საქმე №ას-57-2020

5 ივნისი, 2020 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ვ. კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე ვ.გ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ვ.გ–ძემ (შემდეგში - „მოსარჩელე“, „დასაქმებული“ „მოწინააღმდეგე მხარე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ–ს (შემდეგში - მოპასუხე, „დამსაქმებელი“, კასატორი“) მიმართ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენის და განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელე 2001 წლიდან მუშაობდა მოპასუხე კომპანიაში. 2006 წელს ვ.გ–ძეს და დამსაქმებელს შორის გაფორმდა უვადო შრომითი ხელშეკრულება.

2.2. 2010 წლიდან იკავებდა საგადასახადო და საბაჟო კონსულტანტის პოზიციას. 2016 წლის მაისის თვეში გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. მოსარჩელემ გაასაჩივრა მისი გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება, თუმცა 2016 წლის 2 ივნისის წერილით დამსაქმებელმა არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტებები შრომითი ურთიერთობის უკანონოდ შეწყვეტის თაობაზე.

2.3. ვ.გ–ძის მიმართ გათავისუფლებამდე გამოყენებულ იქნა დისციპლინური ღონისძიება - საბოლოო გაფრთხილება.

2.4. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ არ არსებობდა მისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრებისა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძვლები.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიმართ გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის ფორმა - საბოლოო გაფრთხილება და ასევე მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება კანონიერია. რაც შეეხება დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომას, სახეზე იყო მოსარჩელის მიერ შრომითი ხელშეკრულებისა და შინაგანაწესის დარღვევა, ვინაიდან მოსარჩელემ კომპანიის ტარიფების შესახებ ინფორმაცია გადაუგზავნა პირადად მასთან დაკავშირებულ კონკურენტ პირებს. არ განაცხადა ინტერესთა კონფლიქტის არსებობის შესახებ, რის თაობაზეც მოსარჩელემ კომპანიას აცნობა მხოლოდ შიდა გამოძიების დასრულების, დარღვევის ფაქტების გამოვლენისა და დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების მიღების შემდგომ.

3.2. მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზი გახდა ის გარემოება, რომ მას თავისი სამსახურებრივი პოზიციიდან გამომდინარე ევალებოდა საბაჟო საკითხების კონტროლი და ამ კუთხით მომსახურების მიმწოდებლების ინვოისების თვალყურის დევნება, თუ რამდენად შეესაბამებოდა ინვოისი მომწოდებელთან გაფორმებული კონტრაქტის პირობებს. მან მხოლოდ ერთ კომპანიას მისცა ე.წ. ზეპირი ინსტრუქცია, რომ ტვირთის განბაჟებისას საქონელი მოექცია არა ერთი საბაჟო დეკლარაციის ფარგლებში, არამედ განებაჟებინა საქონელი მიმღები კომპანიებისა და საქონლის სახეობების, შესყიდვის შეკვეთების მიხედვით. აღნიშნული სქემიდან გამომდინარე შპს ,,ტ–ი“ ანბაჟებდა ერთ ტვირთს არა ერთი დეკლარაციის, არამედ უფრო მეტი დეკლარაციის ფარგლებში, რაც ხელოვნურად ზრდიდა მის შემოსავლებს და აზარალებდა მოპასუხე კომპანიას, ვინაიდან კომპანია თითოეულ დეკლარაციაში შპს ,,ტ–ს“ უხდიდა 220 ლარს.

3.3 მოსარჩელე ვერიფიკაციას უკეთებდა შპს ,,ტ–ის“ ინვოისებს, რომლებიც გამოწერილი იყო კონტრაქტის პირობების დარღვევით, რითაც კომპანიას მიადგა ასეულ ათასობით მატერიალური ზიანი.

3.4. გარდა ზემოაღნიშნული დარღვევების არსებობისა, მოპასუხე მიუთითებს, რომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნები ხანდაზმულიცაა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

1. ბათილად იქნა ცნობილი უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ–ს 2016 წლის 06 მაისის გადაწყვეტილება 2016 წლის 09 მაისიდან ვ.გ–ძის სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ;

2. ბათილად იქნა ცნობილი უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ–ს 2015 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება ვ.გ–ძისათვის საბოლოო წერილობითი გაფრთხილების მიცემის თაობაზე;

3. მოსარჩელე ვ.გ–ძე აღდგენილ იქნა უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ–ში საგადასახადო და საბაჟო მრჩევლის თანამდებობაზე;

4. მოპასუხე უ.ს.ბ.ე. (კ.ზ.) ლ–ს მოსარჩელე ვ.გ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2016 წლის 09 მაისიდან სამუშაოზე აღდგენამდე, ყოველთვიურად 5546,40 ლარის (ხელზე ასაღები) ოდენობით და მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 100 ლარის ანაზღაურება;

გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი და უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

5.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება მასზედ, რომ დამსაქმებლის პოზიცია მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე მოკლებული იყო ლეგიტიმურ საფუძველს და წარმოადგენდა არაპროპორციულ ღონისძიებას. პალატამ, ასევე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ვ.გ–ძის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ფაქტს ადგილი არ ჰქონია.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.3. მოსარჩელე წლების განმავლობაში მუშაობდა მოპასუხე კომპანიაში და აღნიშნული მუშაობის პერიოდში მის მიმართ არ ყოფილა გამოყენებული არცერთი დისციპლინური სახდელი.

5.4. 2015 წლის 18 დეკემბერს, მოსარჩელეს დაეკისრა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა საბოლოო წერილობით გაფრთხილება ქცევის კოდექსის დარღვევის საფუძვლით, რაც აღნიშნული წერილობით გაფრთხილების შესახებ შეტყობინების თანახმად გამოიხატა: ,,დასაქმებულის მიერ კონფიდენციალური კომერციული ინფორმაციის მოპოვებასა და მესამე მხარისთვის გადაცემაში, დასაქმებულსა და ქვეკონტრაქტორს შორის ინტერესთა კონფლიქტის ფაქტის დადასტურებაში“.

დამსაქმებელს უფლება აქვს, დაადგინოს შრომის შინაგანაწესი და ვალდებულია გააცნოს ის დასაქმებულს (სშკ-ს მე-13 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომის შინაგანაწესი არის წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც შეიძლება განისაზღვროს წახალისებისა და პასუხისმგებლობის სახე და გამოყენების წესი).

მოპასუხე კომპანიის შრომით შინაგანაწესში დასახელებულია დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლები, თუმცა არ არის მითითებული მათ მიმართ შესაძლო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების გამოყენების საფუძვლები.

5.5. პალატამ აღნიშნა, რომ მსგავს შემთხვევებში, მოპასუხე როგორც დამსაქმებელი ვალდებულია მტკიცებულებებით დაასაბუთოს მოსარჩელის მიმართ მსგავსი მკაცრი ღონისძიების გამოყენების საფუძველი და ამასთან ის გარემოება, თუ რატომ არ შეიძლებოდა ნაკლებად მკაცრი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება მოსარჩელის მიმართ, რაც ვერ იქნა დადასტურებული. შესაბამისად, არ არსებობდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახით საბოლოო წერილობითი გაფრთხილების გამოყენების საფუძველი.

5.6. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია საქმეში არსებული მტკიცებულებების არასწორ შეფასებასთან და ვ.გ–ძის მხრიდან უხეში დარღვევის არსებობასთან მიმართებით და სსსკ-ის 105-ე მუხლზე მითითებით დაადგინა, რომ დასაქმებულის მხრიდან შრომითი ვალდებულების უხეშ დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, რაც დადასტურებულია სამართალწარმოების მიმდინარეობისას დაკითხულ მოწმეთა და უფლებამოსილი პირების მიერ შედგენილი მტკიცებულებებით.

5.7. მოპასუხე მიუთითებდა, რომ მოსარჩელემ ჩაიდინა ვალდებულების უხეში დარღვევა, ვინაიდან მოსარჩელეს თავისი სამსახურებრივი პოზიციიდან გამომდინარე ევალებოდა საბაჟო საკითხების კონტროლი და ამ კუთხით მომსახურების მიმწოდებლების ინვოისების თვალყურის დევნება, თუ რამდენად შეესაბამებოდა ინვოისი მომწოდებელთან გაფორმებული კონტრაქტის პირობებს.

5.8. დადგენილია, რომ მოსარჩელის უფლება-მოვალეობებს მოპასუხე კომპანიაში აღწერდა თანამშრომლის ე.წ. ,,გეგმა“, რაც დაადასტურა სასამართლოს სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულმა მ.გ–ამ, რომელიც წარმოადგენს მოპასუხე კომპანიის დაგეგმარების განყოფილების უფროსს.

5.9. მოწმემ ჩვენებაში განაცხადა, რომ თანამშრომლებსა და მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებაში თანამშრომელთა ფუნქციები არ არის გაწერილი.

5.10. მოსარჩელე მხარის წარმოდგენილია ე.წ. ,,ჩემი გეგმა 2016 წლისთვის“ მიხედვით და დასაქმებულის მოვალეობებში შედიოდა საგადასახადო, ასევე საბაჟო მხარდაჭერაში წვლილის შეტანა ბიზნესთან კავშირის და ბიზნესის კონტექსტის ცოდნის უზრუნველყოფით. ყველა საჭირო ანგარიშის მომზადება და წარდგენა შემოსავლების სამსახურსა და ფინანსთა სამინისტროში კანონმდებლობის მოთხოვნის შესაბამისად. განბაჟების პროცედურისა და ტრეკინგ სისტემების განხორციელების უზრუნველყოფა საქართველოში, წვლილის შეტანა უსაფრთხოებაში, შესაბამისობასა და რისკის მართვაში, პოტენციური დანაკარგების მინიმიზაცია საგადასახადო აუდიტის დროს. აღნიშნული მიმართულებით კანონმდებლის, სიახლეების თაობაზე შესაბამისი ანგარიშების მომზადება და მიწოდება, საგადასახადო კომიტეტის კრებებში მონაწილეობა, საშემოსავლო/მოგების საგადასახადო დეკლარაციების მომზადება, წარდგენა; ურთიერთობა სახელმწიფო სტრუქტურებთან საგადასახადო/საბაჟო მიმართულებით.

5.11. საქმეში დაცულია მოსარჩელის ხელმოწერილი დეკლარაციების სერვისისთვის გამოწერილი ინვოისები, რომელთა ანალიზის შედეგად დადგენილია, რომ აღნიშნულ ინვოისებზე აღბეჭდილია 4 პირის ხელმოწერა მოსარჩელის ჩათვლით, რომლებიც წარმოადგენენ რეგისტრატორს, ვერიფიკატორს (მოსარჩელე), შემმოწმებელსა და გადახდის ფინანსურ ვერიფიკატორს.

შესაბამისად, არ დადასტურდა ის გარემოება, რომ გამოწერილ ინვოისებთან შემხებლობა ჰქონდა მხოლოდ მოსარჩელეს და იგი იღებდა გადაწყვეტილებას დეკლარაციების შევსების პროცედურებთან დაკავშირებით ერთპიროვნულად.

გარდა მოსარჩელისა, დოკუმენტს ხელს აწერდნენ სხვა პირებიც, რომელთაც შეეძლოთ დაეფიქსირებინათ პრეტენზია სადავო საკითხთან დაკავშირებით.

5.12. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომლის მიხედვით, თუკი მოპასუხე მხარე არ მიიჩნევდა მიზანშეწონილად მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებულ გადახდის მეთოდს, მას შეეძლო შეეცვალა აღნიშნული მეთოდი საკუთარი შეხედულებისამებრ. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია ისიც, რომ მოპასუხე კომპანია მოსარჩელის გათავისუფლების შემდეგ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყენებდა იმავე მეთოდს, რაც გახდა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი და აღნიშნულ გარემოებას მხარეები არ ხდიან სადავოდ.

5.13. პალატამ განმარტა, რომ სამსახურის სპეციფიკის, დარღვევის სიმძიმის, ხასიათისა და საქმის სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით, აპელანტის სამსახურიდან გათავისუფლება ჩადენილი უხეში დარღვევის ადეკვატურ ღონისძიებას არ წარმოადგენდა.

5.14. პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხეს არ მიუთითებია და არც სასამართლოს დაუდგენია იმგვარი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძვლით მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლას მართლზომიერს გახდიდა, ამდენად, სადავო ბრძანება არღვევს კანონით დადგენილ წესს, რაც სასამართლოს უქმნის სამართლებრივ საფუძველს ბათილად ცნოს სადავო ბრძანებები.

5.15. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ.გ–ძე უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ–ს საგადასახადო და საბაჟო მრჩევლი თანამდებობიდან უკანონოდ გათავისუფლდა და მისი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე, აღდგენა შესაძლებელია. შესაბამისად, ზემოაღნიშნულ თანამდებობაზე აღდგენამდე პერიოდში 2016 წლის 9 მაისიდან უნდა აუნაზღაურდეს განაცდური, ყოველთვიურად, ხელზე ასაღები 5546,40 ლარის ოდენობით.

5.16. სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და განმარტა, რომ მოსარჩელემ წერილობითი დასაბუთების ჩაბარების 7 დღიანი ვადის ამოწურვიდან ერთი თვის ვადაში შეიტანა სარჩელი, თუმცა ეს სარჩელი არ იქნა მიღებული წარმოებაში. ეს გარემოება არ შეიძლება მიჩნეული იქნეს მოსარჩელის მხრიდან სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გაშვების საფუძვლად, რამდენადაც მოსარჩელემ პირველი სარჩელის მიღებაზე უარის შესახებ განჩინების მიღებიდან ექვსი თვის ვადაში შემოიტანა ახალი სარჩელი, რომელიც სასამართლომ მიიღო განსახილველად. შესაბამისად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დინება შეწყდა პირველი სარჩელის წარდგენილის მომენტიდან და ვ.გ–ძის მოთხოვნა შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულდად ვერ განიხილება.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ.

6.1. კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

6.2. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ იმსჯელა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, რომლის თანახმად საგადასახადო და საბაჟო მრჩევლის თანამდეობა 2016 წლის 25 ივლისიდან დღემდე დაკავებულია სხვა პირის მიერ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობის, ტოლფასი თანამდებობის არარსებობის ან არამიზანშეწონილობის შემთხვევაში სასამართლომ უნდა იმსჯელოს კომპენსაციის საკითზე. დაუშვებელია მოსარჩელის უფლებების აღდგენა ლეგიტიმურად დასაქმებული პირის უფლებების შელახვის ხარჯზე. მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენა შესაძლებელი იქნება მხოლოდ და მხოლოდ სხვა დასაქმებულის გათავისუფლების შემთხვევაში, რაც ეწინაარმდეგება სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას. მოსარჩელე დასაქმებულია სხვა კომპანიაში და აქვს სათანადო ანაზღაურება.

6.3. დასაქმებულის მიერ უხეშად იქნა დარღვეული შრომის ხელშეკრულება და კომპანიის შიდა რეგულიაციები, რაც გახდა ხელშეკრულების დაუყოვნებლივ შეწყვეტის მიზეზი.

6.4. საჩივრის ავტორი მიუთითებს, რომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნები ხანდაზმულია.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, შემდეგი გარემოებების გამო:

10. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

12. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები დაადგინა.

13. მოსარჩელე 2001 წლიდან მუშაობდა მოპასუხე კომპანიაში. 2006 წლის 1 იანვარს, მოსარჩელესა და დამსაქმებელს შორის გაფორმდა უვადო შრომითი ხელშეკრულება. 2010 წლიდან მოსარჩელე იკავებდა საგადასახადო და საბაჟო კონსულტანტის პოზიციას და მისი შრომითი ანაზღაურება შეადგენდა 5546.40 ლარს (ხელზე ასაღები).

14. 2015 წლის 18 დეკემბერს, მოსარჩელეს დაეკისრა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა საბოლოო წერილობით გაფრთხილება ქცევის კოდექსის დარღვევის საფუძვლით.

15. 2016 წლის 6 მაისს, მოპასუხემ მოსარჩელეს გაუგზავნა შეტყობინება სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ, რომლის საფუძველზეც მოპასუხემ მოსარჩელეს შეუწყვიტა 2006 წლის 1 იანვარს დადებული უვადო შრომითი ხელშეკრულება 2016 წლის 9 მაისიდან.

16. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სამსახურებრივი ვალდებულების უხეში დარღვევა, (საქართველოს შრომის კოდექსის 37.1. მუხლის ,,ზ“ ქვეპუნქტი) რაც გამოიხატა მომწოდებელთან არსებული კონტრაქტის შესრულების არასრულყოფილი მონიტორინგით. აღნიშნულმა მოქმედებამ ფინანსური ზარალი მოუტანა კომპანიას, ხოლო დასაქმებულმა როგორც გადასახადებისა და საბაჟო საკითხებში მრჩეველმა, არ მოახდინა არასწორად შედგენილ დოკუმენტაციაზე (ინვოისებზე) სათანადო რეაგირება.

17. საკასაციო პალატა თავდაპირველად აღნიშნავს, რომ დამსაქმებლის მიერ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ნებისმიერი ზომის გამოყენება საჭიროებს სათანადო ხარისხის დასაბუთებას, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს კანონმდებლობით დადგენილი წესისა და შინაგანაწესის შესაბამისად. შინაგანაწესისა და კანონმდებლობის დაცვა ევალება არა მხოლოდ დასაქმებულს, არამედ დამსაქმებელსაც, წინააღმდეგ შემთხვევაში ნებისმიერი გადაწყვეტილება დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ წინააღმდეგობაში იქნება შრომის სამართლის უზოგადეს პრინციპებთან.

18. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტი), ხოლო შრომითი ურთიერთობისას მხარეებმა უნდა დაიცვან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი). შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას. ამასთან, შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ საკუთარი უფლების ბოროტად გამოყენება.

სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. (იხ. სუსგ # ას-98-94-2016, 26.07.2016წ).

19. შრომითი მოვალეობის დარღვევისათვის დასაქმებულის პასუხისმგებლობის საფუძვლებს ადგენს თავად შრომის კოდექსი. პასუხისმგებლობის ფორმად კი, მოქმედი კანონმდებლობა განიხილავს, როგორც შრომითი ვალდებულების დარღვევიდან ნაწარმოებ მეორად მოთხოვნებს (ზიანის ანაზღაურება), ისე - დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენების შესაძლებლობას. მითითებულთაგან პირველი (ზიანი) მოწესრიგებულია შრომის კოდექსის 44-ე მუხლით, რომელიც დეკლარაციული ნორმაა, ხოლო დისციპლინური პასუხისმგებლობის საკითხის რეგულაციას კანონმდებელი მთლიანად შრომის შინაგანაწესს უკავშირებს, ვინაიდან საქართველოს შრომის კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ზ’’ ქვეპუნქტით დადგენილია, რომ შრომის შინაგანაწესი არის წერილობითი დოკუმენტი, რომლითაც შეიძლება განისაზღვროს პასუხისმგებლობის სახე და გამოყენების წესი.

20. დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების საკითხი მთლიანად დამსაქმებლის დისკრეციულ უფლებათა სპექტრს განეკუთვნება, თუმცა, იგი არ შეიძლება გაგებულ იქნას დამსაქმებლის აბსოლუტურ უფლებად, რამეთუ ე.წ დასაქმებულის დასჯის მექანიზმი შრომის კოდექსით განსაზღვრული თავისებურებების გათვალისწინებით (დაქვემდებარებული დამოკიდებულება, რომლის ფარგლებშიც დასაქმებული, ანაზღაურების სანაცვლოდ ასრულებს დამსაქმებლის მითითებებს, იხ. შკ-ის 2.1. მუხლი), მეტ-ნაკლებად უნდა იცავდეს შრომის კოდექსის მე-2 მუხლით აღიარებულ თანასწორობის პრინციპს და არ უნდა იქცეს დამსაქმებლისათვის თვითნებობის საფუძვლად. (სუსგ. #ას-344-322-2017, 11.10.2017 წელი)

21. მნიშვნელოვანია მსგავს ვითარებაში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესის სწორად განსაზღვრა. როდესაც დამსაქმებელი განკარგავს საკუთარ უფლებამოსილებას დასაქმებულის მიმართ პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე, ხოლო დასაქმებული შეედავება მას, ბუნებრივია, მოსარჩელეს ეკისრება პასუხისმგებლობის გამომრიცხავი ფაქტების მითითება, თუმცა, გამოყენებული ღონისძიების კანონიერების, მათ შორის, პროპორციულობის მტკიცება ეკისრება დამსაქმებელს, რომელიც, შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში მყოფი სუბიექტია და შესაბამის დოკუმენტბრუნვას აწარმოებს. აქედან გამომდინარე, მას სრულად ხელეწიფება იმ მტკიცებულებების წარმოდგენა, რაც საკუთარი შეხედულების ფარგლებში, ამართლებს მის მიერ განხორციელებულ ქმედებას (პასუხისმგებლობის გამოყენებული ზომის კანონიერებას).

22. სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტი, რაც ნიშნავს, რომ ყოველ მხარეს ეკისრება იმ ფაქტების დამტკიცების ვალდებულება, რომლისთვისაც ეს ხელმისაწვდომი და ობიექტურად შესაძლებელია. როდესაც მხარეთა შორის სადავოა საკითხი გამოცემული ბრძანების მართლზომიერების შესახებ, აღნიშნული მოპასუხის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა. სწორედ დამსაქმებელმა, უტყუარი მტკიცებულებების წარმოდგენით უნდა დაადასტუროს იმგვარი მნიშვნელოვანი გარემოებების არსებობა, რაც აუცილებელს ხდიდა დასაქმებულის მიმართ დისციპლინური სახდელის დადების მიზანშეწონილობას.

23. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის მართლზომიერება.

24. უდავოა, რომ მოსარჩელე წლების განმავლობაში მუშაობდა მოპასუხე კომპანიაში და აღნიშნული მუშაობის პერიოდში მის მიმართ არ ყოფილა გამოყენებული არცერთი დისციპლინური სახდელი.

25. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე კომპანიის შრომით შინაგანაწესში მითითებულია დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლები, თუმცა არ არის მითითებული მათ მიმართ შესაძლო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების გამოყენების საფუძვლები. მხარეთა შორის დადებულ შრომით ხელშეკრულებაში ასევე მითითებულია მხოლოდ დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კონკრეტული საფუძვლები.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხემ უნდა დაუდასტუროს სასამართლოს, რომ ვ.გ–ძის მიერ ჩადენილი გადაცდომისათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის სახით საბოლოო წერილობითი გაფრთხილების გამოყენება იყო რელევანტური და აუცილებელი ღონისძიება.

27. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ ჩადენილი სამსახურებრივი გადაცდომისთვის, მოპასუხეს უნდა გამოეყენებინა ისეთი მძიმე დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა, როგორიც არის საბოლოო წერილობითი გაფრთხილება, ვინაიდან მოსარჩელის მიმართ წლების განმავლობაში მუშაობის პერიოდში აღნიშნულ ფაქტამდე არ ყოფილა გამოყენებული არცერთი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახით საბოლოო წერილობითი გაფრთხილების გამოყენების საფუძველი.

28. საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

შესაბამისად, გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების კანონიერების შემოწმებისას უნდა დადგინდეს: ჰქონდა თუ არა ადგილი დარღვევას, რაც გახდა საფუძველი მოსარჩელის გათავისუფლებისა; იყო თუ არა ეს დარღვევა უხეში.

29. დამსაქმებელმა მოსარჩელე სამსახურიდან გაათავისუფლა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რაც დაკისრებული ვალდებულების უხეშ დარღვევას გულისხმობს. მოპასუხის მტკიცებით, უხეში დარღვევა გამოიხატა მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი გადაცდომის, სერიოზული სამართალდარღვევის და ეთიკის ნორმების უხეშ დარღვევაში.

30. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საპროცესო სამართალწარმოებაში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი).

31. საკასაციო პალატამ არაერთხელ აღნიშნა და ამ შემთხვევაშიც კიდევ ერთხელ ამახვილებს კასატორის ყურადღებას იმაზე, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას.

ეს დასკვნა გამომდინარეობს შემდეგი ძირეული პრინციპიდან, კერძოდ, დამსაქმებელს აქვს მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა თანამშრომელმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტული ქმედებით გამოიხატა, ვიდრე დასაქმებული, რომელიც ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზე, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში, კასატორია (მოპასუხე) ვალდებული, სათანადო მტკიცებულებებით დაადასტუროს მოსარჩელის მიერ, მასზე ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის ფაქტები, რაც საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძვლად იქნება მიჩნეული.

32. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის მიერ შესაგებელში მითითებული და სასამართლო სხდომაზე გაჟღერებული მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძვლები, კერძოდ ის ფაქტები, რაც მოპასუხემ ჩათვალა მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების უხეშ დარღვევად, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება.

33. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაასკვნა, რომ მოსარჩელეს, სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებისას, ვალდებულება უხეშად არ დაურღვევია, შესაბამისად, მოპასუხის მიერ გამოვლენილ ცალმხრივ ნებას (მოსარჩელის დათხოვნის შესახებ ბრძანება, სსკ-ის 51-ე მუხლი), სამართლებრივი შედეგი ვერ მოჰყვებოდა, რადგანაც არ იყო შესრულებული ამ შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოება - მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის უხეშ დარღვევას არ ჰქონია ადგილი.

34. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ № ას-941-891-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება).

