-458-2013);
- სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ერთობლივი საქმიანობის მონაწილენი ერთმანეთში სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლით განსაზღვრული მიზნის შესასრულებლად კი არ გაერთიანდნენ, არამედ კონკრეტული გადასახადის სანაცვლოდ ახალ აშენებულ საცხოვრებელ კომპლექსში უძრავი ქონების მიღება განიზრახეს, რაც სამართლის მიზნებისათვის მას ნარდობის ხელშეკრულებად აქცევს. სააპელაციო პალატის ეს მოსაზრება დაუსაბუთებელია, ეწინააღდეგება სამოქალაქო კოდექსის 930-ე და 629-ე მუხლების შინაარს, ასევე ამხანაგობის დებულების მე-4 პუნქტს, სადაც აღნიშნულია, რომ ამხანაგობის საერთო მიზანს წარმოადგენს ვაკე-საბურთალოს რაიონში თ–ის ქ#7-სა და ...... ქუჩა #23-ში მდებარე ამხანაგობის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ 10535 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი, მრავალბინიანი მრავალფუნქციური სახლების მშენებლობა;
- ნათელია ნ.დ–ისა და ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრების განსხვავებული სამართლებრივი სტატუსი, კერძოდ, ნ.დ–მა ამხანაგობასთან დადო ნარდობის ხელშეკრულება, რაც მას აძლევს საფუძველს, მოითხოვოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება. ამხანაგობის მიერ მიღებული სახსრების, მოგების, ფართის (გარდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართისა) და ა.შ. მოთხოვნის უფლება მას არ აქვს, მაშინ, როდესაც ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები ამხანაგობის შემოსავალს გაინაწილებენ მათი წილების პროპორციულად სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის თანახმად. კომერციული ინტერესი, რაც ხსენებული ნორმის შესაბამისად, შეიძლებოდა ჰქონოდათ ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრებს, სახეზეა;
- სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 113-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 455-ე-456-ე მუხლები. არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი, 104-ე და 396-ე მუხლები. ხელშეკრულების მეორე მხარემ, ამხანაგობის თავმჯდომარე ზ. თ–მა იცოდა თუ არა საკუთარი უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულების შეფასებისას არარელევანტურია, რადგანაც ამ შემთხვევაში, შესაფასებელი კასატორის სუბიექტური დამოკიდებულება, მისი კეთილსინდისიერებაა გარიგების დადებასთან მიმართებით. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლი, 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი და 382-ე მუხლის მოთხოვნები. 2018 წლის 3 ოქტომბრის მთავარ სხდომაზე პალატამ დააკმაყოფილა პირველი აპელანტის შუამდგომლობა და #000/4620745 სისხლის სამართლის საქმეზე მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის შესახებ 2014 წლის 7 მარტის დადგენილება და მისი დაკითხვის ოქმის დაუმოწმებელი ასლები დაერთო საქმეს, მაშინ, როდესაც წერილობითი მტკიცებულება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის თანახმად, დედნის სახით უნდა წარდგენილიყო, თუმცა აღნიშნული არც სასამართლოს მოუთხოვია და არც საპატიო მიზეზი განუმარტავს მხარეს, თუ რატომ არ მოხდა აღნიშნული მტკიცებულებების წარმოადგენა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, რაც საპროცესო კანონმდებლობის უხეში დარღვევაა. როგორც პირველი აპელანტების წარმომადგენლები სააპელაციო საჩივარში უთითებენ, მათ დ–ის დაზარალებულად ცნობის დადგენილებისა და დაკითხვის ოქმის ხელში ჩაგდება ძლივს მოახერხეს პირადი ურთიერთობით. ამით თვითონვე ადასტურებენ, რომ ნ.დ–ის დაზარალებულად ცნობის დადგენილება და დაკითხვის ოქმის დაუმოწმებელი ასლები მოიპოვეს უკანონო გზით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არ აქვთ. სააპელაციო პალატას არასწორად აქვს გაგებული მეორე აპელანტის პოზიცია მოცემულ სიტუაციასთან დაკავშირებით. მოსარჩელეს მხოლოდ ის ფაქტი არ უარუყვია, რომ ხელშეკრულების კიდეზე ნამდვილად არის დაუდგენელი პირის ვიზირება, ხოლო რა იურიდიული მნიშვნელობა აქვს ამ ვიზირებას ხელშეკრულების მხარეების განსასაზღვრად დაუდგენელია, მაშინ, როცა ხელშეკრულების ყველა გვერდზე ამხანაგობის თავმჯდომარე და ნ.დ–ი აწერს ხელს. სააპელაციო სასამართლოს, შესაბამისი მტკიცებულებების გარეშე, არ ჰქონდა უფლება, დაუდგენელი პირი „ც-პ–ი ჯგუფის“ წარმომადგენლად ჩაეთვალა და მიეჩნია როგორც ხელშეკრულების კონტრაჰენტი, მაშინ, როცა ხელშეკრულების არცერთ პუნქტში „ც-პ–ი ჯგუფი“ ნახსენებიც კი არ არის, ამასთან, უცნობი პირის სადავო ვიზირება ხელშეკრულების პირველ გვერდზე იკვეთება მხოლოდ.
1.2. ქვემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სავალდებულობა საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინების მიმართ:
საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინების მიმართ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) სავალდებულო ძალა გააჩნია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელთა წინააღმდეგაც საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
1.2.1. 2006 წლის 27 სექტემბერს ნ.დ–სა და ინდივიდუალურ ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „თ–ი ..-ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც ნ.დ–ს 123 820 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრებაში უნდა მიეღო 82 კვ.მ კომერციული ფართი. ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა სს „ე.ს.ს–ოს“ ანგარიშზე. ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის მიხედვით, ნ.დ–ს უძრავი ნივთის საკუთრებაში მიღების უფლება წარმოეშობოდა შენატანის სრულად გადახდისთანავე, მაგრამ არა უადრეს 2008 წლის 1 თებერვლისა. შეთანხმება დასათაურებულია, როგორც „ამხანაგობის წევრად მიღების შესახებ #315 ხელშეკრულება“. დოკუმენტს ხელს აწერენ ნ.დ–ი, მაია გ–ძე და ზ. თ–ი (სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 3 ოქტომბერს გამართულ სხდომაზე პირველმა აპელანტებმა მიუთითეს და მეორე აპელანტს არ უარუყვია, რომ მ. გ–ძე „ც-პ–ის“ წარმომადგენელი იყო);
1.2.2. 2006 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულების პირობების შესრულების მიზნით, ნ.დ–მა სს „ე.ს.ს–ოს“ ანგარიშზე გადარიცხა 123 820 აშშ დოლარი;
1.2.3. ინდივიდუალურ ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „თ–ი ..-ის“ 2000 წლის 8 დეკემბრის საერთო კრების ოქმით დამტკიცდა ამხანაგობის დებულება. ამხანაგობის თავმჯდომარედ აირჩიეს ზ. თ–ი, მოადგილედ _ თ.ლ–ძე, ხოლო გამგეობის წევრებად: ნ.ჯ–ი, ფ.კ–ი, მ.ხ–ი, გ.მ–ძე, ც.მ–ი, ბ.გ–ი, ა.ყ–ი, ნ.ჯ–ი, ტ.ძ–ი და ბ.ნ–ი. გამგეობის ვალდებულებას საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისთვის აუცილებელი სამუშაოების შესრულება, როგორიცაა, პროექტის შეთანხმება, მშენებლობის გაგრძელების უფლების მიღება, მშენებლობის დასრულების მიზნით დაფინანსების წყაროს (სპონსორის) მოზიდვა და ა.შ წარმოადგენდა;
1.2.4. ბინათმენაშენეთა ამხანაგობის 2003 წლის 20 ნოემბერს ჩატარებული კრების ოქმით ამხანაგობის გამგეობის შემადგენლობიდან გაირიცხნენ მ.ხ–ი, გ.მ–ძე და ც.მ–ი. ამავე კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით ცვლილება შევიდა ამხანაგობის დებულებაში და 8.1 პუნქტით ამხანაგობის გამგეობის უფლებამოსილებას ამხანაგობის მართვა და ორგანიზება, ახალი წევრების მიღება და გაყვანა, ამხანაგობის საქმიანობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღება, ამხანაგობის წევრებს შორის უძრავი ქონების განაწილება, ამხანაგობის საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის წარმართვა, საერთო კრების მოწვევა, ამხანაგობის სტრატეგიის განსაზღვრა, სესხის აღებისა და უძრავი ქონების დატვირთვის საკითხის, ამხანაგობის წევრის გარიცხვის საკითხის გადაწყვეტა მიეკუთვნა. გამგეობის საქმიანობას ხელმძღვანელობდა ამხანაგობის თავმჯდომარე, რომელსაც ამავე სუბიექტის სახელით მიენიჭა ნებისმიერ გარიგებაზე ხელმოწერის, საბანკო დაწესებულებებში ანგარიშის გახსნისა და ამხანაგობის მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმომადგენლობის უფლებამოსილება;
1.2.5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „თ–ი ..-ის“ 2000 წლის 8 დეკემბრის კრების #1 ოქმი;
1.2.6. 2003 წლის 20 ნოემბერს კვლავ ჩატარდა ხელშეკრულების მონაწილეთა კრება, მიღებულ იქნა კრების ოქმი #1, სადაც აღნიშნულია, რომ გამოიძებნა ინვესტორი, კერძოდ, შპს „ც პ–ი“ და მასთან გაფორმდა საცხოვრებელი კომპლექსის აშენების შესახებ ხელშეკრულება. 2003 წლის 20 ნოემბერს ამხანაგობის დებულებაში შევიდა ცვლილება, რომლის თანახმადაც, ამხანაგობის თავმჯდომარე, გამგეობის თანხმობის გარეშე, უფლებამოსილი არ იყო ამხანაგობაში მიეღო ახალი წევრი, საქმის მასალებით კი, გამგეობის მიერ რაიმე ფორმით ნ.დ–ის ამხანაგობაში მიღების შესახებ თანხმობის გაცემა არ დასტურდება. ასევე არ დასტურდება ზ. თ–ის ხელმეორედ, ფორმალური წესების დაცვით, ამხანაგობის თავმჯდომარედ ან/და თავდაპირველი მოპასუხეების წარმომადგენლად დანიშვნა;
1.2.7. სისხლის სამართლის საქმეზე ნ.დ–ის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილებაში მოწმედ დაკითხული ნ.დ–ი აღნიშნავს, რომ მან 2006 წელს გადაწყვიტა ქ.თბილისში კომერციული ფართის შეძენა, მიმართა სამშენებლო კომპანია „ც-პ–ს“, რადგან იმ პერიოდში აღნიშნული კომპანია სამშენებლო ბაზარზე მოწინავე იყო. 2006 წლის სექტემბერში ნ.დ–ი და მისი მეუღლე ტ.გ–ძე შეხვდნენ „ც-პ–ის“ წარმომადგენელ მ.ნ–ს, რომელთანაც შესაძენი ფართისა და გადასახდელი ღირებულების შესახებ შედგა შეთანხმება. ნ.დ–ს ..... მოედანზე შესთავაზეს კონკრეტული სამშენებლო პროექტი, თუმცა, იქვე განუმარტეს, რომ თავდაპირველად იგი ჯერ ამხანაგობა „თ–ი ..-ის“ წევრი უნდა გამხდარიყო, რადგან სამშენებლო კომპანიას სწორედ ამ ამხანაგობასთან ჰქონდა გაფორმებული ხელშეკრულება და მიწის ნაკვეთი, სადაც საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობა ხორციელდებოდა, ამხანაგობას ეკუთვნოდა. აღნიშნული მოლაპარაკების საფუძველზე, ნ.დ–მა 2006 წლის 27 სექტემბერს ამხანაგობა „თ–ი ..-სთან“ გააფორმა სადავო ხელშეკრულება. ამავე დადგენილებაში ნ.დ–ი აცხადებს, რომ მას ქონებრივი ზიანი სწორედ „ც-პ–ის“ დანაშაულებრივი ქმედებების შედეგად მიადგა. დადგენილებას ხელს აწერს ნ.დ–ი. ამავე დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მას დაზარალებულის უფლება-მოვალეობები განემარტა, მათ შორის, უფლება ადვოკატის ყოლის თაობაზე.
1.3. საკასაციო სასამართლოს შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები:
საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სასამართლოს მიერ სამართლის ნორმათა დარღვევის თაობაზე და მიიჩნევს, რომ ამ დარღვევის შედეგად მიღებულ იქნა იურიდიულად იმდენად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობები. საკითხის სწორად გადაწყვეტის მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოცემული დავის რამდენიმე ფაქტობრივ წინაპირობაზე, რომლებიც, როგორც სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრისათვის, ისე _ სარჩელის წარმატებულობის შემოწმებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა:
1.3.1. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ ამხანაგობა „თ–ი ..-ის“ წევრებმა 2000 წლის 8 დეკემბრის კრებაზე დამტკიცებული დებულებით გამოხატეს არა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლით განსაზღვრული ერთობლივი მიზნის მიღწევის ნება, არამედ სახელშეკრულებო თვითბოჭვის ფარგლებში მათ გადაწყვიტეს ნარდობის ხელშეკრულების გაფორმება, რის შესაბამისადაც მოგვიანებით მოიძიეს ინვესტორი _ „ც-პ–ი“, რომელთანაც დადო მოსარჩელემაც გარიგება და სწორედ „ც-პ–ი“, როგორც მენარდე, ვალდებული იყო, პასუხი ეგო ამხანაგობის წევრების, მათ შორის მოსარჩელის წინაშე. საკასაციო პალატა ხაზგასმით არ იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ხსენებულ დასკვნას და მიიჩნევს, რომ აღნიშნულს საფუძვლად უდევს კანონის არასწორი გამოყენება/განმარტება.
1.3.2. იმისათვის, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება გაიმიჯნოს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან, აუცილებელია, უპირველეს ყოვლისა დავახასიათოთ ამხანაგობის ხელშეკრულების ის მხარეები, რომლითაც იგი ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებას. ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება (სკ-ის 930-ე მუხლი), მოითხოვს წევრებისაგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომლებსაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, როდესაც ჩვენ ყურადღებას ვამახვილებთ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ. ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს, მაგრამ ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით (პრაქტიკის თვალსაზრისით მრავალთა შორის იხ. სუსგ #ას-482-458-2013, 16.01.2014წ.). განსახილველ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოპასუხეთა ერთიან მიზანს უძრავი ქონების აშენება და შემდგომში მასზე ინდივიდუალური საკუთრების მიღება წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი გარემოება, რომ 2000 წლის 8 დეკემბრის საერთო კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება (დამტკიცებული დებულების თანახმად, ძველმა მცხოვრებლებმა ჩააბარეს საკუთარი ბინები ახლის აშენების მოტივით, ამხანაგობის უფლება-მოვალეობებს წარმოადგენდა საპროექტო-საორგანიზაციო სამუშაოების განხორციელება, როგორებიცაა: სამშენებლო პასპორტის მიღება, პროექტის შეთანხმება, ობიექტის რეგისტრაციაში გატარება, მშენებლობის გაგრძელების უფლება, სახლის დაკვალვა, მშენებლობის დასრულების შემდგომ მისი ექსპლუატაციაში მისაღებად. დებულების მე-10 პუნქტით, ამხანაგობის გამგეობამ იკისრა მშენებლობის დასრულების შემდეგ, ამხანაგობის წევრებისთვის ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის (კარკასით და ტიხრებით) ექსპლუატაციაში მიღება. ამხანაგობის გამგეობის უფლებამოსილებაში შედიოდა საცხოვრებელი ბინების განაწილებაც) მიუთითებდა ნარდობის ხელშეკრულების პირობებზე შეთანხმებას, არასწორია, რადგანაც დასახული მიზანი, ასევე, მისი განხორციელების საშუალებები სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლზე შეთანხმებას წარმოადგენს. განსხვავებული დასკვნის საფუძველი ვერ გახდება ამხანაგობის 2003 წლის 20 ნოემბრის საერთო კრების გადაწყვეტილება მშენებლობის დასრულების მიზნით შპს „ც-პ–თან“ ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე, რამდენადაც ამხანაგობის მიზნის მისაღწევად ამ ხელშეკრულების სუბიექტების, როგორც კორპორაციულად გაერთიანებული პირების უფლებას და რიგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოვალეობასაც წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულების გაფორმება მშენებელ კომპანიასთან. ამ შემთხვევაში, სახეზე გვეყოლება ნარდობის ხელშეკრულების სუბიექტები, სადაც შემკვეთი იქნება პირთა გაერთიანება _ ამხანაგობა, ხოლო მენარდე _ მშენებელი (სკ-ის 629-ე მუხლი).
1.3.3. საკასაციო პალატა ზოგადად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ხელშემკვრელ სუბიექტთა მიერ გარიგების ამა თუ იმ ინსტიტუტის შესაბამისად დასათაურება არ შეიძლება გარიგების კვალიფიკაციისათვის საკმარისი საფუძველი გახდეს, რადგანაც გარიგების შინაარსი უნდა დადგინდეს თავად გამოვლენილი ნების ფარგლებში, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, ამხანაგობის სხვა წევრებისაგან ნ.დ–ი ვერ იქნება განსხვავებულ სამართლებრივ ურთიერთობაში მყოფ პირად მიჩნეული. თავად მოსარჩელის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე, იგი დათანხმდა ამხანაგობის ხელშეკრულების პირობებს და სხვა წევრებთან ერთად გაერთიანდა იმავე მიზნის მისაღწევად, ამასთანავე, იკისრა შესატანის შეტანის ვალდებულება, რაც საერთო მიზნის მიღწევის საშუალებაა (სკ-ის 932-ე მუხლი) და წარმოეშვა ვალდებულებები. ამ მხრივ, სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დარღვევით შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი ნ.დ–ის დაკითხვის ოქმი (რომლის, როგორც მტკიცებულების დაშვების კანონიერებაზე ქვემოთ იმსჯელებს სასამართლო). როგორც ხელშეკრულების შინაარსით, ისე _ თავად გამოკითხვის ოქმით დგინდება, რომ ნ.დ–ს სურდა უძრავი ქონების მიღება, ამ მიზნით მან მიმართა „ც-პ–ს“, რომელმაც ჯერ ამხანაგობაში გაწევრიანება მოითხოვა. ამ დროისათვის უდავოა, რომ ამხანაგობას „ც-პ–თან“ უკვე გაფორმებული ჰქონდა ხელშეკრულება და „ც-პ–ის“ წარმომადგენლის მიერ ამავე ხელშეკრულებაზე ხელის მოწერა ნ.დ–ის მიერ გარიგების „ც-პ–თან“ დადებას ვერ განაპირობებს, ვინაიდან წევრად მიღების ხელშეკრულება თავისთავად ამხანაგობაში ნ.დ–ის გაწევრიანებაზე მიუთითებს, ხოლო „ც-პ–ის“ ხელმოწერა, შესაძლოა მასთან ამხანაგობის მიერ დადებული ხელშეკრულებით მინიჭებული უფლებით იყოს განპირობებული (მაგ: წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება), ამ მხრივ სააპელაციო პალატას არ გამოუკვლევია საქმის მასალები.
1.3.4. საკასაციო სასამართლო ასევე შეჩერდება თანხის გადახდის საკითხზე: ამ მხრივ უდავოა, რომ ნ.დ–თან გაფორმებული ხელშეკრულებით განისაზღვრა შესატანის შეტანა სს „ე.ს.ს–ოს“ ანგარიშზე, რაც ამ უკანასკნელმა შეასრულა. აღნიშნული ქმედება, ბუნებრივია, განიხილება ამხანაგობის წევრის მიერ შესატანის შეტანის ვალდებულებად, მიუხედავად იმისა, რომ ანგარიში ეკუთვნოდა სხვა პირს, რამდენადაც, სამოქალაქო კოდექსის 373-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ვალდებულების შესრულება მიიღო იმ პირმა, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი, ვალდებულება ჩაითვლება შესრულებულად მაშინ, როცა კრედიტორმა მისცა ამის თანხმობა ან ამ შესრულებისგან მიიღო სარგებელი.
1.3.5. რაც შეეხება სააპელაციო პალატის მსჯელობას ამხანაგობის არაუფლებამოსილ პირთან გარიგების დადების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე საკითხზე: სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ამხანაგობის სახელით ნ.დ–თან დადებულ ხელშეკრულებას არაუფლებამოსილი პირი _ ზ. თ–ი აწერს ხელს, რომელსაც, ამხანაგობის 2003 წლის 20 ნოემბრის კრების გადაწყვეტილებით, წევრის მისაღებად ესაჭიროებოდა გამგეობის თანხმობა. ამგვარი თანხმობა საქმეში არ მოიპოვება. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის კრების ის ოქმი, რომლის საფუძველზეც ზ. თ–ს მიენიჭა ამხანაგობის თავმჯდომარის სტატუსი. უპირველეს ყოვლისა, გასათვალისწინებელია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილების სუბიექტური ფარგლები: უდავოა, რომ ნ.დ–ი არ არის ამ გადაწყვეტილების სუბიექტი (სსსკ-ის 266-ე მუხლი), შესაბამისად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება წინამდებარე დავის მიმართ წარმოადგენს წერილობით მტკიცებულებას (სსსკ-ის 134-ე მუხლი) და მას არ გააჩნია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული პრეიუდიციული ძალა, გარდა ამისა, ნიშანდობლივია, რომ ხელშეკრულება ამხანაგობასა და მოსარჩელეს შორის 2006 წლის 27 სექტემბერს გაფორმდა, ხოლო საქალაქო სასამართლომ ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილების საკითხზე 2012 წლის 31 ივლისს მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც შემდგომში გასაჩივრდა, ხოლო სააპელაციო პალატას არ დაუდგენია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 264-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის თარიღი. საკასაციო პალატის დასკვნით, მნიშვნელოვანია უფლებამოსილების ხარვეზთან დაკავშირებით, როგორც მოსარჩელის კეთილსინდისიერების, ისე _ ამ გარიგების შეცილების საკითხის შეფასებაც. სააპელაციო პალატას არ დაუდგენია იმგვარი გარემოება, რომ ნ.დ–ისათვის ცნობილი იყო ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილების შეზღუდვის საკითხი. აღნიშნული მნიშვნელოვანია იმდენად, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულებიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს, ხელმძღვანელი პირების უფლება-მოვალეობები განისაზღვრება დავალების წესების შესაბამისად. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, თუ გარიგება დადებულია სხვა პირის სახელით, მაშინ წარმომადგენლობითი უფლების არარსებობა არ შეიძლება გამოიყენოს გარიგების მეორე მხარემ, თუკი წარმოდგენილმა ისეთი გარემოებები შექმნა, რომ გარიგების მეორე მხარეს კეთილსინდისიერად ეგონა ასეთი უფლებამოსილების არსებობა.
1.3.6. საკასაციო სასამართლო უარყოფს სააპელაციო პალატის დასკვნას თანხმობის გარეშე დადებული გარიგების ბათილობის თაობაზე. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით პალატამ, სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლზე მითითებით, ბათილად ჩათვალა ნ.დ–სა და ამხანაგობას შორის დადებული ხელშეკრულება, თუმცა, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ამხანაგობას ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით არ მიუმართავს სასამართლოსათვის, თავად ხელშეკრულება დადებულია 2006 წელს და არც ერთ მოპასუხეს ამ ფაქტის არცოდნის შესახებ შედავება არ წარუდგენია. საკასაციო პალატის დასკვნით, ამგვარი შემთხვევა უნდა შეფასდეს ამხანაგობის მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლით განსაზღვრულ მოწონებად, რომელიც ფორმათავისუფალია და უკუძალა გააჩნია, შესაბამისად, პრეზუმირებულია, რომ ამხანაგობის წევრთა მიერ კონკლუდენტურად იქნა მოწონებული ზ.თ–ის მიერ მათი სახელით მოსარჩელესთან დადებული გარიგება და ამ ფაქტის გაქარწყლება, პრეზუმფციის იურიდიული ბუნებიდან გამომდინარე, მოპასუხე მხარეს ეკისრება.
1.3.7. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ ერთობლივი საქმიანობა, რომლის მიზანია სახლის აშენება შეიცავს ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს, რომლის მიზანია კონკრეტული ნაკეთობის დამზადება. როგორც ნარდობის შემთხვევაში, იგი ორიენტირებულია კონკრეტული შედეგის მიღწევაზე. უფრო მეტიც, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ერთ-ერთი წევრი შეიძლება იყოს მენარდე, რომელიც თავისი საქმიანობით მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ, როდესაც რამდენიმე პირი თანხმდება ერთობლივი ძალებით თუნდაც სახლის აშენებაზე ან სხვა ნაკეთობის დამზადებაზე, ერთმანეთს შორის და ასევე მესამე პირებთან ურთიერთობები მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებას. შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე ხდება არა ერთობლივად ან ცალ-ცალკე ნარდობის ხელშეკრულების დადება, არამედ ისეთი ერთეულის ჩამოყალიბება, რომლითაც წესრიგდება ერთმანეთთან, ასევე მესამე პირებთან არსებული ურთიერთობები და საბოლოოდ, უზრუნველყოფილია, კონკრეტულ შემთხვევაში, ამხანაგობის ხელშეკრულებაში ერთობლივი მონაწილეობა.
1.3.8. საკასაციო პალატა ნაწილობრივ იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ კანონი ერთმანეთისაგან არ განარჩევს ე.წ „დამფუძნებელი“ და „ჩვეულებრივი“ წევრების ინსტიტუტს, თუმცა, აქვე უნდა ითქვას, რომ ამ ნაწილში სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული მოწესრიგება დისპოზიციურია, პრაქტიკაში დამკვიდრებული ამხანაგობის წევრთა დაყოფა (ინვესტორი წევრი, დამფუძნებელი წევრი, ჩვეულებრივი წევრი და სხვა) განპირობებულია ხელშეკრულებით დასახული მიზნის მისაღწევად მონაწილეთა მიერ განსახორციელებელი საქმიანობის სპეციფიკით. ამის სამართლებრივ წინაპირობას წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 932-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. ამდენად, ხსენებული უფლებამოსილებები მიუთითებს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ ნიშნებზე, რომლის თანახმად, საერთო საქმიანობის მიზნის მისაღწევად, საერთო საქმიანობასთან დაკავშირებით, კეთილსინდისიერად შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველი მონაწილისაგან (სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) არა უშუალოდ თავისი, არამედ მხოლოდ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა სასარგებლოდ.
1.3.9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებით დასტურდება ნ.დ–სა და ამხანაგობას შორის სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის პირობებზე შეთანხმება, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელემ ამხანაგობაში გაწევრიანების ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა, ხოლო შემხვედრი შესრულება არ აქვს მიღებული, შესაბამისად, მოსარჩელე აცხადებს, რომ ცალმხრივად გადის ხელშეკრულებიდან და მოითხოვს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას. სამოქალაქო კოდექსის 938-ე მუხლი ითვალისწინებს ამხანაგობიდან გასვლის სპეციალურ წესს, თუმცა, მისი წინაპირობები ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რაც შეეხება ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ერთობლივი საქმიანობის წევრების ინტერესები მიმართულია საერთო მიზნის მიღწევისაკენ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ერთმანეთის მიმართ ისინი არ შეიძლება გამოდიოდნენ როგორც კრედიტორი და მოვალე. ზუსტად ეს წარმოადგენს იმ შემთხვევას, როდესაც ჩვენ უნდა გავმიჯნოთ საერთო საქმიანობის მიზნის მისაღწევად ამხანაგობის წევრების უფლებები და ნაკისრი ვალდებულებები იმ უფლება-ვალდებულებებისაგან, რომელიც შემდეგ მათ წარმოეშობათ ერთმანეთის მიმართ, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში, საერთო საქმიანობასთან დაკავშირებით, კეთილსინდისიერად შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველი მონაწილისაგან (სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), მეორე შემთხვევაში, ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს (სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადება). ამ უკანასკნელ შემთხვევაში კანონით გათვალისწინებულია დანაწესი, რომლის თანახმად, პასუხისმგებლობის საკითხი დგება ერთმანეთის მიმართ. საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონების განაწილება (მაგალითად, საერთო საქმიანობის შედეგად აშენებული მრავალბინიანი სახლის ბინები) წარმოადგენს ამხანაგობის მონაწილეთა იმ უფლებების დაკმაყოფილებას, რომლისთვისაც იქმნება ამხანაგობა, ასევე, ერთმანეთის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობით ამხანაგობის მონაწილეებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა განისაზღვრება წილის მიხედვით. ამდენად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება წარმოადგენს საშუალებას, რომლის ძალითაც ხდება ყველა მონაწილის უფლებების დაკმაყოფილება. ამ შემთხვევებში ამხანაგობის მონაწილეები ერთმანეთის მიმართ გამოდიან როგორც კრედიტორი და მოვალე და მონაწილეობენ სასამართლოში არა ამხანაგობის, არამედ თავისი სახელით (პრაქტიკის თვალსაზრისით იხ, სუსგ #ას-482-458-2013, 16.01.2014წ.). მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებების საფუძველზე, დაადგინა პირველი აპელანტების პასუხისმგებლობა, რაც, როგორც მოსარჩელის, ისე _ ამ უკანასკნელების მიერ იქნა შედავებული სააპელაციო საჩივრით, შესაბამისად, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის წინაპირობების დადგენის შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი შესაგებლების, ასევე, სააპელაციო საჩივრების ფარგლებში უნდა შემოწმდეს, ამხანაგობის წევრთა უფლება-მოვალეობები და ნ.დ–ის, როგორც ფიზიკური პირის მოთხოვნაზე პასუხისმგებელი პირების წრე.
1.3.10. რაც შეეხება 2018 წლის 3 ოქტომბრის საოქმო განჩინებას, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო პალატამ შეამოწმა კასატორის პრეტენზია და მიიჩნევს, რომ იგი მტკიცებულების დაუშვებლობას მის უკანონოდ მოპოვებას უკავშირებს. თავად სასამართლო სხდომის ოქმის შესწავლით კი დასტურდება, რომ პირველმა აპელანტებმა ნ.დ–ის დაზარალებულად დაკითხვის ოქმი მოიპოვეს საქმის პირველი ინსტანციით განხილვის დასრულების შემდგომ, მათ დოკუმენტი გადასცა დაზარალებულმა მას შემდეგ, რაც პროკურატურამ გაცვალა მასალები. საგულისხმოა, რომ დაკითხვის ოქმის შინაარსობრივი ნამდვილობა არ შედავებულა, ამდენად, იგი წარმოადგენს წერილობით მტკიცებულებას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით და არ არსებობის მისი საქმიდან ამოღების წინაპირობები.
1.4. საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების პროცესუალური დასაბუთება:
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, აუქმებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას და ვინაიდან საჭიროა მტკიცებულებათა გამოკვლევა, ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძვლით, საქმეს ხელახლა განსახილვად უბრუნებს იმავე სასამართლოს, რომელმაც უნდა დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და შემდგომ გადაწყვიტოს უფლების საკითხი.
2. პროცესის ხარჯები:
ვინაიდან საქმე ხელახლა განსახილველად უბრუნდება სააპელაციო სასამართლოს, პროცესის ხარჯების საკითხი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის შესაბამისად, უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.
3. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ ინსტანციას, ახალი მტკიცებულებების წარდგენა დაუშვებელია. საკასაციო საჩივარს ერთვის დოკუმენტები, თუმცა, ზემოხსენებული მიზეზიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა უარს აცხადებს მათ მიღებაზე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, უბრუნებს ამ დოკუმენტებს მხარეს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 104-ე, 404-ე, 407-ე, 412-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ.დ–ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
3. კასატორის მოთხოვნა მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვის თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.
4. ნ.დ–ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები (ტ. XI, ს.ფ. 124-190).
5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი
ზ. ძლიერიშვილი
