საქმე №ას-1427-2018 6 თებერვალი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.გ–ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ჯ.ა–ი, რ.ს–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2014 წლის 24 მარტს ჯ.ა–ის (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) წარმომადგენელს, მ.დ–ძესა და მ.გ–ას (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „კასატორი“, „საკასაციო საჩივრის ავტორი“ ან „მსესხებელი“) წარმომადგენელს, ე.მ–ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება (შემდგომში - „სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება“ ან „უზრუნველყოფილი ხელშეკრულება“), რომლის საფუძველზეც პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელეს სესხის სახით გადასცა 15000 აშშ დოლარი; ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ იქნა სარგებელი ყოველთვიურად სესხის თანხის 3.68%-ის ოდენობით; ხელშეკრულება დაიდო 2015 წლის 24 მარტის ჩათვლით; ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით იპოთეკით დაიტვირთა მსესხებლის კუთვნილი უძრავი ქონება, ს.კ ..........

2. 2014 წლის 24 მარტს იმავე მხარეებს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება (შემდგომში - „სესხის ხელშეკრულება“), რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ პირველი მოპასუხისაგან მიიღო სესხი 8700 ლარის ოდენობით, 30 დღის ვადით; ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ იქნა სარგებელი სესხის თანხის 8%-ის ოდენობით; მსესხებელს სესხი უნდა დაებრუნებინა ნაწილ-ნაწილ, დღეში 313.2 ლარის გადახდით. აღნიშნული ვალდებულების შესასრულებლად არ ყოფილა გამოყენებული უზრუნველყოფის საშუალება.

3. 2015 წლის 05 მაისს მოსარჩელესა და რ.ს–ძეს (შემდგომში - "მეორე მოპასუხე") შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მეორე მოპასუხეს მიჰყიდა იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება.

4. 2016 წლის 14 აპრილს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვა მასსა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის 2015 წლის 05 მაისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ხელშეკრულების დადებამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენა.

5. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

6. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; უძრავი ქონება, მდებარე: მუნიციპალიტეტი ლანჩხუთი, სოფელი ......, ს.კ .........., აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებად; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის 2015 წლის 05 მაისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ატარებდა მოჩვენებით ხასიათს, შესაბამისად წარმოადგენდა ბათილ გარიგებას.

8. მოსარჩელემ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

9. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

11. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ აპელანტმა სარჩელში მითითებული ფაქტები ვერ დაადასტურა.

12. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ 2014 წლის 24 მარტს დადებული ხელშეკრულებები რეალურად სესხის ერთ ხელშეკრულებას წარმოადგენს და არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულება დაიდო უზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული რეალური პროცენტის დასაფარად. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში არ არის წარმოდგენილი ამ ფაქტის დამადასტურებელი არცერთი მტკიცებულება.

13. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 624-ე მუხლით და განმარტა, რომ მხოლოდ მოწმის ჩვენებით შეუძლებელია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოების დადგენა. ასეც რომ არ იყოს, მოწმეთა ჩვენებებით, არსებითად, მხოლოდ იმის დადგენა შეიძლება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს აპელანტისათვის არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა არ გადაუცია, თუმცა ეს ჩვენებები პირდაპირ ეწინააღმდეგება წერილობით მტკიცებულებას, „გასავლის ორდერს“, საიდანაც ჩანს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 8700 ლარი კრედიტორმა მსესხებელს ხელშეკრულების დადების დღესვე გადასცა.

14. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის პოზიცია არ დასტურდება თავად ხელშეკრულებათა ანალიზითაც. უდავოა, რომ უზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით აპელანტმა პირველი მოპასუხისაგან თანხა უცხოურ ვალუტაში, აშშ დოლარში ისესხა, შესაბამისად, არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულება უზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით რეალურად გათვალისწინებული პროცენტის შესავსებად რომ დადებულიყო, ვალდებულებაც იმავე ვალუტაში, ე.ი. აშშ დოლარში განისაზღვრებოდა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით ლარის დაბრუნების ვალდებულებაა გათვალისწინებული, ეს კი ამ ხელშეკრულებათა იგივეობას გამორიცხავს. გარდა ამისა, თუ აპელანტს უზრუნველყოფილი სესხით სარგებლობისათვის ყოველთვიურად 8% უნდა გადაეხადა, ერთი წლის განმავლობაში მის მიერ გადასახდელი პროცენტი ლარში - 26142X8%X12=25096.32 ლარი იქნებოდა; უზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გადასახდელი სარგებლისა და არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გადასახდელი სრული თანხის ჯამი კი, 26142X3.68%X12+313.2X30=20940.3 ლარს შეადგენს. აქედან გამომდინარე, აშკარაა, რომ არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 8700 ლარი უზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პროცენტსა და „ზეპირად დაფიქსირებულ პროცენტს შორის“ სხვაობაზე მნიშვნელოვნად ნაკლებია. ამგვარად დათვლილი სარგებელი დაახლოებით ყოველთვიურ 6.4%-ს შეადგენს.

15. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 24 მარტს დადებული ხელშეკრულებები ერთი ვალდებულების მოსაწესრიგებლად არ დადებულა.

16. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

17. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

17.1. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება წარმოადგენს ამორალურ გარიგებას, რადგან მიუხედავად აღნიშნული ხელშეკრულებით განსაზღვრული სარგებლის ოდენობისა (3.68%), რეალურად პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელეს დაუწესა ყოველთვიური სარგებელი 8%-ის ოდენობით;

17.2. სასამართლომ ერთობლიობაში არ განიხილა და ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად შეაფასა სადავო გარიგებები. კასატორის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნულ ხელშეკრულებასთან ერთობლიობაში უნდა იქნეს განხილული სესხის ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო თვალთმაქცურად, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების 8% სარგებლის შესავსებად. კასატორის თქმით, მას არ გადასცემია აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სესხის თანხა;

17.3. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ორივე გარიგება დადებულია ერთ დღეს, ერთსა და იმავე პირებს შორის. ამასთან, თუკი მოსარჩელეს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გადაეცემოდა 15 000 აშშ დოლარი, რატომ არ მოხდა მისთვის 8700 ლარის ამ ხელშეკრულების ფარგლებში გადაცემა. გარდა ამისა, კასატორი მიუთითებს სესხის ხელშეკრულების 1.1. პუნქტზე, რომლის თანახმად, „გამსესხებელი იღებს ვალდებულებას გასცეს პროცენტი სესხის 8700 ლარის ოდენობით 30 დღით“. მისი თქმით, აღნიშნულ პუნქტში ყურადღებას იქცევს სიტყვა „პროცენტი“, რომელიც სწორედ იმიტომ იქნა ჩაწერილი, რომ მოსარჩელეს ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისას ეჭვი არ შეეტანა იმ გარემოებაში, რომ ეს სესხი გაფორმებული იყო 8%-სა და 3.68%-ს შორის არსებული სხვაობის კომპენსირებისათვის. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სესხის ხელშეკრულება წარმოადგენს თვალთმაქცურ გარიგებას.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

19. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

23. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

24. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის ძირითადი პრეტენზია შეეხება იმას, რომ სასამართლომ არასათანადოდ შეაფასა საქმეში არსებული გარემოებები და სადავო ხელშეკრულებები არ მიიჩნია ამორალურ და თვალთმაქცურ გარიგებებად. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს თავდაპირველად განმარტოს ამორალური გარიგების სამართლებრივი ბუნება.

25. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს.

26. საკასაციო სასამართლო არაერთ განჩინებაში განმარტავს, რომ სამართლებრივ სახელმწიფოში მართლწესრიგის არსებობას უზრუნველყოფს, როგორც კანონი, ასევე, მორალური ქცევის სტანდარტი. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში კერძო ავტონომიისა და თავისუფალი კონტრაჰირების პრინციპი მოქმედებს, გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში „საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს“ ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდება. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საკანონმდებლო დანაწესის მიზანს სწორედ იმგვარი გარიგებების თავიდან აცილება წარმოადგენს, რომლებიც ფორმალურად კანონსაწინააღმდეგო არ არის, თუმცა, თავისი არსით, საზოგადოებრივ მართლწესრიგს არღვევს და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა თანაცხოვრებას აუარესებს, რაც შედეგობრივად სამოქალაქო ბრუნვას აფერხებს.

27. ზოგადად, ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრინციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. კეთილსინდისიერების პრინციპი დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, მიუკერძოებლობას, ობიექტურობას, სამართლიანობასა და სხვ. კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო სამართლისათვის და იგი მთლიანად კერძო სამართლის უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. გარიგების მართლსაწინააღმდეგობისა და ამორალურობის დროს გადამწყვეტი მნიშვნელობა მხარეთა ნებას ენიჭება, თუმცა, აუცილებელი არ არის მხარეთა ნება თანხვედრი იყოს, ანუ გარიგების დადების ამორალური და მართლსაწინააღმდეგო მოტივი და მიზანი ორივე მხარეს ამოძრავებდეს. გარიგების ამორალურად და მართლსაწინააღმდეგოდ მიჩნევის მიზნებისათვის საკმარისია გარიგების ერთ-ერთი მხარის არამართლზომიერი, ამორალური განზრახვა (იხ. მაგ. სუსგ №ას-15-15-2016, 01 მარტი, 2016 წელი; №ას-1184-1145-2016, 17 თებერვალი, 2017 წელი).

28. დამკვიდრებული შეხედულების თანახმად, გარიგება ეწინააღმდეგება ზნეობის ნორმებს, როდესაც იგი არსებითად არღვევს ერთ-ერთი მხარის ინტერესებს და არათანაბარ პირობებში აყენებს მას. ზნეობის შესაბამისი გარიგება არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს სოციალური სამართლიანობის პრინციპს, ხელშეკრულების მხარეს არ უნდა აყენებდეს შეუსაბამოდ რთულ მდგომარეობაში. ამ საკითხის კვლევისას შემოწმების საგანი არის არა გარიგების მონაწილეთა ქცევა ზნეობასთან მიმართებაში, არამედ გარიგების შინაარსის მიმართება ზნეობასთან (იხ. საქმე №ას-625-584-2017 , 07 ივლისი, 2017 წელი).

29. წინამდებარე საქმეში საკასაციო პრეტენზიის შინაარსისა და სარჩელში მითითებული არგუმენტების შესწავლით დასტურდება, რომ მოსარჩელეს/კასატორს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ამორალურობის საფუძვლად მიაჩნია აღნიშნული ხელშეკრულებით განსაზღვრული პროცენტი.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შეუსაბამოდ მაღალი პროცენტი მთლიანად გარიგების ბათილობის საფუძველს არ წარმოადგენს და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლის შესაბამისად [გარიგების ნაწილის ბათილობა არ იწვევს მისი სხვა ნაწილების ბათილობას, თუ სავარაუდოა, რომ გარიგება დაიდებოდა მისი ბათილი ნაწილის გარეშეც], იგი შესაძლოა გახდეს არა მთლიანად გარიგების, არამედ მხოლოდ მისი ნაწილის ბათილობის საფუძველი [აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს საკასაციო სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკა (იხ. მაგ. საქმე №ას-663-629-2015, 28 ივლისი, 2015 წელი)].

31. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროცენტის ბათილობასთან დაკავშირებით კი, კასატორი მიუთითებს სესხის მეორე ხელშეკრულებაზე, რომელიც, მისი მოსაზრებით, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებასთან ერთობლიობაში უნდა იქნეს განხილული, როგორც ერთი მთლიანი ხელშეკრულება, რომლითაც ყოველთვიური სარგებელი არა 3.68%-ით, არამედ 8%-ით განისაზღვრა.

32. კასატორი სესხის ხელშეკრულებას მიიჩნევს თვალთმაქცურ გარიგებად, რომლითაც რეალურად სხვა გარიგება დაიფარა.

33. რაც შეეხება თვალთმაქცურ გარიგებას, მისი ნორმატიული შინაარსი განსაზღვრულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

34. უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაშია განმარტებული, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე, რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს (იხ. მაგ. სუსგ №ას-487-461-2015, 17 ივნისი, 2015 წელი; №ას-474-455-2016, 07 ივლისი, 2016 წელი).

35. კასატორი სესხის ხელშეკრულების თვალთმაქცურობის საფუძვლად მიუთითებს იმ გარემოებებს, რომ სადავო ხელშეკრულებები დადებულია ერთი და იმავე დღეს, ერთსა და იმავე პირებს შორის. თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ გარიგებები ეხება სხვადასხვა ვალუტაში სესხის გაცემას, რაც, ასევე, შეიძლებოდა ყოფილიყო დამოუკიდებელი ხელშეკრულების დადების მიზეზი. ამავდროულად, საყურადღებოა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ არაუზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 8700 ლარი უზრუნველყოფილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პროცენტსა და „ზეპირად დაფიქსირებულ პროცენტს შორის“ სხვაობაზე მნიშვნელოვნად ნაკლებია. ამგვარად დათვლილი სარგებელი დაახლოებით ყოველთვიურ 6.4%-ს შეადგენს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-14 პუნქტი).

36. რაც შეეხება მოსარჩელის განმარტებას, რომ მას სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა - 8700 ლარი არ მიუღია, აღნიშნული გარემოების დადასტურებას მოსარჩელე ცდილობს მოწმეთა ჩვენებებით, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილია წერილობითი მტკიცებულება, „გასავლის ორდერი“, საიდანაც ირკვევა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა ხელშეკრულების დადების დღესვე გადასცა, მხოლოდ მოწმეთა ჩვენება, სხვა მტკიცებულებების გარეშე, ვერ იქნება მიჩნეული წარდგენილი წერილობითი მტკიცებულების საპირწონედ.

37. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ დასტურდება არც სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროცენტის ამორალურობა. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

38. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

39. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ. სუსგ საქმე №ას-272-260-2015, 20 ნოემბერი, 2015 წელი; №ას-683-653-2014, 18 მაისი, 2015 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2459 ლარის 70% – 1721 ლარი და 30 თეთრი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ.გ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს მ.გ–ას (პ/ნ: ......) დაუბრუნდეს გ.ღ–ძის (პ/ნ: .....) მიერ 2018 წლის 29 ოქტომბერს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2459 ლარის 70% – 1721 (ერთი ათას შვიდას ოცდაერთი) ლარი და 30 თეთრი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე