საქმე №ას-1504-2020 22 აპრილი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენით

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი – სს „კ.ბ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ.ხ–ვა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ზ.ხ–ვამ (შემდეგში: მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სს „კ.ბ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე ან მოპასუხე ბანკი ან აპელანტი ან კასატორი) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: 1.1. ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხე ბანკის HR და ორგანიზაციული განვითარების დეპარტამენტის უფროსის 2019 წლის 01 ოქტომბრის N66921 ბრძანება მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ. 1.2. მოსარჩელე აღდგენილი იქნეს პირვ–დელ - ბანკის ს–ის სერვისცენტრის სესხის ოფიცრის) ან ტოლფას თანამდებობაზე. 1.3. დაეკისროს მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2019 წლის 01 ოქტომბრიდან(სამუშაოდან გათავისუფლებიდან) სამუშაოზე აღდგენამდე ყოველ თვეზე 1000 ლარის ოდენობით.

2. სარჩელის საფუძვლად მითითებულია, რომ 2019 წლის 13 მაისს მხარეთა შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით, რის საფუძველზეც, მოსარჩელემ დაიწყო მუშაობა ბანკის ვ–ის სერვისცენტრში სესხის ოფიცრის თანამდებობაზე, 2019 წლის 14 აგვისტოს, მას შემდეგ რაც გავიდა 2019 წლის 13 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული გამოსაცდელი ვადა, მხარეთა შორის, მოპასუხის ინიციატივით გაფორმდა შეთანხმება ,,გამოსაცდელი პერიოდის შრომითი ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ'', რომლის მიხედვითაც გამოსაცდელი ვადა გაგრძელდა კიდევ 3 თვით. მოცემული შეთანხმების გაფორმებისას დამსაქმებლის მხრიდან მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენება მოხდა სრულიად უკანონოდ და დაუსაბუთებლად. 2019 წლის 01 ოქტომბერს კი მოსარჩელეს მისთვის სრულიად მოულოდნელად ეცნობა, რომ გათავისუფლებული იყო დაკავებული პოზიციიდან, რაც მოხდა დაუსაბუთებლად.

3. მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მოსარჩელესთან „გამოსაცდელი პერიოდის შრომითი ხელშეკრულება“ დაიდო 3 თვის ვადით, რის საფუძველზეც, ის დასაქმდა ბანკის ვ–ის სერვისცენტრში. მოსარჩლე ცხოვრობდა ს–აში, რის შესახებაც ცნობილი იყო ბანკისთვის. შესაბამისად, ს–ის სერვისცენტრში სესხის ოფიცრის პოზიციის გამოთავისუფლებისთანავე, მოსარჩელეს პრიორიტეტულად (ვინაიდან ეს თავად მისი სურვილიც იყო), შესთავაზეს ს–ის სერვისცენტრში გადასვლა. ვ–ის სერვისცენტრში დასაქმების პერიოდის განმავლობაში ვერ მოხერხდა მოსარჩელის საქმიანობის სრულყოფილად შეფასება, რამდენადაც სამთვიანი გამოსაცდელი პერიოდი არ აღმოჩნდა საკმარისი ბანკისთვის, მოეხდინა მოსარჩელის საქმიანობის შესაბამისობის შეფასება. ამასთან, მოსარჩელე გადავიდა სხვა სერვისცენტრში და ბანკმა მიზანშეწონილად მიიჩნია მისთვის გამოსაცდელი პერიოდის გაგრძელება. დამსაქმებელს, გამოსაცდელი ვადის პერიოდში შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისას, არ გააჩნია დასაქმებულის წინასწარი შეტყობინების ვალდებულება, ანდა სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების დასაბუთება, თუმცა, მოსარჩელეს ზეპირსიტყვიერად განემარტა გამოსაცდელი ვადის პერიოდში შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზი. აღნიშნული გამოიხატებოდა სამსახურისადმი მის გულგრილ დამოკიდებულებაში - სამსახურში დაგვიანებაში, გაუფრთხილებლად სამსახურის გაცდენაში; ასევე, სამუშაო გეგმის შეუსრულებლობაში.

4. ს–ის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ბანკის HR და ორგანიზაციული განვითარების დეპარტამენტის უფროსის 2019 წლის 01 ოქტომბრის N66921 ბრძანება მოსარჩელის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ. მოსარჩელე აღდგენილი იქნა ბანკის ს–ის სერვისცენტრის სესხის ოფიცრის თანამდებობაზე. ბანკს მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდური დროის ხელფასის ანაზღაურების სახით დაეკისრა 2019 წლის 01 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 1000 ლარის გადახდა.

5. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოპასუხის მიერ, რომელმაც მოითხოვა სარჩელის უარყოფა.

6. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8. 2019 წლის 13 მაისს მხართა შორის გაფორმდა გამოსაცდელი პერიოდის შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ, 3 თვის საგამოცდო ვადით, დაიწყო მუშაობა ბანკის ვ–ის სერვისცენტრში, სესხის ოფიცრის თანამდებობაზე. ხელშეკრულების დასრულების თარიღად მითითებულია 2019 წლის 13 აგვისტო. ხელშეკრულებით დადგენილი ვადის დასრულებამდე, 2019 წლის ივლისის თვეში, ზ.ხ–ვა გადაიყვნეს ს–ის სერვისცენტრში ULO-ს პოზიციაზე, სადაც ხელფასის სახით იღებდა 1000 ლარს.

9. 2019 წლის 30 ივლისს, ანუ ხელშეკრულების დასრულებამდე, HR ადმინისტრაციის ოფიცერმა ს.ჯ–ძემ ს–ის სერვისცენტრის მმართველს ა.გ–ას შემდეგი შინაარსის წერილით მიმართა: „ზ.ხ–ვას უმთავრდება გამოსაცდელი ვადა. გთხოვთ, მოიწეროთ 3 თვის განმავლობაში 2-ჯერ შეასრულა თუ არა გეგმა, შესრულებულია აქვს თუ არა არასასესხო პროდუქტების გეგმა, აკონტროლებს თუ არა PD-ს, აქვს თუ არა დადებითი რეკომენდაცია მომსახურების სტანდარტის რგოლისგან. გთხოვთ, მოიწეროთ რეკომენდაცია მისი უვადო ხელშეკრულებაზე გადასვლასთან დაკავშირებით“. ამ წერილის საპასუხოდ 2019 წლის 6 აგვისტოს, ანუ ხელშეკრულების ვადის დასრულებამდე 1 კვირით ადრე ა.გ–ამ HR ადმინისტრაციის ოფიცერს საპასუხოდ მიმართა შემდეგი შინაარსის წერილით - „ჩემი მხრიდან რეკომენდაციას ვუწევ ზ.ხ–ვას 3 თვით პრობაციის გაგრძელებას, დავაკვირდებით და ამ პერიოდის განმავლობაში შედეგებზე დაყრდნობით მივიღებთ გადაწყვეტილებას რეგულარულზე გადაყვანაზე“.

10. ხელშემკვრელ მხარეებს შორის 2019 წლის 14 აგვისტოს გაფორმდა წერილობითი შეთანხმება გამოსაცდელი პერიოდის შრომით ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ, რომლის თანახმად მოსარჩელე დაინიშნა ბანკის ს–ის სერვისცენტრში სესხის ოფიცრის თანამდებობაზე და ხელშეკრულების დასრულების თარიღად მიეთითა 2019 წლის 13 ნოემბერი. ხელშეკრულებას ხელს აწერს ბანკის სახელით უფლებამოსილი პირი - ა.ხ–ა. მოსარჩელის ხელმოწერა შესრულებულია ხელშეკრულების ტექსტის შემდეგი შინაარსის აბზაცის ბოლოს - „ჩემი ხელმოწერით ვადასტურებ სურვილს დავდო წინამდებარე შრომითი ხელშეკრულება და ვეთანხმები მის პირობებს“.

11. სესხის მენეჯერმა გ.კ–მა, 2019 წლის 1 ოქტომბერს, ზემდგომს გაუგზავნა შემდეგი შინაარსის წერილი: „გამოსაცდელი ვადის პერიოდში მოსარჩელე გამოირჩევა სამსახურისადმი გულგრილი დამოკიდებულებით, სიტყვიერად მიიღო შენიშვნა არაერთხელ სამსახურში დაგვიანებაზე, შაბათ დღეს ჩასმული იყო გასაუბრების მორიგედ და გაუფრთხილებლად არ გამოცხადდა სამსახურში, ასევე, სექტემბრის თვეში ვერ შეასრულა გაცემის გეგმა, ჰქონდა 7,88 ინდექსი, ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ ვუწევთ რეკომენდაციას მოსარჩელეს გაუგრძელდეს გამოსაცდელი ვადა“. იმავე დღეს, ანუ ახალი ხელშეკრულების დასრულებამდე თვენახევრით ადრე, ბანკის“ HR და ორგანიზაციული განვითარების დეპარტამენტის უფროსის 2019 წლის 01 ოქტომბრის N66921 ბრძანებით ზ.ხ–ვა თანამდებობიდან გათავისუფლდა საქართველოს შრომის კოდექსის მე-9 მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე, 01.10. 2019 წლიდან.

12. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა მოპასუხე მხარის მიერ ზეპირსიტყვიერად მითითებული გარემოება მოსარჩელის მხრიდან სამსახურისადმი გულგრილი დამოკიდებულების შესახებ.

13. მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელი დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის მოშლის ობიექტურ და მართლზომიერ წინაპირობად მიუთითებდა მასზე, რომ მხარეთა შორის არსებობდა გამოსაცდელი ვადით შრომითი ურთიერთობა. შესაბამისად, ის უფლებამოსილი იყო გამოსაცდელ ვადაში, ნებისმიერ დროს გაეთავისუფლებინა დასაქმებული პირი გათავისუფლების საფუძვლების მითითების გარეშე. დამსაქმებელი ასევე მიუთითებდა გამოსაცდელ ვადაში დასაქმებული პირის არადამაკმაყოფილებელ შედეგებზე.

14. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა დამსაქმებლის (აპელანტის) პოზიცია გამოსაცდელ ვადაში შრომითი ურთიერთობის მოშლის მართლზომიერებასთან მიმართებით და მიუთითა, რომ გამოსაცდელ ვადასთან მიმართებით, ნორმატიული მოწესრიგება დადგენილია საქართველოს ორგანული კანონით - შრომის კოდექსით. სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით შრომის კოდექსის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, შესასრულებელ სამუშაოსთან პირის შესაბამისობის დადგენის მიზნით, მხარეთა შეთანხმებით, დასაქმებულთან შესაძლებელი იყო მხოლოდ ერთხელ დადებულიყო შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით, არაუმეტეს 6 თვისა. შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით იდებოდა მხოლოდ წერილობითი ფორმით. ამავე მუხლის მე-3 დ მე-4 პუნქტები კი დადგენილი იყო, რომ დამსაქმებელს უფლება აქვს, გამოსაცდელი ვადის განმავლობაში ნებისმიერ დროს დადოს დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება ან შეწყვიტოს მასთან გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულება. გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაზე არ ვრცელდება ამ კანონის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნები, თუ გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში დასაქმებულის შრომა ანაზღაურდება ნამუშევარი დროის შესაბამისად. გამოსაცდელ ვადასთან დაკავშირებულ საკითხებს ანალოგიურად აწესრიგებს შრომის კოდექსის ამჟამად მოქმედი რედაქციის (საქართველოს 2020 წლის 29 სექტემბრის ორგანული კანონი №7177 – ვებგვერდი, 05.10.2020წ.) მე-17 მუხლი.

15. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ დავის არსიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია იმ მიზნის დადგენა, რა მიზანსაც საქართველოს შრომის კოდექსით მოწესრიგებად ურთიერთობებში ამ ინსტიტუტის - გამოსაცდელი ვადის, გამოყენება წარმოადგენს. უდავოა, რომ გამოსაცდელი ვადის დაწესების მიზანი შესასრულებელ სამუშაოსთან დასაქმებულის შესაბამისობის დადგენაა. გამოსაცდელი ვადა, ეს არის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც დასაქმებულმა უნდა შეაფასოს მომავალი მუშაკის უნარები, კომპეტენცია, სამუშაოსადმი შესაბამისობა. ამავე დროს, ამ ვადაში კანდიდატმა უნდა გამოავლინოს კვალიფიკაცია, პროფესიული ქცევა, სამუშაო ადგილისათვის ადეკვატური ყოფაქცევა, პროფესიული მორალი, რათა მოიპოვოს დასაქმებულის, ანუ შრომითი ხელშეკრულების მონაწილე მხარის სტატუსი. შესასრულებელ სამუშაოსთან დასაქმებულის შესაბამისობის დასადგენად აუცილებელი გამოსაცდელი ვადის ხანგრძლივობას დამსაქმებელი განსაზღვრავს შესასრულებელი სამუშაოს/დასაკავებელი თანამდებობის სპეციფიკის გათვალისწინებით. გამოსაცდელ ვადაში, შესასრულებელ სამუშაოსთან დასაქმებულის შესაბამისობის დადგენა იწვევს დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების დადებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა წყდება.

16. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გამოსაცდელ ვადაში მუშაკის სამსახურიდან გათავისუფლება შესაძლებელია არა ნებისმიერ შემთხვევაში, არამედ, დაკისრებულ სამუშაოსთან დასაქმებული პირის შეუსაბამობის დადგენის შემთხვევაში, რაც თავის მხრივ, დადასტურებული უნდა იქნეს კონკრეტულ მტკიცებულებებზე მითითებით.

17. სააპელაციო პალატამ მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების კვლევის შედეგად დაადგინა, რომ: - 2019 წლის 13 მაისს მხარეთა შორის გაფორმდა „გამოსაცდელი პერიოდის შრომითი ხელშეკრულება“, რომელიც ითვლისწინებდა 3-თვიანი გამოსაცდელი ვადით მოსარჩელის დასაქმებას ვ–ის სერვისცენტრში, სესხის ოფიცრის პოზიციაზე, 2019 წლის 13 აგვისტოს ჩათვლით; - ამავე ვადაში, მოსარჩელე მისივე თანხმობით გადაყვანილი იქნა ს–ის სერვისცენტრში; - 2019 წლის 14 აგვისტოს მხარეებმა გააფორმეს შეთანხმება, რომლითაც ცვლილება შევიდა „გამოსაცდელი პერიოდის შრომითი ხელშეკრულების“ 2.3 მუხლში - „კონტრაქტის დასრულების თარიღი“ და ის, 2019 წლის 13 აგვისტოს ნაცვლად განისაზღვრა 2019 წლის 13 ნოემბრის ჩათვლით (შეთანხმებაზე თანხმობა მოსარჩელემ განაცხადა 06.08.2019 წელს); - შეთანხმებით გათვალისწინებული ვადის ამოწურვამდე დაახლოებით თვენახევრით ადრე, 2019 წლის 01 ოქტომბერს, მოპასუხემ გამოსცა ბრძანება ს–ის სერვიცენტრის სესხის ოფიცრის - მოსარჩელის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ. გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა შრომის კოდექსის მე-9 მუხლის მე-3 პუნქტი (დამსაქმებელს უფლება აქვს, გამოსაცდელი ვადის განმავლობაში ნებისმიერ დროს დადოს დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება ან შეწყვიტოს მასთან გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულება).

18. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეები ზემოთ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით არ დავობენ. მათ შორის სადავოა გამოსაცდელი ვადის გაგრძელების მართლზომიერება, რაც სამართლებრივი შეფასების საკითხია. მხარეთა შორის, ასევე, სადავოა მოსარჩელის მიერ მოვალეობათა არაჯეროვნად შესრულების, სამსახურებრივი მოვალეობებისადმი გულგრილი დამოკიდებულებისა და დაკავებული თანამდებობასთან მისი შეუსაბამობის საკითხი. ამ მხრივ, დამსაქმებელს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ მოვალეობათა არაჯეროვნად შესრულებისა და დაკავებული თანამდებობისადმი მისი შეუსაბამობის ფაქტებს.

19. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია, საქმეში წარმოდგენილია სესხის მენეჯერის წერილი, რომლის მიხედვით დასაქმებული აგვიანებდა სამსახურში, ერთხელ არ გამოცხადდა სამუშაოზე და ამასთან, გეგმა შეასრულა 7.88 ინდექსით, მაგრამ სხვა რაიმე მტკიცებულება, რაც ამ გარემოებებს დაადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

20. აპელანტის მითითებით, მოსარჩელე არ უარყოფდა სამსახურში გამოუცხადებლობისა და დაგვიანებით გამოცხადების ფაქტებს, რაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული, ვინაიდან მოსარჩელე ადასტურებს მხოლოდ ერთხელ სამსახურში გამოუცხადებლობის ფაქტს, რაც მისივე განმარტებით, განპირობებული იყო საპატიო (ახალშობილი შვილის საავადმყოფოდან გამოყვანის) მიზეზით და რის შესახებაც, ცნობილი იყო ადმინისტრაციისათვის. ასეთ ვითარებაში, დამსაქმებელი ვალდებული იყო დაკავებულ პოზიციასთან მუშაკის შეუსაბამობა ემტკიცებინა სათანადო, უტყუარი მტკიცებულებების წარმოდგენით, რაც არ განუხორციელებია. ასევე, დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული აპელანტის მითითება გეგმის შეუსრულებლობასთან დაკავშირებით.

21. აპელანტის მითითება გეგმის 7.88 ინდექსით შესრულებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ წარმოდგენს საკმარის მტკიცებულებას დასაქმებულის მიერ მოვალეობათა არაჯეროვნად შესრულებასთან მიმართებით.

22. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელესთან მხრიდან გეგმის შეუსრულებლობის ფაქტის გაზიარების შემთხვევაშიც, არ დასტურდება დაკავებულ თანამდებობასთან მისი შეუსაბამობა, ვინაიდან, არ ირკვევა კონკრეტულად რომელი მოვალეობის შეუსრულებლობამ, ან/და რომელი უნარ-ჩვევის არქონამ განაპირობა გეგმის შეუსრულებლობა. არ ირკვევა გეგმის შეუსრულებლობა განაპირობა ვალდებულებათა არაჯეროვანმა შესრულებამ/სუბიექტურმა ფაქტორმა, თუ დასაქმებულისაგან დამოუკიდებელმა ობიექტურმა გარემოებებმა, რაც უდავოდ გასათვალისწინებელი ფაქტორია მოსარჩელის მიერ შესასრულებელი სამუშაოს სპეციფიკიდან გამომდინარე. ნიშანდობლივია, რომ მოპასუხეს, ამ მხრივ, რაიმე გარემოებაზე არ მიუთითებია და არც შესაბამისი მტკიცებულება წარმოუდგენია. ბანკის სააპელაციო პრეტენზია ეფუძნება სადავო ბრძანებით ბათილობის საფუძვლების არარსებობას. მისი განმარტებით, მხარეთა შორის არსებობდა შრომით სამართლებრივი ურთიერთობა, ჯამში, არაუმეტეს 6-თვიანი გამოსაცდელი ვადით. შესაბამისად, სრული უფლება ჰქონდა გამოსაცდელ ვადაში გაეთავისუფლებინა დასაქმებული და ვალდებული არ იყო დაესაბუთებინა ამგვარი გადაწყვეტილების მართებულობა. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო პრეტენზია და მიუთითა მოცემულ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვითაც, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამთვიანი გამოსაცდელი ვადა ფაქტობრივად გაგრძელდა კიდევ სამი თვით, რაც ეწინააღმდეგება შრომის კოდექსის 9.1 მუხლის (ამჟამად მე-17.1 მუხლის) მოთხოვნებს, რომლის მიხედვითაც დასაქმებულთან შესაძლებელია მხოლოდ ერთხელ დაიდოს შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით არაუმეტეს 6 თვისა.

23. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული გამოსაცდელი ვადის გაგრძელების შესაძლებლობა საქართველოს შრომის კოდექსით დადგენილი არ არის. უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის მიერ, თავისი პრეტენზიის დასასაბუთებლად, ევროპის პარლამენტის და საბჭოს 2019 წლის 20 ივნისის #2019/1152 დირექტივაზე მითითება, „ევროპის კავშირში გამჭირვალე და პროგნოზირებადი შრომითი პირობების შესახებ“. მითითებული დირექტივის მე-8 მუხლი აწესრიგებს რა გამოსაცდელ ვადასთან დაკავშირებულ საკითხებს, ითვალისწინებს წევრი სახელმწიფოების უფლებას გამოსაცდელი ვადის გაგრძელების შესაძლებლობა დაუშვან მხოლოდ გამოსაცდელ ვადაში გაცდენების არსებობის შემთხვევაში, ისიც გაცდენილი პეროდის შესაბამისი ვადით. (მესამე პუნქტი). როგორც უკვე აღინიშნა, საქართველოს შრომის კოდექსი გამოსაცდელი ვადის გაგრძელების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული აპელანტის მტკიცება იმ თვალსაზრისითაც, რომ სამთვიან ვადაში ვერ შეძლო დასაკავებელ თანამდებობასთან პირის შესაბამისობის დადგენა და სწორედ დასაქმებულის ინტერესების გათვალისწინებით, გააგრძელა გამოსაცდელი ვადა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტს არ მიუთითებია იმ ობიექტურ გარემოებებზე, რამაც შესაძლებლობა არ მისცა გამოსაცდელ ვადაში დაედგინა მოსარჩელის შესაბამისობა დასაკავებლ თანამდებობასთან და განაპირობა გამოსაცდელი ვადის გაგრძელების აუცილებლობა. უსაფუძვლოა აპელანტის მითითება იმასთან დაკავშირებითაც, რომ საგამოცდო ვადის გაგრძელება განპირობებული იყო ს–ის სერვისცენტრში ახალ პოზიცაზე დასაქმებით. პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტს არ წარმოუდგენია ვ–ისა და ს–ის სერვისცენტრებში მოსარჩელის მიერ დაკავებულ პოზიციებს შორის არსებითი სხვაობის, განსხვავებული სპეციფიკისა და განსხვავებული უნარ-ჩვევების ფლობის აუცილებლობის შესახებ.

24. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გამოსაცდელი ვადის გაგრძელების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილება არამართლზომიერი იყო, ხოლო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სამთვიანი გამოსაცდელი ვადის ამოწურვის შემდეგ, მხარეთა შორის გაგრძელდა შრომითი ურთიერთობა, ამასთან, არ არსებობდა ერთწლამდე ვადით შრომითი ხელშეკრულების გაფორმების სშკ-ის მე-6 მუხლით (ამჟამად მოქმედი რედაქციით მე-12 მუხლით) გათვალისწინებული წინაპირობები, მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა განუსაზღვრელი ვადით დადებულად უნდა ჩათვლილიყო. იმავდროულად, პალატამ განმარტა რომ იმ შემთხვევაშიც, თუ სახეზე გვექნებოდა კანონშესაბამისად გაფორმებული, გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულება, მაინც იარსებებდა სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.

25. დადგენილი იქნა, რომ მოსარჩელე თანამდებობიდან გათავისუფლდა მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული გამოსაცდელი ვადის გასვლამდე დაახლოებით თვენახევრით ადრე. ის, რომ დასაქმებულმა ვერ შეძლო ან არაჯეროვნად შეასრულა მასზე დაკისრებული მოვალეობები, დამსაქმებელმა მხოლოდ ზეპირსიტყვიერად არ უნდა განმარტოს, არამედ შესასრულებელ სამუშაოსთან დასაქმებულის შესაბამისობის დადგენის მიზნით, უნდა მიუთითოს კონკრეტულ შემთხვევაზე, მტკიცებულებაზე, გარემოებაზე, თუ რა დროს, რა ვითარებაში, რომელი კონკრეტული სამსახურებრივი დავალებისას ვერ შეძლო დასაქმებულმა იმ უნარ-ჩვევების, თუნდაც მინიმალური სტანდარტის შესრულება, რომელსაც მასზე სამსახურებრივად განპიროვნებული საქმიანობა მოიცავდა. ამ მხრივ აპელანტი შემოიფარგლა მხოლოდ ზეპირი ახსნა-განმარტებით, რაც საკმარისი არ არის, ვინაიდან, საქმის გარემოებები არ შეიძლება დადასტურდეს მხოლოდ იმ მხარის ახსნა-განმარტებით, რომელიც დაინტერესებულია საქმის შედეგით.

26. იმ პირობებში, როდესაც მხარეთა შორის სადავოა გამოცემული ბრძანების მართლზომიერების საკითხი, აღნიშნული მოპასუხის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება იყო. აქედან გამომდინარე, სწორედ დამსაქმებლის ვალდებულებას წარმოადგენდა დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებულ მოვალეობათა შეუსრულებლობის ფაქტის დადასტურება. დამსაქმებელმა კი, გარდა სიტყვიერი ახსნა-განმარტებებისა, სასამართლოს ვერ წარუდგინა მის მიერ მითითებული გარემოებების, ზ.ხ–ვას მიერ სამსახურში დაგვიანებების, არასაპატიო მიზეზით გაცდენის, სამსახურებრივი მოვალეობებისადმი გულგრილი დამოკიდებულების დამამტკიცებელი მტკიცებულებები, რაც შრომის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სწორედ დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა.

27. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, მოსარჩელე შრომითი ურთიერთობა შეწყდა არამართლზომიერად, რის გამოც, გასაჩივრებული ბრძანების ბათილად ცნობით სასამართლომ დასაბუთებული და მართებული გადაწყვეტილება მიიღო.

28. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ამავე კოდექსის 32.1. მუხლით, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით. ამავე კოდექსის კოდექსის 44–ე მუხლის თანახმად კი, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალაური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. ნიშანდობლივია, რომ იძულებითი იძულებითი მოცდენის დროს შრომის ანაზღაურებისა და მიყენებული ზიანისათვის მატერიალური პასუხისმგებლობის საკითხები ანალოგიურად წესრიგდება საქართველოს შრომის კოდექსის ამჟამად მოქმედი რედაქციის (29.09.2020 წ. ორგანული კანონი №7177) 42-ე (თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დასაქმებულს დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს შრომის ანაზღაურება სრულად მიეცემა) და 58.1 (ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისთვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით) მუხლებით.

29. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 408–ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს მიუღებელი შემოსავლისთვისაც: მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამავე კოდექსის 412–ე მუხლის თანახმად კი, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.

30. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ბანკმა ვერ უზრუნველყო მტკიცების ტვირთის დაძლევა, ვერ შეძლო სასარჩელო მოთხოვნების საფუძვლად მითითებული გარემოებების გამაბათილებელ არსებით გარემოებებზე მითითება და შესაბამისი მტკიცებულებებით მათი დამტკიცება. უკვე არსებული შრომითი ურთიერთობის უკანონო შეწყვეტით, დამსაქმებელმა მოსარჩელეს მოუსპო შესაძლებლობა განეხორციელებინა შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამსახურებრივი მოვალეობა და მიეღო ამავე ხელშეკრულებით განსაზღვრული შრომითი ანაზღაურება, ყოველთვიური ხელფასის ოდენობით. შესაბამისად, რაიონულმა სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა იძულებითი განაცდურის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად შეწყვეტის მომენტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე.

31. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ სასამართლოს არ გამოუკლევია გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისთვის არსებობდა თუ არა ვაკანტური პოზიცია ბანკის ს–ის სერვისცენტრში.

32. პალატამ მიუთითა, რომ ამ მხრივ, მოპასუხეს, არც შესაგებელში და არც შემდგომ საქმის განხილვის პერიოდში, პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, შეპასუხება არ წარმოუდგენია, რაც სწორედ მისი, როგორც დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთსა და ვალდებულებას წარმოადგენდა. საქმეში წარმოდგენილი არ არის რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ბანკის ს–ის სერვისცენტში არ არსებობს სესხის ოფიცრის ვაკანტური პოზიცია.

33. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარდგინა აპელანტმა (მოპასუხე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა

34. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელის მხრიდან, სამსახურისადმი გულგრილი დამოკიდებულება არ დასტურდებოდა. გარდა იმ ფაქტისა, რომ საქმეში წარდგენილია აღნიშნულის დამადასტურებელი ელექტრონული მიმოწერა მტკიცებულებების სახით, სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა თავადაც აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ ადგილი ჰქონდა სამსახურის გაცდენას.

35. კასატორი აღნიშნავს, რომ ვ–ის სერვისცენტრში მუშაობისას დასაქმებულის შრომა არ შეფასდა დადებითად და არ ჩაითვალა, რომ უნდა მომხდარიოყო შრომითი ხელშკერულების გაფორმება გამოსაცდელი ვადის გარეშე. შესაბამისად, როცა წარმოეშვა ს–ის სერვის ცენტრს საკრედიტო ოფიცრის პოზიცია, დამსაქმებელმა არ გაათავისუფლა დასაქმებული, არამედ მას მისცა გონივრული დრო ახალ პოზიციაზე სამუშაოდ. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე წარმოშობით ს–იდან არის, მას მეტი შესაძლებლობა ექმნებოდა ახალ პოზიციაზე მუშაობისას დაერწმუნებინა დამსაქმებელი, რომ აქვს სათანადო უნარები და შესაძლებლობები, რაც ვერ გამოიყენა. შესაბამისად, დასაქმებულის გულგრილი დამოკიდებულება სამსახურისადმი, არ შეიძლება დაკვალიფიცირდეს განუსაზღვრელი ვადით დადებულ შრომით ხელშეკრულებად და წახალისდეს სასამართლო მხრიდან.

36. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელემ, სამი თვის გამოსაცდელი ვადით დაიწყო მუშაობა ბანკის ვ–ის სერვისცენტრში. სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის გამოსაცდელი პერიოდის შრომითი ხელშეკრულება ითვალისწინებდა გამოსაცდელი ვადის გახანგრძლივების შესაძლებლობას.

37. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არ შეისწავლა მასალები სრულად და არასწორად დაადგინა, რომ გამოსაცდელი პერიოდის შრომით ხელშეკრულებაში ცვლილება განხორციელდა 2019 წლის 14 აგვისტოს და ხელშეკრულების ბოლოს ჩანაწერი ,,ჩემი ხელმოწერით ვადასტურებ სურვილს დავდო წინამდებარე შრომითი ხელშეკრულება და ვეთანხმები მის პირობებს" შეტანილია მხოლოდ გამოსაცდელი ვადის გახანგრძლივების შესახებ შეთანხმებაში. კასატორი აღნიშნავს, რომ შეთანხმების ტექსტში, ზ. ხ–ვას ხელმოწერის შემდეგ, მისივე ხელით არსებობს ჩანაწერი, თუ როდის მოხდა შეთანხმებაზე ხელმოწერა და ამ თარიღს წარმოადგენს 2019 წლის 6 აგვისტო. უფრო მეტიც, ტექსტი ,,ჩემი ხელმოწერით ვადასტურებ სურვილს დავდო წინამდებარე შრომითი ხელშეკრულება და ვეთანხმები მის პირობებს" ასევე შეტანილია ძირითადი ხელშეკრულების ბოლოს მოსარჩელის ხელმოწერამდე. აღნიშნული ადასტურებს, რომ ტექსტი არ შეიძლება წაკითხულ და აღქმულ იქნეს იმგვარად, თითქოს მხარეები თანხმდებოდნენ გამოსაცდელი ვადით შრომითი ხელშეკრულების გარდა სხვა პირობებზე, მით უფრო, განუსაზღვრელი ვადით შრომით ურთიერთობაზე.

38. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ ვერ განმარტა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მთავარი გარემოება - დასაშვებია თუ არა საგამოცდო ვადით დადებული ხელშეკრულების ვადის გახანგძლივება 6 თვიანი ვადის ფარგლებში. ამასთან, თუ სასამართლო ჩათვლიდა, რომ ცვლილება ძირითად ხელშეკრულებაში არ წარმოადგენდა ძირითადი ხელშეკრულების ნაწილს, უნდა ემსჯელა, მხარეებს შორის, ხომ არ მოხდა გამოსაცდელი ვადით შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება სხვა თანამდებობასთან დაკავშირებით, რაც არ განუხორციელებია. იმ შემთხვევაში თუ ჩავთვლით, რომ გამოსაცდელი ვადით შრომითი ხელშეკრულების ვადის გაგრძელება 6 თვემდე შეუძლებელია და 2019 წლის 6 აგვისტოს ხელმოწერილი შეთანხმება უნდა ჩაითვალოს დამოუკიდებელ ხელშეკრულებად, მაშინ უნდა ჩავთვალოთ რომ მხარეებს შორის დაიდო არა ორი, არამედ ერთი ხელშეკრულება, ს–ის სერვისცენტრში სესხის ოფიცრის პოზიციაზე დასაქმებასთან დაკავშრებით, ვინაიდან 2019 წლის 13 მაისის ხელშეკრულება ეხებოდა დასაქმებას ვ–ის სერვისცენტრში სესხის ოფიცრის პოზიციაზე. მხარეთა შორის 2019 წლის 6 აგვისტოს ხელმოწერილი შეთანხმება რომლითაც ძირითადი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გამოსაცდელი ვადა გაიზარდა, არ შეიძლება მივიჩნიოთ დამოუკიდებელ ხელშეკრულებად. ის გარემოება, რომ შსკ-ის მე-9 მუხლის 1-ლი პუნქტში მოცემული დებულება უთითებს, რომ დასაქმებულთან შესაძლებელია მხოლოდ ერთხელ დაიდოს შრომითი ხელშეკრულება გამოსაცდელი ვადით, არ გამორიცხავს კეთილსინდისიერების, თანასწორობის პრინციპების დაცვით პირვანდელი გამოსაცდელი ვადის გახანგრძლივების შესაძლებლობას (6 თვის ფარგლებში), თუ ეს საჭიროა დამსაქმებულისათვის რათა დადებითად შეაფასოს დასაქმებულის უნარები და შესაძლებლობა, მაღალი ხარისხით გაართვას თავის ახალ პოზიიციას.

39. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს საერთოდ არ გამოუკვლევია, არსებობს თუ არა ვაკანტური ოფიცრის თანამდებობა კ.ბ–ში, ან ტოლფასი თანამდებობა. შესაბამისად, გაურკვეველია, თუ სად, რა პოზიციაზე მოხდა მოსარჩელის აღდგენა. ფაქტია, რომ მოსარჩელე ამგვარ მოთხოვნას არც სარჩელში აყენებდა და არც სასამართლოს კვლევის საგანი გამხდარა, რათა მოპასუხეს, მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, მისცემოდა შესაძლებლობა, წარედგინა მტკიცებულებები საშტატო ერთეულებთან დაკავშირებით.

40. კასატორი მიუთითებს სასამართლო პრაქტიკაზე: სუსგ №ას-931-881-2015, 29 იანვარი, 2016 წელი, რომელშიც საკასაციო პალატამ განმარტა შემდეგი: „დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, დასახელებულ ნორმაში [სშკ-ის 38.8] მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, თუმცა კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. სშკ დამსაქმებელს ავალდებულებს „პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო, თუკი აღნიშნული შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (იხ. სუსგ № ას-951-901-2015, 29.01.2016წ.). იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო სრულიად დაუსაბუთებლად, მაგრამ მიიჩნევდა, რომ სახეზე იყო განუსაზღვრელი ვადით დადებული კონტრაქტი, უნდა გამოეკვლია, ვაკანტურია თუ არა ის პოზიცია, რომელსაც დასაქმებული გათავისუფლებამდე იკავებდა, რამდენადაც, თუ მასზე დაინიშნა სხვა პირი, მას შრომითი ურთიერთობის დაცვის ლეგიტიმური საფუძველი გააჩნია. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაუშვებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა სხვა საფუძვლით, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლებისა. არამართლზომიერად გათავისუფლებული პირის იმ თანამდებობაზე აღდგენა, სადაც სხვა პირი უკვე შრომით ურთიერთობაში იმყოფება, უკანონოს გახდის დამსაქმებლის იმ გადაწყვეტილებასაც, რომელიც ახალი დასაქმებულის გათავისუფლებას გამოიწვევს. გარდა ამისა, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ არც ერთი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელეს ტოლფასი თანამდებობის არსებობაზე მითითება არ გაუკეთებია, ამდენად, მისი დარღვეული უფლების აღდგენა დამსაქმებლისათვის კომპენსაციის დაკისრების გზით უნდა განხორციელდეს (03.06.2019წ. ას-1327-2018).

41. კასატორი მიუთითებს, რომ 2019 წლის 1 ნოემბრიდან დაკავებულია ს–ის სერვის ცენტრში სესხის ოფიცრის პოზიცია, შესაბამისად, მოსარჩელის წინანდელ თანამდებობაზე აღდგენა ვერ განხორციელდება. ამასთან, არც მხარეს არც სასამართლოს არ გამოუკვლევია ინფორმაცია ტოლფას პოზიციასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, გაურკვეველია, როგორ უნდა აღსრულდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, თუ არ არსებობს ის თანამდებობა ვაკანტური სახით, რომელსაც იკავებდა დასაქმებული გათავისუფლებამდე.

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2021 წლის 26 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილს „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით.

43. საკასაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე დანიშნა სასამართლო სხდომა 2021 წლის 8 აპრილს, რა დროსაც, შესთავაზა მხარეებს დავის მორიგებით დასრულება. 2021 წლის 22 აპრილის სხდომაზე მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს საკასაციო სასამართლოს წინაშე მისი დამტკიცების შესახებ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

44. საკასაციო სასამართლო გაეცნო მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს და მიიჩნევს, რომ შუამდგომლობა მორიგების დამტკიცების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, ხოლო მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

45. სსსკ-ის მე-3 მუხლით განმტკიცებულია სამოქალაქო სამართალწარმოებისათვის მნიშვნელოვანი დისპოზიციურობის პრინციპი, რაც უმთავრესად ნიშნავს მხარეთა მიერ საკუთარი ნების საფუძველზე კანონით მათთვის მინიჭებული უფლებების განკარგვას. მათ შორისაა ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული უფლება, მხარეებმა დავის შეწყვეტის მიზნით, მიაღწიონ შეთანხმებას გარკვეულ პირობებზე (მორიგდნენ), რომელიც ორმხრივ მავალდებულებელია და სასამართლოს მიერ დამტკიცების შემთხვევაში ექვემდებარება აღსრულებას.

46. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს იმსჯელოს მხარეთა შორის დავის მორიგებით დასრულების თაობაზე.

47. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამართლებრივი დავა, როგორც წესი, ხანგრძლივ და რთულ პროცესს უკავშირდება. მორიგება ის სამართლებრივი მოვლენაა, რომელიც მხარეთა ნების მაქსიმალური გათვალისწინებით და კანონიერი გზით წყვეტს მხარეთა შორის არსებულ უთანხმოებას. საქმის დამთავრება მორიგებით სამართალწარმოების დასრულების არანაკლებ მნიშვნელოვანი ფორმაა, ვიდრე საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა. ზოგჯერ მორიგება უკეთესი ალტერნატივაა, თუმცა, მხოლოდ ერთი პირობით – თუ მორიგების შეთავაზება მიზნად ისახავს არა მხოლოდ მოსამართლის განტვირთვას, მისი მუშაობის შემსუბუქებას, არამედ მხარეთა შორის დავის საგანზე წარმოშობილი კონფლიქტის სამართლიანად მოგვარებას.

48. სამოქალაქო საქმეებზე მართლმსაჯულების განხორციელება ემყარება მიზანს, მოწესრიგდეს და აღმოიფხვრას საზოგადოებრივ ურთიერთობებში წარმოშობილი კონფლიქტი, საზოგადოებრივი ურთიერთობების მონაწილეებმა ხელშეშლის გარეშე, მათთვის ხელსაყრელ და სასურველ პირობებში, შეძლონ თავიანთი უფლებების განხორციელება. ამ მიზნის მიღწევის ერთ-ერთი საუკეთესო სამართლებრივი საშუალება მოდავე მხარეთა შორის მორიგებაა.

49. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საზოგადოებრივი ურთიერთობების სამოქალაქო-სამართლებრივი მოწესრიგების პროცესში მისი მონაწილეების აღჭურვა განსაზღვრული უფლებებითა და მოვალეობებით, განაპირობებს შემდგომში მათ ქცევას არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში. საქმის წარმოება და მორიგებით საქმის წარმოების დასრულება, საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მხარეთა უფლებაა. საქმის შედეგით მატერიალურ-სამართლებრივი დაინტერესება გულისხმობს, რომ საქმის გადაწყვეტის შედეგად ერთ-ერთმა მხარემ შესაძლოა შეიძინოს რაიმე მატერიალური სიკეთე, ხოლო მეორე მხარე - ამ სიკეთეს კარგავს. მორიგებისას მდგომარეობა განსხვავებულია, აქ ინტერესი და სამართლებრივი სიკეთით სარგებლობა ერთდროული და ორმხრივია.

50. მორიგებით სამოქალაქო საქმის წარმოების დამთავრება წარმოადგენს მხარეთა უფლებასა და დისპოზიციურობის პრინციპის გამოვლენას. დისპოზიციურობის პრინციპი სამოქალაქო სამართალწარმოებაში - ესაა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული და გარანტირებული მხარეთა შესაძლებლობა თავისუფლად ისარგებლონ ან განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. სამოქალაქო საქმის წარმოების მორიგებით დამთავრება პროცესის მონაწილე მხარეთათვის კანონით მინიჭებული დისპოზიციური უფლებამოსილებაა, რომელიც მათი ნების თავისუფალი გამოვლინებისა და ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გარიგების სახით მიიღება და სასამართლოს მხრიდან კანონიერების კონტროლის საფუძველზე მტკიცდება. მხარეთა შორის წამოჭრილი დავის მორიგებით დამთავრება ყოველთვის ითვლებოდა და დღესაც ითვლება ამ დავის გადაწყვეტის ყველაზე საუკეთესო საშუალებად. სწორედ ამიტომ ევალება სასამართლოს მიიღოს კანონით გათვალისწინებული ყველა ზომა მხარეთა მორიგებისათვის, საქმის მშვიდობიანად დამთავრებისათვის.

51. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მორიგების სამართლებრივი მნიშვნელობა ორი დამოუკიდებელი ნიშნით განისაზღვრება. პირველი - მატერიალური და მეორე - პროცესუალური ნიშნით.

52. მატერიალური ნიშნით მორიგება გარიგებაა. გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი, და მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. გარიგების ყველაზე გავრცელებული სახე ხელშეკრულებაა, რომელიც ორ ან მეტ სუბიექტს შორის სამართლებრივ ურთიერთობას წარმოშობს, ცვლის ან წყვეტს. მორიგების ხელშეკრულებად მიჩნევას ორი ძირითადი და არსებითად მნიშვნელოვანი ფაქტორი განაპირობებს. მორიგება ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენის ფაქტია. თუმცა, მორიგება გარკვეულწილად განსხვავდება სსკ-ის 50-ე მუხლით გათვალისწინებული გარიგებისაგან. კერძოდ, გარიგებისაგან განსხვავებით, მორიგება არ შეიძლება იყოს ცალმხრივი ნების გამოვლენის შედეგი. მორიგებაში ცალმხრივი ნების გამოვლენა შეუძლებელია. ცალმხრივი ნება, სამოქალაქო საპროცესო ურთიერთობებში შესაძლოა გამოიხატოს სარჩელის ცნობით (აღიარებით) ან სარჩელზე უარის თქმით, რაც მორიგებას არ წარმოადგენს, თუმცა მაინც იძლევა შედეგს სამოქალაქო საქმის წარმოების შეწყვეტის სახით. მორიგება წარმოადგენს მხარეების მიერ ახალ გარემოებებზე შეთანხმებას. მხარეთა მორიგების შემთხვევაში წყდება სამართალწარმოება, უქმდება საქმეზე მიღებული ყველა გადაწყვეტილება და მტკიცდება მორიგება. ასეთი მორიგება უკვე მხარეთა შორის გამოხატული ახალი ნებაა, რაც ახალი გარიგების დადებას გულისხმობს.

53. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პროცესუალური ნიშნით მორიგება სამართლებრივი პროცესია და იგი ორ კომპონენტს მოიაზრებს: მორიგება, როგორც დამოუკიდებელი პროცესი და მორიგება, როგორც საქმის წარმოების პროცესის შემადგენელი ნაწილი ანუ პროცესის პროცესი. მორიგება, როგორც დამოუკიდებელი პროცესი დამოუკიდებელი სამართლებრივი მოვლენაა დასაწყისით, სამართლებრივი ეტაპებით და დასასრულით. მორიგების დაწყების საფუძველი მხარეთა შორის არსებული დავაა. იგი მოიცავს მოდავე მხარეების სამომრიგებლო მცდელობებს, წინადადებებს, მოლაპარაკებებს, რაც მიმართულია საქმის წარმოების მორიგებით დასრულებისკენ. რაც შეეხება მორიგებას, როგორც საქმის წარმოების პროცესის შემადგენელ ნაწილს, აქ უმნიშვნელოვანესია, რომ მორიგება აქცესორული ხასიათის სამართლებრივი მოვლენაა, რომელიც საქმის წარმოების გარეშე არ არსებობს. მორიგების არსებობა და მისი სამართლებრივი განხორციელება სამოქალაქო საქმის წარმოების პროცესზეა დამოკიდებული და მის გარეშე არ არსებობს. მორიგების უფლება არ წარმოიშობა მთავარი საპროცესო უფლების - საქმის წარმოების გარეშე. თუ არ იქნება საქმის წარმოება ანუ სასამართლო წესით განსახილველი დავა, მორიგებაც ვერ განხორციელდება ანუ თუ არ იქნება დავა, მოსარიგებელი არაფერია, შესაბამისად, მორიგება საქმის წარმოების პროცესის შემადგენელი ნაწილია.

54. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მორიგების ძირითადი პრინციპებია: ა) მორიგება მხოლოდ სასამართლოს პირობებში ხორციელდება, როგორც საქმის განხილვის, ისე აღსრულების ეტაპზე; ბ) მორიგების კანონიერების უზრუნველყოფა სასამართლოს ვალდებულებაა; გ) მორიგების აქტი მტკიცდება სასამართლოს განჩინებით; დ) მორიგებით დასრულებულ საქმეზე ხელახალი განხილვისათვის სასამართლოსთვის მამართვა, გამონაკლისის გარდა, დაუშვებელია; ე) მორიგების პირობების შეუსრულებლობა ექვემდებარება იძულებით აღსრულებას.

55. მოსამართლის როლი და ფუნქცია უდიდესია მორიგების მიღწევის გზების სწორად შერჩევაში, მორიგების პროცესის წარმართვაში, პროცესის რეგულირებასა და მორიგების პირობების დამტკიცებაში. სამოქალაქო საქმის განმხილველი მოსამართლე მუდმივად უნდა ეცადოს საქმე მორიგებით დაასრულოს. მორიგების აქტი მხარეების სამოქალაქო უფლებებისა და ვალდებულებების განკარგვის შესახებ წერილობითი დოკუმენტია (ხელშეკრულება). ის მოდავე მხარეთა მიერ გაფორმებულ სამართლებრივ შეთანხმებას წარმოადგენს. მორიგების აქტში აღინიშნება მხარეთა ნება, რომელიც თავისი შინაარსით ითვალისწინებს ორმხრივ დათმობებს საერთო, სასარგებლო მიზნის მისაღწევად.

56. ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს მორიგების აქტი და განჩინება, რომლითაც მორიგების აქტი მტკიცდება. თუ მხარე არ ეთანხმება მორიგების აქტის პირობებს, უნდა გასაჩივრდეს არა უშუალოდ მორიგების აქტი, არამედ განჩინება მორიგების დამტკიცების თაობაზე. აღნიშნულით დასტურდება ის გარემოება, რომ განჩინება ანიჭებს მორიგების აქტს იურიდიულ ძალას და მნიშვნელობას.

57. მოსამართლე საკუთარი ინიციატივით არ არკვევს მორიგების აქტში მითითებულ, მხარეთა შორის შეთანხმებულ, მორიგების პირობის შინაარსობრივ ასპექტებს. მორიგების პირობებში ასახვას ჰპოვებს მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება, ისე, რომ სასამართლო არ არის უფლებამოსილი მხარეებს განუსაზღვროს მორიგების კონკრეტული პირობა. სასამართლო შეზღუდულია მხარეთა ნებით და იგი მათ მიერ გამოვლენილი ნების განმარტებას არ ახდენს. სასამართლოს ევალება მორიგების აქტის კანონიერების კონტროლი. სასამართლოს მორიგების დამტკიცებისა და საქმის წარმოების შეწყვეტისას, პირველ რიგში ევალება გაარკვიოს მხარეების შეთანხმება ხომ არ არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ხომ არ ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს, ანუ ადგილი ხომ არ აქვს მართლსაწინააღმდეგო ან ამორალურ მორიგებას. ამასთან, სასამართლო ასევე უნდა დარწმუნდეს, ხომ არ არის აღნიშნული მორიგების საფუძველი მოტყუება, იძულება ან შეცდომა. ამდენად, აუცილებელია მორიგება სამართლიან ხასიათს ატარებდეს და ემყარებოდეს კანონსა და მორალს.

58. მორიგების თაობაზე მხარეთა შეთანხმების შემდეგ, მათი უფლებები და მოვალეობები სწორედ მორიგებაში განსაზღვრული პირობების მიხედვით განისაზღვრება და არა მორიგებამდე არსებული ვალდებულების მიხედვით. მორიგების აქტის შინაარსი სადავო საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან უნდა გამომდინარეობდეს. მხარეები მხოლოდ დავის საგნის ირგვლივ უნდა შეთანხმდნენ, დავის საგანს არ უნდა გასცდნენ. მიღებული მორიგების აქტი მიმართული უნდა იყოს დავის გადაწყვეტისაკენ და თითოეული მხარის მიერ წამოყენებული მორიგების პირობა მეორე მხარის ინტერესსა და მოთხოვნებს აკმაყოფილებდეს. საქმის წარმოების სასურველი შედეგით დასრულების მიზნით აუცილებელია მხარეთა პოზიციების ურთიერთდათმობა. მორიგებისას თითოეული მხარე თმობს საკუთარ პოზიციას მეორე მხარის სასარგებლოდ. შესაძლოა რომელიმე მხარეს ნაკლებად მომგებიანი პოზიცია ჰქონდეს საქმის წარმოებისას, თუმცა მორიგების დროს შეძლოს მეორე მხარისთვის ისეთი სამართლებრივი სიკეთის შეთავაზება, რაც არსებულ კონფლიქტს დააბალანსებს და დაარეგულირებს.

59. მორიგება მოდავე მხარეთა შორის ხორციელდება და ორმხრივ ურთიერთდათმობას ემყარება. მორიგებისას აუცილებელია მხარეთა კონცენტრირება საერთო სასარგებლო და ორივე მხარისთვის მისაღებ შედეგზე. ორმხრივი ინტერესი ის უმთავრესი წინაპირობაა, რომელიც უმოკლეს დროში იძლევა მორიგების სამართლებრივ შედეგს. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ მორიგებისას „დამარცხებულის პოზიცია“ არ არსებობს და მორიგებაში მხარეთა სტატუსია „მორიგებულები“. მხარეებს შეუძლიათ გააკონტროლონ შედეგი, რომელიც მიიღწევა მოლაპარაკებით. ნებისმიერი მორიგების პროცესის „ხიბლი“ სწორედ შედეგშია (The beauty of any negotiated settlement – finality – იხ: Stephen G. Crane., Judge Settlements Versus Mediated Settlements, Dispute Resolution Magazine, 2011, 22.).

60. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამართლიანობის აღდგენა მხოლოდ კანონით დადგენილი წესით მიღებულ გადაწყვეტილებასა და ზოგადად მართლმსაჯულების განხორციელებაში არ გამოიხატება, არამედ მხარეთა ნების გამოვლენაშიც. მორიგების შედეგად უფრო მკვეთრად არის შესაძლებელი „სამართლიანობის“ აღდგენა, ვიდრე სადავო გადაწყვეტილების გამოტანისას, როდესაც ეს უკანასკნელი ხშირად ფორმალურ კრიტერიუმებზეა ორიენტირებული. მორიგებით შესაძლებელია იმ შედეგის მიღება, რომელსაც გადაწყვეტილების მიღებით ვერ მივიღებდით. მორიგებით დავის გადაწყვეტა ხელს უწყობს მხარეთა შორის ახალი ურთიერთობის დამყარებას და მშვიდობის აღდგენას.

61. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ აუცილებელია მორიგება კანონის ფარგლებში განხორციელდეს. აღნიშნული საკითხის სამართლებრივ ჭრილში კონტროლი მოსამართლის ერთგვარი ვალდებულებაა, რადგან მის მიერ გამოტანილი განჩინება მორიგებით საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, სახელმწიფო მართლმსაჯულების განმახორციელები დოკუმენტია, რომელიც კანონს და მორალს უნდა ეფუძნებოდეს. აღნიშნულის პრაქტიკული გამოვლინება იმაში მდგომარეობს, რომ მორიგებითი შეთანხმების დადება ხორციელდება სასამართლოს კონტროლის ქვეშ. სასამართლო ვალდებულია შეამოწმოს, ხომ არ ეწინააღმდეგება მორიგების აქტის პირობები კანონს, ხომ არ არღვევს ის სხვა პირთა უფლებებსა და კანონით გათვალისწინებულ ინტერესებს. აღნიშნული გარემოებების არსებობისას, სასამართლომ უარი უნდა თქვას მორიგებითი შეთანხმების დამტკიცებაზე. თავის მხრივ, მორიგებითი შეთანხმების შესახებ განჩინება უტოლდება სასამართლოს გადაწყვეტილებას და მხარეების მიერ შეუსრულებლობისას ექვემდებარება იძულებით აღსრულებას. მორიგების შედეგად მხარეთა ინტერესების შეთანხმება ხდება. სამართალი ხელს უწყობს განსხვავებული ინტერესების შერიგებას და ასრულებს კონფლიქტის მოწესრიგების ფუნქციას.

62. აუცილებელია ორივე მხარის ინტერესები თავიდანვე სწორი სიზუსტით იყოს განსაზღვრული, რადგან მორიგება ხდება სწორედ მოდავე მხარეთა მოსაზრებებისა და პოზიციების შეჯერების საფუძველზე. ინტერესთა მორიგება გულისხმობს ორმხრივი ინტერესების ურთიერთშეთანხმებას. ინტერესი საერთო-სასარგებლო მიზნის მიღწევაში გამოიხატება. მხარეთა უმთავრესი მიზანი არსებული დავის საბოლოო და შედეგიანი გადაწყვეტაა. მორიგებით დავის გადაწყვეტამ „რეალური შედეგი“ უნდა მისცეს მხარეებს, რამაც თავისთავად უნდა გამორიცხოს სასამართლოსადმი ხელახლა მიმართვის სურვილი. მორიგებით საქმის წარმოების დამთავრება მოდავე მხარეების უფლებამოსილებას წარმოადგენს, რომლითაც მხარეები განკარგავენ კანონით მინიჭებულ უფლებას - საქმე მორიგებით დაასრულონ.

63. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლოს წინაშე მხარეები თანასწორუფლებიანები არიან. მხარეთა უთანასწორობის პირობებში შესაძლოა მორიგების მიღწევის შესაძლებლობა დაგვიანებული ან საერთოდ შეუძლებელი გახდეს. მხარეთა თანასწორობის მიზნით აუცილებელია გააზრებულ იქნეს, რომ მეორე მხარის ინიციატივით წამოსული მოთხოვნა არანაკლებ ეფექტური იქნება იმისთვის, რომ საქმის წარმოება მორიგებით დასრულდეს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ნებისმიერი მხარისგან წამოსული შეთავაზება ყველაზე შედეგიანი არის მაშინ, როცა მხარე არ ეძებს მიზეზს ამ შეთავაზებისთვის და ღიად იწვევს მხარეს მორიგებით საქმის წარმოების დასრულების თაობაზე. მორიგების შედეგად მხარეთა ინტერესები გათანაბრებულია და შესაბამისად, აღარ არსებობს წაგებული მხარე. მორიგება მათ თანაბარ სტატუსს ანიჭებს.

64. მორიგების „მოქმედება სამართალში“, გამოიხატება იმაში, თუ რა სამართლებრივი შედეგები მოაქვს საქმის წარმოების მორიგებით დასრულებას. მორიგება იძლევა კონკრეტულ სამართლებრივ შედეგს, რაც ერთის მხრივ დავის გადაწყვეტაში, ხოლო მეორეს მხრივ საქმის წარმოების დამთავრებაში გამოიხატება. მას შემდეგ რაც მხარეები წარმოადგენენ მორიგების აქტს, ისინი მიმართავენ სასამართლოს თხოვნით დამტკიცდეს აღნიშნული მორიგების აქტი და შეწყდეს საქმის წარმოება. ასეთი სახის თხოვნა კანონით დადგენილი წესით განხორციელებული შუამდგომლობაა, რომელიც შესაძლოა დააკმაყოფილოს სასამართლომ, შესაძლოა _ არა. თუკი სამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს, ასეთ შემთხვევაში მოცემულ საქმეზე წარმოება შეწყდება, რასაც უკავშირდება სსსკ-ის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი.

65. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მორიგების აქტის აღსრულების სიმარტივე საკანონმდებლო დათქმაშია, რომ შეწყვეტილი საქმის წარმოება არ აძლევს არცერთ მხარეს უფლებას ხელმეორედ მიმართოს სასამართლოს იმავე დავის საგანზე, იმავე მხარეებს შორის. ამასთან, აღსრულების სიმარტივეს ისიც განაპირობებს, რომ საჭირო არ არის სააღსრულებო ფურცლის გამოწერა, ვინაიდან, ფაქტიურად, სასამართლოს მიერ მორიგების აქტის დამტკიცებით მტკიცდება ხელშეკრულება მხარეთა მიერ შეთანხმებული პირობებით. შესაბამისად, ხელშეკრულების პირობების დაცვა მხარეთა ნებაყოფლობითობას ეფუძნება ანუ ერთგვარი „ნებაყოფლობითი ვალდებულებაა“. მორიგების შედეგად მხარეები იღებენ „შესრულებად გადაწყვეტილებას“ და თავიდან იცილებენ „გადაუწყვეტელ გადაწყვეტილებას“, რომელიც შესაძლოა აკმაყოფილებდეს საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნებს, მაგრამ ფაქტობრივად ვერ წყვეტდეს დავას. მორიგებით გათვალისწინებული პირობების აღსრულების ერთგვარი გარანტია ის გარემოებას, რომ მორიგების აქტის დამტკიცების შესახებ სასამართლოს განჩინებაში ზუსტად უნდა აისახოს მორიგებით შეთანხმებული პირობები იმ ვადების მითითებით, რა ვადაშიც უნდა შესრულდეს ნაკისრი ვალდებულება.

66. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე წარმოდგენილი მორიგების აქტით განსაზღვრული პირობები გამოხატავს მხარეთა ნებას, რაც მათ სხდომაზეც დაადასტურეს, ამავდროულად, მორიგების აქტის შინაარსი არ ეწინააღმდეგება კანონს.

67. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ მხარეებისათვის ცნობილია წინამდებარე მორიგების აქტის სასამართლოს მიერ დამტკიცების სამართლებრივი შედეგები, კერძოდ, მორიგების აქტის დამტკიცების თაობაზე სასამართლო განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ სასამართლოს მიერ საქმის წარმოება წყდება და მხარეებს აღარ აქვთ უფლება, განმეორებით მიმართონ სასამართლოს იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით.

68. სსსკ-ის 272-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მხარეები მორიგდნენ. იმავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

69. სსსკ-ის 49-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მოსარჩელე უარს იტყვის სარჩელზე, მოპასუხე ცნობს სარჩელს ან მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

70. ამდენად, მხარეთა მორიგების საფუძველზე კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი – 750 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვ–ელა სსსკ-ის 399-ე მუხლით, 373-ე მუხლის მეორე ნაწილით, 272-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით, 273-ე მუხლით, მე-3 მუხლით, 49-ე მუხლის მეორე ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დამტკიცდეს მორიგება სს „კ.ბ–ს“ და ზ.ხ–ვას შორის შემდეგი პირობებით:

1. სს „კ.ბ–ი“ განსახილველ საქმეზე (№ას-1504-2020) საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 3 (სამი) სამუშაო დღის განმავლობაში ზ.ხ–ვას ჩაურიცხავს მის მიერ მითითებულ საბანკო ანგარიშზე 8000 (რვა ათას) ლარს (ხელზე ასაღები)

2. სს „კ.ბ–ი“ განსახილველ საქმეზე (№ას-1504-2020) საქართველოს უზენაესი სასამართლო განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 3 (სამი) სამუშაო დღის განმავლობაში ზ.ხ–ვასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად მიუთითებს: „მხარეთა შორის შეთანხმების მიღწევა“ .

2. მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს და გაუქმდეს ამ საქმეზე მიღებული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს ყველა გადაწყვეტილება;

3. განემარტოთ მხარეებს, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში დაუშვებელია სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით;

4. კასატორ სს „კ.ბ–ს“ (ს.ნ: №.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2021.01.14-ში №1640475 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი – 750 ლარი.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი