საქმე №ას-1381-2020 29 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე)

მირანდა ერემაძე (მომხსენებელი),

ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – „ი.ვ.ი.ბ.ე.“ (E – W.U.b.S.A), „ა.ე.“ ( A. S.A), „ს.ჰ.ლ.“ (S.H.L.) (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ს.ბ–ი“, სს „ბ.ჯ–ი“, სს „ე.ი–ს“, შპს „თ.ს.ს–ი“, შპს „რ.ა–ი“, კ.ლ–ა (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, აუქციონის გამოცხადების შესახებ გადაწყვეტილების, აუქციონის შედეგებისა და მასთან დაკავშირებული განკარგულების ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა (რესტიტუცია), ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

1.1. ლუქსემბურგის დიდ საჰერცოგოში დაფუძნებულმა კომპანიებმა „E-W.U.b.S.A-მ (შემდგომში „ი-ვ–ი“) და „ A. S.A“-მ (შემდგომში „ა.ი“), ასევე კვიპროსში დაფუძნებულმა კომპანიამ „S.H.L.-მა (შემდგომში „ს.ჰ.ლ.ი“) (სამივე კომპანია შემდგომში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელეები“, „აპელანტები“, „კასატორები“ ან საკასაციო საჩივრის ავტორები“) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს „ს.ბ–ის“ (შემდგომში „ბანკი“), სს „ბ.ჯ–ის“, სს „ე.ი–ის“, შპს „თ.ს.ს–ის“, შპს „რ.ა–ისა“ და კ.ლ–ას (შემდგომში „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვეს:

1.1.1. მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მოპასუხეთათვის ზიანის, 93 572 064,79 აშშ დოლარის ანაზღაურების დაკისრება;

1.1.2. 2016 წლის 18 აგვისტოს სს „ს.ბ–სა“ და იპოთეკისა და გირავნობის საგნების მესაკუთრეს, შპს „რ.ა–ს“ შორის გაფორმებული შედარების აქტის (რომლითაც შპს „რ.ა–ის“ დირექტორმა აღიარა ვალდებულება სს „ს.ბ–ის“ მიმართ და დართო ნება კერძო აუქციონის მეშვეობით მომხდარიყო იპოთეკითა და გირავნობით დატვირთული ნივთების რეალიზაცია) ბათილად ცნობა;

1.1.3. აუქციონის გამოცხადების შესახებ შპს „თ.ს.ს–ის“ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა;

1.1.4. შპს „თ.ს.ს–ის“ მიერ 2016 წლის 1 სექტემბერს ჩატარებული აუქციონის შედეგების (რომლის შედეგად გასხვისდა შპს „რ.ა–ის“ საკუთრებაში არსებული ქონება) ბათილად ცნობა;

1.1.5. აუქციონზე შეძენილ ქონებაზე უფლებამოსილების მიღების შესახებ 2016 წლის 1 სექტემბრის №2 განკარგულების ბათილად ცნობა;

1.1.6. უძრავი ქონების (ს/კ .....; ს/კ ....; ს/კ ....; ს/კ .....; ს/კ .....; ს/კ .....) და 2016 წლის პირველი სექტემბრის №2 განკარგულების მე-7 მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებით განსაზღვრული მოძრავი ქონების აღრიცხვა შპს „რ.ა–ის“ საკუთრებად.

1.2. სარჩელი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს:

1.2.1. შპს ,,რ.ა–ის“ ქონება მოჩვენებითი (თვალთმაქცური) გარიგებების მეშვეობით ხელში ჩაიგდო სს „ს.ბ–მა“. მოჩვენებითი და თვალთმაქცური ტრანზაქციების მიზანს წარმოადგენდა შპს „რ.ა–ის“ უცხოელი დამფინანსებლების მიმართ არსებული ვალდებულებების შესრულებისაგან თავის არიდება. კერძოდ, შპს „რ.ა–სა“ და მის დამფუძნებელ კომპანიას, „ა.ს“ აღებული ჰქონდათ სესხი სს „ს.ბ–იდან“, ხოლო სესხის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული იყო შპს „რ.ა–ის“ ქონება. ეს ქონება წარმოადგენდა კომპანიის ბიზნესის წარმოების ერთადერთ საშუალებას. თავის მხრივ, შპს „რ.ა–ის“ დამფუძნებელი კომპანიების, „ლ.კ.გ–ისა“ და „მ.ჰ–ის“ მესაკუთრეებს აღებული ჰქონდათ ას მილიონ აშშ დოლარამდე სესხი ლუქსემბურგში არსებული ბანკიდან - „ი-ვ–იდან“. აღნიშნული სესხი მოხმარდა შპს „რ.ა–ს“. სესხი უზრუნველყოფილი იყო მსესხებლების წილებით „ა.ში“, რომლის ერთადერთ აქტივს წარმოადგენდა შპს „რ.ა–ი“.

1.2.2. 2016 წლის აგვისტოში შპს „რ.ა–ის“ დირექტორმა (კომპანიის დამფუძნებლების თანხმობის გარეშე) და სს „ს.ბ–მა“ ხელი მოაწერეს შეთანხმებას შპს „რ.ა–ის“ მთელი ქონების რეალიზაციის შესახებ. ამავე წლის 23 აგვისტოს კი შპს „თ.ს.ს–მა“ გამოაცხადა აუქციონი, რომელიც ჩატარდა გამოცხადებიდან ერთ კვირაში - 1 სექტემბერს. აუქციონში გაიმარჯვა რამდენიმე დღის დაფუძნებულმა კომპანიამ სს „ე. ი–სმა“ (100 ლარიანი საწესდებო კაპიტალით), რომელსაც 235 000 000 ლარი სესხის სახით მისცა სს „ს.ბ–ის“ დამფუძნებელმა, სს „ბ.ჯ–მა“. აუქციონში გამარჯვებული კომპანიის დამფუძნებელს კი, მჭიდრო კომერციული კავშირი აქვს, როგორც შპს „ს.ს–თან“, ისე სს „ს.ბ–თან“.

1.2.3. შპს „რ.ა–ისა“ და ბანკისთვის ცნობილი იყო „ი-ვ–ის“ მიმართ არსებული დავალიანების შესახებ. მეტიც, 2016 წლის აგვისტოში (განსაკუთრებით, ბოლო ერთი კვირის განმავლობაში, როდესაც უკვე გამოცხადებული იყო აუქციონი) რეგულარულად მიმდინარეობდა მოლაპარაკება სს „ს.ბ–სა“ და „ი-ვ–ს“ შორის, რათა მოძიებულიყო ორივე მხარისათვის მისაღები გამოსავალი. თუმცა, მოლაპარაკების პერიოდში, ბანკმა აუქციონზე გაიტანა შპს „რ.ა–ის“ მთელი ქონება ისე, რომ არც უცნობებია „ი-ვ–ივის“. მეტიც, შეტყობინება აუქციონის შესახებ არ გაგზავნია არც „ა.ს“, რომელსაც კანონით ჰქონდა მინიჭებული უფლება დაეფარა შპს „რ.ა–ის“ დავალიანება. შედეგად, შპს „რ.ა–ი“ და მისი დამფუძნებელი კომპანიები დარჩნენ ბიზნესის (ქონების) გარეშე, რაც თეორიულადაც კი გამორიცხავს მათ მიერ „ი-ვ–ის“ მიმართ არსებული დავალიანების დაფარვას. ბუნებრივია, შპს „რ.ა–ის“ დამფუძნებელი კომპანიის მფლობელები ვერ შეძლებდნენ სესხის დაბრუნებას, რადგან შპს „რ.ა–ი“ იყო მათი ერთადერთი ბიზნესი.

1.2.4. ამასთან, ბანკის ინტერესების გათვალისწინებით, არ იდგა ქონების რეალიზაციის გადაუდებელი აუცილებლობა. რეალურად, „ი-ვ–ის“ მოვალეები იყვნენ შპს „რ.ა–ის“ დამფუძნებლის მესაკუთრე კომპანიები. შესაბამისად, „ი-ვ–ის“ დავალიანების დაფარვა შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ და მხოლოდ შპს „რ.ა–ის“ მიერ დივიდენდის გაცემის შემთხვევაში. დივიდენდის გაცემა ხდება მას შემდეგ, რაც დაიფარება ვადამოსული დავალიანება (მათ შორის, საბანკო კრედიტი). შესაბამისად, შპს „რ.ა–იდან“ ფინანსური რესურსის გადინება და „ი-ვ–ის“ დავალიანების დაფარვა შეიძლება მომხდარიყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დაიფარებოდა „ს.ბ–ის“ ვადამოსული ვალდებულებები. გარდა ამისა, „ი-ვ–ს“ არ ჰქონდა მოთხოვნის უფლება შპს „რ.ა–ის“ ქონების მიმართ. შესაბამისად, რისკის ქვეშ არ იდგა სს „ს.ბ–ის“ მიერ გამოყენებული უზრუნველყოფის საშუალება (შპს „რ.ა–ის“ ქონება). აქედან გამომდინარე, არ არსებობდა არავითარი საჭიროება სს „ს.ბ–ს“ მიემართა მოთხოვნის დაკმაყოფილების ყველაზე რადიკალური მეთოდივის.

1.2.5. სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის დადებული გირავნობის ხელშეკრულებების მე-9 მუხლი ადგენდა დაგირავებული ქონების გასხვისების წესს და უთითებდა, რომ კერძო აუქციონი უნდა ჩატარებულიყო სსკ-ის 302-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, 306¹-306³ მუხლებით, 306⁵-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 307-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირობებით. მოცემულ შემთხვევაში, სს „ს.ბ–ის“ და შპს „თ.ს.ს–ის“ მიერ დაირღვა ხელშეკრულების არაერთი მოთხოვნა, რის გამოც მითითებული აუქციონის შემაჯამებელი განკარგულება უნდა გამოცხადდეს ბათილად. კერძოდ, აუქციონის ჩატარებას საფუძვლად დაედო ბათილი შეთანხმება. აუქციონის გზით იპოთეკის საგნები გასხვისდა და აუქციონი ჩატარდა 2016 წლის 25 ივლისის N858324-697965 იპოთეკის ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესის დარღვევით - დაირღვა აუქციონის ჩატარების დროს შეტყობინების განხორციელებივის დადგენილი იმპერატიული პროცედურები. კერძოდ, შპს „თ.ს.ს–მა“ დაარღვია მხარეთა შეტყობინების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესი, აუქციონზე გატანილი ქონების საწყისი ფასი განისაზღვრა არასწორად, აუქციონის მოწყობის და ქონების გასხვისების დროს დაირღვა კეთილსინდისიერების ვალდებულება. ამასთან, აუქციონის ინიცირების, ჩატარების და ქონების განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილებები თვალთმაქცურ გარიგებებს წარმოადგენენ, რაც დასტურდება იმით, რომ აუქციონზე ქონება შეიძინა სს „ს.ბ–ის“ ყოფილი ფინანსური დირექტორის მოადგილის მიერ ახლადდაფუძნებულმა კომპანიამ და ქონების შესაძენად ამ კომპანიას თანხა სრულად მისცა სს „ს.ბ–ის“ 75% წილის მესაკუთრემ, სს „ბ.ჯ–მა“. პრაქტიკულად, სს „ს.ბ–მა“ უკვე არსებული საკრედიტო ვალდებულებები (დღგ-ის ჩათვლით) გადასცა საკუთარ დამფუძნებელს. უზრუნველყოფის საშუალება შპს „რ.ა–ის“ ქონება დარჩა უცვლელი. შესაბამისად, რეალური ეკონომიკური დატვირთვა ამ ტრანზაქციას არ გააჩნდა. მის ერთადერთ მიზანს შპს „რ.ა–ისა“ და მისი დამფუძნებლის ქონების გაუფასურება წარმოადგენდა, რაც შეუძლებელს გახდიდა მოვალეთა მიერ „ი-ვ–ის“ მიმართ არსებული დავალიანების დაფარვას. იმ შემთხვევაში, თუ ჩაითვლება, რომ ტრანზაქციას ჰქონდა გარკვეული ეკონომიკური მნიშვნელობა, ეს შეიძლება ყოფილიყო შვილობილი კომპანიის (სს „ს.ბ–ის“) მიერ დამფუძნებლისათვის (სს „ბ.ჯ–ისათვის“) საკრედიტო პორტფელის დათმობა, ანუ სარისკო სესხის გადაცემა ბანკის მესაკუთრისათვის. ტრანზაქციის ეკონომიკური მნიშვნელობის ამგვარი ინტერპრეტაციის შემთხვევაში, გამოყენებული უნდა იქნეს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილი (თვალთმაქცური გარიგება). ამ ტრანზაქციის რეალური მიზანი შეიძლება ყოფილიყო შვილობილი კომპანიიდან სარისკო კრედიტის გადატანა მესაკუთრეზე. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, საკრედიტო პორტფელის გადატანის ტრანზაქციის მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს მოთხოვნის დათმობის მარეგულირებელი წესები.

2. მოპასუხეთა პოზიცია

2.1. მოპასუხეებმა, სს „ს.ბ–მა“, სს „ბ.ჯ–მა“, სს „ე უ ი–მა“, შპს „ს.ს–მა“ და კ.ლ–ამ წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს, ხოლო შპს „რ.ა–მა“ სარჩელი ცნო.

2.2. მოპასუხეების სს „ს.ბ–ისა“ და სს „ბ.ჯ–ის“ პოზიცია:

2.2.1. სს „ს.ბ–ი“ უფლებამოსილი იყო აუქციონზე გაეყიდა მოვალის ქონება და სარჩელში არ არის მითითებული სხვაგვარად რა სახით იყო შესაძლებელი ბანკის მოთხოვნის დაკმაყოფილება - რა ალტერნატივას სთავაზობდა მოვალე კრედიტორს. ამასთან, ბანკს არანაირი ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა არ ჰქონია „ი-ვ–თან“ და მოსარჩელე ვერ მიუთითებს სამართლებრივ ნორმას, რომელიც დაავალდებულებდა სს „ს.ბ–ს“ გასამართი აუქციონის შესახებ „ი-ვ–ივის“ რაიმე სახის ინფორმაციის მიწოდებას. სს „ს.ბ–ი“ მუდმივად განუმარტავდა კორესპონდენციით მხარეს, რომ: ა) გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, მას უფლება არ ჰქონდა ნებისმიერი მესამე მხარისათვის გაემჟღავნებინა ინფორმაცია კლიენტებთან თუ საქმიანობასთან დაკავშირებული რაიმე ფაქტის, შემთხვევისა თუ გარემოებების შესახებ. გარდა ამისა, სს „ს.ბ–ი“ არ არის ვალდებული მიაწოდოს ინფორმაცია ან გაუწიოს კონსულტაცია ნებისმიერ მესამე პირს მისი წარსული, მიმდინარე, ან სამომავლო ქმედებების ან მის ნებისმიერ კლიენტთან დაკავშირებული ურთიერთობების შესახებ, ბ) სს „ს.ბ–ი“ წარმოადგენდა შპს „რ.ა–ის“ და ა.ის ერთპიროვნულ უზრუნველყოფილ კრედიტორს, ხოლო „ი-ვ–ი“ არის „ლ.კ.გ–ის“ კრედიტორი. შესაბამისად, ბანკს არ ჰქონია და არც ამჟამად გააჩნია რაიმე ვალდებულება მონაწილეობა მიიღოს მესამე მხარეთა შორის არსებულ იურიდიულ ურთიერთობაში ან დავაში, გ) ბანკი იტოვებდა უფლებას ემოქმედა საკუთარი ინტერესების შესაბამისად, მისი უფლებების დაცვისა და/ან აღსრულებისათვის;

2.2.2. 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტით მხარეებმა მხოლოდ დაადასტურეს მათ შორის 2011 წლის 30 სექტემბერს გაფორმებული გენერალური საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე დაგროვებული ვალდებულებების ჯამური ოდენობა და არ მომხდარა რაიმე ახალი ვალდებულებების აღიარება. სს „ს.ბ–ის“ წინაშე შპს „რ.ა–ისა“ და „ა.ის“ შესასრულებელი ვალდებულებების არსებობა და ამ ვალდებულებების მოცულობა მოსარჩელეებს სადავოდ არ გაუხდიათ. შედარების აქტის გაფორმება მიღებული პრაქტიკაა მეწარმე სუბიექტებს შორის და აღნიშნული დოკუმენტებისათვის მოქმედი კანონმდებლობით რაიმე სავალდებულო ფორმა ან/და გაფორმების წინაპირობა განსაზღვრული არ არის. შედარების აქტი ადასტურებს კომპანიის მოთხოვნებისა და ვალდებულებების ჯამურ ოდენობას მეორე კომპანიის მიმართ, წარმოადგენს ფინანსური ხასიათის ერთგვარ საბუღალტრო დოკუმენტს და მისი გაფორმება, მიმდინარე ვალდებულებების განსაზღვრა და ანგარიშგება ერთმნიშვნელოვნად შედის კომპანიის ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე პასუხისმგებელი პირის უფლებამოსილებებში. მოსარჩელეთა მსჯელობა, რომ შედარების აქტით მხარეებმა არ დაიცვეს გარიგების ფორმა ან/და აუქციონის ფორმით ქონების რეალიზაციაზე დირექტორის გადაწყვეტილება საჭიროებდა დამატებით თანხმობას პარტნიორების მხრიდან, ასევე ის, რომ აღნიშნული შეიძლება გახდეს გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი, დაუსაბუთებელია, რამდენადაც გადაწყვეტილება იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებების გაფორმებასთან დაკავშირებით მიღებული იქნა შპს „რ.ა–ის“ პარტნიორის/პარტნიორების მიერ და ქონების რეალიზაციის ეტაპზე მათი მხრიდან დამატებითი თანხმობის/აქცეპტის საჭიროება არ არსებობდა და არც უნდა ყოფილიყო მოთხოვნილი;

2.2.3. შპს ,,თ.ს.ს–ის“ მიერ აუქციონი გამოცხადდა, ჩატარდა და განკარგულება გაიცა კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით, ამდენად, არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი;

2.2.4. სარჩელი აღძრულია არაუფლებამოსილი პირების მიერ. „ა.ს“ არ შეიძლება გააჩნდეს დავის მიმართ სამართლებრივი ინტერესი, რადგან შპს „რ.ა–ის“ ქონების რეალიზაციით დაიფარა სს „ს.ბ–ის“ წინაშე არსებული მისი საკრედიტო დავალიანება. ასევე, „ი-ვ–ს“ არ შეიძლება გააჩნდეს დავის მიმართ სამართლებრივი ინტერესი, რადგან მან „ა.ის“ პარტნიორების მიმართ არსებული საკრედიტო მოთხოვნა სრულად გადასცა „ს.ჰ.ლ.ს“, რომელიც არ იმყოფება მოპასუხეებთან რაიმე ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში და წარმოადგენს სს „ს.ბ–ის“ მოვალის დამფუძნებლის კრედიტორის უფლებამონაცვლეს, რომელიც მისი უფლებების დასაცავად უნდა ედავოს მის მოვალეებს. უფლებამოსილი პირების მიერაც რომ იყოს სარჩელი აღძრული და მასში მითითებული ფაქტები რომ შეესაბამებოდეს სიმართლეს, ამ შემთხვევაშიც არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან მასში მითითებული ფაქტები იურიდიულად არ ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას, არ არსებობს მიზეზობრივი კავშირი ბანკის მიერ კრედიტის აღსრულებას და მოსარჩელეთა განცდილ ე.წ. ზიანს შორის. თავად კანონი არ განიხილავს ზიანად იპოთეკა/გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად მესამე პირთა შესაძლო შელახულ ეკონომიკურ ინტერესებს და ამ შემთხვევაში კანონი მათ აძლევს საშუალებას კრედიტორის დაკმაყოფილების გზით მოიპოვონ უფლებები იპოთეკა/გირავნობის საგნებზე. ამდენად, ნათელია, რომ მოვალის მიერ ვალის გადაუხდელობის გამო, საბანკო ინსტიტუტის მიერ განხორციელებული აღსრულებიდან გამომდინარე, ასეთი მოცულობის სამართლებრივი დავის შექმნა მესამე პირის მიერ, რომელიც არ გამოიყენებს უფლებას დააკმაყოფილოს კრედიტორი და ამით მოიპოვოს უფლება იპოთეკა/გირავნობის საგნებზე, ემსახურება კეთილსინდისიერი კრედიტორის დისკრედიტაციის გზით და ამ უკანასკნელის ხარჯზე მოსარჩელეთა მიერ საკუთარი იდენტიფიცირებული და დაუზღვეველი ბიზნესის რისკების კომპენსირებას.

2.3. მოპასუხის, სს „ე უ ი–სის“ პოზიცია:

2.3.1. შპს ,,თ.ს.ს–მა“ აუქციონის ჩატარების შესახებ ინფორმაცია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით მიაწოდა ყველა იმ პირს, ვივისაც უნდა ეცნობებინა აღნიშნული. გარდა ამისა, სს ს.ბ–მა“ ჯერ კიდევ 2016 წლის 6 აგვისტოს აცნობა შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“, რომ ვალდებულების 10 აგვისტომდე შეუსრულებლობის ან დავალიანების გეგმის წარმოუდგენლობის შემთხვევაში, ბანკი მიმართავდა კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ღონისძიებებს და მოახდენდა შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი აქტივების რეალიაზაციას აუქციონის მეშვეობით. იპოთეკარების/მოგირავნეების მიერ კერძო აუქციონის ჩატარების შესახებ შეთანხმება მოცემული იყო სს „ს.ბ–ს“, „ე.რ. და გ.ბ–ს“ (შემდგომში „E.B.“) და შპს „რ.ა–ს“ შორის 2016 წლის 25 ივლისს გაფორმებულ იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებებში.

2.3.2. არასწორია მოსარჩელეთა პრეტენზია, რომლის მიხედვითაც შპს „რ.ა–ის“ დირექტორმა სს „ს.ბ–ივის“ შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი ქონების განკარგვის უფლების მინიჭების შესახებ შეთანხმება ისე დადო, რომ ამ საკითხზე არათუ არ ჰქონია შპს „რ.ა–ის“ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება, არამედ არც კი შეუტყობინებია ამის შესახებ პარტნიორებივის. შპს „თ.ს.ს–ისათვის“ წარდგენილი იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებებით დასტურდება, რომ მხარეები შეთანხმებულნი იყვნენ კერძო აუქციონის ფორმით ქონების რეალიზაციის წესსზე და პირობებზე. დამატებით, გათვალისწინებული იყო, რომ იპოთეკარების/მოგირავნეების მოთხოვნის შესაბამისად დატვირთული ქონების მესაკუთრე ვალდებული იყო განეხორციელებინა ნებისმიერი ქმედება, მიეწოდებინა იპოთეკარების/მოგირავნეებისათვის ნებისმიერი დოკუმენტი, რაც საჭირო იქნებოდა იპოთეკით/გირავნობით დატვირთული ქონების რეალიზაციისათვის. შესაბამისად, შპს „რ.ა–ის“ დირექტორი აღნიშნული ხელშეკრულებების მიხედვით, ერთმნიშვნელოვნად წარმოადგენდა უფლებამოსილ პირს ხელი მოეწერა შედარების აქტზე. ამასთან, შედარების აქტი დამოუკიდებლად არ გამხდარა ქონების რეალიზაციის საფუძველი, ქონების რეალიზაცია განხორციელდა შესაბამისი საკრედიტო, იპოთეკის და გირავნობის ხელშეკრულებების დებულებათა გათვალისწინებით, ხოლო რეალიზაციის პირობები დაზუსტდა შედარების აქტით. შესაბამისად, მოსარჩელეების მოთხოვნა შედარების აქტის ბათილობასთან დაკავშირებით, უსაფუძვლოა;

2.3.3. ქონების რეალიზაციის პერიოდში მოქმედებდა სს ,,ს.ბ–ს“, E-ს და შპს „რ.ა–ს“ შორის 2016 წლის 25 ივლისს გაფორმებული იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებები, რომლებიც ერთმნიშვნელოვნად განსაზღვრავდნენ,იპოთეკარების/მოგირავნეთა უფლებებს საკუთარი შეხედულებისამებრ განესაზღვრათ კერძო აუქციონის მომწყობი სპეციალისტი და დაედგინათ აუქციონის პირობები. ასევე, დამატებით, მხარეები შეთანხმდნენ ქონების რეალიზაციის წესსზე. შესაბამისად, ამ ნაწილში შპს „თ.ს.ს–ი“ მოქმედებდა მხარეთა შეთანხმების გათვალისწინებით და კანონმდებლობის სრული დაცვით.

2.3.4. უსაფუძვლოა მოსარჩელეთა განცხადება, რომ აუქციონს საფუძვლად დაედო ბათილი შეთანხმება - შედარების აქტი. აღნიშნული აქტი რომც არ გაფორმებულიყო, იმ ვითარებაში როდესაც არსებობს იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებები, სს „ს.ბ–ს“ სრული უფლება ჰქონდა ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოეხდინა შპს „რ.ა–ის“ მოძრავი/უძრავი ქონების რეალიზაცია.

2.3.5. რაც შეეხება აუქციონზე E-ს სათანადო წესით მოუწვევლობას, აღნიშნულს ადგილი არ ჰქონია. შპს „თ.ს.ს–მა“ ყველა უფლებამოსილ პირს კანონით დადგენილ ვადაში გადაუგზავნა შეტყობინება. თავად E-ს კი არ გამოუთქვამს რაიმე პრეტენზია „თ.ს.ს–ის“ წინაშე და იგი არც მოსარჩელეს წარმოადგენს წინამდებარე დავაში.

2.4. მოპასუხის, შპს „თ.ს.ს–ის“ პოზიცია:

2.4.1. აუქციონი ჩატარდა კანონმდებლობის სრული დაცვით. აუქციონზე სარეალიზაციო ნივთის ფასი განისაზღვრება პროცესის ხარჯებისა და კრედიტორის მოთხოვნის ჯამური ოდენობით. მოცემულ შემთხვევაში, კრედიტორის მოთხოვნა შეადგენდა 87 170 971.51 აშშ დოლარს, აუქციონის ჰონორარი კი 200 000 აშშ დოლარს. აღნიშნული ორი კომპონენტის დაჯამებით მიიღება 87 370 971,51 აშშ დოლარი, რაც 2016 წლის 22 აგვისტოს მდგომარეობით, ეროვნული ბანკის დადგენილი კურსით (2.2814) შეადგენს 199 328 134.40 ლარს. სწორედ ამ ოდენობით განისაზღვრა საწყისი ფასი. შპს „თ.ს.ს–ი“ დავალიანების ოდენობის განსაზღვრისას დაეყრდნო 2016 წლის 22 აგვისტოს კრედიტორის მიერ მიწოდებულ ცნობას დავალიანების შესახებ;

2.4.2. შპს „თ.ს.ს–მა“ შედარების აქტის მხოლოდ იმ ნაწილით იხელმძღვანელა, სადაც მხარეებმა გამოხატეს ნება გირავნობისა და იპოთეკის საგნების შეძლებისდაგვარად ერთ ლოტად რეალიზაციის შესახებ. საგულისხმოა ისიც, რომ დღგ-ით არ იბეგრება: საცხოვრებელი ბინის რეალიზაცია, მიწის რეალიზაცია, ავტომანქანის და ფიზიკური პირის გარდა ინდ. მეწარმის ქონების რეალიზაცია. შესაბამისად, შპს „თ.ს.ს–ი“ ვალდებული იყო რეალიზებული ქონების თანხიდან - 235 078 134.40 ლარიდან, ძველი მესაკუთრის ნაცვლად ბიუჯეტში გადაეხადა დღგ-ს გადასახადი, რამაც 35 859 376.43 ლარი შეადგინა. ამდენად, შპს „თ.ს.ს–მა“ აბსოლუტური სიზუსტით დაიცვა როგორც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი მუხლი საწყის ფასთან მიმართებით, ასევე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნა დღგ-ს გადახდის ნაწილში;

2.4.3. იპოთეკის საგნის რეალიზაციიის თაობაზე ჩანაწერი გაკეთდა თავდაპირველ იპოთეკის ხელშეკრულებაში 2010 წელს. შესაბამისად, სესხის გაცემისას შპს „რ.ა–ის“ მესაკუთრეები, სამეთვალყურეო საბჭო თუ მმართველი ორგანო, ვინც გადაწყვეტილება მიიღო სესხის აღებასა და ქონების იპოთეკა/გირავნობით დატვირთვაზე, ინფორმირებული იყო სესხის გადაუხდელობის შედეგებზე. ამასთან, კრედიტორს შპს „თ.ს.ს–ისათვის“ რეალიზაციის მოთხოვნით მიმართვის უფლება შედარების აქტის გაფორმებისას კი არ წარმოეშვა, არამედ 2010 წლის იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე ეს უფლება უკვე ჰქონდა;

2.4.4. რაც შეეხება, EBRD-ის თანხმობას, სს „ს.ბ–მა“ აუქციონს წარმოუდგინა წერილი, საიდანაც ირკვევა, რომ მოგირავნემ, რომელიც აპირებდა აუქციონის გამართვას და დაგირავებული ქონების რეალიზაციას, სპეციალისტთან მომართვამდე შეტყობინება გაუგზავნა EBRD-ს და აცნობა მისი ნება რეალიზაციასთან დაკავშირებით. ასევე, შპს „თ.ს.ს–მაც“ გაუგზავნა შეტყობინება E-ს მის რეგისტრირებულ მისამართზე აუქციონის დანიშვნამდე. აუქციონის დანიშვნის შესახებ განცხადება აუქციონამდე 7 დღით ადრე საჯაროდ გამოქვეყნდა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებითაც, გაზეთ „სიტყვა და საქმეში“, როგორც ამას კანონი ითვალისწინებს;

2.4.5. ორივე აუქციონში მონაწილე სუბიექტმა წარადგინა საბანკო გარანტია, რომელიც გაცემული იყო სს „ს.ბ–ის” მიერ. აუქციონში გამარჯვების შემთხვევაში, საბანკო გარანტიის ოდენობა შეადგენს საწყისი ფასის ერთ მეათედს და საბანკო გარანტიის პირველადი ბენეფიციარი არის კრედიტორი. შესაბამისად, ამ ნაწილშიც შპს „თ.ს.ს–ი“ მოიქცა კეთილსინდისიერად, დაცულია კანონის მოთხოვნა და არავითარი უფლება არ ჰქონდა არ მიეღო მსგავსი საბანკო გარანტია.

2.5. მოპასუხის, შპს ,,რ.ა–ის“ პოზიცია:

2.5.1. სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დადასტურებულია საქმეში არსებული მტკიცებულებებით. შესაბამისად, სარჩელი საფუძვლიანი და უნდა დაკმაყოფილდეს.

2.6. მოპასუხის, შპს ,,რ.ა–ის“ ყოფილი დირექტორის, კ.ლ–ას პოზიცია:

2.6.1. მოპასუხის განცხადებით იგი მოსარჩელეთა მიერ აღწერილ არცერთ ფაქტობრივ მოცემულობასა და სამართლებრივ ურთიერთობაში არ მონაწილეობს;

2.6.2. 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტით შპს „რ.ა–ს“ არ აუღია რაიმე ახალი ვალდებულება. აღნიშნული აქტის არარსებობის პირობებშიც, სს „ს.ბ–ს“ ჰქონდა უფლებამოსილება განეხორციელებინა იძულებითი აღსრულება. ამასთან, სადავო აუქციონის ორგანიზება მისგან დამოუკიდებლად მოხდა.

3. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. მოსარჩელეთა სააპელაციო საჩივარი

4.1. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

5.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.2.1. 2011 წლის 30 სექტემბერს სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის გაფორმდა გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ NGCL000001198 ხელშეკრულება, რომლის მოქმედების ვადად განისაზღვრა 240 (ორასორმოცი) თვე, ხოლო მოცულობად და ვალუტად - 100 000 000 (ასი მილიონი) აშშ დოლარი;

5.2.2. 2011 წლის 30 სექტემბერს სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის გაფორმდა გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულება დამატებითი პირობების თაობაზე (N2 NGCL000001198-1), რომლის თანახმად, კლიენტმა აიღო ვალდებულება გენერალური საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად დააგირავოს/იპოთეკით დატვირთოს მომავალში შეძენილი უძრავ-მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე (შეძენიდან მაქსიმუმ 90 (ოთხმოცდაათი) კალენდარული დღის განმავლობაში), რომელთა ღირებულება ცალ-ცალკე ან ჯამურად აღემატება 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) აშშ დოლარს.

5.2.3. გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ N858324-697965ა ხელშეკრულების საფუძველზე, 2010 წლის 1 დეკემბერს სს „ს.ბ–სა“ და სს „ე.ი–ს“ შორის გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება (იპოთეკის საგანი - უძრავი ქონება საკადასტრო კოდებით: N ....; N .....; N ......). აღნიშნულ ხელშეკრულებაში 2011 წლის 30 სექტემბერს განხორციელებული ცვლილებების საფუძველზე იპოთეკის ხელშეკრულებით უზრუნველყოფილ მოთხოვნებს დაემატა NGCL000001198 გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნები. ასევე, შეიცვალა იპოთეკის ხელშეკრულების მე-3 მუხლის 3.1.1. 3.1.2. და 3.1.3 ქვეპუნქტები;

5.2.4. 2016 წლის 25 ივლისს ცვლილება შევიდა 2010 წლის 1 დეკემბერს სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ N858324-697965ა ხელშეკრულების საფუძველზე გაფორმებულ იპოთეკის ხელშეკრულებაში (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის N101199337) და EBRD და სს „ს.ბ–ი“ გახდნენ თანაბარი (პირველი) რიგის უზრუნველყოფილი კრედიტორები (იპოთეკარები) შემდეგ უძრავ ნივთებზე: ს.კ. N .....; N ....; N ......; N ......; N ...... და N ........ ამასთან, იპოთეკის ხელშეკრულება ცვლილებებით და დამატებებით უზრუნველყოფს: ა) შპს „რ.ა–სა“ და E-ს შორის 2016 წლის 30 ივნისს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებით და სხვა საფინანსო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ შპს „რ.ა–ის“ და სხვა ვალდებული პირების ვალდებულებებს; ბ) შპს „რ.ა–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის 2016 წლის 30 ივნისს გაფორმებულ საკრედიტო N3647320-3647349 ხელშეკრულებით და სხვა პარალელური ფინანსური დოკუმენტებით გათვალისწინებულ შპს „რ.ა–ის“ ვალდებულებებს, აგრეთვე, გ) 2011 წლის 30 სექტემბრის NGCL000001198 გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულებით შპს „რ.ა–ის“ და „ა.ის“ ვალდებულებებს ბანკის მიმართ;

5.2.5. 2011 წლის 30 სექტემბრის N111061726 სანოტარო აქტის თანახმად, სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ NGCL000001198 ხელშეკრულების საფუძველზე გაფორმდა NCAP000001199 გირავნობის ხელშეკრულება. გირავნობის საგანი - შპს „რ.ა–ის“ საკუთრებაში არსებული და სამომავლო მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე.

5.2.6. 2015 წლის 4 სექტემბერს დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება 100 000 000 აშშ დოლარზე „ლ.კ.გ–თან“ დაკავშირებით, „ი-ვ–ის“, როგორც დაფინანსების ორგანიზატორის მიერ, „ი-ვ–ის“, როგორც კოორდინატორის მიერ, „ი-ვ–თან“, როგორც აგენტთან, „ი-ვ–თან“, როგორც უზრუნველყოფის აგენტთან და სხვებთან ერთად;

5.2.7. 2015 წლის 4 სექტემბერს „ლ.კ.გ–ს“, როგორც მსესხებელს, „მ.ჰ–ს“, როგორც მიმღებს და „ი-ვ–ს, როგორც დაფინანსების ორგანიზატორს, კოორდინატორს, თავდაპირველ გამსესხებელს, აგენტსა და უზრუნველყოფის აგენტს შორის 2014 წლის 27 ივნისს გაფორმებულ საკრედიტო ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით, მოხდა შეთანხმება ხელშეკრულებაში შესატანი ცვლილებების თაობაზე;

5.2.8. 2015 წლის 4 სექტემბერს „მ.ჰ–ს“, როგორც დამგირავებელს, „ი-ვ–ს“, როგორც მოგირავნეს და „ა.ს“, როგორც კომპანიას შორის გაფორმდა აქციათა გირავნობის შესახებ ხელშეკრულება. დამგირავებელმა, მოგირავნემ და კომპანიამ გააფორმეს გირავნობის ხელშეკრულება 2014 წლის 27 ივნისის საკრედიტო ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით. ხელშეკრულების თანახმად, დამგირავებელი წარმოადგენს აქციების ერთპიროვნულ მფლობელს და იგი აცხადებს თანხმობას, რომ დააგირავებს აქციებს მოგირავნის სასარგებლოდ, უზრუნველყოფილი ვალდებულებების უზრუნველყოფის სახით, წინამდებარე გირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით;

5.2.9. 2016 წლის 25 ივლისის N160821784 სანოტარო აქტის თანახმად, 2011 წლის 30 სექტემბრის NCAP000001207, NCAP000001199, NCAP000001209 გირავნობის ხელშეკრულებებში შევიდა ცვლილებები და დამატებები და ყველა არსებულ გირავნობის ხელშეკრულებას სრულად ჩაენაცვლა ერთი გირავნობის ხელშეკრულება. მასში მიეთითა, რომ EBRD და სს „ს.ბ–ი“ გახდნენ თანაბარი (პირველი) რიგის უზრუნველყოფილი კრედიტორები (მოგირავნეები) შპს „რ.ა–ის“ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე, სხვა არსებულ და სამომავლო მოძრავ ქონებასა და არსებულ და სამომავლო არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე, გარდა იმისა, რომლებიც ექვემდებარება E-ის უზრუნველყოფას დამგირავებელსა და E-ს შორის გირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან რომლის დატვირთვა განხორციელდება E-ის სესხის ხელშეკრულების 6.05 ნაწილის (ე) პუნქტის შესაბამისად, ხოლო გირავნობის ხელშეკრულება ცვლილებებითა და დამატებებით უზრუნველყოფს შპს „რ.ა–სა“ და E-ს შორის 2016 წლის 30 ივნისს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებით და სხვა საფინანსო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ შპს „რ.ა–ის“ და სხვა ვალდებული პირების ვალდებულებებს, შპს ,,რ.ა–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის 2016 წლის 30 ივნისს გაფორმებული N3647320-3647349 საკრედიტო ხელშეკრულებით და სხვა პარალელური ფინანსური დოკუმენტებით გათვალისწინებულ შპს „რ.ა–ის“ ვალდებულებებს, აგრეთვე 2011 წლის 30 სექტემბრის NGCL000001198 გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულებით შპს „რ.ა–ის“ და ა.ის ვალდებულებებს ბანკის მიმართ;

5.2.10. სს ,,ს.ბ–მა“ 2016 წლის 5 აგვისტოს N16/9351 წერილით შპს „რ.ა–ს“ და „ა.ს“ მიაწოდა შემდეგი სახის ინფორმაცია: ა) დაუყონებლივ, ორივე მოვალემ ან ერთ-ერთმა უზრუნველყოთ გენერალური საკრედიტო ხაზის ფარგლებში მიმდინარე დავალიანების შედარების აქტის შეთანხმება სს „ს.ბ–თან“ და აღნიშნულ შედარების აქტს დაურთოთ შესაბამისი უზრუნველყოფის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული, შპს „რ.ა–ის“ უძრავ-მოძრავი ქონების და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთის სრული ნუსხა ბოლო მდგომარეობით; ბ) არაუგვიანეს მიმდინარე წლის 10 აგვისტოს წარმოადგინოთ გენერალური საკრედიტო ხაზის ფარგლებში მიმდინარე დავალიანების დაუყონებლივ დაფარვის გეგმა ან/და დაუყონებლივ სრულად და ჯეროვნად დაფაროთ გენერალური საკრედიტო ხაზის ფარგლებში არსებული სრული დავალიანება. დაუკმაყოფილებლობის შემთხვევაში, ბანკი იტოვებს უფლებას მიმართოს კანონმდებლობით და შესაბამისი ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ ყველა ზომას, რათა უზრუნველყოს მისი მოთხოვნის სრულად და ჯეროვნად დაკმაყოფილება. მათ შორის, დამატებით შეტყობინებისა და გაფრთხილების გარეშე: ა) მოვალეთა ანგარიშებზე არსებული სახსრები მიმართოს არსებული ვალდებულების შესამცირებლად, ბ) გენერალური საკრედიტო ხაზის ფარგლებში გაცემული საბანკო გარანტიების უზრუნველყოფის (შესაბამისი მოცულობის თანხების დაგირავების) მიზნით, შესაბამისი საბანკო გარანტიების უზრუნველყოფის საშუალებად გაფორმებული საკრედიტო ხაზების ქვეშ გასცეს საკრედიტო თანხები, რომლებიც მხარეთა შორის ხელშეკრულების შესაბამისად გადავა ბანკის მფლობელობაში, გამოთხოვილი საბანკო გარანტიების თანხების შემდგომი კომპენსაციის მიზნით, და გ) უზრუნველყოფის საგნებზე (ან მათ ნაწილზე) მიაქციოს გადახდევინება (მათ შორის, კერძო აუქციონის თუ აღსრულების სხვა ფორმების მეშვეობით);

5.2.11. 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტის თანახმად, სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის 2011 წლის 30 სექტემბერს გაფორმებული გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სს „ს.ბ–ის“ წინაშე არსებული საკრედიტო დავალიანება შეადგენს 77 857 735.44 აშშ დოლარს. საკრედიტო ვალდებულებების ვადაგადაცილების თარიღია 2016 წლის 1 აგვისტო, ხოლო მიმდინარე ვადაგადაცილებული დავალიანება - 6 891 057.47 აშშ დოლარი. გენერალური ხელშეკრულების ფარგლებში, სს „ს.ბ–ის“ მიერ პრინციპალ შპს „რ.ა–ის“ მოთხოვნით გაცემულია ორი საბანკო გარანტია, შედარების აქტის გაფორმების დროისათვის საერთო ჯამში 9 094 260 (ცხრა მილიონ ოთხმოცდათოთხმეტი ათას ორას სამოცი) აშშ დოლარის (7 284 517.44 აშშ დოლარი და 1 809 742.56 აშშ დოლარი) მოცულობით. მხარეები ადასტურებენ, რომ სს „ს.ბ–ი“ უფლებამოსილია ზემოაღნიშნული საბანკო გარანტიების უზრუნველყოფის (შესაბამისი მოცულობის თანხების დაგირავების) მიზნით, შესაბამისი საბანკო გარანტიების უზრუნველყოფის საშუალებად, გენერალური ხელშეკრულების ფარგლებში გაფორმებული საკრედიტო ხაზების ფარგლებში გასცეს საკრედიტო თანხები, რომლებიც მხარეთა შორის არსებული შესაბამისი ხელშეკრულების შესაბამისად გადავა ბანკის მფლობელობაში, გამოთხოვილი საბანკო გარანტიების თანხების შემდგომი კომპენსაციის მიზნით. ამასთან, აღნიშნული საკრედიტო ხაზების ფარგლებში გაცემული საკრედიტო თანხები უნდა დაიფაროს დაუყონებლივ;

5.2.12. გენერალური ხელშეკრულების ფარგლებში შპს „რ.ა–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის 2014 წლის 18 თებერვალს გაფორმებულია საკრედიტო ხელშეკრულება NGCLCA000041310-1873106 (კრედიტის მოცულობა 2 500 000 აშშ დოლარი), რომელიც უზრუნველყოფს შპს „რ.ა–სა“ და ბანკს შორის 2014 წლის 18 თებერვალს გაფორმებული სოლიდარული თავდებობის N000102-000434-გ ხელშეკრულებას;

5.2.13. გარდა ფულადი ვალდებულებების გადახდის ვადისა, დაირღვა ასევე გენერალური ხელშეკრულების შემდეგი არსებითი პირობები: 1) გენერალური ხელშეკრულების N2-ის (დამატებითი პირობები N1 - NGCL000001198-1) 4.3. პუნქტი, რომლის შესაბამისად, შპს „რ.ა–ის“ ბრუნვების 100 პროცენტი უნდა წარმოებდეს სს „ს.ბ–ში“. შპს „რ.ა–ის“ მიერ ბრუნვები განხორციელდა სხვა ფინანსური ინსტიტუტის მეშვეობითაც. 2) გენერალური ხელშეკრულების N2-ის (დამატებითი პირობები N1 - NGCL000001198-1) 4.3. პუნქტი, რომლის შესაბამისად, უზრუნველყოფილი უნდა ყოფილიყო კრედიტის თანხის წლიურ EBITDA-სთან (შემოსავალი პროცენტამდე, გადასახადებამდე და ცვეთა/ამორტიზაციამდე) თანაფარდობის კოეფიციენტი არაუმეტეს 3-სა, კრედიტის მომსახურების კოეფიციენტი (Debt Service Ratio) კი არანაკლებ 1:25 (ერთი მთელი ოცდახუთი მეასედი). მოცემული თანაფარდობები და კოეფიციენტები დარღვეულია მინიმუმ ბოლო 10 თვის პერიოდში. 3) გენერალური ხელშეკრულების N2-ის (დამატებითი პირობები N1 - NGCL000001198-1) 4.3. პუნქტი, რომლის შესაბამისად, არ უნდა მომხდარიყო შპს „რ.ა–ის“ წმინდა საბრუნავი კაპიტალის შემცირება 2011 წლის ანალოგიურ მაჩვენებელთან შედარებით. მოცემული პირობა დარღვეულია მინიმუმ ბოლო 10 თვის პერიოდში.

5.2.14. დარღვეულია შპს „რ.ა–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის 2016 წლის 30 ივნისის სესხის ხელშეკრულების („ახალი სესხის ხელშეკრულება“) პირობები, მათ შორის: 1. შპს „რ.ა–ის“ მიერ დარღვეულია „ახალი სესხის ხელშეკრულების“ პირობა ნებისმიერი სხვა ვადაგადაცილებული ფინანსური ვალდებულების არარსებობის თაობაზე; 2. დამდგარია „არსებითად უარყოფითი გარემოება“ („ახალი სესხის ხელშეკრულებით“ განსაზღვრული მნიშვნელობით) EBRD-ს შეტყობინების (2016 წლის 5 აგვისტოს ელექტრონული ფოსტით განხორციელებული შეტყობინება და სხვა ელექტრონული ან/და ზეპირი კომუნიკაცია) მიხედვით. კერძოდ, ვინაიდან შპს „რ.ა–ის“ მიერ ვერ იქნა დაკმაყოფილებული სესხის გაცემის წინაპირობები, არ მოხდება სასესხო განაცხადის საფუძველზე სესხის (რომლითაც უნდა მომხდარიყო სს ,,ს.ბ–ის“ წინაშე შპს „რ.ა–ის“ და „ა.ის“ არსებული სასესხო დავალიანებების რეფინანსირება) გაცემა შპს „რ.ა–ის“ მიერ მოთხოვნილ დროს. ამასთან, EBRD-ის იმავე წერილობითი შეტყობინების მიხედვით, ვინაიდან შპს „რ.ა–ის“ პროდუქციაზე დაბალი ფასის გამო მოსალოდნელია, რომ მსესხებელი მალე აღმოჩნდეს ფინანსური ვალდებულებების (Financial Covenants) დარღვევისა და „არსებითად უარყოფით გარემოებაში“, შეუძლებელია სესხის გაცემის თარიღის განსაზღვრა მანამ, სანამ არ გაუმჯობესდება საბაზრო პირობები და შპს „რ.ა–ის“ ფინანსური მდგომარეობა;

5.2.15. 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტში (რომელიც შედგენილია ერთი მხრივ, სს „ს.ბ–ის დირექტორის მოადგილისა და მეორე მხრივ, შპს „რ.ა–ის“ დირექტორის კ.ლ–ას მიერ) მითითებულია შემდეგი: 1. უზრუნველყოფის საგნების მაქსიმალურ ფასად რეალიზაციის მიზნით, შპს „რ.ა–ი“ აცხადებს თანხმობას, რომ სს „ს.ბ–ის“ წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, მისი კუთვნილი ქონების (უძრავი ან/და მოძრავი) აუქციონის მეშვეობით რეალიზაციის შემთხვევაში, რეალიზაცია გახორციელდეს შეძლებისდაგვარად ერთიან ლოტად. ამასთან, აუქციონის საწყისი ფასი განისაზღვრა გენერალური ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შპს „რ.ა–ის“ და „ა.ის“ ბანკის წინაშე არსებული ვალდებულებებისა (გამოთხოვილი ვალდებულების ფარგლებში) და აღსრულებასთან/აუქციონთან დაკავშრებული ხარჯის მოცულობით. შპს „რ.ა–ი“ ადასტურებს, რომ წინამდებარე შედარების აქტის გაფორმების დროივის, მისი ვალდებულებები ა) EBRD-ის წინაშე შეადგენს 2 480 972.22 აშშ დოლარს და დამატებით ყოველდღიურად 347.22 აშშ დოლარს, ბ) შპს „რ.ა–სა“ და სს „ს.ბ–ს“ შორის 2016 წლის 30 ივნისს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სს „ს.ბ–ის“ წინაშე შეადგენს 453 333.33 აშშ დოლარს და დამატებით ყოველდღიურად 833.34 აშშ დოლარს; 2. შპს „რ.ა–ი“ ადასტურებს, რომ აღსრულების მიქცევის შემთხვევაში, სს „ს.ბ–ი“ უფლებამოსილია უზრუნველყოფის საგნების რეალიზაცია განახორციელოს შპს „თ.ს.ს–ის“ (ს/კ ......) მეშვეობით მოწყობილი აუქციონის ფორმით. ამასთან, სს ,,ს.ბ–ი“ უფლებამოსილია საკუთარი შეხედულებისამებრ შეათანხმოს შპს „თ.ს.ს–თან“ მომსახურების პირობები, მათ შორის, მომსახურების და ხარჯების ანაზღაურების მოცულობა;

5.2.16. შპს „თ.ს.ს–ის“ 2016 წლის 23 აგვისტოს N24-46 მიმართვაში აღნიშნულია შემდეგი: შპს „რ.ა–ის“ დირექტორს, E-ს და „ა.ს“ ეცნობათ, რომ შპს „თ.ს.ს–ი“ მართავს პირველ საჯარო აუქციონს შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი უძრავი და მოძრავი ქონების რეალიზაციის მიზნით შპს „რ.ა–ის“ და „ა.ის“ საკრედიტო დავალიანების დაფარვის უზრუნველსაყოფად (სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის 2011 წლის 30 სექტემბერს გაფორმებული NGCL000001198 გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე). უძრავი და მოძრავი ქონება (და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე) დატვირთულია სს „ს.ბ–ის“ და E-ს იპოთეკითა და გირავნობით და აუქციონზე გადის ამ უფლებების დასაკმაყოფილებლად. ყველა სხვა პირი, ვისაც გააჩნია რაიმე უფლება აღნიშნულ უძრავ-მოძრავ ქონებაზე (და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე), ვალდებულია ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი წარმოადგინოს შპს „თ.ს.ს–ში“ აუქციონის დაწყებამდე. შპს ,,თ.ს.ს–ი“ საჯარო აუქციონს მართავს 2016 წლის 1 სექტემბერს, 12 საათზე;

5.2.17. აუქციონზე ერთ ლოტად გატანილ იქნა შემდეგი ქონება: ა) უძრავი ქონება საკადასტრო კოდებით: ს.კ. N ..... . ; N0 .......; N .....; N .....; N ..... და N ......; ბ) 65 ერთეული ავტოსატრანსპორტო საშუალება (საიდენტიფიკაციო მონაცემები - სსიპ საქართველოს სსს-ს მომსახურების სააგენტოს ცნობა N49/6/1/2-01207849 (გაცემის თარიღი 11.08.2016წ.)), გ) სხვა მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე;

5.2.18. ერთ ლოტად გატანილი ქონების საწყის ფასად განისაზღვრა 199 328 134.4 (ას ოთხმოცდაცხრამეტი მილიონ სამასოცდარვა ათას ას ოცდათოთხმეტი და ორმოცი) ლარი. ერთი ბიჯი შეადგენდა 250 000 ლარს.

5.2.19. აუქციონზე გამარჯვებულად გამოცხადდა სს „ე უ ი–სი“ და მან სარეალიზაციოდ გატანილი შეისყიდა 235 078 134.40 (ორას ოცდათხუთმეტი მილიონ სამოცდათვრამეტი ათას ას ოცდათოთხმეტი ლარი და ორმოცი თეთრი) ლარად. სს „ე უ ი–სმა“ შეისყიდა : 1) უძრავი ქონება საკადასტრო კოდებით: ს.კ..308; N .....; N .....; N .......; N .......45 და N... N.......; 2) 65 ერთეული ავტოსატრანსპორტო საშუალება; 3) სხვა მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე;

5.2.20. აუქციონზე შეძენილ ქონებას გარდამავალი უფლებების სახით გადაყვა: ა) დაფინანსების ორგანიზატორის, E-ს იპოთეკის უფლება, რომლის საფუძველია იპოთეკის ხელშეკრულება N858324-697965-ა ცვლილებებითა და დამატებებით (ბოლო ცვლილებებისა და დამატებების დამოწმების თარიღია 25.07.2016 წელი), ბ) სს „ს.ბ–ის“ იპოთეკის უფლება, რომლის საფუძველია N858324-697965-ა იპოთეკის ხელშეკრულება ცვლილებებითა და დამატებებით (ბოლო ცვლილებებისა და დამატებების დამოწმების თარიღი - 25.07.2016 წელი), გ) E-ს იპოთეკის უფლება, რომლის საფუძველია გირავნობის ხელშეკრულება CAP000001207, CAP000001199, CAP000001209, ცვლილებებითა და დამატებებით (ბოლო ცვლილებებისა და დამატებების დამოწმების თარიღი - 25.07.2016 წელი), სს ,,ს.ბ–ის“ გირავნობის უფლება, რომლის საფუძველია გირავნობის ხელშეკრულება CAP000001207, CAP000001199, CAP000001209, ცვლილებებითა და დამატებებით (ბოლო ცვლილებებისა და დამატებების დამოწმების თარიღი - 25.07.2016 წელი);

5.2.21. სს ,,ს.ბ–ის“ მიერ 2016 წლის 5 სექტემბერს გაცემული N6/10548 ცნობის თანახმად, შპს „რ.ა–ის“ და „ა.ის დავალიანება“ (2011 წლის 30 სექტემბერს სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის გაფორმებული NGCL000001198 გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე) სს „ს.ბ–ის“ წინაშე 2016 წლის 5 სექტემბრის მდგომარეობით შეადგენს 1 263 458.08 (ერთი მილიონ ორას სამოცდასამი ათას ოთხას ორმოცდაცამეტი 8/100) აშშ დოლარს;

5.2.22. გენერალური ხელშეკრულების ფარგლებში, სს „ს.ბ–ის“ მიერ პრინციპალ შპს „რ.ა–ის“ მოთხოვნით გაცემულია 2 საბანკო გარანტია საერთო ჯამში 9 094 260.00 (ცხრა მილიონ ოთხმოცდათოთხმეტი ათას ორასი სამოცი) აშშ დოლარის მოცულობით. მოცემული გარანტიების უზრუნველსაყოფად 45 კლასის ტიპის ანგარიშზე განთავსებულია 9 200 000.00 (ცხრა მილიონ ორასი ათასი) აშშ დოლარი;

5.2.23. 2016 წლის 30 ივნისს ხელი მოეწერა სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულებას N3647320-3647349, რომლის ფარგლებშიც, „ს.ბ–ის“ მიმართ შპს „რ.ა–ის“ დავალიანება 2016 წლის 5 სექტემბრის მდგომარეობით შეადგენს 468 333.33 (ოთხას სამოცდარვა ათას სამასოცდაცამეტი დოლარი 33/100) აშშ დოლარს, ხოლო ყოველდღიურად დამატებით დავალიანება იზრდება 833.33 (რვაასოცდაცამეტი დოლარი და 33/100) აშშ დოლარით;

5.2.24. სს „ს.ბ–ის“ 2017 წლის 13 დეკემბრის N16/14441 საინფორმაციო წერილის მიხედვით, შპს „რ.ა–ის“ ყოველთვიური საშუალო საოპერაციო ხარჯი შეადგენს დაახლოებით 20,1 მილიონ ლარს: 1) თანამშრომელთა ხელფასებზე გაწეული ხარჯი - 3 მილიონ ლარს; 2) გახარჯული ბუნებრივი აირის საფასური - 10 მილიონ ლარს; 3) ბუნებრივი აირის მიღებისათვის გაწეული ხარჯი - 0.3 მილიონ ლარს; 4) გახარჯული ელექტროენერგიის ხარჯი - 2,6 მილიონ ლარს; 5) მზა პროდუქციის ტრანსპორტირების ხარჯი - 1.2 მილიონ ლარს; 6) სხვა მიმდინარე ხარჯი ჯამურად - 3 მილიონ ლარს;

5.2.25. საერთაშორისო ბაზრების კვლევის თანახმად, შპს „რ.ა–ის“ გვარჯილას საშუალო სარეალიზაციო ფასი წლების განმავლობაში განიცდიდა ვარდნას. გვარჯილას ფასი განსაკუთრებით შემცირდა 2016 წლის იანვარ-აგვისტოს თვეებში. გვარჯილას ფასის მკვეთრი ვარდნა პირდაპირ პროპორციულად აისახა მოვალეების მხრიდან სს „ს.ბ–ის“ წინაშე არსებული საკრედიტო ვალდებულების მომსახურებაზე. უფრო კონკრეტულად, 2016 წლის 31 მაისის შემდგომ, მოვალეებს არ გადაუხდიათ საკრედიტო გრაფიკით გათვალისწინებული თანხები, რომელთა ოდენობაც ჯამურად იყო 3.7 მილიონი აშშ დოლარი;

5.2.26. 2016 წლის 9 აგვისტოს მდგომარეობით მოვალეების ანგარიშებზე ფიქსირდებოდა თანხები სხვადასხვა ვალუტაში, ჯამურად დაახლოებით 3 000 000.00 აშშ დოლარი. ამასთან, აღნიშნული ნაშთის არსებობა ძირითადად განპირობებული იყო შპს ,,რ.ა–ის“ მხრიდან მიმდინარე ხარჯების ნაწილობრივ გადაუხდელობით, მხოლოდ ბუნებრივი აირის გახარჯვის შედეგად მარტის, აპრილის, მაისის და ივნისის ვადამოსული დავალიანება შეადგენდა 34.8 მილიონ ლარს;

5.2.27. 2016 წლის 1 დეკემბრიდან 5 დეკემბრამდე შპს „რ.ა–ის“ ანგარიშზე ფიქსირდებოდა დაახლოებით 17 მილიონ ლარის ნაშთი, რომელიც ამავე პერიოდში მიმართულ იქნა სს „ე უ ი–სთან“ არსებული საიჯარო ურთიერთობის ფარგლებში წარმოშობილი ფინანსური ვალდებულებების შესასრულებლად;

5.2.28. 2017 წლის 13 მარტისა და 2019 წლის 24 ოქტომბრის ამონაწერებით მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან ირკვევა, რომ შპს „რ.ა–ის“ პარტნიორები არიან „ა.ი“ (90% წილის მფლობელი) და შპს „მ–ე“ (10 % წილის მფლობელი);

5.2.29. 2016 წლის 29 აგვისტოს ამონაწერის მიხედვით კი, სს „ე ი–სი“ სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა 2016 წლის 10 აგვისტოს (კომპანიის ხელმძღვანელობა/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირები არიან: ი.გ–ი (აღმასრულებელი დირექტორი) და ე.უ–ი (გენერალური დირექტორი)).

5.3. სააპელაციო სასამართლომ შეაფასა აპელანტების პრეტენზია, რომლითაც ისინი სადავოდ ხდიან შპს „რ.ა–ის“ იმდროინდელი გენერალური დირექტორის, კ.ლ–ას უფლებამოსილებას და აცხადებენ, რომ პარტნიორთა საერთო კრების თანხმობის გარეშე მას არ ჰქონდა უფლება ხელი მოეწერა სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის 2016 წლის 18 აგვისტოს შედგენილ შედარების აქტზე. სასამართლომ იხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით (პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას ისეთ ვალდებულებათა აღების თაობაზე, რომლებიც ცალკე ან მთლიანად აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს) და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის შედგენილი შედარების აქტით არანაირი ახალი ვალდებულება არ დადგენილა, არამედ მოხდა მხოლოდ არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობის დადასტურება. შესაბამისად, მითითებული მუხლის საფუძველზე შედარების აქტზე გენერალური დირექტორის ხელმოწერას არ სჭირდებოდა პარტნიორთა კრების თანხმობა. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება მითითებული შედარების აქტის ვალის აღიარების შესახებ გარიგებად მიჩნევის თაობაზე, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 59-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ შედარების აქტი მიმართული არ არის სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ, ამ დოკუმენტით მხოლოდ დადასტურდა სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის 2011 წლის 30 სექტემბერს გაფორმებული გენერალური საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულებების არსებობა, მისი ოდენობა და გაცხადდა თანხმობა ამ ვალდებულების ფარგლებში შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი ქონების (უძრავი ან/და მოძრავი) აუქციონის მეშვეობით რეალიზაციის შემთხვევაში, რეალიზაცია განხორციელებულიყო შეძლებისდაგვარად ერთ ლოტად. შესაბამისად, არ შეიძლებოდა იგი მიჩნეულიყო გარიგებად.

5.4. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელეთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ბათილი შედარების აქტი დაედო საფუძვლად აუქციონის ჩატარებას, რაც აუქციონით დამდგარი შედეგის ბათილად ცნობის საფუძველს ქმნიდა.

5.5. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან არ დგინდება სადავო შედარების აქტის ბათილობის რაიმე საფუძვლის არსებობა, დაუშვებელია ჩატარებული აუქციონის შედეგების ბათილობაზე საუბარი. უფრო მეტიც, ზემოაღნიშნული შედარების აქტი არ წარმოადგენს აუქციონის ჩატარების ერთადერთ, მთავარ და დამოუკიდებელ საფუძველს, ვინაიდან იგი საერთოდ რომ არც შემდგარიყო, მხარეთა შორის არსებული იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებების შესაბამისად, მაინც იარსებებდა აუქციონის ჩატარების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობა.

5.6. სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა ასევე აპელანტების პრეტენზია, რომლის მიხედვით, შედარების აქტზე გ.შ–ძის, როგორც ა.ის „გ“ კლასის დირექტორის ხელმოწერა არ გამოხატავდა „ა.ის“ პოზიციას. სასამართლომ კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ ვინაიდან მითითებული აქტით არ მომხდარა მხარეთა მიერ რაიმე ვალდებულების აღება, არ არსებობდა „ა.ის“ „ა“ და „ბ“ კატეგორიის მმართველის ერთობლივი ხელმოწერის საჭიროება. ამასთან, პალატამ არ გაიზიარა არც ის პრეტენზია, რომ აუქციონის ჩატარების შესახებ „ა.ს“ არ ეცნობა კანონით დადგენილი წესით (კერძოდ, „ა.ს“ შეტყობინება არ გაგზავნია კომპანიის რეგისტრირებულ მისამართზე, რომელიც ლუქსემბურგში მდებარეობს; შეტყობინება ჩაბარდა „ა.ის“ „გ“ კლასის დირექტორს, რომელიც არ იყო უფლებამოსილი „ა.ის“ სახელით შეესრულებინა რაიმე მოქმედება, მათ შორის, მიეღო რაიმე სახის კორესპოდენცია). სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-6 ნაწილზე, რომლის მიხედვით, სპეციალისტი ვალდებულია აუქციონის შესახებ შეატყობინოს საჯარო რეესტრში შეყვანილ უფლებამოსილ პირებს. ვინაიდან „ა.ი“ არ წარმოადგენდა საჯარო რეესტრში აუქციონზე გატანილ ქონებასთან დაკავშირებით რეგისტრირებული რომელიმე უფლების მესაკუთრეს და არც საჯარო რეესტრში შეყვანილ უფლებამოსილ პირს, შპს „თ.ს.ს–ს“ არ ჰქონდა კანონისმიერი ვალდებულება აუქციონის შესახებ ეცნობებინა მივის. თუმცა, მიუხედავად ასეთი ვალდებულების არარსებობისა, „ა.ს“ მაინც გაეგზავნა შეტყობინება, რომელიც ჩაბარდა „გ“ კლასის დირექტორს, გ.შ–ძეს. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, ჰქონდა თუ არა უფლება „გ“ კლასის დირექტორს დამოუკიდებლად, „ა“ და „ბ“ კლასის დირექტორების გარეშე წარმოედგინა „ა.ის“ ინტერესები მესამე პირების წინაშე, მივის უწყების (ინფორმაციის) ჩაბარება მაინც უნდა ჩაითვალოს „ა.ის“ ინფორმირებად, ვინაიდან ამ შემთხვევაში, საუბარია არა მესამე პირების წინაშე წარმომადგენლობითი ან სხვა სახის უფლებამოსილების განხორციელების უფლებაზე, არამედ მხოლოდ შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდებაზე. ამასთან, არ დგინდება, რომ აუქციონის ჩატარების შესახებ ინფორმაცია გ.შ–ძემ დაუმალა „ა.ის“ „ა“ და „ბ“ კლასის დირექტორებს ან სხვა უფლებამოსილ პირებს. ასეც რომ არ იყოს, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, აუქციონის დანიშვნის შესახებ განცხადება, კანონის შესაბამისად, საჯაროდ იყო გამოქვეყნებული გაზეთ „სიტყვა და საქმეში“, რის გამოც „ა.ს“ სრული შესაძლებლობა ჰქონდა ამ ინფორმაციას გაცნობოდა გაზეთის საშუალებითაც.

5.7. რაც შეეხება საკითხს იმის შესახებ, მიეცა თუ არა გონივრული ვადა E-ს აუქციონში მონაწილეობისათვის (მოსარჩელეთა განმარტებით, აუქციონის თაობაზე ინფორმაცია E-ს ჩაბარდა აუქციონის გამართვამდე მხოლოდ ერთი დღით ადრე), სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აღნიშნულთან დაკავშირებით აპელანტთა პრეტენზია და განმარტა, რომ თავად E-ს, რომელსაც ინფორმაციის არასწორად ან არადროულად მიწოდებით შესაძლოა რაიმე სახის ზიანი მიდგომოდა, სადავოდ არ გაუხდია მითითებული გარემოება.

5.8. სააპელაციო სასამართლომ ასევე შეაფასა მოპასუხეთა შორის თვალთმაქცური გარიგების არსებობის თაობაზე აპელანტთა პრეტენზიის საფუძვლიანობა. აპელანტების განცხადებით, ერთი მხრივ, სს „ს.ბ–სა“ და მეორე მხრივ, რ.ფ–ასა და მასთან დაკავშირებულ პირებს შორის არსებობდა უკანონო კავშირი, მათ შეიმუშავეს შპს „რ.ა–ის’’ აქტივებისა და ბიზნესის ხელში ჩაგდებისა და ამ გზით მოსარჩელეთა მიმართ არსებული სხვადასხვა ვალდებულებებისაგან თავის არიდების უკანონო სქემა. მიუხედავად იმისა, რომ შპს „რ.ა–ს“ გააჩნდა საკმარისი ფინანსური სახსრები გადაეხადა ბანკის ვადამოსული დავალიანება და ბანკიც უფლებამოსილი იყო ქონების სრულად რეალიზაციის ნაცვლად ვადამოსული დავალიანება უაქცეპტოდ ჩამოეჭრა კომპანიის საბანკო ანგარიშებიდან, ბანკმა მაინც მოახდინა კომპანიის სრული ქონების აუქციონზე რეალიზაცია დაჩქარებული წესით და 235 მილიონიანი ქონება ერთ ლოტად, ერთ კვირაში გაყიდა თითქოსდა დამოუკიდებელ, რეალურად კი ს.ბ–ის მიერ კონტროლირებად მესამე პირზე - „ე.ი–სზე“. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით, ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 102-ე, 105-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოსარჩელეთა მიერ ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები საქმეში არსებული რაიმე მტკიცებულებით არ დასტურდება.

5.9. რაც შეეხება აპელანტთა პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ უგულებელყო ერთ-ერთი მოპასუხის, შპს „რ.ა–ის“ მხრიდან სასარჩელო მოთხოვნის ცნობის ფაქტი (რაც სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს ქმნიდა), სააპელაციო პალატამ აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითა შემდეგი: ვინაიდან მოსარჩელეებს მოპასუხეები სოლიდარული თანამოპასუხეების სახით ჰყავდათ მითითებული, ერთ-ერთი მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა ვერ განიხილება სხვა მოპასუხეების მხრიდან სარჩელის ცნობად და ეს ვერ გახდება სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სასამართლოში საქმის განხილვისას შეცვლილია შპს „რ.ა–ის“ ხელმძღვანელობა და შესაბამისად, ახალი მენეჯმენტის მხრიდან სარჩელის ცნობა არ შეიძლება ავტომატურად ჩაითვალოს იმ ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურებად, რომლებიც დაკავშირებული იყო წინა მენეჯმენტის ქმედებებთან (ამასთან, შპს „რ.ა–ის“ ახალი ხელმძღვანელობა და მისი წარმომადგენელი არ ეთანხმებიან და არ აღიარებენ კომპანიის წინა ხელმძღვანელობის (გენერალური დირექტორის) ქმედებებს).

5.10. სააპელაციო სასამართლომ ასევე შეაფასა აპელანტების პრეტენზია, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელეები ამტკიცებენ აღიარებითი სასარჩელო მოთხოვნების მიმართ მათი ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობას, რაც მათივე მოსაზრებით, წარდგენილი მიკუთვნებითი სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს ქმნიდა. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ ვინაიდან სადავო შედარების აქტი არ წარმოადგენს გარიგებას ვალის აღიარების შესახებ, მოსარჩელეებს არ გააჩნიათ ნამდვილი და კანონით დაცული იურიდიული ინტერესი ამ შედარების აქტისა და ჩატარებული აუქციონის შედეგების ბათილად ცნობის მიმართ, ვინაიდან შპს „რ.ა–ის“ ქონების აუქციონზე რეალიზაცია მოხდა არა შედარების აქტის, არამედ იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებების საფუძველზე.

5.11. ზიანის ანაზღაურების შესახებ აპელანტების პრეტენზიის შემოწმებისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე, 992-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებს მოპასუხეების ქმედებით არანაირი პირდაპირი და უშუალო ზიანი არ მიდგომიათ. თუნდაც დგინდებოდეს მოპასუხეთა მხრიდან შპს „რ.ა–ის“ ქონების ხელში ჩაგდების მცდელობისა და ამ მიზნით მათ მიერ უკანონო, არაკეთილსინდისიერი და თვალთმაქცური ქმედებების განხორციელების ფაქტი, სასამართლოს მოსაზრებით, ამ შემთხვევაშიც კი ზიანი შესაძლებელია მიდგომოდა არა მოსარჩელეებს, არამედ უშუალოდ შპს „რ.ა–ს“, რომელსაც შეეძლო მოეთხოვა მისი ანაზღაურება. რაც შეეხება ზიანის ანაზღაურების შესახებ პარტნიორის მოთხოვნას, აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა შემდეგი: „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-5 პუნქტი ცალსახად ადგენს, რომ თუ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ არ განახორციელა საკუთარი მოთხოვნა მესამე პირის მიმართ, პარტნიორს შეუძლია საზოგადოების ნაცვლად და მის სასარგებლოდ, თავისი სახელით შეიტანოს სარჩელი აღნიშნული მოთხოვნის განსახორციელებლად. იგი მიიჩნევა სათანადო მოსარჩელედ, თუ საზოგადოება პარტნიორის წერილობითი მოთხოვნის მიღებიდან 90 დღის განმავლობაში არ აღძრავს სარჩელს მესამე პირის წინააღმდეგ ან ვერ დაასაბუთებს, რომ ასეთი სარჩელის აღძვრა ეწინააღმდეგება საზოგადოების ინტერესებს. სასამართლოს მიერ პარტნიორის სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში საზოგადოება ვალდებულია აუნაზღაუროს პარტნიორს სარჩელთან დაკავშირებული, კეთილგონიერების ფარგლებში გაწეული სასამართლოსგარეშე ხარჯები, ადვოკატის ხარჯების ჩათვლით... სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, შპს „რ.ა–ის“ პარტნიორს, „ა.ს“ მითითებული ნორმის დაცვით არ შეუტანია სარჩელი სასამართლოში. რაც შეეხება აპელანტებს „ი-ვ–ს“ და „ს.ჰ.ლ.ს“, საქმის მასალებით არ დგინდება შპს „რ.ა–ის’’ ქონების გასხვისებით მათთვის რაიმე სახის პირდაპირი და უშუალო ზიანის მიდგომის ფაქტი, რაც ასევე ქმნის წარდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

5.12. სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ასევე შეაფასა საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 18 ოქტომბრის, 2018 წლის 12 თებერვლის, 12 მარტისა და 1 ივნისის საოქმო განჩინებების კანონიერება.

15.12.1. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებაზე უარის თქმის შესახებ საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 18 ოქტომბრის საოქმო განჩინების კანონიერების შემოწმებისას, სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების პრეტენზია იმის შესახებ, რომ მოპასუხის, სს „ბ.ჯ–ის“ სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო არასაპატიო მიზეზით, რაც მის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობას ქმნიდა. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე, 233-ე მუხლებით, შეაფასა საქმეში არსებული დოკუმენტები და მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სს „ბ.ჯ–ის“ წარმომადგენლის სხდომაზე გამოუცხადებლობა მართებულად მიიჩნია საპატიოდ. ამასთან, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხე თუნდაც არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადებულიყო პროცესზე, საქალაქო სასამართლო მაინც არ იყო უფლებამოსილი მის მიმართ მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ვინაიდან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში სს „ბ.ჯ–ი“ წარმოადგენს სოლიდარულ მოპასუხეს, რაც გამორიცხავდა მხოლოდ მის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას.

15.12.2. სააპელაციო პალატამ ასევე კანონიერად მიიჩნია საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 12 თებერვლის საოქმო განჩინება, რომლითაც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ მოწმის სახით კ.ლ–ას, გ.შ–ძის, რ.ფ–ას, ე.უ–ის, ი.გ–ის, მ.კ–ას, ე.გ–ას, შ.რ–ას, ი.ლ–ის და დ.კ–ძის დაკითხვაზე. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე, 140-ე მუხლებით და დაასკვნა, რომ მოსარჩელეთა მიერ მითითებულ გარემოებებს (შპს „რ.ა–ის“ აქტივების ხელში ჩაგდების მიზნით არსებობდა თუ არა შეთანხმება (თვალთმაქცური გარიგება) მოპასუხეთა შორის) რომლის დასადასტურებლადაც სურდათ მათ მოწმეთა დაკითხვა, დავის საგნის გათვალისწინებით, არსებითი გავლენა ვერ ექნებოდა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტისათვის, რაც მითითებული საპროცესო მოქმედების განხორციელებაზე სასამართლოს მიერ უარის თქმის საფუძველს ქმნიდა.

15.12.3. სააპელაციო სასამართლომ ასევე შეაფასა სს „ს.ბ–იდან“, სს „ბ.ჯ–იდან“ და სს „რ.ა–იდან“ მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე მოსარჩელეთათვის უარის თქმის შესახებ 2018 წლის 12 თებერვლის საოქმო განჩინების კანონიერება, იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე-104-ე, 134-ე მუხლებით, ასევე „საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 48-ე მუხლით, „კომერციული ბანკების საქამიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 19.4 მუხლით და მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა აღნიშნული შუამდგომლობა. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელეები მოპასუხეთაგან უმეტესად კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე შუამდგომლობდნენ. მართალია, საქართველოს კანონმდებლობა არ კრძალავს ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს მიერ კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის გამოთხოვას და განხილვას მხარის დასაბუთებული შუამდგომლობის საფუძველზე, თუმცა მხარე ვალდებულია მაღალი სტანდარტით დაასაბუთოს, თუ რატომ არის ასეთი მტკიცებულებების გამოთხოვა აუცილებელი და რომელ ფაქტობრივ გარემოებებს დაადასტურებენ ისინი, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის ობიექტურად განხილვისა და გადაწყვეტისათვის. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში აპელანტებმა სათანადოდ ვერ დაასაბუთეს, თუ კონკრეტულად რომელი არსებითი ხასიათის ფაქტებისა და გარემოებების დასადასტურებლად სურდათ მათ კომერციული საიდუმლოების შემცველი ინფორმაციის გამოთხოვა. ასევე, ვერ მიუთითეს იმ კონკრეტულ მტკიცებულებებზე (მათ რეკვიზიტებზე, გაცემის თარიღზე და ა. შ), რომლის გამოთხოვასაც შუმადგომლობდნენ, ვერ დაადასტურეს ისიც, თუ რას ემყარებოდა მათი ვარაუდი, რომ ეს მტკიცებულებები შესაბამის მოპასუხეებთან იმყოფებოდა. ამასთან, საქმეში უამრავი მტკიცებულებაა და მოსარჩელეები ვერ აკონკრეტებენ, დამატებით რა სახის ინფორმაციის გამოთხოვა სურდათ მათ. საქმის მასალებით ასევე არ დგინდება, რომ მოსარჩელეებმა ოფიციალურად მიმართეს მოპასუხეებს კონკრეტული ინფორმაციის გადაცემის მოთხოვნით და მიიღეს დაუსაბუთებელი უარი. რაც, დამატებით, გამორიცხავდა მათი შუამდგომლობის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

15.12.4. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტების პრეტენზია იმის შესახებ, რომ საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 1 ივნისის საოქმო განჩინებით მოსარჩელეებს არასწორად ეთქვათ უარი საქმეზე ახალი გარემოებების მითითებასა და ვებ-გვერდებიდან ამონარიდი სტატიების დართვაზე. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 104-ე, 215-ე, 2019-ე მუხლებით და განმარტა, რომ წინამდებარე სამოქალაქო საქმის განხილვისა და გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნია ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ 2018 წლის 12 აპრილს რ.ფ–ამ სს „ბ.გ–ის“ მიმართ სარჩელით მიმართა ინგლისის და უელსის იუსტიციის უმაღლეს სასამართლოს და მოითხოვა მოპასუხისათვის თანხის დაკისრება. სასამართლოს მოსაზრებით, ამ ინფორმაციის მხედველობაში მიღების შემთხვევაშიც კი ვერ მოხდება საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენა, ვინაიდან მოსარჩელეთა მიერ მითითებული სტატია არანაირი არსებითი ხასიათის ინფორმაციას არ შეიცავს დავის საგანთან მიმართებით და, გარდა ამისა, იგი არ წარმოადგენს იმ სახის მტკიცებულებას, რომლითაც შეიძლება სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება.

15.12.5. რაც შეეხება საქართველოს მთავარ პროკურატურაში მიმდინარე N092170317001 სისხლის სამართლის საქმის მასალების გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 1 ივნისის საოქმო განჩინების კანონიერებას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა მოსარჩელეთა მითითებული შუამდგომლობა. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 104-ე, 215-ე, 2019-ე მუხლებით და დაასკვნა, რომ შუამდგომლობა ვერ აკმაყოფილებდა დასაშვებობის წინაპირობებს. აპელანტებმა ვერ დაასაბუთეს, თუ რატომ არ დააყენეს მათ მსგავსი შუამდგომლობა საქალაქო სასამართლოში საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მაშინ, როდესაც მითითებულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება, როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ამ პერიოდში სავარაუდოდ უკვე მიმდინარეობდა.

15.12.6. რაც შეეხება აპელანტთა პრეტენზიას საექსპერტო დასკვნის საქმეზე დართვის შესახებ უარის თქმის თაობაზე საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 1 ივნისის საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მისი გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველიც არ არსებობს. საქმის მასალებით ვერ დგინდება, რომ აპელანტებმა საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე სასამართლოს მოსთხოვეს ვადა ექსპერტიზის დასკვნის წარმოსადგენად და სასამართლომ უარი უთხრა ამ ვადის მიცემაზე. შესაბამისად, ვინაიდან ექსპერტიზის დასკვნა მოსარჩელეებმა სასამართლოში წარადგინეს არა მოსამზადებელ ეტაპზე, არამედ საქმის განხილვის მთავარ სხდომაზე, ამიტომ არ არსებობდა საქმეზე მისი დართვის საფუძველი.

16. მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი

16.12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოითხოვნით.

16.13. კასატორების განცხადებით, გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს განჩინებებს და დადგენილ პრაქტიკას (იხ. სუსგ საქმე #ას-76-72-2013, #ას-252-240-2016, #ას-976-908-2017, #ას-664-635-2016, და ა.შ.), ასევე, ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს: Ruis Torija v.Spain, no.18390/91, Hiro Balani v Spain, no. 18064/91, Boldea v Romania, no. 19997/02 და სხვ.

16.14. სააპელაციო სასამართლომ სრულად უგულებელყო ის ძირითადი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი არგუმენტები, რასაც ემყარებოდა მათი მოთხოვნა, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

16.15. სასამართლომ არასწორად არ მიიჩნია სადავო შედარების აქტი გარიგებად და არასწორად დაასკვნა, რომ მის საფუძველზე მხარეთა შორის არ წარმოშობილა ახალი სახელშეკრულებო ვალდებულება, არამედ მხოლოდ დადასტურდა უკვე არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობა, მაშინ როდესაც ამ აქტით მოხდა შპს „რ.ა–ის“ ვალდებულებების და დარღვევევის აღიარება (ვალის აღიარება), დადგინდა როგორც სრული, ასევე ვადამოსული დავალიანების მოცულობა, აუქციონის ჩატარების ახალი წესები და პირობები, მათ შორის, განისაზღვრა აუქციონის საწყისი ფასის დადგენის წესი. გარდა ამისა, შედარების აქტი დამოწმდა ნოტარიულად, რაც ასევე ადასტურებს, რომ იგი წარმოადგენს გარიგებას სამოქალაქო კოდექსის მიზნებისათვის. მსგავს საქმეში შედარების აქტი საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ (საქმე #ას-252-240-2016, 10 ივნისი, 2016 წელი) მიიჩნია გარიგებად, რის გამოც სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნული დასკვნა ასევე ეწინააღმდეგება დადგენილ პრაქტიკას.

16.16. გამომდინარე იქიდან, რომ სადავო შედარების აქტი წარმოადგენს გარიგებას, შესაბამისად, იგი საჭიროებდა შპს „რ.ა–ის“ პარტნიორთა კრების თანხმობას და ა.ის „ა“ და „ბ“ კლასის დირექტორების ხელმოწერას, ხოლო ვინაიდან შედარების აქტის შედგენისას აღნიშნული მოთხოვნები დაცული არ არის, იგი ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობას და ბათილად უნდა იქნას ცნობილი.

16.17. სასამართლო საერთოდ არ მსჯელობს იმ საკითხზეც, იყო თუ არა სადავო შედარების აქტი სამოქალაქო კოდექსის 302-ე მუხლით გათვალისწინებული გარიგება. მითითებული ნორმა იმპერატიულია და თუ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ჩანაწერი ეწინააღმდეგება მას, უპირატესობა ენიჭება კანონის დანაწესს. შესაბამისად, სასამართლო არასწორად ასკვნის, რომ აუქციონის ჩატარება შესაძლებელი იყო შედარების აქტის გარეშეც, 2016 წლის 25 ივლისის გირავნობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების საფუძველზე. შედარების აქტის არარსებობის პირობებში აუქციონის ჩატარებით დაირღვეოდა სამოქალაქო კოდექსის 302-ე მუხლით დადგენილი იმპერატიული მოთხოვნები.

16.18. 2016 წლის 25 ივლისის ხელშეკრულების მიხედვით, აუქციონის დანიშვნის შემთხვევაში, მის ჩამტარებელ დაწესებულებას ირჩევდნენ იპოთეკარები, სს „ს.ბ–ი“ და E ერთობლივად. სადავო შედარების აქტით კი დგინდება, რომ ამგვარი თანხმობა აუქციონის ჩატარებაზე ბანკს და E-ს ერთობლივად არ გამოუხატავთ. შესაბამისად, შეიცვალა ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესი, რაც კანონსაწინააღმდეგოა, ვინაიდან ამგვარი ცვლილება საჭიროებდა სს „რ.ა–ის“ პარტნიორთა გადაწყვეტილებას. კანონის და კომპანიის წესდების მოთხოვნების მიუხედავად, სს „რ.ა–ის“ პარტნიორთა კრებას თანხმობა არ გაუცია შედარების აქტით გათვალისწინებული ვალდებულების აღებაზე, ვალის და ხელშეკრულების დარღვევის აღიარებაზე და შედეგად, კომპანიის აქტივების სრული მოცულობით განკარგვაზე, რაც სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის მიხედვით ამ გარიგების ბათილობის საფუძველს ქმნიდა (პარტნიორთა სავალდებულო თანხმობის არარსებობის გამო (როგორც ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება)).

16.19. იურიდიული პირის მიერ დადებული გარიგების ბათილობა შესაძლებელია გამოიწვიოს: ა) კანონით გათვალისწინებული სავალდებულო თანხმობის არარსებობამ; ან ბ) მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულებით ან კომპანიის წესდებით გათვალისწინებული სავალდებულო თანხმობის არარსებობამ, თუ მხარის უფლებამოსილების შეზღუდვა რეგისტრირებულია სამეწარმეო რეესტრში; ან გ) მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულებით ან კომპანიის წესდებით გათვალისწინებული სავალდებულო თანხმობის არარსებობამ, თუ კონტრაჰენტი ინფორმირებული იყო თანხმობის საჭიროების თაობაზე და მისი მხრიდან ადგილი აქვს არაკეთილსინდისიერ ქმედებას. მითითებული წინაპირობები ალტერნატიულია და მხოლოდ ერთ-ერთის არსებობაც კი საკმარისია გარიგების ბათილად ცნობისათვის. მოცემულ შემთხვევაში კი, სახეზეა სადავო შედარების აქტის ბათილობის ყველა წინაპირობა. მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სს „რ.ა–ის“ პარტნიორთა კრების სავალდებულო თანხმობა („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ, „რ.ა–ის“ დირექტორმა აიღო კომპანიის აქტივების 100%-ის გასხვისების ვალდებულება). ამასთან, შედარების აქტზე ხელმომწერი პირი, „ა.ის“ „გ“ კლასის დირექტორი გ.შ–ძე არ იყო უფლებამოსილი დამოუკიდებლად, კომპანიის „ა“ და „ბ“ კლასის დირექტორების გარეშე, წარმოედგინა „ა.ის“ ინტერესები მესამე პირების წინაშე (აღნიშნული კი ნიშნავს იმას, რომ სახეზე არაა „ა.ის“ თანხმობა შედარების აქტის გაფორმებაზე, რაც შედარების აქტის ბათილობის კიდევ ერთ საფუძველს ქმნის).

16.20. დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზეც, რომ ს.ბ–ის მიერ შპს „რ.ა–ის“ აქტივების აუქციონზე გასხვისება მოხდა ბანკის კეთილსინდისიერების კანონისმიერი ვალდებულებების დაცვით. სასამართლომ არასწორად დასკვნა, რომ ბანკს ჰქონდა შპს „რ.ა–ის“ მთელი უძრავ-მოძრავი ქონების გასხვისების უფლება, რადგან სახეზე იყო უარყოფითი ფაქტორები - ვადამოსული დავალიანება ბანკის მიმართ, გვარჯილის ფასის კლება და საოპერაციო ხარჯების დაფარვის შეუძლებლობა, რაც საფრთხეს უქმნიდა კრედიტორის მიმართ ვალდებულების შესრულებას. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ შპს „რ.ა–ს“ გააჩნდა ვადამოსული დავალიანების დაფარვის ფინანსური რესურსი, ხოლო ბანკს ჰქონდა შესაძლებლობა უაქცეპტოდ ჩამოეჭრა საბანკო ანგარიშიდან შესაბამისი თანხა. ანუ ბანკს ჰქონდა საშუალება საკუთარი ინტერესები დაეკმაყოფილებინა მოვალივის უფრო ეფექტური და ნაკლებად მტკივნეული გზით, თუმცა მან მიზანმიმართულად და არაკეთილსინდისიერად, მოპასუხე კომპანიებთან შეთანხმების გზით გაასხვისა აქტივები. რაც შეეხება სხვა ეკონომიკურ ფაქტორებს (როგორიცაა გვარჯილის ფასის კლება და საოპერაციო ხარჯები), აღნიშნული არც ყოფილა და ვერც იქნებოდა ქონების რეალიზაციის საფუძველი, ვინაიდან თავად მოპასუხეთა (სს „ს.ბ–ისა“ და „ბ.ჯ–ის“) შემდგომი ქმედებებით დადასტურდა, რომ ქონების რეალიზაციამდეც და მას შემდეგაც შპს „რ.ა–ს“ გააჩნდა საკმარისი ფინანსური სახსრები და შემოსავლები საბანკო ვალდებულებების შესასრულებლად. ამასთან, 2016 წლის 25 ივლისის ხელშეკრულებით ბანკს უარი ჰქონდა გაცხადებული იპოთეკის საგნის იძულებით რეალიზაციაზე. შესაბამისად, მის მიერ შპს „რ.ა–ის“ მთელი ქონების აუქციონზე გატანა განხორციელდა უკანონოდ და კეთილსინდისიერების პრინციპის დარღვევით.

16.21. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა აუქციონის ფარგლებში შესაბამისი პირების სათანადოდ ინფორმირების ფაქტიც. კერძოდ, არასწორად დაასკვნა, რომ „ა.ის“ „გ“ კლასის დირექტორივის, გ.შ–ძივის აუქციონის თაობაზე შეტყობინების გაგზავნა და ჩაბარება ითვლებოდა „ა.ის“ ინფორმირებად. უფრო მეტიც, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ „ა.ივის“ აუქციონის შესახებ შეტყობინების ჩაბარების ვალდებულება საერთოდ არ არსებობდა. სამოქალაქო კოდექსის 306² მუხლი აუქციონის ჩამტარებელ ორგანიზაციას ავალდებულებს აუქციონის შესახებ შეტყობინება გაეგზავნოს უშუალოდ მოვალეს შესაბამისი გზავნილით. შესაბამისად, თუ ამგვარი გზავნილი არ არსებობს, დარღვეულია მხარეთა მოწვევის წესი.

16.22. კასატორთა მოსაზრებით, უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ რადგან თავად E არ აცხადებს პრეტენზიას აუქციონზე სათანადო წესით მოუწვევლობის შესახებ, არ არსებობდა ამ საფუძვლით ჩატარებული აუქციონის შედეგების ბათილობის წინაპირობა. კანონის მოთხოვნათა დარღვევით ჩატარებული აუქციონის შედგების ბათილად ცნობის შესახებ პრეტენზიის წარდგენა შეუძლიათ არა მხოლოდ იმ პირებს, ვინც არ მიიწვიეს აუქციონზე, არამედ მოვალეებსაც. აღნიშნულის საწინააღმდეგო დათქმას კი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

16.23. ჩატარებული აუქციონი და მისი შედეგები ბათილად უნდა იქნას ცნობილი იმ საფუძვლითაც, რომ იგი წარმოადგენდა მხარეთა წინასწარ შეთანხმებული არაკეთილსინდისიერი და თვალთმაქცური სქემის ნაწილს, რაზეც საერთოდ არ უმსჯელია სააპელაციო სასამართლოს. კერძოდ, სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მოპასუხეთა შორის არსებობდა ფარული კავშირი და მათი არაკეთილსინდისიერი ქმედებები მიზნად ისახავდა შპს „რ.ა–ის“ ქონებასა და მთლიან ბიზნესზე უკანონო კონტროლის მოპოვებას. სასამართლო აცხადებს, რომ მოსარჩელეთა მიერ მითითებული გარემოებები არ დგინდება, თუმცა ვერ უთითებს, კონკრეტულად რომელი გარემოება ვერ დადასტურდა და რა ნაწილში. მოპასუხეთა მხრიდან დარღვეულია სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლით განსაზღვრული კეთილსინდისიერების ვალდებულება. იმისათვის, რომ ხელოვნურად შექმნილიყო კომპანიის აქტივების გასხვისების საფუძველი, კ.ლ–ამ, როგორც „რ.ა–ის“ დირექტორმა, ბანკმა და გ.შ–ძემ („ა.ის“ „გ“ კლასის დირექტორმა) ხელი მოაწერეს გარიგებას - შედარების აქტს, რომლითაც „რ.ა–მა“ ბანკის წინაშე აღიარა ვალდებულება და განისაზღვრა კომპანიის აქტივების სრული მოცულობით გასხვისების წესი. აუქციონის ორგანიზატორად დაინიშნა მიკერძოებული პირი - ს.ს–ი, ხოლო ქონება შეიძინა ბანკთან დაკავშირებულმა პირმა - „ე ი–მა“, რომელიც აუქციონამდე რამდენიმე კვირით ადრე, 2016 წლის 10 აგვისტოს დაფუძნდა და რომლის საკუთრებაშიც „რ.ა–ის“ აქტივების შეძენამდე, არავითარი ქონება არ ირიცხებოდა. აუქციონის შემჭიდროვებულ ვადაში დანიშვნითა და მხარეთა შეტყობინების კანონით გათვალისწინებული წესის დარღვევით უკანონო გარიგების მხარეებმა პრაქტიკულად ყველა შემძენს შეუზღუდეს აუქციონში მონაწილეობის შესაძლებლობა და ამ გზით უზრუნველყვეს ქონების სასურველი პირის მიერ ხელსაყრელ ფასად შეძენა. ამასთან, შეძენილი ქონება გამოყენებული იქნა „ბ.ჯ–ის“ მიმართ „ე ი–ის“ სესხის უზრუნველსაყოფად. ტრანზაქციების ამ ჯაჭვით კი დაიფარა მხარეთა რეალური განზრახვა, რომელიც მიზნად ისახავდა „რ.ა–ის“ აქტივების ხელში ჩაგდებას და მოსარჩელეთა წინაშე არსებული ვალდებულების შესრულებისაგან არაკეთილსინდისიერი გზით თავის არიდებას. იმ ვითარებაში, როდესაც ყველა ზემოთ აღწერილი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება ერთვის საქმეს და უმეტესი მათგანი მოპასუხეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხეთა შორის არ არსებობდა თვალთმაქცური გარიგება, დაუსაბუთებელია და ამ თვალსაზრისითაც გასაჩივრებული განჩინება ვერავითარ კრიტიკას ვერ უძლებს.

16.24. კასატორთა განცხადებით, მოპასუხეთა არაკეთილსინდისიერი და ფარული სქემის განხორციელებით, შპს „რ.ა–ის“ მთლიანი ქონების გასხვისების შედეგად, „ა.ის“ ერთადერთი აქტივი, 90%-იანი წილი შპს „რ.ა–ში“ სრულად გაუფასურდა. სადავო შედარების აქტისა და აუქციონთან დაკავშირებული აქტების ბათილობის შემთხვევაში კი შპს „რ.ა–ს“ უკან დაუბრუნდება ქონება, რაც გამოიწვევს „ა.ის“ ერთადერთი აქტივის ღირებულების აღდგენას და შესაბამისად, მისი ქონებრივი ინტერესების დაკმაყოფილებას. ამასთან, „ა.ს“ კომპანიიდან დივიდენდის მიღების შესაძლებლობაც მიეცემა. ამავე დროს, აუქციონზე გასხვისებული აქტივების შპს „რ.ა–ის“ საკუთრებაში დაბრუნების შემთხვევაში, მოსარჩელეები შეძლებენ „ი-ვ–ს“, „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ს“ შორის გაფორმებული საკრედიტო ხელშეკრულების ფარგლებში ვადამოსული დავალიანების ამოღებას.

16.25. სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია მოსარჩელის ერთ-ერთ მიკუთვნებით მოთხოვნაზე, რომელიც შპს „რ.ა–ისათვის“ აუქციონის შედეგად გასხვისებული ქონების (როგორც უძრავი, ასევე მოძრავი) დაბრუნებას გულისხმობდა. აღნიშნული კი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის.

16.26. კასატორები ასევე სადავოდ ხდიან პირველი ინსტანციის სასამართლოს საოქმო განჩინებებს და მიუთითებენ მათი გაუქმების იმავე ფაქტობრივ-საფუძვლებზე, რომლებზეც სააპელაციო საჩივარში აპელირებდნენ.

17. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის 27 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

20. პირველ რიგში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს წინამდებარე საქმეში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

1) 2011 წლის 20 სექტემბერს სს „ს.ბ–მა“ სესხის სახით გასცა 100 მლნ აშშ დოლარი შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ზე“ და კრედიტის უზრუნველყოფის მიზნით გირავნობით და იპოთეკით დაიტვირთა შპს „რ.ა–ის“ საკუთრებაში არსებული უძრავ-მოძრავი ნივთები;

2) 2014 წლის 27 ივნისს ი-ვ–მა სესხის სახით გასცა 100 მლნ აშშ დოლარი ორ კომპანიაზე, „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ზე“; თავის მხრივ, „ლ.კ.გ–ი“ და „მ.ჰ–ი“ იყვნენ „ა.ის“ აქციონერები, ხოლო „ა.ი“ ფლობდა შპს „რ.ა–ის“ აქციათა 90%-ს;

3) „ი-ვ–მა“ „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ზე“ გაცემული სესხის უზრუნველსაყოფად დაიგირავა „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ საკუთრებაში არსებული აქციები ა.ში;

4) შპს „რ.ა–მა“ და „ა.მა“ დაარღვიეს ბანკის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებები, რის გამოც სარეალიზაციოდ მიექცა სს „რ.ა–ის“ გირავნობითა და იპოთეკით დატვირთული ნივთები;

5) 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტით (რომელიც გაფორმდა ერთი მხრივ, სს „ს.ბ–სა“ და მეორე მხრივ, შპს „რ.ა–ს“ შორის) „რ.ა–მა“ განაცხადა თანხმობა ბანკის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების უზრუნველყოფის მიზნით მისი კუთვნილი ქონების აუქციონის მეშვეობით რეალიზაციის თაობაზე. განისაზღვრა აუქციონის საწყისი ფასი, „რ.ა–ის“ ვალდებულებები, აუქციონის ჩამტარებელი ორგანიზაცია, სააუქციონო მომსახურების პირობები, მათ შორის, მომსახურებისა და ხარჯების ანაზღაურების მოცულობა;

6) სესხის ხელშეკრულების პირობები ასევე დაარღვიეს „ი-ვ–ის“ მოვალეებმა - „ლ.კ.გ–მა“ და „მ.ჰ–მა“;

7) 2016 წლის 30 აგვისტოს „ი-ვ–მა“ საკუთარი მოთხოვნები „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ მიმართ დაუთმო „ს.ჰ.ლ.ს“.

21. საკასაციო პალატის არაერთ განჩინებაში ასახული განმარტების მიხედვით, ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ თუ მოვალე არ ასრულებს, ანდა არაჯეროვნად ასრულებს ვალდებულებას, კრედიტორს აქვს იმის შესაძლებლობა, რომ სხვადასხვა ზომის გამოყენებით აიძულოს მოვალე შეასრულოს მასზე დაკისრებული ვალდებულება. ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებები შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს როგორც კანონით, ისე ხელშეკრულებით. ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებათა არსებობა დამოკიდებულია რაიმე ვალდებულების არსებობაზე, რომლის შესრულების უზრუნველსაყოფადაც ისინი არსებობენ. ვალდებულება, რომლის უზრუნველყოფაც ხდება, წარმოადგენს მთავარ (ძირითად) ვალდებულებას, ხოლო მისი შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებები დამატებით (აქცესორულ) ვალდებულებებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-559-2019, 4 დეკემბერი, 2019 წელი).

22. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნის უზრუნველყოფის გავრცელებულ საშუალებებს წარმოადგენს გირავნობა და იპოთეკა. გირავნობის დეფინიცია მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 254-ე მუხლში (მოვალის ან მესამე პირის მოძრავი ნივთი ან/და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომლის სხვა პირთათვის გადაცემა დასაშვებია, შეიძლება გამოყენებულ იქნეს როგორც ფულადი, ისე არაფულადი მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად, ისე, რომ კრედიტორი (მოგირავნე) იძენს უფლებას, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა დაგირავებული ქონების (გირავნობის საგნის) რეალიზაციით ან მხარეთა შეთანხმებით – მისი საკუთრებაში მიღებით მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში. მოგირავნეს გირავნობის საგნიდან აქვს თავისი მოთხოვნის უპირატესი დაკმაყოფილების უფლება სხვა კრედიტორებთან შედარებით), ხოლო იპოთეკისა - სსკ-ის 286-ე მუხლში (უძრავი ნივთი შეიძლება მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ისე იქნეს გამოყენებული (დატვირთული), რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება, სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით (იპოთეკა)). როგორც გირავნობის, ისე იპოთეკის შემთხვევაში, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებას წარმოადგენს განსაზღვრული ნივთი. მაგრამ, თუკი გირავნობის დროს მოთხოვნის უზრუნველყოფა ხდება მოძრავი ნივთით ან არამატერიალური ქონებრივი სიკეთით, იპოთეკის დროს მოთხოვნის უზრუნველყოფა ხდება მხოლოდ უძრავი ნივთით.

23. ორივე მათგანი, როგორც სანივთო უფლება, ადგენს სანივთო პასუხისმგებლობას, რომელიც დგება კრედიტორის მიმართ ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულებისას. ამასთან, სსკ-ის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული იპოთეკა წარმოადგენს რეგისტრირებულ სანივთო უფლებას ინდივიდუალიზებულ და კონკრეტულ უძრავ ნივთზე და იგი აფუძნებს სანივთო პასუხისმგებლობას, რომელიც დგება მესაკუთრის ბრალის მიუხედავად (შდრ. ლ. ჭანტურია, კრედიტის უზრუნველყოფის სამართალი, თბილისი, 2012, გვ.63. Lüke, Sachenrecht, 2.Aufl.,2010, §18,Rn. 674).

24. სამოქალაქო კანონმდებლობა, ასევე, განსაზღვრავს დაგირავებული და იპოთეკით დატვირთული ნივთების რეალიზაციის გზით კრედიტორის (მოგირავნის ან იპოთეკარის) საკუთრებაში გადასვლის წესსა და პირობებს (სსკ-ის 283-ე 300-306⁵-ე მუხლები).

25. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები გასაჩივრებულ განჩინებას ძირითადად სადავოდ ხდიან იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ მიიჩნია დადგენილად მოპასუხეთა მხრიდან მოსარჩელეთათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც, მათი მოსაზრებით, გამოიხატება შემდეგში: შპს „რ.ა–ის“ ქონება გასხვისდა მოპასუხეთა ერთობლივი, უკანონო და თვალთმაქცური გარიგების შედეგად და იგი მიზნად ისახავდა 2014 წლის 27 ივნისის ხელშეკრულებით „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ მიერ (რომლებიც, თავის მხრივ, წარმოადგენენ სს „ს.ბ–თან“ დაკავშირებულ პირებს) „ი-ვ–ის“ მიმართ ნაკისრი სასესხო ვალდებულებისაგან თავის არიდებას. ვინაიდან, აღნიშნული სესხის დაფარვის ერთადერთ წყაროს წარმოადგენდა „ა.ის“ აქციები (რომლებიც დაგირავებული იყო „ი-ვ–ის“ მიერ „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ მიმართ გაცემული სესხის უზრუნველსაყოფად) „ა.ი“ კი ფლობდა აქციებს სს „რ.ა–ში“, შპს „რ.ა–ის“ მთლიანი უძრავ-მოძრავი ქონების გასხვისებით საფრთხე შეექმნა „ი-ვ–ის“ მიერ გაცემული კრედიტის დაბრუნებას. კასატორების მოსაზრებით, აღნიშნული უკანონო სქემის ნაწილია სს „ს.ბ–სა“ და „რ.ა–ს“ შორის უკანონოდ გაფორმებული 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტი და მის საფუძველზე 2016 წლის 23 აგვისტოს კანონის მოთხოვნათა დარღვევით ჩატარებული აუქციონი. კასატორები სადავოდ ხდიან შედარების აქტის ხელმომწერ პირთა უფლებამოსილებასაც, ჩატარებული აუქციონის წესსა და პირობებს, ასევე ასაჩივრებენ საქალაქო სასამართლოს იმ საოქმო განჩინებებს, რომლებითაც მოსარჩელეებს საქმის განხილვის სხვადასხვა სტადიაზე უარი ეთქვათ წარდგენილი შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე.

26. თავდაპირველად, საკასაციო პალატა შეეხება კასატორთა პრეტენზიას, რომლის მიხედვითაც, „ი-ვ–მა“ მოპასუხეთა თვალთმაქცური და ფარული გარიგებების შედეგად დაკარგა გაცემული სესხის დაბრუნების შესაძლებლობა.

27. მითითებული პრეტენზიის შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს სს „ს.ბ–სა“ და შპს „რ.ა–ს“ შორის არსებული ხელშეკრულების გაფორმების თარიღს. კერძოდ, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ერთი მხრივ, სს „ს.ბ–სა“ და მეორე მხრივ, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა 2011 წლის 20 სექტემბერს (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 211-220). აღნიშნული ხელშეკრულების ფარგლებში, გირავნობითა და იპოთეკით დაიტვირთა სს „რ.ა–ის“ ქონება (თავის მხრივ, „რ.ა–ის“ აქციათა უმრავლესობას ფლობდა „ა.ი“) და სწორედ ამავე ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო მიექცა იგი სარეალიზაციოდ. რაც შეეხება სესხის ხელშეკრულებას, რომლის დარღვევის გამოც მოსარჩელეები („ი-ვ–ი“ და „ს.ჰ.ლ.ი“) მათი მოვალეების მხრიდან ვალდებულების შესრულებისაგან თავის არიდების საფუძვლით ქონების უკანონოდ გასხვისებას ედავებიან მოპასუხეებს, იგი დადებულია 2014 წლის 27 ივნისს, ანუ ზემოთ მითითებული საკრედიტო ხელშეკრულების (2011 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულება) გაფორმების შემდგომ (იხ. ტ. 1. ს.ფ 231-238). შესაბამისად, გამსესხებელს (მოცემულ შემთხვევაში, „ახალ გამსესხებელს“, „ი-ვ–ს“) სრული შესაძლებლობა ჰქონდა სესხის გაცემისას შეემოწმებინა მოვალეთა საკუთრებაში არსებული ქონების სამართლებრივი მდგომარეობა - იყო თუ არა აღნიშნული ქონება უფლებრივად დატვირთული სხვა სანივთოსამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში და ხელშეკრულების სავარაუდო დარღვევისას უზრუნველყოფდა თუ არა იგი კრედიტორის მიმართ შესასრულებელ ვალდებულებას; გამსესხებლისგან სესხის თანხის იძულებით ამოღების შემთხვევაში, იყო თუ არა ხელშეკრულებით განსაზღვრული უზრუნველყოფის საგანი საკმარისი ვალის დასაფარად, ან/და იძლეოდა თუ არა დაგირავებული და იპოთეკით დატვირთული აქტივების საბაზრო ღირებულება იმის შესაძლებლობას, რომ ჯერ სს „ს.ბ–ის“ მიმართ არსებული ვალი დაფარულიყო და შემდეგ დარჩენილი ქონებით „ა.ის“ აქციონერებს უზრუნველეყოთ „ი-ვ–ის“ მიმართ არსებული სასესხო ვალდებულება (სადავო არ არის ის გარემოება, რომ „ი-ვ–მა“ „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ზე“ გაცემული სესხის უზრუნველსაყოფად დაიგირავა „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ საკუთრებაში არსებული აქციები „ა.ში“, რომელიც ასევე დაგირავებული იყო სს „ს.ბ–ის“ მიერ გაცემული სესხის უზრუნველსაყოფად).

28. ამგვარად, რისკი იმისა, რომ 2014 წლის 27 ივნისის სასესხო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულების გამო ვადამოსული დავალიანების გადახდისას უზრუნველყოფის საგანი არ იქნებოდა საკმარისი ან საერთოდაც, აღარ იარსებებდა, ხელშეკრულების დადებიანავე არსებობდა და იგი უნდა გაეთვალისწინებინა „ახალ“ კრედიტორს (მოცემულ შემთხვევაში, „ი-ვ–ს“).

29. უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საქმის მასალებით დადგენილ იმ გარემოებას, რომლის შესაბამისად ირკვევა, რომ 2016 წლის 30 აგვისტოს, ანუ მას შემდეგ, რაც სს „ს.ბ–ის“ მიმართ არსებული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო შპს „რ.ა–ის“ ქონების რეალიზაციის მიზნით დაინიშნა იძულებითი აუქციონი, „ი-ვ–მა“ საკუთარი მოთხოვნები „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ მიმართ დაუთმო „ს.ჰ.ლ.ს“, რომელსაც, ამავე ხელშეკრულების ფარგლებში, ჰქონდა ვალდებულება შეემოწმებინა რა სახის უფლებები და მოვალეობები გადავიდა მის, როგორც „ახალი გამსესხებლის“ ხელში. მაგალითად, შეემოწმებინა ინფორმაცია უფლებამოსილების დათმობის შესახებ ხელშეკრულების დადებისას მოვალეთა მხრიდან ვადამოსული ვალდებულებების თაობაზე; იყო თუ არა საკმარისი სესხის უზრუნველსაყოფად დაგირავებული, „ლ.კ.გ–სა“ და „მ.ჰ–ის“ საკუთრებაში არსებული „ა.ის“ აქციების რაოდენობა და მათი საბაზრო ღირებულება მოვალეთა მხრიდან ბანკის მიმართ ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად; ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა „ახალ გამსესხებელს“ მითითებული აქციების გარდა მოვალეთა სხვა ქონებიდანაც დაეკმაყოფილებინა საკუთარი მოთხოვნები და ა.შ.. საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ უფლებამოსილების დათმობის შესახებ ხელშეკრულების დადებამდე დაახლოებით ერთი თვით ადრე, 2016 წლის 25 ივლისს შპს „რ.ა–ის“ ქონებაზე დადებულ ყველა გირავნობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში (რომლითაც უზრუნველყოფილი იყო „ა.ისა“ და შპს „რ.ა–ის“ ვალდებულებები სს „ს.ბ–ის“ მიმართ) განხორციელდა ცვლილება და Eდა სს „ს.ბ–ი“ გახდნენ თანაბარი (პირველი) რიგის უზრუნველყოფილი კრედიტორები (მოგირავნეები) შპს „რ.ა–ის“ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე, სხვა არსებულ და სამომავლო მოძრავ ქონებასა და არსებულ და სამომავლო არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ იპოთეკით დატვირთული ნივთების აუქციონის გზით გასხვისების წესზე (იხ. ტ. 3. ს.ფ 53-79; ტ. 6. ს.ფ 73-79). ამდენად, მხოლოდ მითითებული ინფორმაციის მოძიების შემდეგაც კი, „ახალი გამსესხებელი“, როგორც მინიმუმ, შეიტყობდა იმ სამომავლო რისკების შესახებ, რაც მოსალოდნელი იყო მოვალეების მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისას. ხოლო, იმ პირობებში, როდესაც არც სესხის ხელშეკრულების და არც უფლებამოსილების დათმობის შესახებ ხელშეკრულების დადებისას თავად „ახალ გამსესხებლებს“ არაფერი მოუმოქმედებიათ საკუთარი უფლებების სამომავლოდ დასაცავად, მათი მხრიდან მხოლოდ მითითება მოვალეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულებებისაგან თავის არიდების მიზნით მოპასუხეთა შორის არსებულ თვალთმაქცურ გარიგებებზე, არ არის საკმარისი დასკვნივის, რომ გარიგებები ნამდვილი არ იყო.

30. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს თვალთმაქცურობის საფუძვლით გარიგების ბათილობასთან დაკავშირებით დადგენილ, დამკვიდრებულ სასამართლო პრაქტიკაზეც: „თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ“ (იხ. სუსგ-ებები: №ას-487-461-2015, 17.06.2015წ, №ას-474-455-2016, 7.07.2016, №ას-871-821-2015, 2.02.2016, №ას-60-58-2016, 12.07.2016).

31. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განსაზღვრულ მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, რომლის შესაბამისად, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამასთან, სასამართლოს, როგორც ნეიტრალური არბიტრის როლი მტკიცების პროცესში შემოიფარგლება მტკიცების საგნის სწორად განსაზღვრით, მხარეთა შეჯიბრებითობის ხელმძღვანელობით, წარმოდგენილი მტკიცებულებების დასაშვებობა-განკუთვნადობის შემოწმებითა და შეკრებილ მტკიცებულებათა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით შესწავლა-ანალიზით, სწორედ მათ საფუძველზე ყალიბდება მოსამართლის შინაგანი რწმენა და იგი საფუძვლად დაედება მიღებულ გადაწყვეტილებას (სუსგ №ას-839-805-2016, 2017 წლის 6 მარტი).

32. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა საქმის მასალების ყოველმხრივ და ობიექტურად შესწავლის შედეგად მართებულად დაასკვნეს, რომ არ დგინდებოდა მოპასუხეთა შორის იმგვარი ურთიერთობის არსებობა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 56.2 მუხლის გამოყენებისა და ამ ნორმაზე დაყრდნობით მათ შორის არსებულ ფარულ (თვალთმაქცურ) კავშირზე მიუთითებდა. კასატორები სათანადო და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ ასაბუთებენ, თუ რატომ მიიჩნევა შპს „რ.ა–ის“ ქონების აუქციონზე შემძენი პირი, „ე უ ი–ი“ სს „ს.ბ–თან“ და „ბ.ჯ–თან“ დაკავშირებულ პირად, რატომ მიიჩნევა მიკერძოებულად აუქციონის ჩამტარებელი ორგანიზაცია, შპს „თ.ს.ს–ი“ და ა.შ.. კასატორთა მითითება, რომ „ე უ ი–სი“ დაარსდა აუქციონის ჩატარებამდე რამდენიმე კვირით ადრე და მას აუქციონზე გატანილი ქონების შესაძენი თანხა გადასცა სს „ს.ბ–ის“ უმსხვილესმა აქციონერმა „ბ-ჯ–მა“ (თანაც იმ პირობებში, როდესაც „ე უ ი–ის“ დამფუძნებელს, ე.უ–ს იმ საქმიანობის წარმოების არანაირი ცოდნა და გამოცდილება არ ჰქონდა, რომლის შესაძენადაც იქნა გაცემული სესხი), ვერ მიიჩნევა იმგვარ დასაბუთებულ საკასაციო შედავებად, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი გარემოების, მოპასუხეთა შორის წინასწარ შეთანხმებული უკანონო სქემის არარსებობის ფაქტს გააქარწყლებდა.

33. რაც შეეხება თავად 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტისა და მის საფუძველზე ჩატარებული აუქციონის შედეგების ნამდვილობის საკითხს, საკასაციო სასამართლო ვერც ამ ნაწილში გაიზიარებს კასატორების პრეტენზიას და, პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს შედარების აქტის გაფორმებამდე მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობების შინაარსს. კერძოდ, როგორც უკვე აღინიშნა, 2016 წლის 25 ივლისს მხარეთა შორის გაფორმდა ხელშეკრულებები მანამდე არსებულ იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებებში ცვლილებების განხორციელების შესახებ და შპს „რ.ა–ის“ ქონებაზე დადებულ ყველა გირავნობის და იპოთეკის ხელშეკრულებას (რომლითაც უზრუნველყოფილი იყო „ა.ისა“ და შპს „რ.ა–ის“ ვალდებულებები სს „ს.ბ–ის“ მიმართ) ჩაენაცვლა ერთი ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, EBRD და სს „ს.ბ–ი“ გახდნენ თანაბარი (პირველი) რიგის უზრუნველყოფილი კრედიტორები (მოგირავნეები) შპს „რ.ა–ის“ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე, სხვა არსებულ და სამომავლო მოძრავ ქონებასა და არსებულ და სამომავლო არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ იპოთეკით დატვირთული ნივთების აუქციონის გზით გასხვისების (რეალიზაციის) წესზე, ქონების რეალიზაციისას იპოთეკარისა და მესაკუთრის უფლებებზე (იხ. ტ. 3. ს.ფ 53-79; ტ. 6. ს.ფ 73-79). სწორედ მხარეთა შორის გაფორმებული ზემოაღნიშნული შეთანხმების შემდეგ დაახლოებით ერთ თვეში გაფორმდა სადავო შედარების აქტი, რომლითაც, ერთი მხრივ, სს „ს.ბ–ი“ და, მეორე მხრივ, შპს „რ.ა–ი“ შეთანხმდენენ სს „ს.ბ–ის“ წინაშე შპს „რ.ა–ისა“ და „ა.ის“ მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი უძრავ-მოძრავი ქონების აუქციონის მეშვეობით რეალიზაციის თაობაზე. ამავე შედარების აქტით განისაზღვრა აქტის შედგენის დროისათვის საკრედიტო ხელშეკრულების დარღვევიდან გამომდინარე ბანკის მიმართ შპს „რ.ა–ისა“ და „ა.ის“ ვადაგადაცილებული დავალიანების ოდენობა, მიეთითა იპოთეკისა და გირავნობის იმ ხელშეკრულებებზე, რომლითაც იყო უზრუნველყოფილი სესხის ხელშეკრულება, დადგინდა აუქციონის ჩატარების წესი და პირობები (აუქციონზე გასატან ქონებათა ნუსხა, აუქციონის საწყისი ფასი, აუქციონის ჩამტარებელი ორგანიზაცია და სააუქციონო მომსახურების პირობები, მათ შორის, მომსახურებისა და ხარჯების ანაზღაურების მოცულობა) (იხ. ტ. 6. ს.ფ 128-131).

34. ამრიგად, მითითებული დოკუმენტების შინაარსის ურთიერთშეჯერების შედეგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ სადავო შედარების აქტი არ არის მიმართული მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის ცვლილებისაკენ. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კრედიტორსა და მოვალეებს შორის არსებული ურთიერთობის წესში ცვლილებები და დამატებები სწორედ აღნიშნული შედარების აქტის გაფორმებამდე, 2016 წლის 25 ივლისს განხორციელდა და ერთგვარად ახლებურად ჩამოყალიბდა ის სახელშეკრულებო პირობები და დათქმები, რასაც საკრედიტო ურთიერთობის ფარგლებში დადებული იპოთეკისა და გირავნობის ხელშეკრულებები ითვალისწინებდა. 2016 წლის 18 აგვისტოს შედარების აქტით კი, მხოლოდ დადასტურდა ისინი - აღიარებულ იქნა სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და „ა.ს“ შორის გაფორმებული გენერალური საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულებები, დაზუსტდა მათი ოდენობა და გაცხადდა თანხმობა ამ ვალდებულების ფარგლებში შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი ქონების აუქციონის გზით რეალიზაციაზე. აღნიშნული კი, საფუძველს აცლის კასატორთა პრეტენზიას მითითებული შედარების აქტის ახალ გარიგებად მიჩნევის შესახებ.

35. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის ავტორთა პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ იპოთეკის ხელშეკრულებაში 2016 წლის 25 ივლისს განხორციელებული ცვლილებების მიხედვით, ბანკს უარი ჰქონდა გაცხადებული სესხის ხელშეკრულების დარღვევიდან წარმოშობილი მოთხოვნის უფლების იძულებით აღსრულებაზე კომპანიის (შპს „რ.ა–ის“) ქონების მიმართ, რაც ჩატარებული აუქციონის ბათილობისა და გასხვისებული ქონების უკან დაბრუნების კიდევ ერთ საფუძველს ქმნიდა. აღნიშნული პრეტენზიის საპირისპიროდ, სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს მითითებული ცვლილებების მე-5 მუხლის 5.01 ნაწილზე, რომლითაც განსაზღვრულია შემდეგი: „იპოთეკარებს უფლება აქვთ განახორციელონ იპოთეკის აღსრულება და ნებისმიერი სააღსრულებო ქმედება იპოთეკის საგნებთან დაკავშირებით ნებისმიერ დროს დარღვევის შემთხვევის დადგომის შემდეგ და მანამ, სანამ ამგვარი დარღვევის შემთხვევა გრძელდება“; ამავე მუხლის 5.02 ნაწილში კი აღნიშნულია, რომ

„(ა) მას შემდეგ, რაც 5.01 ნაწილის შესაბამისად, იპოთეკა დაექვემდებარება აღსრულებას, იპოთეკარებს უფლება აქვთ: 1) პირდაპირ გაყიდონ, დათმონ, განახორციელონ გადაცემა, გაასხვისონ ან სხვაგვარად განკარგონ მთელი საგნები ან მათი ნებსიმიერი ნაწილი ერთ ან რამდენიმე ნაწილად იმ პირობებით, რასაც იპოთეკარები თავიანთი ერთპიროვნული შეხედულებისამებრ ჩათვლიან კომერციული თვალსაზრისით მიზანშეწონილად; ან/და 2) დაიკმაყოფილონ თავიანთი მოთხოვნები მთელი იპოთეკის საგნების ან მათი ნებისმიერი ნაწილის თავად იპოთეკარებისათვის საკუთრებაში გადაცემით ან განახორციელონ იპოთეკის საგნებზე იპოთეკარების საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;

(ბ) ზემოაღნიშნულის შეზღუდვის გარეშე, იპოთეკარებს უფლება აქვთ განახორციელონ იპოთეკის საგნების იძულებითი რეალიზაცია, იპოთეკის საგნების გაყიდვა კერძო ან საჯარო აუქციონზე ან წინამდებარე ხელშეკრულებით იპოთეკარებისათვის მინიჭებული უფლებების აღსრულება ნოტარიუსის მიერ გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ან განახორციელონ ნებისმიერი უფლება და მიმართონ ნებისმიერ სხვა სამართლებრივ საშუალებას, რაც იპოთეკარებს მინიჭებული აქვთ საქართველოს კანონმდებლობით მათი მოთხოვნების სრულად დაკმაყოფილების მიზნით“ (იხ. ტ. 3. ს.ფ 70-71). ამრიგად, ვინაიდან ხელშეკრულების მითითებული ჩანაწერი ნათლად განსაზღვრავს იპოთეკარების უფლებებს დარღვევის შემთხვევის დადგომისას თავიანთი შეხედულებისამებრ დაიკმაყოფილონ მოთხოვნები იპოთეკის საგნებით, უსაფუძვლოა კასატორთა ზემოთ მითითებული პრეტენზია ქონების აუქციონის გზით გასხვისების თაობაზე ბანკის მხრიდან გაცხადებული უარის შესახებ.

36. რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის ავტორთა მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შედარების აქტი ხელმოწერილია არაუფლებამოსილ პირთა მიერ, საკასაციო სასამართლო ვერც აღნიშნულს გაიზიარებს, მითითებულ საკითხზე ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას და მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სადავო აქტით მხარეთა შორის არ განსაზღვრულა რაიმე ახალი ვალდებულება, არამედ მოხდა მხოლოდ არსებული ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურება (აღიარებულ იქნა სს „ს.ბ–ს“, შპს „რ.ა–სა“ და აგოქიმს შორის გაფორმებული გენერალური საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულებები, მისი ოდენობა და გაცხადდა თანხმობა ამ ვალდებულების ფარგლებში შპს „რ.ა–ის“ კუთვნილი ქონების აუქციონის გზით რეალიზაციაზე), მასზე არ უნდა გავრცელდეს არც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული მოთხოვნა კომპანიის დირექტორის მიერ დოკუმენტის ხელმოწერისას პარტნიორთა კრების სავალდებულო თანხმობის შესახებ და არც კომპანიის „გ“ კლასის დირექტორთან ერთად „ა“ და „ბ“ კლასის დირექტორების ერთობლივი ხელმოწერის აუცილებლობის თაობაზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მითითებული საკითხი მართებულად შეაფასა სააპელაციო პალატამ, ხოლო, კასატორებს არ წარმოუდგენიათ იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია, რაც ზემოაღნიშნული დასკვნის გაქარწყლების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

37. უსაფუძვლოა ასევე მათი მოსაზრება აუქციონზე გამოსაცხადებელ პირთა სათანადო წესით მოუწვევლობის შესახებ. კასატორები სარწმუნოდ ვერ ადასტურებენ, აუქციონში მონაწილე პირის, E-ს აუქციონამდე რამდენიმე დღით ადრე ინფორმირება, რატომ მიიჩნევა ინფორმირების სათანადო წესის დარღვევად, ან/და რატომ არ მიიჩნევა აუქციონის შესახებ ინფორმაციის „ა.ის“ „გ“ კლასის დირექტორივის მიწოდება „ა.ის“ სათანადო წესით ინფორმირებად. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საკითხზე მსჯელობისას მართებულად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის ის ნორმები, რომლებიც ქონების იძულებითი წესით რეალიზაციისას წარმოშობილ სამართლებრივ და პროცედურულ ურთიერთობებს არეგულირებს (სსკ 302-306⁴-ე მუხლები).

38. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორთა პრეტენზიას, რომლის მიხედვითაც, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია აუქციონის შედეგად გასხვისებული უძრავ-მოძრავი ქონების შპს „რ.ა–ივის“ დაბრუნების შესახებ მოსარჩელის მიკუთვნებითი მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე, აღნიშნული გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს ქმნიდა.

39. კასატორის მითითებულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაშია ასახული, გარიგების ბათილობა არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ მოთხოვნას და ის მიკუთვნებითი მოთხოვნის ფაქტობრივი წინაპირობაა (შდრ. სუსგ საქმე №ას-497-2019, 05.07.2019წ; საქმე №ას-708-662-2017, 11.01.2018წ.). ამასთან, მოსარჩელის ძირითადი მოთხოვნის მართებულობა გავლენას ახდენს დამატებითი მოთხოვნების მართებულობაზე (სუსგ საქმე №ას-209-196-2015, 30 ივლისი, 2015 წელი). გამომდინარე აქედან, ვინაიდან მოცემულ დავაში უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული და არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის ძირითადი მოთხოვნა სადავო შედარების აქტისა და ქონების რეალიზაციის მიზნით ჩატარებული აუქციონის შედეგების ბათილად ცნობის შესახებ, აღნიშნული, თავიავად, უსაფუძვლოს ხდის მოსარჩელის დამატებით პრეტენზიას მიკუთვნებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ.

40. რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის ავტორთა პრეტენზიას გასაჩივრებული განჩინების როგორც უზენაესი სასამართლოს, ასევე ევროპული სასამართლოს დადგენილ სასამართლო პრაქტიკასთან შეუსაბამობის შესახებ, საკასაციო პალატა ვერც აღნიშნულს გაიზიარებს და მიუთითებს შემდეგს: მართალია, კასატორები საჩივარში ჩამოთვლიან უზენაესი სასამართლოსა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს არაერთ განჩინებას, რომლებსაც, მათი მოსაზრებით, ეწინააღმდეგება სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება, თუმცა, ვერ მიუთითებენ, რატომ არის აღნიშნული განჩინებები რელევანტური წინამდებარე საქმის მიმართ - არის თუ არა მითითებული საქმეები მოცემული საქმის იდენტური და განჩინების კონკრეტულად რა ნაწილია პრაქტიკასთან შეუსაბამო. კასატორთა მხოლოდ მითითება, რომ, მაგალითად, სადავო შედარების აქტის ბათილობის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებებს საქმეზე #ას-76-72-2013, #ას-252-240-2016 ან/და გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება, მაგალითად, ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებას საქმეზე Ruis Torija v.Spain, no.18390/91, იმდენად ზოგადი ხასიათისაა, რომ ვერ მიიჩნევა იმგვარ დასაბუთებულ საკასაციო შედავებად, რაც მისი გაზიარებისა და საქმის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

41. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაზიარებს კასატორთა პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ არსებობს საქმის განხილვის სხვადასხვა ეტაპზე მოსარჩელეთა მიმართ საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული საოქმო განჩინებების (დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებაზე უარის თქმის შესახებ 2017 წლის 18 ოქტომბრის, მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ 2018 წლის 12 თებერვლის, სს „ს.ბ–იდან“, სს „ბ.ჯ–იდან“ და საქართველოს ეროვნული ბანკიდან მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ 2018 წლის 12 თებერვლის, საექსპერტო დასკვნის საქმეზე დართვაზე, ახალი გარემოებების მითითებასა და ვებ-გვერდებიდან ამონარიდების საქმეზე დართვაზე, ასევე სისხლის სამართლის საქმის მასალების გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ 2018 წლის 1 ივნისის საოქმო განჩინებების) გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი. კასატორები საკასაციო საჩივარში მიუთითებენ საოქმო განჩინებების გაუქმების იმავე ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებზე, რომლებზეც სააპელაციო საჩივარში აპელირებდნენ, რის თაობაზეც სააპელაციო პალატამ დასაბუთებულად და დეტალურად იმსჯელა თავის განჩინებაში და საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს მას (ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება იხ. წინამდებარე განჩინების 5.12.1-5.12.6 პუნქტებში). კასატორებს კი არ წარმოუდგენიათ მითითებული დასკვნების გამაქარწყლებელი იმგვარი დასაბუთებული შედავება, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დამდგარი შედეგის გაუქმებისა და საქმის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

42. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

43. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

44. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს.

45. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. „ი.ვ.ი.ბ..ე–ს“ (E – W.U.b.S.A) (B1...), „ა. ე–სა“ ( A. S.A)(B1....) და „ს.ჰ.ლ.ის“ (S.H.L.)(HE.....) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. „ი.ვ.ი.ბ..ე–ს“ (E – W.U.b.S.A), „ა. ე–სა“ ( A. S.A) და „ს.ჰ.ლ.ს“ (S.H.L.) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, შპს „ბ.ჯ.ა. ე. ს.ჯ–ას“ (20...) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8 000 ლარის (საგადახდო დავალება N625, გადახდის თარიღი 2020 წლის 17 ნოემბერი), 70% – 5 600 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. მიქაუტაძე

მოსამართლეები: მ. ერემაძე

ვ. კაკაბაძე