35. პალატა აქვე განმარტავს, რომ სტაბილური სასამართლო პრაქტიკით განმარტებულია დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციური პრინციპი, რომლის შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით.

შესაბამისად, შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობას. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (შდრ: სუსგ 07.10.2015წ., საქმეზე №ას-483-457-2015).

ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია, სახეზე იყოს ისეთი დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის (სუსგ. 21.06.2019წ., საქმეზე Nას-632-2019წ.).

36. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის დანაწესსაც და განმარტავს, რომ დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, ზემოაღნიშნულ ნორმაში მითითებულია დამსაქმებლის ვალდებულება, რომელიც რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, კერძოდ, შრომის კოდექსი დამსაქმებელს ავალდებულებს, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო, თუკი შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (შდრ. სუსგ №ას-951-901-2015, 29.01.2016).

37. საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნებს და აღნიშნავს, რომ დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული დისციპლინური სახდელი - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა უკანონოა. პალატა მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის მხრიდან მოსარჩელის გათავისუფლება არ იყო მართლზომიერი და გონივრული, რამდენადაც არ დგინდება მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივ მოვალეობათა შეუსრულებლობის ფაქტი, შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობების დარღვევა. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე საფუძვლიანია და მართებულად დაკმაყოფილდა.

38. კასატორი აღნიშნავს, რომ საგადასახადო და საბაჟო მრჩევლის თანამდეობა 2016 წლის 25 ივლისიდან დაკავებულია სხვა პირის მიერ და დღემდე აგრძელებს მუშაობას ამ თანამდეობაზე. შესაბამისად, დაუშვებელია მოსარჩელის უფლებების აღდგენა ლეგიტიმურად დასაქმებული პირის უფლებების შელახვის ხარჯზე.

39. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატა კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ სწორედ დამსაქმებელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა ერთმნიშვნელოვნად დაედასტურებინა მოსარჩელის თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობა. უფრო კონკრეტულად კი, საქმის მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც ნათელს მოჰფენს საკითხს - რამდენი საშტატო ერთეულითაა განსაზღვრული კასატორის საშტატო ნუსხაში მოსარჩელის თანამდებობა და არის თუ არა ყველა მათგანი შევსებული. დასახელებული ინფორმაციის არქონის და შრომითსამართლებრივ დავებში მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურობიდან გამომდინარე კასატორის მხოლოდ წერილობითი განმარტება, რომელიც ეფუძნება მის მიერვე წარმოდგენილ არასრული მონაცემების შემცველ მტკიცებულებებს არ უნდა იქნეს გაზიარებული.

40. საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, დასაქმებულს უფლება აქვს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის შეტყობინების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში გაუგზავნოს მას წერილობითი შეტყობინება ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების მოთხოვნის თაობაზე. დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულის მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი. ასეთი წერილობითი დასაბუთების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში დამსაქმებელს უფლება აქვს სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ.

41. კასატორის შედავებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს მოთხოვნის განხორციელების დამაბრკოლებელი გარემოება, კერძოდ, სარჩელი არ არის ხანდაზმული.

42. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს, რომ ვ.გ–ძეს წერილობითი დასაბუთება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლების განმარტების შესახებ ჩაბარდა 2016 წლის 04 ივნისს. ასევე დადასტურებულია, რომ ვ.გ–ძემ სასარჩელო განცხადება სასამართლოში წარადგინა წერილობითი დასაბუთების ჩაბარებიდან კანონით დადგენილ 30 დღიან ვადაში. თუმცა ეს სარჩელი არ იქნა მიღებული წარმოებაში, რაც არ შეიძლება მიჩნეული იქნეს მოსარჩელის მიერ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გაშვების საფუძვლად, რამდენადაც მოსარჩელემ პირველი სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის განჩინებიდან ექვსი თვის ვადაში შემოიტანა ახალი სარჩელი, რომელიც მიღებული იქნა განსახილველად. პალატას მიაჩნია, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დინება სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად შეწყდა პირველი სარჩელის შეტანის დროიდან, რაც სარჩელს არ აქცევს ხანდაზმულად (იხ. ტომი III, ს.ფ 204-212, ასევე ტომი I, ს.ფ 1-22).

43. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

44. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

45. სსსკ-ის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

46. კასატორი მოითხოვს გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 2 ოქტომბრის საოქმო განჩინება და საქმეს დაერთოს ვ.გ–ძესა და ინტერესთან კონფლიქტის რეესტრში რეგისტრირებულ გ.გ–ძეს შორის ვ. გ–ძის სამსახურებრივი ტელეფონით განხორციელებული მიმოწერა და კომპანიის წარმომადგენლის 2018 წლის 10 სექტემბრის განმარტება აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით.

47. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელემ 2018 წლის 10 ივლისს გამართულ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მიუთითა იმგვარ გარემოებაზე, რომელიც არ ყოფილა გაჟღერებული საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე. შესაბამისად, მოპასუხე მოკლებული იყო შესაძლებლობას ამ დრომდე წარმოედგინა რაიმე არგუმენტი ან მტკიცებულება მოსარჩელის განცხადების საპირისპიროდ.

48. საქმის მასალების შესწავლის შედეგად დგინდება, რომ მოპასუხის შუამდგომლობა მტკიცებულებების დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, რადგან აღნიშნული ემსახურებოდა საქმის გაჭიანურებას. სასამართლომ აქვე აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მხრიდან მთავარ სხდომაზე გაცხადებული ახალი გარემოება არ იქნებოდა შეფასებული და გაზიარებული.

49. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. ამ საპროცესო სტანდარტის დადგენა გავლენას ახდენს სასამართლო კვლევის საგანზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსამართლე, როგორც ნეიტრალური არბიტრი, მტკიცებულებათა კვლევას ახორციელებს არა საკუთარი, არამედ, მხარეთა მიერ განხორციელებული შედავების ფარგლებში და ამ მხრივ ადგენს საქმის გადაწვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების არსებობა-არარსებობას (იხ. სუსგ საქმე №ას-1100-1057-2016, 9 ივნისი, 2017 წელი).

50. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების საპროცესო-სამართლებრივ დასაბუთებას და დამატებით აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ მთავარ სხდომაზე გაცხადებული ახალი გარემოება, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია საპირისპირო გარემოებათა დასადასტურებლად წარმოდგენილი მასალების (დოკუმენტების) საქმეზე მტკიცებულების სახით დართვა.

51. სასამართლომ სწორად განახორციელა ის საპროცესო მოქმედებები, რომლებიც, მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებთა დადგენისა და, მხარეთათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის შესაბამისად, მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის, რაც ცხადყოფს, რომ სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

52. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს თან ერთვის ვ.გ–ძესა და ინტერესთან კონფლიქტის რეესტრში რეგისტრირებულ გ.გ–ძეს შორის სამსახურებრივი ტელეფონით განხორციელებული მიმოწერა და კომპანიის წარმომადგენლის 2018 წლის 10 სექტემბრის განმარტება.

კასატორმა 2020 წლის 25 თებერვალს წარმოადგინა ამავე წლის 20 თებერვლით დათარიღებული ცნობა მოსარჩელის პოზიციაზე მესამე პირის დასაქმების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება. (იხ. სუსგ ას-1217-2018, 13/12/2018წ)

53. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული დოკუმენტები „11“ ფურცლად. მასვე დაუბრუნდეს 2020 წლის 25 თებერვალს წარმოდგენილი ცნობა მოსარჩელის თანამდებობაზე მესამე პირის დასაქმების შესახებ „1“ ფურცლად. პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ კასატორს მსგავსი შინაარსის დოკუმენტი, რომელიც იგივე ფაქტობრივ გარემოებას შეეხება უკვე წარმოდგენილი აქვს საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე და თანდართული აქვს საქმის მასალებს. (იხ. ტომი V, ს.ფ 204)

54. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% - 2329.48 ლარი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დაადგინა:

1.უ.ს.ბ.ე.(კ.ზ.) ლ–ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2.კასატორს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული დოკუმენტები „11“ ფურცლად, მასვე დაუბრუნდეს 2020 წლის 25 მარტს წარმოდგენილი ცნობა სამუშაო ადგილიდან „1“ ფურცლად.

3.უ.ს.ბ.ე.(კ. ზ.) ლ–ს უკან დაუბრუნდეს შპს „დ.ს–ოს“ (ს/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 3327.84 ლარის (საგადასახადო დავალება #1582198666, გადახდის თარიღი 20.02.2020წ.) 70% – 2329.48 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

4.განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. კაკაბაძე

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე