საქმე №ას-1439-2020 22 აპრილი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. რ., ც. და ა. ნ–ძეები (მოსარჩელე)

2. ქ. ნ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.თ–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უძრავ ქონებაზე თა.მესაკუთრედ ცნობა და იდეალური წილის განსაზღვრა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. რ., ც. და ა. ნ–ძეებმა (შემდგომ – მოსარჩელეები) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ქ. ნ–ძისა (შემდგომ – მოპასუხე) და თ.თ–ის (შემდგომ – მეორე მოპასუხე) მიმართ უძრავი ნივთის 1/6-1/6 იდეალური წილის მესაკუთრეებად ცნობის შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელეთა განმარტებით, მოპასუხე მათი ძმაა. დედის გარდაცვალების შემდეგ, მათი აწ გარდაცლილი მამა მეორე მოპასუხეზე დაქორწინდა. 1975 წლიდან მეორე მოპასუხე და მისი შვილი – გ. ნ–ძე ცალკე კომლად არიან გამოყოფილნი.

3. 1970-იანი წლებიდან დღემდე მოსარჩელეები ცხოვრობენ იმ ნახევარში, რომელიც მათ ორ კომლად გაყრის შემდეგ ერგოთ.

4. მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ მათ მფლობელობაში არსებული ფართის აზომვითი ნახაზი არ წარმოუდგენიათ, რადგან ითხოვენ არა იმ კონკრეტული ფართის მესაკუთრედ ცნობას, რომელსაც მოსარჩელეები 1970-იანი წლებიდან დღემდე ფლობენ, არამედ მთლიანი უძრავი ნივთის 1/6-1/6 ნაწილზე საკუთრების უფლების მოპოვებას.

მოპასუხის პოზიცია:

5. მოპასუხე სასარჩელო მოთხოვნას დაეთანხმა, ხოლო მეორე მოპასუხემ იგი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო უძრავი ნივთის იმ ნაწილის მესაკუთრეა, რომელიც მას ჯერ კიდევ 1965 წელს ერგო ნ–ძეებთან შეთანხმების შედეგად. მისი მეუღლე გარდაიცვალა 1970 წელს, რის შემდეგაც იგი კომლის უფროსად დარჩა. მოპასუხე პოლონეთში ჯარში იყო ორი წელიწადი. დაბრუნების შემდეგ დასახლდა სადავო საცხოვრებელ სახლში და ცხოვრობს მას შემდეგ მხოლოდ თვითონ, მისი კომლის სხვა წევრები კი, სადავო მისამართზე დიდი ხანია, რაც აღარ ცხოვრობენ.

6. მოპასუხემ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებით დასტურდება და-ძმასა და მეორე მოპასუხეს შორის სადავო უძრავი ნივთის თანაბარწილად გაყოფის ფაქტი.

7. მეორე მოპასუხის მითითებით, კუთვნილი ფართის – მთელი საცხოვრებელი სადგომის ნახევარის მხოლოდ 20%-ით სარგებლობს, რადგან დანარჩენი, მისი ნების საწინააღმდეგოდ, მოპასუხის სარგებლობაშია.

8. მეორე მოპასუხემ განმარტა, რომ მოსარჩელეები ბავშვობიდანვე, დედის გარდაცვალების შემდეგ, ნათესავებმა წაიყვანეს აღსაზრდელად, ამიტომ მოსარჩელეები საკომლო წიგნიდან ამოეწერნენ და მათ სადავო სახლში არასოდეს უცხოვრიათ, თუმცა მოგვიანებით ისინი, მოპასუხის თანხმობით, საკომლო წიგნში კვლავ ჩაეწერნენ იმ პირობით, რომ მოსარჩელეები მოპასუხეს მემკვიდრეობით მიღებულ სხვა ქონებაში აღარ შეეცილებოდნენ, რის გამოც, მოსარჩელეებმა თავიანთი უფლება სხვა სამკვიდრო ქონებაზე მოპასუხეს დაუთმეს. ამდენად, მეორე მოპასუხემ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს სადავო უძრავი ნივთიდან წილი არ ეკუთვნით, მათი მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. ნ–ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, დანარჩენი ორი მოსარჩელის მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და ისინი ცნობილ იქნენ მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილის 1/10 წილის მესაკუთრეებად, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელეებმა და მოპასუხემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელეთა და მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება – 1347 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და №1, 2, 3 და 4 შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი რეგისტრირებულია მოპასუხეთა თანასაკუთრებად. უძრავ ქონებაზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 1978 წელს აღრიცხული №008946 სააღრიცხვო ბარათი.

12. სააპელაციო პალატის მითითებით, უდავოა, რომ ზემოაღნიშნული ქონება წარმოადგენდა კომლის საკუთრებას. მოსარჩელეები უთითებენ, რომ 1974 წელს მხარეთა მიერ ხელმოწერილ იქნა გაყრის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც არსებული კომლი გაიყო და ჩამოყალიბდა ორი დამოუკიდებელი კომლი, კერძოდ, პირველი მოპასუხე და მისი მცირეწლოვანი შვილი – ერთი კომლი, ხოლო მოსარჩელეები და მეორე მოპასუხე – მეორე კომლი. მოსარჩელეების განმარტებით, ვინაიდან კომლის გაყოფის მომენტში ისინი იყვნენ კომლის წევრები, მათ გაყოფისას ეკუთვნოდათ წილი კომლის ქონებიდან, შესაბამისად, კომლის ქონების მხოლოდ მოპასუხეთა სახელზე რეგისტრაცია ½-½ წილებში უკანონოა.

13. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი 126-ე და 127-ე მუხლები არეგულირებდნენ კომლიდან გამოყოფისა და გაყრის ცნებას.

14. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია ....... სასოფლო საბჭოს აღმასკომის წარმომადგენლის მიერ დამოწმებული 28.05.1974წ. გაყრის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ნ–ძე თ.ვ ასულმა, ნ–ძე გ. მ. ძემ, ნ–ძე ქ. მ. ძემ, ნ–ძე რ. მ. ძემ, ნ–ძე ც. მ. ასულმა და ნ–ძე ა. მ. ასულმა ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე გაყვეს კომლის კუთვნილი ქონება. კომლი გაიყო ორად: 1. ნ–ძე თ.ვ ასული და შვილი გ. ნ–ძე მ. ძეს ერგოთ ერთი ოთახი და წვრილმანი ქონება. 2. ნ–ძე ქ.ი მ. ძეს, ნ–ძე რ.ი მ. ძეს, ნ–ძე ც. მ. ასულს და ნ–ძე ა. მ. ასულს ერგოთ სამი ოთახი და წვრილმანი საოჯახო ქონება.

15. დუშეთის რეგიონალური არქივის მონაცემების თანახმად, არქივში დაცულია მცხეთის რაიონის ....... სასოფლო საბჭოს 1967-1978წწ. გაყრილობის გა.ჩენები, აღნიშნულ გა.ჩენებში ინახება 1974 წლის 28 მაისის გაყრილობის ხელშეკრულება, სოფელ ...... თ.ვ ასული ნ–ძის (თ–ი) და გ. მ. ძე ნ–ძის კომლიდან ქ. მ. ძე ნ–ძის, რ. მ. ძე ნ–ძის, ც. მ. ძე ნ–ძის და ა. მ. ძე ნ–ძის ცალკე კომლად გამოყოფის შესახებ. სოფელ ....... სასოფლო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომის 1974 წლის ოქმებში არ აღმოჩნდა გადაწყვეტილება, დადგენილება, რომელიც ეხება თ.თ–ისა (ნ–ძე) და ქ. ნ–ძის, რ. ნ–ძის, ც. ნ–ძის, ა. ნ–ძის ცალკე კომლად გაყოფას.

16. საქმეში წარმოდგენილი საკომლო ჩანაწერებით ირკვევა შემდეგი: 23.06.2015წ. საარქივო ცნობის თა.ხმად, დუშეთის არქივში დაცული, მცხეთის რაიონის ....... სასოფლო საბჭოს 1967-1970 წწ. მონაცემებით სოფელ ....... საკომლო წიგნში ოჯახის უფროსად ჩაწერილია ზ.ი. ძე ნ–ძე (მეორე მოპასუხის მეუღლე და მოპასუხის მამა) და მისი ოჯახის წევრების სიაში ირიცხებიან: ცოლი – ნ–ძე თ.ვ ასული (პირველი მოპასუხე) და შვილები: ნ–ძე რ. ზ–ს ძე, ნ–ძე ც. ზ. ასული, ნ–ძე ა. ზ–ს ასული, ნ–ძე ქ. ზ.ს ძე (მოპასუხე), ნ–ძე გ. ზ–ს ძე. კომლს საკუთრებაში ერიცხება საცხოვრებელი სახლი აგებული 1959 წელს. 1967-1969 წწ. მიწა სულ 0,20, მათ შორის შენობების ქვეშ 0,002.

17. ამავე ცნობის თა.ხმად, 1971-1973 წწ. საკომლო წიგნის ჩა.წერებში ოჯახის უფროსად ფიქსირდება თ.ვ ასული ნ–ძე (პირველი მოპასუხე) და მისი კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: ნ–ძე რ. ზ.ს ძე, ნ–ძე ქ. ზ.ს ძე, ნ–ძე ც. ზ. ასული, ნ–ძე ა. ზ.ს ასული, ნ–ძე გ. ზ.ს ძე, ნ–ძე მ. ზ.ს ძე - გერის შვილი. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება საცხოვრებელი სახლი აგებული 1962წელს, მიწა სულ 0,20, მათ შორის შენობების ქვეშ 0,01.

18. 1973-1975 წწ. ოჯახის უფროსად კვლავ მეორე მოპასუხეა მითითებული, ხოლო მისი ოჯახის წევრებს: ნ–ძე რ. ზ.ს ძეს - გერი, ნ–ძე ქ. ზ.ს ძეს - გერი, ნ–ძე ც. ზ. ასულს - გერი, ნ–ძე ა. ზ.ს ასულს - გერი, ხაზი აქვთ გადასმული. ნ–ძე გ. ზ.ს ძე ისევ მითითებულია ოჯახის წევრად. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება საცხოვრებელი სახლი აგებული 1962 წელს. მიწა სულ 0.20, მათ შორის შენობების ქვეშ 0,01.

19. სოფელ ....... 1976-1979წწ. დათარიღებულ საკომლო წიგნში ოჯახის უფროსად ჩაწერილია თ.ვ ასული ნ–ძე, კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: ნ–ძე თ.ვ. ასული - ოჯახის უფროსი, ნ–ძე გ. ზ.ს ძე - შვილი. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება საცხოვრებელი სახლი აგებული 1962 წელს. მიწის ფართობის შესახებ მონაცემები მითითებული არ არის.

20. სოფელ ....... 1973-1975 წწ. დათარიღებულ საკომლო წიგნში ოჯახის უფროსად ჩაწერილია ქ.ი ზ. ძე ნ–ძე, კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: ნ–ძე ქ. ზ.ს ძე - ოჯახის უფროსი, ნ–ძე რ. ზ.ს ძე - ძმა, ნ–ძე ც. ზ.ს ასული - და, ნ–ძე ა. ზ. ასული - და, ნ–ძე ლ.ქ.ის ასული - შვილი, ნ–ძე ნ. რ–ის ასული - ძმისშვილი, ნ–ძე მ. რ–ის ძე - ძმისშვილი, ა–ი თ.დ. ასული - ძმისცოლი. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება საცხოვრებელი სახლი (აგების წელი გაურკვეველია), მიწა არ აწერია.

21. სოფელ ....... 1976-1979 წწ. დათარიღებულ საკომლო წიგნში ოჯახის უფროსად ჩაწერილია ქ.ი ზ.ს ძე ნ–ძე, კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: ნ–ძე ქ. ზ.ს ძე - ოჯახის უფროსი, ნ–ძე რ. ზ.ს ძე - ძმა, ნ–ძე ც. ზ.ს ასული - და, ნ–ძე ა. ზ. ასული - და, ნ–ძე ლ. ქ.ის ასული - შვილი, ნ–ძე ნ. რ–ის ასული - ძმისშვილი, ნ–ძე მ. რ–ის ძე - ძმისშვილი, ა–ლი თ. დ–ის ასული - ძმისცოლი, ა–ი მ. დ–ს ასული - ცოლი, ნ–ძე თ. რ–ის ასული - ძმისშვილი, ნ–ძე ი. ქ–ის ძე - შვილი, ნ–ძე ი.ქ–ის ძე - შვილი. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება საცხოვრებელი სახლი აგებული 1962 წელს. 1976-1977წწ. მიწა სულ 0,14, მათ შორის შენობების ქვეშ 0,01 (ტ. 1, ს.ფ. 367,368).

22. ამდენად, აღნიშნული საარქივო ცნობების თანახმად, 1973-1975 წლიდან ფიქსირდება თ. ნ–ძის (თ–ი) და ქ. ნ–ძის კომლები ცალ-ცალკე.

23. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ 1974 წლის გაყრილობის ხელშეკრულების და საკომლო ჩანაწერების, ასევე, მხარეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე დადგენილად მიაჩნია, რომ თ.ნ–ძის (თ–ი) კომლს ცალკე კომლად გამოეყო ქ. ნ–ძის კომლი.

24. 1974 წლის 28 მაისის გაყრის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ კომლი გაიყო ორად, თ.ვ ასულ ნ–ძეს და მის შვილს გ. ნ–ძეს შეხვდათ ერთი ოთახი და წვრილმანი ნივთები, ქ. ნ–ძეს, რ.ი ნ–ძეს, ც. ნ–ძეს და ა. ნ–ეს შეხვდათ სამი ოთახი და წვრილმანი ნივთები. ანუ ხელშეკრულება არ შეიცავს მითითებას განაწილებული ოთახების კვადრატულობის და ადგილმდებარეობის თაობაზე. შესაბამისად, შეუძლებელია იმის განსაზღვრა კონკრეტულად რომელი ოთახი და რა კვადრატულობის ფართი შეხვდა თითო კომლს. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად კი სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ შემდეგ მტკიცებულებებზე:

25. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათების თა.ხმად, მოპასუხეები წარმოადგენენ უძრავი ქონების, თბილისი, ...... (......) ქ. №1-ში მდებარე უძრავი ქონება - მიწის ნაკვეთი 1347.00 კვ.მ.,საცხოვრებელი ფართი ლიტერ „ა“, პირველი სართული, 83.33 კვ.მ, საცხოვრებელი ფართი 61.22 კვ.მ., დამხმარე ფართი 22.11 კვ.მ, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული ფართი - 28.35 კვ.მ, სარდაფის ფართი 81.67 კვ.მ, ლიტერ ბ-ვ დამხმარე, საერთო ფართი 32.00 კვ.მ, ლიტერი გ-ს-ვც (დამხმარე) უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული ფართი 37.18კვ.მ., მესაკუთრეებს/მოსარგებლეებს. უფლების დამდგენ საბუთად მითითებულია 1978 წლის №008946 სააღსრიცხვო ბარათი.

26. აღნიშნული სააღრიცხვო ბარათით სააპელაციო სასამართლომ გამოარკვია, რომ ......, ...... ქ. №1-ში მდებარე ქონების მფლობელები არიან ნ–ძე ქ. მ. ძე და თ–ი თ.ვ ძე. მფლობელობის საფუძვლად მითითებულია ....... სასოფლო საბჭოს სია ბრძ.პ №2-3 და ცნობა №859 გაც. 05.11.1981წ. სააღრიცხვო ბარათში მესაკუთრეთა წილობრივი მონაცემები მითითებული არ არის. საქმეში წარმოდგენილია კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს საქაღმასკომის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 19.10.1978წ. და 27.10.1973წ. კრებსითი შემფასებელი აქტები, სადაც ...., ...... ქ. №1-ში არსებული ქონების მფლობელებად მითითებული პირველი და მეორე მოპასუხე, აქტში აღნიშნულია, რომ წილები უცნობია. წილობრივ მონაცემებს ასევე არ შეიცავს ტექნიკური აღრიცხვის ბარათი 1975 წლის მონაცემებით.

27. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 5.11.81წ. გაცემული ცნობაში აღნიშნულია, რომ ....... სახალხო დეპუტატთა სასოფლო საბჭოსათვის გადაცემულ კომლთა სიაში და ცნობაში მამის სახელი უნდა იყოს მ. ძე. ამრიგად, სოფელ ......, .... ქ. №1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი ირიცხება ქ. მ. ძე ნ–ძეზე და თ.ვ ასული ნ–ძეზე. ამავე საბჭოს მიერ 14.09.1981წ. გაცემულ იქნა №638 ცნობა, რომლის თა.ხმად, სოფელ ......, ...... ქ. №1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი 1962 წელს აშენებული, ირიცხება თ.ვ ასულ ნ–ძის და ქ. ზ.ს ძე ნ–ძის სახელზე.

28. საქ. სსრ გარდაბნის რაიონის მოქალაქობრივი მდგომარეობის აქტების ჩამწერი ბიუროს მიერ 1970 წლის 26 მაისის გაცემული იქნა №26 ქორწინების შეწყვეტის მოწმობა, რომლის საფუძველზეც შეწყდა მოქ. ნ–ძე ზ.ი. ძე და მოქ. ნ–ძე თ.ვ ასულს შორის რეგისტრირებული ქორწინება. განქორწინების შემდეგ პირველმა მოპასუხემ დაიბრუნა ქორწინებამდელი გვარი – თ–ი. აღნიშნული სააქტო ჩა.წერის საფუძველზე, თბილისის ტექაღრიხვის ბიუროს უფროსის მოხსენებითი ბარათით ცვლილება შევიდა საბინაო წიგნში და გვარი – ნ–ძე, შეიცვალა თ–ით და გაიცა ცნობა, რომლითაც საბინაო წიგნში ქ. ზ.ს ძე ნ–ძეს და თ.ვ ასულ თ–ს გაუტარდათ სამი ოთახი 63.22 კვ.მ წილების გარეშე.

29. ამდენად, საქმეში წარმოდგენილ ყველა დოკუმენტში სადავო ქონება აღრიცხულია პირველი და მეორე მოპასუხის თანასაკუთრებად შესაბამისი წილობრივი მონაცემების გარეშე, რაც იძლევა იმის დასკვნის საფუძველს, რომ მათ ეს ქონება თანაბარწილად ეკუთვნით. აღნიშნულის საწინააღმდეგი მტკიცებულება მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ.

30. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ კომლის გაყოფით მოსარჩელეებმა დაკარგეს კომლის საერთო ქონებაზე საკუთრების უფლება, შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მათ შეიძლება პრეტენზია ჰქონდეთ მხოლოდ მეორე მოპასუხის ½ წილზე.

31. სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით. აღნიშნული კოდექსის 125-ე მუხლის თა.ხმად, საკოლმეურნეო კომლის წევრის წილი განისაზღვრება იმ ანგარიშით, რომ კომლის ყველა წევრს თანაბარი წილი ეკუთვნის.

32. საარქივო ცნობის თანახმად, მოსარჩელეები 1976-1979 წწ. ფიქსირდებიან მეორე მოპასუხის კომლის წევრებად. ამასთან, მოსარჩელე ა. ნ–ძეს ხაზი აქვს გადასმული და აღნიშნულია, რომ ამოეწერა 2.10.1978წ. ამავე ჩანაწერის თანახმად, ხაზი აქვს გადასმული მეორე მოპასუხის ოჯახის კიდევ ერთ წევრს – ი.ქ.ის ძე ნ–ძეს, მიზეზად მითითებულია გარდაცვალება. საბოლოოდ, აღნიშნული ცნობის თანახმად, კომლში იმ დროისთვის ჩაწერილი იყო 10 პირი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელეები – ც. და რ. ნ–ძეები წარმოადგენენ მეორე მოპასუხის კუთვნილი წილის 1/10 ნაწილის მესაკუთრეებს, ხოლო ა. ნ–ძეს არ გააჩნია კომლის ქონებაზე საკუთრების უფლება იმ საფუძვლით, რომ იგი ამოწერილ იქნა კომლიდან.

კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:

33. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელეება და მოპასუხემ შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

34. მოსარჩელე კასატორთა განმარტებით, სადავო უძრავი ქონება კომლის საკუთრებაა. კომლის გაყრა მოხდა 1974 წლის 28 მაისს ორივე მხარეს შორის გაფორმებული გაყრის ხელშეკრულების საფუძველზე. შედეგად მეორე მოპასუხესა და მის შვილს ერგო ერთი ოთახი და წვრილმანი საოჯახო ქონება. მას შემდეგ ორივე მხარე ცხოვრობს იმ სამ ოთახში, რომელიც გაყრის შედეგად ერგო. მას შემდეგ ორივე მხარემ გააუმჯობესა კუთვნილი ქონება, რაც მათ დაადასტურეს დაკითხვის დროს. სასარჩელო განცხადებით მოთხოვნილი 3/6 ნაწილი ის წილია, რაც მოსარჩელეებს კომლის გაყოფის შედეგად ერგოთ.

35. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემაც, მოითხოვა მისი გაუქმებით ახალი გადაწყვეტილების მიღება და მოსარჩელეთათვის მოპასუხეთა სახელზე რიცხული ქონებიდან 1/6-1/6 წილის აღრიცხვა.

36. მოპასუხე კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხარეთა შორის სადავო ქობედან წილების გადანაწილების წესს და მიუთითა, რომ სარჩელი ცნო იმ მიზნით, რათა მოსარჩელეებს მიეღოთ 1/6 წილი ორივე მოპასუხის სახელზე რიცხული ქონებიდან, რაც არ შელახავდა მის უფლებებს. სააპელაციო პალატამ კი მოსარჩელეებს ფართი მხოლოდ მოპასუხე კასატორის ქონებიდან გამოუყო, რაც მის ინტერესებს ეწინააღმდეგება.

37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 3 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელეთა და მოპასუხის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნენ წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

38. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

39. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მა.მდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მა.მდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

40. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

41. საკოლმეურნეო კომლის საოჯახო ქონებრივი გაყოფა ძირითადად დაკავშირებული იყო კომლის შემადგენლობის შეცვლასთან, რის შედეგადაც კომლი, როგორც საოჯახო შრომითი გაერთიანება, ან მთლიანად წყვეტდა თავის არსებობას და მის ბაზაზე იქმნებოდა ორი ან რამდენიმე ახალი კომლი, ან იგი რიცხობრივად მცირდებოდა კომლიდან წევრის გასვლის გამო. პირველ შემთხვევაში საქმე ეხება კომლის გაყრას, ხოლო მეორე შემთხვევაში - კომლიდან გამოყოფას. კომლიდან გამოყოფა, როგორც წესი, აღინიშნებოდა კომლიდან გასვლით, თუმცა არსებობდა შემთხვევები, როდესაც კომლის წევრი აპირებდა ქონების გაყოფას და ფიქრობდა კვლავ კომლში დარჩენას საცხოვრებლად (სუსგ. 2016 წლის 01 მარტი, საქმე №ას-27-27-2016).

42. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება – 1347 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და №1, 2, 3 და 4 შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი რეგისტრირებულია მოპასუხეთა თანასაკუთრებად. საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 1978 წელს აღრიცხული №008946 სააღრიცხვო ბარათი.

43. 1974 წელს მხარეთა მიერ ხელმოწერილ იქნა გაყრის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც არსებული კომლი გაიყო და ჩამოყალიბდა ორი დამოუკიდებელი კომლი, კერძოდ, პირველი მოპასუხე და მისი მცირეწლოვანი შვილი – ერთი კომლი, ხოლო მოსარჩელეები და მეორე მოპასუხე – მეორე კომლი.

44. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ შეიცავს დასაბუთებულ მითითებას გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დარღვევების შესახებ. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება მარტოოდენ კასატორთა მოსაზრება, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განუსაზღვრა მოსარჩელეებს წილები მხოლოდ მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონებიდან.

45. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ, სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, §59; Perez v. France, §80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ, ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ).

46. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

47. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი. ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს. ამრიგად, სასამართლო ვერ გადაწყვეტს ვერცერთ სამოქალაქო საქმეს, თუ მან წინასწარ არ დაადგინა გარკვეული ფაქტები. ამ ფაქტების დადგენა ხორციელდება უმთავრესად დამტკიცების გზით, შესაბამისი მტკიცებულებების გამოყენებით. ფაქტების დამტკიცების პროცესი საკმაოდ დეტალურად რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით, კერძოდ, განსაზღვრულია მტკიცების საშუალებათა (მტკიცებულებათა) წრე, რომლებიც შეიძლება გამოიყენოს სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად, ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობა და განკუთვნადობა, მტკიცების ტვირთის (მოვალეობის) განაწილება მხარეთა შორის, ანუ რომელმა მხარემ რა გარემოება უნდა დაამტკიცოს, მტკიცებულებათა გამოკვლევის წესი, მტკიცებულებათა შეფასების ზოგადი წესები და ა.შ.

48. სასამართლო მტკიცების პროცესი – ესაა საქმიანობა, რომელსაც ახორციელებენ მხარეები და სასამართლო იმ ფარგლებში და წესით, რომლებიც განსაზღვრულია კანონით. მხარეები წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს იმ ფაქტების დადასტურების მიზნით, რომლებზეც ისინი ამყარებენ თავიანთ მოთხოვნებს და შესაგებელს. სასამართლო მტკიცებულებათა დასაშვებობის და განკუთვნადობის პრინციპების მოთხოვნა დაცვით იღებს ამ მტკიცებულებებს და აფასებს მათ თავისი შინაგანი რწმენით. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, სასამართლო მტკიცების პროცესის სხვადასხვა მონაწილე სხვადასხვა ფუნქციას ასრულებს, მაგრამ ყველა მათგანის საქმიანობა მიმართულია ერთი მიზნისაკენ – გაირკვეს სიმართლე, დადგინდეს საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

49. სასამართლო შემეცნების ფორმების თვალსაზრისით საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები შეიძლება ორჯგუფად დავყოთ: ა) გარემოებები, რომლებიც გა.გრძობენ არსებობას სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს (ე.წ. აწმყოს ფაქტები) და ამიტომ შესაძლებელია მათი გრძნობადი აღქმის გზით დადგენა და ბ) გარემოებანი, რომლებსაც ადგილი ჰქონდათ წარსულში და ამიტომ მათი დადგენა უშუალო შემეცნების გზით შეუძლებელია. ასეთი ფაქტები შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ გაშუალებული გზით, მტკიცებულების გამოყენებით.

50. სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მტკიცების პროცესი, როგორც გაშუალებული შემეცნება, საკმაო სისრულითაა მოწესრიგებული კანონით. მაგალითად, სსსკ-ის 102–ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელმა მხარემ რომელი ფაქტობრივივ გარემოებები უნდა დაამტკიცოს. კანონი განსაზღვრავს აგრეთვე, თუ რომელ მხარეს ეკისრება ფაქტების მითითებისა და ამ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელი ფაქტები არ საჭიროებენ დამტკიცებას, მტკიცების რა საშუალებები დაიშვება და რა არ დაიშვება, როგორდა რა წესით ხდება მტკიცებულებათა შეგროვება, შემოწმება და შეფასება და ა.შ.

51. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლო მტკიცება წარმოადგენს სასამართლოსა და მხარეთა საქმიანობას, რომლის მიზანია საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების (ფაქტების) დადგენა. სასამართლო მტკიცების სუბიექტებად სამოქალაქო პროცესში გვევლინებიან მხარეები - მოსარჩელე, მოპასუხე, მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით, მესამე პირი დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე, თანამონაწილეები. სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება.

52. მოსარჩელისათვის სასურველი შედეგის დადგომა, მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც კანონი უკავშირებს მოსარჩელის მატერიალურ სამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ზუსტად იგივე უნდა განსაზღვროს იმ ფაქტების წრე, რომლებსაც უკავშირდება მხარეთა მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივი დასაბუთებულობა. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

53. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის საფუძველზე საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერებით, სრულად და ობიექტურად შეფასების შედეგად დგინდება, რომ კომლის გაყოფით მოსარჩელეებმა დაკარგეს კომლის საერთო ქონებაზე საკუთრების უფლება, ამდენად, მართებულად მიეკუთვნათ 1/2 წილი მხოლოდ მეორე მოპასუხის კუთვნილი ქონებიდან.

54. რაც შეეხება მოსარჩელე ა. ნ–ძეს, საქმეში წარმოდგენილი საარქივო ცნობის თანახმად, მოსარჩელეები 1976-1979 წლებში ფიქსირდებიან მეორე მოპასუხის კომლის წევრებად. ა. ნ–ძეს კი ხაზი აქვს გადასმული და აღნიშნულია, რომ იგი 1978 წელს ამოეწერა კომლიდან. შესაბამისად, მოსარჩელეები – ც. და რ. ნ–ძეები წარმოადგენენ მეორე მოპასუხის კუთვნილი წილის 1/10 ნაწილის მესაკუთრეებს, ხოლო ა. ნ–ძეს არ გააჩნია კომლის ქონებაზე საკუთრების უფლება იმ საფუძვლით, რომ იგი ამოწერილ იქნა კომლიდან.

55. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

56. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

57. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

58. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

59. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

60. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს – რ., ც. და ა. ნ–ძეებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ნ. ც–ის მიერ 2021 წლის 27 იანვარს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 600 ლარის 70% – 420 ლარი, ხოლო ქ. ნ–ძეს უნდა დაუბრუნდეს ლ. ნ–ძის მიერ 2021 წლის 26 იანვარს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ., ც., ა. და ქ. ნ–ძეების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ რ. ნ–ძეს (პირადი №......), ც. ნ–ძესა (პირადი №.......) და ა. ნ–ძეს (პირადი №0......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ნ. ც–ის მიერ 2021 წლის 27 იანვარს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 600 ლარის 70% – 420 ლარი.

3. კასატორ ქ. ნ–ძეს (პირადი №......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ლ. ნ–ძის მიერ 2021 წლის 26 იანვარს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი