საქმე N:ას-246-2020

საქმე №ას-246-2020

12 ნოემბერი, 2020 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი - „ა. ე. ე.“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ჯ.ე–ი“, შპს „ტ.ც.თ–ი“, დ.ტ–ძე, ი.გ–ი (მოპასუხეები)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი - შპს „ჯ.ე–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - „ა. ე. ე.“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 დეკემბრის განჩინება

I საკასაციო საჩივრის ავტორი მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულება, პასუხისმგებლობის შეზღუდვის ფორმის ბოროტად გამოყენებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. „ა. ეს. ეი.-სა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, მოსარჩელე კომპანია, მყიდველი, პირველი კასატორი) და შპს „ჯ.ე–ის“ (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, გამყიდველი, გამყიდველი კომპანია, მეორე კასატორი) შორის არსებობდა ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა.

2. მოსარჩელე მოპასუხეს თანხებს ურიცხავდა, რის შემდეგაც მოპასუხე მას ავტომობილებს აწვდიდა.

3. 2015 წლის 14 ივლისს მყიდველსა და გამყიდველს შორის დაიდო „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულება“, რომლითაც გამყიდველის დავალიანება 3 789 586 აშშ დოლარით განისაზღვრა და იგი 2016 წლის ბოლოსთვის უნდა დაფარულიყო.

დასახელებული თანხა წარმოადგენს „ა. ე. ე.-სთვის“ გადასაცემი 98 ერთეული ავტომობილის ღირებულებასა (4 392 586 აშშ დოლარი) და 2015 წლის 26 იანვარსა და 27 მარტში მოსარჩელისთვის მიწოდებული 9 ავტომობილის საფასურს (268 000 და 335 000 აშშ დოლარი) შორის სხვაობას (4 392 586-268 000-335 000=3 789 586 აშშ დოლარი).

შესაბამისად 3 789 586 აშშ დოლარი არის იმ 89 ავტომობილის ღირებულება, რომლის საფასურიც „ა. ე. ე.-ს“ წინასწარ აქვს გადახდილი შპს „ჯ.ე–თან“ 2014 წლის განმავლობაში არსებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში.

4. 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ზემოხსენებული ვალის დასაფარად მოსარჩელე პირველ მოპასუხეს პერიოდულად შეუკვეთავდა ავტომობილებს, ხოლო ეს უკანასკნელი უზრუნველყოფდა ნებისმიერი სახის ავტომობილების უსასყიდლოდ მიწოდებას. გარდა ამისა, გამყიდველს 2016 წლის პირველ კვარტალში მოსარჩელისათვის უნდა გადაერიცხა 2 000 000 აშშ დოლარი.

5. 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების შესრულების ვადა 2016 წლის ბოლოს ამოიწურა.

6. პირველი მოპასუხის დავალიანება, მოსარჩელის მიმართ, 3 636 986 აშშ დოლარია.

7. მოსარჩელემ სასამართლოში სარჩელი აღძრა პირველი მოპასუხის, შპს „ტ.ც.თ–ის“ (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, ავტომობილების ცენტრი, პარტნიორი), დ.ტ–ძისა (შემდეგში - მესამე მოპასუხე) და ი.გ–ის (შემდეგში - მეოთხე მოპასუხე) წინააღმდეგ და მათთვის 3 636 986 აშშ დოლარის დაკისრება მოითხოვა, შემდეგი საფუძვლით:

7.1. მოსარჩელე ბელგიაში რეგისტრირებული კომპანიაა, რომლის საქმიანობაც ავტომობილების იმპორტი, ე–ი და საცალო/საბითუმო რეაალიზაციაა. მოსარჩელე კომპანიას საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ მიმწოდებელთან, მეორე მოპასუხესთან, რომელსაც მისთვის შესაბამისი რაოდენობის ავტომობილი უნდა მიეწოდებინა. მეორე მოპასუხემ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში კორპორატიულ საფარველად გამოიყენა მისი შვილობილი კომპანია - პირველი მოპასუხე. როგორც ჩანს, მეორე მოპასუხემ ვალდებულების შეუსრულებლობა წინასწარ განიზრახა, რადგან პირველ მოპასუხეს თავის სახელზე რეგისტრირებული რაიმე უძრავ-მოძრავი ქონება არ გააჩნდა.

7.2. მას შემდეგ, რაც მეორე მოპასუხეს მოსარჩელის ვალი (3 636 986 აშშ დოლარი) დაუგროვდა, მან „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულება“ გააფორმა და ამით მყიდველი საქმიანობის გაგრძელებაზე დაიყოლია. დასახელებული ხელშეკრულებით მოპასუხეებმა მოსარჩელის მიმართ ვალი აღიარეს და მისი კონკრეტული გრაფიკით დაფარვის ვალდებულება იკისრეს. ვალი პირადად აღიარა მესამე მოპასუხემ, ხოლო მეოთხე მოპასუხემ, დავალიანების ანაზღაურებამდე ავტომობილების ცენტრში მისი წილის მოსარჩელისათვის გადაცემა ივალდებულა. მოპასუხეებს „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ ნაკისრი ვალდებულებები არ შეუსრულებიათ, ამიტომ მათ მოსარჩელისათვის 3 636 986 აშშ დოლარის გადახდა ევალებათ. მითითებული თანხის პირველი მოპასუხისგან ამოღება ვერ ხერხდება, ვინაიდან საჯარო რეესტრის მონაცემებით მას არანაირი ქონება არ აქვს. ეს ფაქტი იმის ერთ-ერთი დასტურია, რომ პირველი მოპასუხე სადავო სამართალურთიერთობაში დანარჩენი მოპასუხეების პასუხისმგებლობის შეზღუდვის მიზნით შემოიყვანეს.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 2 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა პირველი მოპასუხის მიმართ და ამ უკანასკნელს მოსარჩელის სასარგებლოდ 3 636 986 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა. დანარჩენი მოპასუხეების ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილა.

9. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

10. დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა პირველმა მოპასუხემაც, რომელმაც მისი ნაწილობრივ გაუქმება და გასაჩივრებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

11.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მიიჩნია, რომ 2015 წლის 14 ივლისის ,,კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულების'' მხარე იყო პირველი მოპასუხე და დანარჩენი მოპასუხეები ამ ხელშეკრულების მხარეები არ ყოფილან. აქედან გამომდინარე, არ დასტურდებოდა, რომ მეორე, მესამე და მეოთხე მოპასუხეები სოლიდარულ მოვალეებს წარმოადგენდნენ, რის გამოც მათ მიმართ მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო. სასამართლომ, დავის განხილვისას გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 319.1, 327.1, 327.2, 352.1, 405.1, 463-ე მუხლები.

12. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საკასაციო წესით ასაჩივრებენ მოსარჩელე (პირველი კასატორი) და პირველი მოპასუხე (მეორე კასატორი).

13. მოსარჩელე საკასაციო საჩივრით მოითხოვს მისი სააპელაციო საჩივრის დაუკმაყოფილებლობის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას, რაც შემდეგნაირადაა დასაბუთებული:

13.1. მყიდველის მიმართ პირველი მოპასუხის პასუხისმგებლობის საფუძველია 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულება“. ამ ხელშეკრულებით პირველმა მოპასუხემ აღიარა მოსარჩელის მიმართ დავალიანების, 3 789 586 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება. ხელშეკრულებითვე განისაზღვრა გეგმა, ხსენებული თანხის ასანაზღაურებლად, კერძოდ: 2015 წლის ივლისიდან მოსარჩელეს უნდა შეეკვეთა ტოიოტას მარკის ავტომობილები, ხოლო მოპასუხეთა მიერ ავტომობილების მიწოდების პარალელურად ვალდებულება უნდა გაქვითულიყო.

არასწორია, პირველი მოპასუხის პოზიცია იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ ავტომობილების შეკვეთის ვალდებულება დაარღვია. 2015 წლის 30 სექტემბერს მოსარჩელის წარმომადგენელმა მეოთხე მოპასუხეს წერილით შეატყობინა, რომ შეკვეთის შესასრულებლად მზად იყო და მარაგის განახლებულ სიასა და ფასებზე ინფორმაციას ითხოვდა. მეოთხე მოპასუხემ მყიდველს წერილობითვე უპასუხა, რომ მარტამდე იაპონია ავტომობილებს არ უკვეთავდა, დიდი მარაგი ჰქონდათ და მათი უმრავლესობა გაიყიდა. 2015 წლის 28 ოქტომბერს მოსარჩელის წარმომადგენელმა მეოთხე მოპასუხეს ახალი წერილი გაუგზავნა, სადაც განუმარტა, რომ 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულება ვერ შესრულდებოდა, ვინაიდან წლის ბოლომდე მოპასუხეებს შესაბამისი ავტომობილები არ ექნებოდათ. დასახელებული ორი ფაქტი ორ გარემოებას ცხადყოფს: 1. მეორე და მეოთხე მოპასუხეები მოსარჩელესთან არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის მხარეები არიან; 2. მოსარჩელემ 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა, ავტომობილები შეუკვეთა, მაგრამ მეორე მოპასუხემ საპასუხო შესრულებაზე უარი განაცხადა. მას შემდეგ, რაც ვალდებულების შესრულებაზე მეორედაც უარი ეთქვა, მოსარჩელემ ხელშეკრულებაზე უარი განაცხადა და სადავო თანხის დაბრუნება მოითხოვა.

13.2. მეორე მოპასუხე სადავო სამართალურთიერთობის ნამდვილი მხარეა. ამ უკანასკნელის მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 3.6 მუხლიდან გამომდინარეობს. პარტნიორმა (მეორე მოპასუხე), რომელიც გამყიდველი კომპანიის 100% წილის მფლობელია, ბოროტად გამოიყენა კომპანიის შეზღუდული პასუხისმგებლობა და მოსარჩელეს დიდი ოდენობით ზიანი მიაყენა.

პირველი მოპასუხე მეორე მოპასუხის აბსოლუტურ დაქვემდებარებაში მყოფი სამეწარმეო სუბიექტია, რომლის დირექტორია მესამე მოპასუხე. ავტომობილების ცენტრის (მეორე მოპასუხე) დირექტორია, მეოთხე მოპასუხე, რომელიც ფლობს ავტომობილების ცენტრის (მეორე მოპასუხე) 66.7%-ის, დარჩენილი 33.3%-ის მფლობელია მესამე მოპასუხე.

ავტომობილების ცენტრმა (მეორე მოპასუხე) და მისმა ხელმძღვანელობამ (მესამე და მეოთხე მოპასუხეები) ფაქტობრივი სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაამყარეს მოსარჩელესთან.

ამასთან, ისინი ფორმალურად თავიანთი ვალდებულებების შესასრულებლად იყენებდნენ სპეციალურად შექმნილ კომპანიას - მეორე მოპასუხეს. ეს იყო მეორე მოპასუხის (ავტომობილების ცენტრი) მიზანმიმართული გეგმა, მოტყუებისა და შეცდომაში შეყვანის მიზნით მიეთვისებინა მოსარჩელის კუთვნილი დიდი ოდენობის თანხა და ვალდებულებები გადაეკისრებინა, ფურცელზე არსებული გადახდისუუნარო კომპანიისათვის - პირველი მოპასუხისათვის. პირველ მოპასუხეს არანაირი ქონება არ აქვს და არც არასდროს ჰქონია.

მეორე მოპასუხის (ავტომობილების ცენტრი) მხრიდან შეზღუდული პასუხისმგებლობის ბოროტად გამოყენება დაიწყო მოსარჩელის პირველივე შეკვეთისას. ავტომობილების ცენტრი საქართველოში ტოიოტას მარკის ავტომობილების ოფიციალური დილერია. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე კომუნიკაციას აწარმოებდა მეორე მოპასუხესთან და ამ უკანასკნელის წარმომადგენლებთან: მესამე მოპასუხესთან და მეოთხე მოპასუხესთან.

მხარეთა საქმიან მიმოწერაში პირველი მოპასუხე არ ფიგურირებს. ზემომითითებული პირები ყოველთვის მეორე მოპასუხის სახელით მოქმედებდნენ. მათ შორის კომუნიკაცია ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით წარმოებდა, სადაც წერილების ქვედა მხარეს, ხელმოწერის ადგილას ყოველთვის დაფიქსირებული იყო მეორე მოპასუხის საფირმო სახელწოდება და სხვა რეკვიზიტები. უფრო მეტიც, როცა მესამე და მეოთხე მოპასუხეები წერილებს თვითონ არ აგზავნიდნენ, ასეთ დროს კორესპონდენციებს მოსარჩელე კომპანიას უგზავნიდა ავტომობილების ცენტრის (მეორე მოპასუხე) წარმომადგენელი.

მეორე მოპასუხის პირდაპირი და უშუალო მონაწილეობა, სადავო სამართალურთიერთობაში, კიდევ ერთი გარემოებიდან ჩანს: მეოთხე მოპასუხემ ვალდებულება იკისრა, რომ მოსარჩელისათვის გადაეფორმებინა ავტომობილების ცენტრში თავის საკუთრებაში არსებული წილის პროპორციული ნაწილი.

პირველი მოპასუხე აბსოლუტურად ცარიელი, მხოლოდ ქაღალდზე არსებული კომპანიაა, რომელსაც არც სატრანსპორტო საშუალებები არ აქვს და არც უძრავი ქონება. მთელი უძრავ-მოძრავი ქონება მეორე მოპასუხისა და მესამე მოპასუხის საკუთრებაში ირიცხება. რომც ვივარაუდოთ, რომ პირველი მოპასუხე სპეციალური სავაჭრო კომპანიაა, ეს ვითარებას არ ცვლის. სპეციალურ სავაჭრო კომპანიას ან მის პარტნიორებს უფლება არ აქვთ, სახელშეკრულებო კონტრაჰენტი მოატყუონ და შეზღუდული პასუხისმგებლობის უფლება ბოროტად გამოიყენონ.

ამდენად, პირველი მოპასუხე წარმოადგენს პარტნიორის (მეორე მოპასუხე) ხელში „ინსტრუმენტს“, პარტნიორის „ალტერ ეგოს“ ან „ფიქციას“.

პირველ მოპასუხეს გააჩნია „არაადეკვატური კაპიტალიზაცია“, ვინაიდან მან დადო მილიონობით აშშ დოლარის ღირებულების ტრანზაქციები ისე, რომ ამისათვის სათანადო ქონება არ გააჩნდა. გამყიდველი კომპანიის სახელზე ქონება საერთოდ არ ირიცხება. გამყიდველი კომპანიის (პირველი მოპასუხე) და მეორე მოპასუხის პარტნიორებისა და დირექტორების მმართველობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებები ნათლად არაა გამიჯნული.

პირველი მოპასუხის მიერ დასადებ ხელშეკრულებას ხელს აწერს მეოთხე მოპასუხე, რომელიც გამყიდველი კომპანიის პარტნიორის დირექტორი და 66.7% წილის მფლობელია. გამყიდველი კომპანიის მიერ დადებულ ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ მესამე მოპასუხე მისი მფლობელია, სინამდვილეში კი, ეს უკანასკნელი გამყიდველი კომპანიის დირექტორია.

13.3. ზიანის მიყენებაზე პასუხისმგებლები არიან, აგრეთვე, მესამე და მეოთხე მოპასუხეები, რადგან სწორედ მათმა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებამ გამოიწვია მოსარჩელის შეცდომაში შეყვანა და მისთვის ზიანის მიყენება (სსკ-ის 992-ე, 998.1 და 998.2 მუხლები). ამასთან, მესამე მოპასუხემ ვალდებულება პირადად აღიარა, ხოლო მეოთხე მოპასუხემ „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ იკისრა მოსარჩელისათვის წილების გადაცემის ვალდებულება, რაც არ შეუსრულებია და რის გამოც მოსარჩელეს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა.

13.4. სასამართლომ მოსარჩელეს მტკიცებულებების სრულად წარდგენის შესაძლებლობა არ მისცა. გაუგებარია, სასამართლოს უარი, საქმისათვის დაერთო ისეთი მნიშვნელოვანი მტკიცებულება, როგორიცაა მეორე მოპასუხის წერილობითი ვალის აღიარება. გარდა ამისა, გაურკვეველია, თუ რატომ თქვა სასამართლომ უარი მტკიცებულებების გამოთხოვაზე, მაშინ როცა ამ მტკიცებულებებით უნდა დადასტურებულიყო მოპასუხეთა ურთიერთდამოკიდებულება.

14. პირველი მოპასუხის საკასაციო საჩივრის მოთხოვნაა, გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. საკასაციო საჩივარი შემდეგ საფუძვლებს ემყარება:

14.1. მოსარჩელე მოითხოვს 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ გათვალისწინებული თანხის პირველი მოპასუხისათვის დაკისრებას. საგულისხმოა, რომ დასახელებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები მოსარჩელეს თავად არ შეუსრულებია, კერძოდ, მას 2015 წლის ივლისში, სექტემბერში, ნოემბერსა და 2016 წლის პირველ კვარტალში უნდა განეხორციელებინა 3 340 000 აშშ დოლარის შეკვეთა.

პირველი მოპასუხის ვალდებულება (მოსარჩელისათვის გარკვეული რაოდენობის ავტომობილების მიწოდება) დამოკიდებული იყო მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე. ეს იმას გულისხმობს, რომ ყოველი კონკრეტული შეკვეთისას უნდა მომხდარიყო განსაზღვრული რაოდენობის ავტომობილების მიწოდება. ამდენად, პირველი მოპასუხე მოსარჩელისათვის თანხის გადახდასა და ავტომობილების მიწოდებაზე ვალდებული მხოლოდ იმ შემთხვევაში იყო, თუკი მოსარჩელე თავის ვალდებულებას შეასრულებდა. რაკი მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული ვალდებულება დაარღვია და არც ერთი შეკვეთა არ განახორციელა, მას ამ ვალდებულების შესრულებამდე უფლება არ აქვს, პირველ მოპასუხეს საპასუხო ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა წაუყენოს.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 აპრილისა და 13 მაისის განჩინებებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრები დასაშვები რომც ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

17.1. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

17.2. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

18. მოცემული დავის საკვანძო საკითხია, მოპასუხეთათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრების საფუძვლების არსებობის განსაზღვრა, რაც თითოეულ მათგანთან მიმართებით ჩამოყალიბებული დასაბუთების შეფასების გზითაა შესაძლებელი.

19. მოსარჩელის მიმართ პირველი მოპასუხის ვალდებულება გამომდინარეობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი გარემოებებიდან: 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულების“ მიხედვით, პირველი მოპასუხის დავალიანებაა 3 789 576 აშშ დოლარი და მისი ანაზღაურება 2006 წლის ბოლოსათვის უნდა მომხდარიყო; ამავე ხელშეკრულების შესაბამისად, პირველ მოპასუხეს 2016 წლის პირველ კვარტალში მოსარჩელისათვის უნდა გადაერიცხა 2 000 000 აშშ დოლარი; პირველ მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ გააჩნია 3 636 986 აშშ დოლარის დავალიანება. ხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407.2 მუხლი).

19.1. 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ (რომელსაც სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო) ირკვევა, რომ: პირველ მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის არსებობდა ნასყიდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობა. ამ სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მოსარჩელემ (მყიდველმა) სრულად შეასრულა „ჯ.ე–ის“ (შემდეგში შპს „ჯ.ე–ი, იგივე პირველი მოპასუხე, გამყიდველი, მეორე კასატორი) მიმართ ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, 2014 წლის მაისის, ივნისისა და ივლისის თვეებში მყიდველმა გამყიდველს ნასყიდობის თანხები აუნაზღაურა. მიუხედავად ამისა, გამყიდველს (პირველ მოპასუხეს) საპასუხო ვალდებულება არ შეუსრულებია - ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ავტომობილები მყიდველისათვის არ გადაუცია;

გამყიდველმა აღიარა, რომ მოსარჩელისათვის 3 789 586 აშშ დოლარის გადახდა ევალებოდა და მყიდველთან ვალის დაფარვის განსაზღვრულ გეგმაზე შეთანხმდა, საიდანაც სასარჩელო მოთხოვნების განხილვის პერიოდისთვის, 3 636 986 აშშ დოლარი ასანაზღაურებელი აქვს.

19.2 საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს 2015 წლის 14 ივლისის შეთანხმების შინაარსობრივი მხარის იმ ნაწილს, რომლის მიხედვით „ა. ე. ე.“ ვალდებულებას კისრულობს, ფინანსური სიძნელეების დაძლევისთვის ხელშეწყობის მიზნით დამატებით შეუკვეთოს შპს „ჯ.ე–ის“ შესაძენი ავტომობილები. თავის მხრივ შპს „ჯ.ე–ის“ ვალდებულებას წარმოადგენდა უსასყიდლოდ ნებისმიერი სახის სატრანსპორტო საშუალებათა გადაცემა.

მაგალითისთვის: 2015 წლის ივლისში „ა. ე. ე–ის.“ უნდა განეთავსებინა 1 599 000 აშშ დოლარის ღირებულების ავტომობილების შეკვეთა, ხოლო შპს „ჯ.ე–ის“ უსასყიდლოდ უნდა მიეწოდებინა 234 000 აშშ დოლარის ღირებულების სატრანსპორტო საშუალებანი და ა.შ.

საკასაციო პალატა სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დეფინიციის ჭრილში კიდევ ერთხელ მიაქცევს ყურადღებას ქვემდგომი ინსტანციის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლის შესაბამისად მხარეთა მიერ 2015 წლის 14 ივლისის გარიგების პირობები არ შესრულდა. მათ შორის შპს „ჯ.ე–ის“ მხრიდან შესრულებული არაა ავტომობილების უსასყიდლოდ მიწოდების პირობა.

19.3 საკასაციო პალატას მნიშვნელოვნად მიაჩნია გაანალიზოს საკუთრივ 2015 წლის 14 ივლისის გარიგების შინაარსი, რომლის პირობები უნდა განიმარტოს იურიდიულ მეცნიერებაში აღიარებული ნების გონივრული განმარტების მეთოდის გამოყენებით.

52-ე მუხლი ადგენს გონივრული განსჯის შედეგად ნების დადგენის პრინციპს და გამორიცხავს ნების სიტყვასიტყვითი გაგების პრინციპის გამოყენებას, რომელსაც ბევრი მართლწესრიგი განამტკიცებს. გონივრული განსჯის შედეგად ნების დადგენა მოითხოვს იმის გარკვევას, თუ რა იგულისხმეს გარიგების მონაწილეებმა გამოხატულ ნებაში. ეს კი იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ უპირატესობა მიენიჭოს მათ ნებას და არა გარიგებაში სიტყვიერად გამოხატულს (falsa demonstratio non nocet).

ნების გონივრული განმარტების მეთოდის გამოყენების შედეგად საკასაციო პალატა მიდის დასკვნამდე, რომ შპს „ჯ.ე–ის“ მხრიდან აღიარებული ვალდებულება 3 789 586 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ ხელშეკრულების სხვა პირობების შესრულებაზე დამოკიდებული არაა და „ა. ე. ე–ის.“ მხრიდან 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულების რომელიმე დათქმის შეუსრულებლობა ხელშეკრულების მეორე მხარეს თანხის გადახდისაგან არ ათავისუფლებს.

19.4 მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მხრიდან 2015 წლის 14 ივლისის შეთანხმების პირობების დარღვევა დადასტურებულია (რაზეც წინამდებარე განჩინების 19.2 პუნქტში მიეთითა) და საკასაციო პალატის დასკვნით ამ გარემოებამ მხარეებს მიანიჭა ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლება.

კანონი ამომწურავად განსაზღვრავს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძვლებსა და წესს, კერძოდ, იმას, თუ როდის შეუძლია ხელშეკრულების მხარეს, მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა (სსკ-ის 405-ე, 352-ე მუხლები). ხელშეკრულებიდან გასვლის - როგორც მეორადი მოთხოვნის უფლების საფუძვლები შეიძლება, დაიყოს მატერიალურ და ფორმალურ ნაწილებად. მატერიალური შეიძლება გულისხმობდეს სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობას, ხოლო ფორმალური – დამატებითი ვადის დაწესებასა და ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შესახებ შეტყობინებას (იხ. სუსგ №ას-946-2019, 21.07.2020წ.).

განსახილველ შემთხვევაში, გამოვლენილია სსკ-ის 405.2 (არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება, თუ აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ ექნება) მუხლით გათვალისწინებული საგამონაკლისო შემთხვევა, როდესაც დამატებითი ვადის განსაზღვრა საჭირო არ არის.

სახელდობრ, დადგენილია, რომ 2015 წლის 14 ივლისის შეთანხმება თავად წარმოადგენდა ვალდებულების შესრულებისთვის დამატებითი ვადის განსაზღვრის შესახებ შეთანხმებას და მისი პირობების შეუსრულებლობის პირობებში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ დამატებითი ვადის დაწესება უშედეგოა და დაინტერესებულ მხარეს დამატებითი ვადის დაწესების გარეშე შეუძლია, მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა გადაცემული თანხის უკან დაბრუნებით.

19.5 ზემოაღწერილი მსჯელობა საფუძველს ქმნის დასკვნისათვის, რომ სსკ-ის 477.1 (ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა, გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი), 361.2 (ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას), 352.1 (თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება) და 405.1 (თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ) მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა პირველი მოპასუხის (გამყიდველის) მიმართ სამართლებრივად ვარგისია და ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა იგი სწორად დააკმაყოფილეს.

19.6. სადავო სამართალურთიერთობის მოსაწერიგებლად არ უნდა გამოვიყენოთ სსკ-ის 341-ე მუხლი (იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას; თუ ვალის არსებობა აღიარებულია ანგარიშსწორების (გადახდის) საფუძველზე ან მორიგების გზით, მაშინ ფორმის დაცვა არ არის აუცილებელი). საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ, არაერთ განჩინებასა თუ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ: სსკ-ის 341-ე მუხლით გათვალისწინებული „ვალის არსებობის აღიარება“ ვალდებულების შესრულების დამოუკიდებელ საფუძველს უნდა ქმნიდეს, რადგან იგი დამოუკიდებელ გარიგებად განიხილება და მისი დანიშნულება ახალი ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობაა. ვალის აღიარება ახალი, ცალმხრივი და აბსტრაქტული ხელშეკრულებაა, რომლითაც ერთი მხარე მეორე მხარის სასარგებლოდ დამოუკიდებლად კისრულობს გარკვეული მოქმედებების შესრულებას. თუ მხარეები უკვე არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდიან ან ადასტურებენ მას, ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ, ვალის აღიარებად არ მიიჩნევა. ვალის არსებობის აღიარება მხოლოდ მაშინ ვლინდება, თუ იგი დამოუკიდებელია ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან და ახალ, დამოუკიდებელ მოთხოვნას წარმოშობს (შდრ. სუსგ-ები №ას-839-890-2011, 8.11.2011წ.; №ას-392-371-2013, 8.11.2013წ.; №ას-1083-1040-2016, 26.04.2018 წ.; №ას-758-2019, 22.10.2019წ.).

19.7. ამდენად, სსკ-ის 341-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალის არსებობის აღიარება არ იარსებებს, თუკი პირი ნებას სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გამოავლენს, თუკი ის არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდის ან ადასტურებს მას, ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ. ასეთ შემთხვევაში, სსკ-ის 341-ე მუხლით განმტკიცებულ, ე.წ. ვალის აბსატრაქტულ აღიარებას კი არა, უკვე არსებული სამართალურთიერთობის ფარგლებში დამატებით შეთანხმებას (ე.წ. ვალის დეკლარაციული აღიარება) ექნება ადგილი (შდრ. სუსგ №ას-433-2020, 19.11.2020წ.).

19.8. განსახილველ შემთხვევაში, 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულება“ ვალდებულების შესრულების დამოუკიდებელ საფუძველს არ ქმნის. პირიქით, მისი შინაარსი პირდაპირ იმაზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელის (მყიდველი) წინაშე დავალიანება ამ უკანასკნელსა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს. ამდენად, 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ აღიარებული ვალი, მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულების შესასრულებლად აღიარებული ვალია, რომლის განსაზღვრისას მხარეები სწორედ ამ ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში არსებული ვალდებულების შინაარსით ხელმძღვანელობდნენ.

აქედან გამომდინარე, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად მიიჩნიეს, რომ მოსარჩელის (მყიდველი) მოთხოვნა პირველი მოპასუხის (გამყიდველი) მიერ ვალდებულების დარღვევის, კერძოდ, ამ უკანასკნელის მხრიდან ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის ფარგლებში წარმოიშვა.

19.9. პირველმა მოპასუხემ (მეორე კასატორი) გადახდილი ნასყიდობის საფასურის მის მიერ დაბრუნების ვალდებულება უარყო და განმარტა, რომ 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ ვალდებულება მოსარჩელემაც იკისრა, რაც არ შეუსრულებია. მყიდველს ამ ხელშეკრულების საფუძველზე გამყიდველისათვის უნდა შეეკვეთა განსაზღვრული რაოდენობის ავტომობილები, ხოლო პირველ მოპასუხეს მისთვის უნდა მიეწოდებინა მოთხოვნილი ავტომობილები. მოსარჩელემ ხსენებული შეთანხმება დაარღვია, კერძოდ, მას ავტომობილები არ შეუკვეთავს, რის გამოც მეორე კასატორს მოსარჩელის მიერ სადავო თანხის ანაზღაურების მოთხოვნა უსაფუძვლოდ მიაჩნია (სსკ-ის 369-ე მუხლის თანახმად, იმ პირს, რომელსაც ვალდებულება აკისრია ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შეუძლია უარი თქვას ვალდებულების შესრულებაზე საპასუხო მოქმედების განხორციელებამდე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა იგი ვალდებული იყო თავისი ვალდებულება წინასწარ შეესრულებინა).

ზემოთ უკვე განიმარტა, რომ პირველი მოპასუხისათვის სადავო თანხის დაკისრების საფუძველია მასა და მოსარჩელეს შორის დადებული ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულება და 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ კონსტატირებული ვალი სწორედ მხარეთა შორის არსებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში წარმოქმნილი ვალდებულებაა.

საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ სადავო თანხის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძვლად ვერ გამოდგება იმ გარემოებაზე მითითება, რომ ვინაიდან 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ მოსარჩელეს ავტომობილები არ შეუკვეთავს, ამიტომ პირველ მოპასუხეს (მეორე კასატორი) სარჩელით მოთხოვნილი თანხის გადახდა არ ევალება. ამავე მოსაზრებიდან გამომდინარე პლატა მიიჩნევს, რომ სახეზე არ არის სამოქალაქო კოდექსის 369-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობაც (იმ პირს, რომელსაც ვალდებულება აკისრია ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შეუძლია უარი თქვას ვალდებულების შესრულებაზე საპასუხო მოქმედების განხორციელებამდე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა იგი ვალდებული იყო თავისი ვალდებულება წინასწარ შეესრულებინა).

20. მეორე მოპასუხისათვის (ავტომობილების ცენტრი) თანხის სოლიდარულად დაკისრების საფუძვლად პირველი კასატორი (მოსარჩელე) გამჭოლ პასუხისმგებლობაზე მიუთითებს. ამავე არგუმენტზე აპელირებს მოსარჩელე დანარჩენი მოპასუხეების მიმართაც, თუმცა პალატა აღნიშნულ პოზიციას არც ერთ ნაწილში არ იზიარებს და განმარტავს შემდეგს:

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44.1 მუხლის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის საზოგადოება, რომლის პასუხისმგებლობა მისი კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით. ამ მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ საზოგადოების პარტნიორები ამავე საზოგადოების ვალდებულებებისათვის პირადი ქონებით პასუხს არ აგებენ. აღნიშნული წესიდან გამონაკლისს ადგენს კანონის 3.6 მუხლი (კომანდიტური საზოგადოების შეზღუდული პარტნიორი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები საზოგადოების კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს), რომელიც პარტნიორის შეზღუდული პასუხისმგებლობისაგან გამონაკლისს ითვალისწინებს.

გამჭოლი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობებზე არსებობს სხვადასხვა ქვეყნის სასამართლო პრაქტიკა, ასევე, იურიდიულ დოქტრინაზე დაყრდნობით ჩამოყალიბებულია გამჭოლი პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობები, რომელთა გათვალისწინებითაც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ გამჭოლი პასუხისმგებლობის გამოყენების საფუძვლებია, მაგალითად: კორპორაციის, როგორც მხოლოდ პარტნიორის მიზნის მისაღწევი „ინსტრუმენტის“ დანიშნულებით გამოყენება; „არაადექვატური კაპიტალიზაცია“; „კორპორაციული ფორმალობების დაუცველობა“; შეზღუდული პასუხისმგებლობის, როგორც პასუხისმგებლობის ელემენტის, ბოროტად გამოყენება, რაც გულისხმობს პარტნიორის მიერ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის პრივილეგიის მხოლოდ სხვისი ინტერესების საზიანოდ გამოყენებას და საკუთარი ეკონომიკური რისკებისა და დანაკარგის სხვაზე გადაკისრებას, კრედიტორის განზრახ შეცდომაში შეყვანით (შდრ. სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.; №ას-1158-1104-2014, 6.95.2014წ.).

გამყიდველი კომპანიის პარტნიორის მიერ შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმის ბოროტად გამოყენების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს (შდრ. სუსგ №ას-433-2020, 19.11.2020წ.; №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.; №ას-1158-1104-2014, 6.95.2014წ.), რომელმაც ეს ტვირთი ვერ დაძლია და მოპასუხეთა მიმართ გამჭოლი პასუხისმგებლობის საფუძვლის არსებობა სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა.

კორპორაციული საფარველის გაჭოლვის ფაქტის დასასაბუთებლად პირველი კასატორი განმარტავს, რომ ავტომობილების ცენტრი გამყიდველ კომპანიაში (პირველი მოპასუხე) 100%-იანი წილის მფლობელია, რომელმაც პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივი ფორმა ბოროტად გამოიყენა და ვალდებულების შესრულების თავიდან ასაცილებლად მოსარჩელესთან სამართლებრივ ურთიერთობაში შემოიყვანა გადახდისუუნარო სუბიექტი - მის მიერ დაფუძნებული კომპანია, პირველი მოპასუხე. პირველი მოპასუხე ფიქციაა, პარტნიორის მიერ წინასწარი განზრახვით შექმნილია ვალდებულებებისთვის თავის ასარიდებლად და პარტნიორის კონტროლის ხარისხი გამორიცხავს გამყიდველი კომპანიის სამართალსუბიექტობას. მოსარჩელე გამჭოლ პასუხისმგებლობაზე აპელირებს დანარჩენი მოპასუხეების მიმართაც.

მოცემული თვალსაზრისით საკითხის შეფასებისას საყურადღებოა შემდეგი გარემოებები:

1. მოსარჩელის მიერ 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ მოპასუხეთათვის მოთხოვნილი თანხა (3 636 986 აშშ დოლარი) მასა და პირველ მოპასუხეს შორის არსებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალია.

მნიშვნელოვანია იმის ხაზგასმაც, რომ „ა. ე. ე.“ სახელშეკრულებო კრედიტორია, რომელიც ნებაყოფლობით შევიდა შპს „ჯ.ე–ისთან“ სახელშეკრულებო ურთიერთობებში. ხელშეკრულების დადების თავისუფლების ერთ-ერთი გამოვლინება სწორედ კონტრაჰენტის არჩევის თავისუფლებაა (შდრ. სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.).

როგორც ზემოთ აღინიშნა, „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებაში“ გარკვევითაა მითითებული, რომ მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს 2014 წლის მაისის, ივნისისა და ივლისის თვეებში ავტომობილების ღირებულება გადაუხადა, მაგრამ პირველმა მოპასუხემ (გამყიდველი) საპასუხო ვალდებულება არ შეასრულა და მყიდველის მიმართ 3 636 986 აშშ დოლარის ოდენობით დავალიანება აქვს. „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულება“, სწორედ ამ თანხის დაფარვის გეგმაზე შეთანხმებაა და, ბუნებრივია, რომ მას ხელს სწორედ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში მყოფი ეს ორი სუბიექტი (მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე) აწერს.

„ა. ე. ე.“ მიუთითებს, რომ შპს „ჯ.ე–ი“ არის ფიქცია, ანუ პარტნიორის მიერ წინასწარ შექმნილია იმ განზრახვით, რომ თავი აარიდოს სახელშეკრულებო ვალდებულებებს რაც თავისთავად გამორიცხავს გამყიდველი კომპანიის დამოუკიდებელ სამართალსუბიექტობას.

პალატა განმარტავს, რომ კორპორაციული საფარველის გაჭოლვისთვის არ არის საკმარისი ერთი კორპორაციის 100%-იანი მონაწილეობა მეორე კორპორაციაში, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთ მოცემულობაში კონტროლი და საკუთრება შეიძლება ერთი პირის ხელში იყოს მოქცეული. ამისათვის საჭიროა კონტროლის გამოყენება არამართლზომიერი ქმედებისთვის - კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო ვალდებულებისგან თავის ასარიდებლად, რაც უთანაბრდება კორპორაციული ფორმის ბოროტად გამოყენებას და მიზეზშედეგობრივი კავშირი კონტროლსა და კრედიტორისთვის მიყენებულ ზიანს შორის. აღნიშნული კონტროლი შეიძლება გამოვლინდეს არასათანადო კაპიტალიზაციის, კორპორაციულ ფორმალობათა დაუცველობის, ქონებათა აღრევის, დირექტორატის იდენტურობის, ანდა სხვა გარემოებების სახით.

მოცემულ შემთხვევაში, „ა. ე. ე–ს.“ და შპს „ჯ.ე–ის“ აკავშირებთ მრავალწლიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობები რაც ნათლად დასტურდება 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებიდანაც. გასათვალისწინებელია, რომ თავდაპირველი ნასყიდობის სახელშეკრულებო ვალდებულების დადების შემდგომ, სახელშეკრულებო ურთიერთობის დებიტორი (პირველი მოპასუხე) არ შეცვლილა. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ სადავო თანხის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობის დროიდან, გამყიდველს (პირველი მოპასუხე) პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივი ფორმა ბოროტად არ გამოუყენებია.

საკასაციო პალატა პირველი კასატორის განმარტების საფუძველზე ვერ მიიჩნევს დადგენილად იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე მოლაპარაკებებს მეორე მოპასუხესთან აწარმოებდა და საქმიანი ურთიერთობა ამ უკანასკნელთან ჰქონდა, თუმცა ავტომობილების ნასყიდობის ხელშეკრულება პირველ მოპასუხესთან გაფორმდა.

მითითებული გარემოება პირველ კასატორს სათანადო მტკიცებულებებით არ დაუდასტურებია, რაც მის მოვალეობას წარმოადგენდა (სსსკ-ის 102-103 მუხლები). ასეთ მტკიცებულებად ვერ მიიჩნევა საქმეზე წარმოდგენილი წერილობითი მიმოწერები, ერთ მხრივ, მოსარჩელე კომპანიასა და მეორე მხრივ, მეორე, მესამე და მეოთხე მოპასუხეს შორის.

აღნიშნული წერილებიდან არ დგინდება, რომ მასში მითითებული ავტომობილები 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებაში“ მითითებული ავტომობილებია. მეორე, მესამე და მეოთხე მოპასუხეთა მიმართ სარჩელის საფუძვლიანად მიჩნევისათვის არაა არსებითი, მათსა და მოსარჩელეს შორის ზოგადად საქმიანი ურთიერთობების ფაქტის დადასტურება. მნიშვნელოვანი ისაა, რომ დგინდებოდეს, სწორედ 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებაში მითითებულ ავტომობილებთან დაკავშირებულ ავტომობილებზე მათ შორის ურთიერთკომუნიკაცია და, აქედან გამომდინარე, ხსენებულ ხელშეკრულებაში მათი მხარეებად მონაწილეობა.

2. როგორც საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, კორპორაციული საფარველის გაჭოლვისთვის არ არის საკმარისი ერთი კორპორაციის 100%-იანი მონაწილეობა მეორე კორპორაციაში, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთ მოცემულობაში კონტროლი და საკუთრება შეიძლება ერთი პირის ხელში იყოს მოქცეული. ამისათვის საჭიროა კონტროლის გამოყენება არამართლზომიერი ქმედებისთვის - კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო ვალდებულებისგან თავის ასარიდებლად, რაც უთანაბრდება კორპორაციული ფორმის ბოროტად გამოყენებას და მიზეზშედეგობრივი კავშირი კონტროლსა და კრედიტორისთვის მიყენებულ ზიანს შორის. აღნიშნული კონტროლი შეიძლება გამოვლინდეს არასათანადო კაპიტალიზაციის, კორპორაციულ ფორმალობათა დაუცველობის, ქონებათა აღრევის, დირექტორატის იდენტურობის, ანდა სხვა გარემოებების სახით (შდრ. სუსგ №ას-433-2020, 19.11.2020წ.).

მოსარჩელემ სასამართლოს ვერ დაუდასტურა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის გამყიდველს (პირველი მოპასუხე) არაადეკვატური ფინანსები ჰქონდა თავისი საქმიანობისათვის. უფრო მეტიც, 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ“ ხელშეკრულებითვე დასტურდება, რომ პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელეს გადასცა მთლიანობაში 9 ერთეული სატრანსპორტო საშუალება, კერძოდ, დგინდება, რომ სადავო სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გამყიდველმა მყიდველს მიაწოდა 603 000 აშშ დოლარის ღირებულების ავტომობილები (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 40). გარდა ამისა, საქმეზე წარმოდგენილია გამყიდველი კომპანიის (პირველი მოპასუხე) 2013-2014-2015 წლები მოგების გადასახადის დეკლარაციები, რომლის თანახმადაც, მისი წლიური ბრუნვა ათეულობით მილიონი ლარით განისაზღვრება (ტომი 2, ს.ფ. 5-30).

საკასაციო პალატას მიზანშეწონილად მიაჩნია შეფასდეს შპს „ჯ.ე–ის“ არასათანადო კაპიტალიზაციის შესახებ გამოხატული პოზიციაც. მოცემულ შემთხვევაში პირველი და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხარეთა შორის სასამართლო დავის წარმოშობამდე მოსარჩელისა და შპს „ჯ.ე–ის“ თანამშრომლობის ფაქტი დადგენილია. ასევე მნიშვნელოვანია კიდევ ერთხელ შეფასდეს 2013-2014-2015 წლების მოგების გადასახადის დეკლარაციები, რომლის თანახმადაც, შპს „ჯ.ე–ის“ წლიური ბრუნვა ათეულობით მილიონი ლარით განისაზღვრება (ტომი 2, ს.ფ. 5-30). აღნიშნულით დგინდება, რომ მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობების აღმოცენების მომენტისთვის შპს „ჯ.ე–ის“ ჰქონდა ადეკვატური ფინანსები თავისი საქმიანობისათვის, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს ვალდებულებებისთვის თავის ასარიდებლად პარტნიორი კომპანიის მიერ შვილობილი კომპანიის დაფუძნების განზრახვას.

სამეწარმეო სუბიექტის ფინანსების შემდგომი ცვლილება, თუნდაც არასათანადო კაპიტალიზაცია, შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, საზოგადოების მენეჯერული რგოლის განხორციელებული მართვის შედეგებად განიხილება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შვილობილი კომპანიიდან პარტნიორ კომპანიაში ქონების ტრანსფერი ხორციელდება რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. აქედან გამომდინარე ნათელია, რომ 2015 წლის 14 ივლისისთვის შპს „ჯ.ე–ის“ არასათანადო კაპიტალიზაციის ფაქტი კასატორმა ვერ დაადასტურა.

მყიდველი სახელშეკრულებო კრედიტორია, რომელიც ნებაყოფლობით შევიდა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში. ხელშეკრულების დადების თავისუფლების ერთ-ერთი გამოვლინება სწორედ კონტრაჰენტის არჩევის თავისუფლებაა. ამ საკითხთან დაკავშირებით პალატა მიუთითებს საკასაციო სასამართლოს განმარტებაზე, რომლი შესაბამისად: სასამართლომ გამიჯნა კომპანიის სახელშეკრულებო და არასახელშეკრულებო კრედიტორები და განმარტა, რომ: შეზღუდული პასუხისმგებლობა, თანამედროვე ეკონომიკური თეორიის მიხედვით, არ წარმოადგენს პრობლემას კომპანიის ნებაყოფლობით კრედიტორებთან მიმართებაში, რომლებსაც გააჩნიათ მოლაპარაკების საშუალება (bargaining power), რათა ხელშეკრულების მეშვეობით თავიდან აიცილონ რისკები, რომლებიც წარმოიშობა კომპანიასთან გარიგებაში შესვლის დროს (შდრ. სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.).

3. პირველი კასატორი მიუთითებს გამყიდველსა (პირველი მოპასუხე) და მეორე მოპასუხეს (საავტომობილო ცენტრი) შორის პარტნიორებისა და დირექტორების მმართველობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებების ნათლად გაუმიჯვნელობაზე, რასაც იმით ასაბუთებს, რომ 2015 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებაში გამყიდველი კომპანიის (პირველი მოპასუხე) მფლობელად მესამე მოპასუხეა მითითებული, მაშინ, როცა ეს უკანასკნელი კომპანიის დირექტორია და წილის მფლობელია - მეორე მოპასუხე.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მითითებული გარემოება არ ქმნის საფუძველს დასკვნისათვის, რომ ადგილი აქვს უფლებამოსილებების ნათლად გაუმიჯვნელობას ან კორპორაციული ფორმალობების დაუცველობას. ჯერ ერთი, ამავე ხელშეკრულების ბოლოს გარკვევითაა მითითებული, რომ გამყიდველის მხრიდან მას ხელს აწერს კომპანიის შესაბამისი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირი (გენერალური მენეჯერი) - მესამე მოპასუხე. ამდენად, ხელშეკრულებაში სწორადაა მითითებული, ხელმომწერი პირის უფლებრივი მდგომარეობა გამყიდველ კომპანიაში (ტომი 1, ს.ფ. 41). მეორეც, კორპორაციულ ფორმალობათა დაუცველობა უნდა დგინდებოდეს, ისეთი მტკიცებულებებით, როგორიცაა, მაგალითად, არასათანადო ბუღალტრული და ფინანსური ანგარიშგება, დოკუმენტაციის განცალკევებულად წარმოების პრინციპის დარღვევა. საქმის მასალებით ასეთი გარემოებები არ დასტურდება (კორპორაციული ფორმალობების დაუცველობა“ სახეზეა როცა არ ხდება დირექტორებისა და პარტნიორების კრებების მოწვევა და/ან ჩატარება, როცა პარტნიორებისა და დირექტორების მმართველობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებები არ არის ნათლად გამიჯნული, როცა ხდება პარტნიორებისა და კომპანიის ქონების აღრევა, როცა კომპანიის სახსრები გამოიყენება პარტნიორთა პირადი მიზნებისათვის, ხოლო პირადი ხარჯები მიიჩნევა კომპანიის ხარჯებად ბუღალტრული ანგარიშგების წესების დარღვევით, ან როცა არ ხდება სათანადო ბუღალტრული და ფინანსური ანგარიშგება და შესაბამისი დოკუმენტაციის წარმოება - სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.).

4. როგორც საქმეზე წარმოდგენილი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან ამონაწერებით ირკვევა, მესამე და მეოთხე მოპასუხეს არაერთი კომპანია აქვთ შექმნილი, რომლებშიც ისინი სხვადასხვა რაოდენობის წილებს ფლობენ (ტომი 1, ს.ფ. 225-238, 242-268). ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ახალი კომპანიების შექმნა მათი სტანდარტული სამეწარმეო საქმიანობის ნაწილია. შესაბამისად, ვერც ის გარემოება შეფასდება უჩვეულოდ, რომ პარტნიორმა (მეორე მოპასუხე, რომლის მესაკუთრეებიც სწორედ მესამე და მეოთხე მოპასუხეები არიან) პირველი მოპასუხე დააფუძნა და ნასყიდობის ხელშეკრულება მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დაიდო. აღნიშნული ფაქტი, თავისთავად, არ ასაბუთებს პარტნიორის მიერ ვალდებულებებისათვის თავის არიდების მიზანს და მოსარჩელესთან ხელშეკრულების ამ მიზნის განსახორციელებლად დადებას.

მთლიანობაში „ა. ე. ე–მ.“ ვერ დაადასტურა, რომ მოპასუხეების (მოწინააღმდეგე მხარეები) მხრიდან ადგილი აქვს შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმის ბოროტად გამოყენებას მაშინ როდესაც, კომპანიის პარტნიორის მიერ შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმის ბოროტად გამოყენების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს (სუსგ №ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ., №ას-1158-1104-2014, 6.05.2015წ.). აქედან გამომდინარე, პირველმა კასატორმა ამ ნაწილშიც ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება.

21. საკასაციო პალატა პირველი კასატორის ვერც იმ არგუმენტს გაიზიარებს, რომ 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებაზე“ ხელმოწერით მესამე მოპასუხემ მოსარჩელის მიმართ ვალი აღიარა, რაც მის მიმართ თანხის სოლიდარულად დაკისრების ერთ-ერთი საფუძველია. მოსარჩელის ეს პოზიცია მცდარია იმდენად, რამდენადაც მესამე მოპასუხე ამ ხელშეკრულებას ხელს აწერს არა, როგორც ფიზიკური პირი, არამედ, როგორც კომპანიის (პირველი მოპასუხე) წარმომადგენელი (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 41). აქედან გამომდინარე, „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულების“ გაფორმებისას მესამე მოპასუხე მოქმედებდა, როგორც გამყიდველი კომპანიის უფლებამოსილი წარმომადგენელი (გენერალური მენეჯერი), რაც გამორიცხავს მისთვის კომპანიის ნაცვლად პასუხისმგებლობის დაკისრებას.

22. მოსარჩელემ მეოთხე მოპასუხის მიმართ მოთხოვნის დასასაბუთებლად იმაზე მიუთითა, რომ ამ უკანასკნელმა 2015 წლის 14 ივლისის „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ მოსარჩელისათვის წილის გადაცემის ვალდებულება იკისრა, რაც არ შეუსრულებია.

უპირველეს ყოვლისა, „კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებას“ მეოთხე მოპასუხე ხელს არ აწერს და იგი აღნიშნული სახელშეკრულებო ურთიერთობის სუბიექტი არასდროს ყოფილა.

„კომპენსაციის შესახებ ხელშეკრულებით“ მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე მათ შორის მანამდე არსებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ვალის დაფარვის გეგმაზე შეთანხმდნენ, რომელთანაც მეოთხე მოპასუხეს სამართლებრივი კავშირი არ გააჩნია.

ამასთან, ხელშეკრულების დათქმა იმის თაობაზე, რომ მეოთხე მოპასუხე მოსარჩელისათვის პარტნიორ კომპანიაში აქციების ნაწილის გადაცემის ვალდებულებას კისრულობს, მოსარჩელეს უფლებას არ ანიჭებს - მესამე მოპასუხეს სადავო თანხის დაკისრება მოსთხოვოს. სარჩელის მოთხოვნა ხსენებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 3 636 986 აშშ დოლარის ანაზღაურებაა, ამ თანხის დაბრუნებაზე ვალდებული პირი კი, როგორც ზემოთ განიმარტა, პირველი მოპასუხეა.

23. პირველი კასატორი გასაჩივრებულ განჩინების გაუქმებას იმ ნაწილშიც მოითხოვს, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი მოთხოვნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ივლისს მიღებული გადაწყვეტილების წინმსწრები განჩინებების გაუქმების თაობაზე.

ამ შემთხვევაში, საუბარია, მოსარჩელის (პირველი კასატორი) შუამდგომლობებთან დაკავშირებით სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებებზე: დაზუსტებული სარჩელის მიღებაზე, მტკიცებულებების საქმეზე დართვაზე, მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე, სასამართლო სხდომის გადადებასა და მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდის შესახებ.

23.1 პირველ რიგში, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ საქმეში არ არსებობს პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2017 წლის 24 ივლისის წინმსწრები განჩინება, რომლითაც მოსარჩელეს (პირველი კასატორი) უარი ეთქვა დაზუსტებული სარჩელის წარდგენაზე. აქედან გამომდინარე, არც მტკიცებულებების საქმეზე დართვის შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის განჩინება არ არსებობს, რადგან კასატორი თავადვე განმარტავს, რომ ამ მტკიცებულებების საქმეზე დართვის მოთხოვნა დაზუსტებულ სარჩელს უკავშირდებოდა და მისგან გამომდინარეობდა.

პირველ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებული დასკვნის საწინააღმდეგოდ დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია. აქედან გამომდინარე, უსაფუძვლოა მისი პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონშეუსაბამოდ არ დააკმაყოფილა დაზუსტებული სარჩელის მიღებასა და მის მიერ მტკიცებულებების საქმეზე დართვის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2017 წლის 24 ივლისის საოქმო განჩინებების გაუქმების მოთხოვნა.

საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს, რომ 2017 წლის 24 ივლისის სხდომის ოქმში ასახულია განჩინება მტკიცებულებათა გამოთხოვაზე უარის შესახებ. ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის შესახებ და მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდის შესახებ.

სხდომის ოქმის მიმართ სსსკ-ის 291-ე მუხლით დადგენილი წესით შენიშვნები არ წარდგენილა რაც დამატებით მეტყველებს მის კანონიერებაზე.

23.2 რაც შეეხება ზემოხსენებული დანარჩენი შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მართლზომიერებას, საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა საფუძველს სადავო წინმსწრები განჩინებების გაუქმებისათვის და სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ თითოეულ ნაწილში ხსენებული საოქმო განჩინებები კანონიერი და დასაბუთებულია.

მტკიცებულებების გამოთხოვის შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილების მიზანშეწონილობასაც კასატორი მისი დაზუსტებული სარჩელის მოთხოვნით ასაბუთებს (იხ. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი, ტომი 4, ს.ფ. 195), ამიტომ წინამდებარე განჩინების 23.1. პუნქტში მოცემული მსჯელობიდან გამომდინარე, ეს პრეტენზიაც უსაფუძვლოა.

გარდა ამისა, გაზიარებელი ვერ იქნება პირველი კასატორის მოსაზრება სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმ საოქმო განჩინებების ძალაში დატოვებაზე, რომლითაც მოსამზადებელი სხდომა მთავარ სხდომაში გადაიზარდა და მხარეს საქმის განხილვის გადადებაზე უარი ეთქვა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის განხილვისას მოსამზადებელი სხდომის დანიშვნა სასამართლო უფლებამოსილებას წარმოადგენს. აღნიშნულ საკითხს სასამართლო წყვეტს, ყოველი კონკრეტული დავის ირგვლივ არსებული გარემოებების გათვალისწინებით. შესაბამისად, მოსამზადებელი სხდომის სავალდებულოდ დანიშვნა სასამართლო ვალდებულებათა რიგს არ განეკუთვნება (შდრ. სუსგ №ას-649-605-2017, 23.06.2017წ.).

ამდენად, იმის განსაზღვრაც სასამართლოს უფლებაა, არსებობს თუ არა მოსამზადებელი სხდომის მთავარ სხდომაში გადაზრდის, ე.ი. სასამართლოს მთავარი სხდომის გამართვის წინაპირობები (სსსკ-ის 205.2 მუხლი). რაც შეეხება საქმის განხილვის გადადებაზე უარის თქმის კანონიერებას, ჯერ ერთი, როგორც პირველი კასატორი განმარტავს, იგი აღნიშნულ შუამდგომლობას მის მიერ დაზუსტებული სარჩელის წარდგენიდან და ამ საფუძვლით შესაბამისი მტკიცებულებების გამოთხოვის მიზნიდან გამომდინარე ასაბუთებდა, ხოლო დასახელებული შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის კანონიერებაზე საკასაციო პალატამ ზემოთ უკვე იმსჯელა.

24. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დეტალურად აღარ იმსჯელებს საკასაციო საჩივრების ყველა პრეტენზიაზე.

25. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დაადგინა:

1. შპს „ჯ.ე–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ა. ე. ე–ს“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. შპს „ჯ.ე–ს“ (ს/ნ: .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ.ტ–ძის (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადასახადო დავალება #0, საგადახდო დავალების მიღების/წარდგენის თარიღი: 21/04/2020) 70% – 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

4. შპს „ა.ე. ე–ს“ (ს/ნ: .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე შპს „ბ–ის“ (ს/ნ –––––) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადასახადო დავალება #1588327142, საგადახდო დავალების მიღების/წარდგენის თარიღი: 01/05/2020) 70% – 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

5. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 07 ნოემბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც:

ა.ე.ე-ს წარმომადგენლების დ.ტ–ძის და ნ.ბ–ძის შუამდგომლობა, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით:

ი.გ–ს (......) აეკრძალა მის საკუთრებაში რიცხული შემდეგი უძრავი ქონებების გასხვისება და უფლებრივად დატვირთვა:

1) ქალაქი თბილისი , .... - საკადასტრო კოდი ....; 2) ქალაქი თბილისი , .. , ..... - საკადასტრო კოდი ....; 3) ქალაქი თბილისი , .... - საკადასტრო კოდი ....; 4) ქალაქი თბილისი, ......, - საკადასტრო კოდი ......; 5) ქალაქი თბილისი, ..... - საკადასტრო კოდი ......; 6) ქალაქი თბილისი, ..... - საკადასტრო კოდი ...... 7) ქალაქი თბილისი, ....... - საკადასტრო კოდი ......; 8) ქალაქი თბილისი , ....... - საკადასტრო კოდი ......; 9) ქალაქი თბილისი , ...... ტერიტორია - საკადასტრო კოდი ......; 10) ქალაქი თბილისი, ...... - საკადასტრო კოდი .....; 11) მუნიციპალიტეტი ოზურგეთი , სოფელი ..., (სოფ. ოზურგეთი '.....') - საკადასტრო კოდი ..... (1/2 წილი); 12) ქალაქი თბილისი, ს..... - საკადასტრო კოდი .....; 13) ქალაქი თბილისი, ..... - საკადასტრო კოდი .....; 14) ქალაქი თბილისი, 'დ'-ის საცხოვრებელი რაიონის მიმდებარედ, ინტენსიფიკაციის გზის სამხრეთით, (ნაკვეთიN1/126) საკადასტრო კოდი .....; 15) ქალაქი თბილისი, .... - საკადასტრო კოდი .....; 16) რაიონი მესტია, .... , - საკადასტრო კოდი ......; 17) ქალაქი თბილისი, .... (ნაკვ. 15/009) - საკადასტრო კოდი ......; 18) მცხეთა, ..... , ..... - საკადასტრო კოდი .....; 19) ქალაქი თბილისი , ..... , კვარტალი II , N 23ა სართული 9, ბინა N30 - საკადასტრო კოდი .....; 20) ქალაქი თბილისი , - საკადასტრო კოდი ......; 21) ქალაქი თბილისი , ....ის დამაკავშირებელი გზის მიმდებარედ, (ნაკვეთი 15/144) - საკადასტრო კოდი ......; 22) ქალაქი თბილისი, გზატკეცილი ......, N21 სართული6, ბინა N17,(დუპლექსი) 308.00 კვ.მ. - საკადასტრო კოდი ......; 23) ქალაქი თბილისი, გამზირი /////კვარტალი II, N23ა ავტოსადგომი N5(მშენებარე) 13.00 კვ.მ. - საკადასტრო კოდი .......; 24) რაიონი ბორჯომი, ......, ....ქუჩის მიმდებარედ - საკადასტრო კოდი .; 25) რაიონი კასპი., სოფელი ..... - საკადასტრო კოდი .....; 26) რაიონი კასპი, სოფელი ...... - საკადასტრო კოდი .....; 27) რაიონი მესტია , დაბა ..... , .... - საკადასტრო კოდი .....3; 28) ქალაქი თბილისი , ქუჩა .... , N5 - საკადასტრო კოდი .....; 29) რაიონი ბორჯომი , დაბა ..... , - საკადასტრო კოდი .....; 30) ქალაქი თბილისი, ქუჩა ..... , (იგივე ..... ქუჩა N60/4) - 7 საკადასტრო კოდი .....); 31) ქალაქი თბილისი , ქუჩა ...... , (იგივე ...... ქუჩა N60/4 ავტოფარეხი - საკადასტრო კოდი ....; 32) ქალაქი თბილისი , სოფელი ... - საკადასტრო კოდი ....; 33) რაიონი კასპი , სოფელი ..... - საკადასტრო კოდი .....; 34) ქალაქი თბილისი , ..... ვარკეთილის მეურნეობა - საკადასტრო კოდი .....; 35) რაიონი კასპი, სოფელი ......- საკადასტრო კოდი .....; 36) რაიონი კასპი, სოფელი ..... - საკადასტრო კოდი .....; 37) რაიონი კასპი, სოფელი ზემო .... - საკადასტრო კოდი ......; 38) რაიონი მესტია , დაბა ....., .... ქუჩა - საკადასტრო კოდი ........ 39) რაიონი მესტია, .... , (ყოფილი ... მთავარი კორპუსი) - საკადასტრო კოდი .....; 40) რაიონი მესტია , .... , - საკადასტრო კოდი ......; 41) რაიონი მესტია , ..... - საკადასტრო კოდი .....; 42) რაიონი კასპი , სოფელი ....- საკადასტრო კოდი 67.....) რაიონი კასპი , სოფელი .....- საკადასტრო კოდი .....; 44) რაიონი კასპი , სოფელი ..... - საკადასტრო კოდი ....; 45) რაიონი კასპი , სოფელი ..... - საკადასტრო კოდი ....; 46) რაიონი კასპი , სოფელი ..... - საკადასტრო კოდი .....; 47) ქალაქი თბილისი , სოფელი .... , '....იწა' /ქალაქი თბილისი, .... - საკადასტრო კოდი .....;

ყადაღა დაედო ი.გ–ის (01024000053) წილებს შემდეგ კომპანიებში:

1) 66.7 %-იანი წილი შპს „ტ.ც.თ–ში“ ( .....); 2) 50 %-იანი წილი შპს მ–ში ( ..... ); 3) 35 %-იანი წილი შპს ს.ს.ჯ–ში ( ...... ); 4) 50%-იანი წილი შპს მ.გ-ში ( ...... ); 5) 100 %-იანი წილი შპს ე.ე-ში ( ...... ); 6) 100 %-იანი წილი შპს ..... ( ..... ); 7) 100 %-იანი წილი შპს ტ.ც.მე-ში ( 4.....); 8) 65 %-იანი წილი შპს „ო-ში ( ..... ); 9) 20 % -იანი წილი შპს რ-ში (.... ); 10) 50 %-იანი წილი შპს ე.თ -ში ( ...... ); 11) 50 %-იანი წილი შპს ჯ.მ.ი -ში ( .....); 12) 50 %-ინი წილი შპს დ–ში ( .....); 13) 34 % -იანი წილი შპს „ ა.ე.ჯი“-ში ( ......); 14) 80 %-იანი წილი შპს „ი“-ში ( .....); 15) 25 %-იანი წილი შპს ა-ე-ჯ დ–-ში (......) 50 %-იანი წილი შპს „გ-ში“ ( ..... ); 17) 25 %-იანი წილი შპს შ–ის თ-ში ( ....... ); 18) 33 %-იანი წილი შპს ნ–ა 2016-ში ( ..... );

ყადაღა დაედო ი.გ–ის (01024000053) საკუთრებაში არსებულ შემდეგ ავტომობილებს:

1.ვაზ 2107 სედანი; გამოშვების წელი 1990; სახელმწიფო ნომერი; ....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: ძარა ....; ძრავი .....; სარეგისტრაციო მოწმობა: ....; რეგისტრაციის თარიღი: 1993-02-23; 2. ......; გამოშვების წელი: 2004; სახელმწიფო ნომერი: .....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: ....; სარეგისტრაციო მოწმობა: .....; რეგისტრაციის თარიღი: 2006-04-03; 3. .....; გამოშვების წელი: 1987; სახელმწიფო ნომერი: .....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: ძრავი - ---; სარეგისტრაციო მოწმობა: ....; რეგისტრაციის თარიღი: 2009-07-27; 4. MTZ .....; გამოშვების წელი: 1988; სახელმწიფო ნომერი: ..... საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: ....., ძრავი - ....; სარეგისტრაციო მოწმობა: .....; რეგისტრაციის თარიღი: 2011-06-04; 5.YAMAHA YFM 700; გამოშვების წელი: 2011; სახელმწიფო ნომერი: DD0100; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: ....; სარეგისტრაციო მოწმობა: T....; რეგისტრაციის თარიღი: 2011-06-08; 6.TOYOTA ...; გამოშვების წელი: 2012; სახელმწიფო ნომერი: ....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: ....; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0....; რეგისტრაციის თარიღი: 2012-10-18; 7.YAMAHA ..; გამოშვების წელი: 2012; სახელმწიფო ნომერი: .....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: .....; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0....; რეგისტრაციის თარიღი: 2012-10-04; 8.TOYOTA HILUX 2.8D; გამოშვების წელი: 2004; სახელმწიფო ნომერი: ....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: J....; სარეგისტრაციო მოწმობა: ....; რეგისტრაციის თარიღი: 2013-09-28; 9. MERCEDES-BENZ SPRINTER 312 D; გამოშვების წელი: 1999; სახელმწიფო ნომერი: GGJ121; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: WDB......; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0315553; რეგისტრაციის თარიღი: 2014-01-11; 10.YAMAHA YXM 700; გამოშვების წელი: 2014; სახელმწიფო ნომერი: ....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: .....; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0331912; რეგისტრაციის თარიღი: 2014-05-14; 11.YAMAHA YXM 700; გამოშვების წელი: 2014; სახელმწიფო ნომერი: ....; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: 5Y....; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0330915; რეგისტრაციის თარიღი: 2014-05-14; 12. BELARUS 132H; გამოშვების წელი: 2014; სახელმწიფო ნომერი: RR858; საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: ...; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0340748; რეგისტრაციის თარიღი: 2014-06-21; 13. LEXUS LX 570; გამოშვების წელი: 2016; სახელმწიფო ნომერი: .... საიდენტიფიკაციო შასის, ძარის ნომერი: JT....; სარეგისტრაციო მოწმობა: ....; რეგისტრაციის თარიღი: 2016-03-22;

შპს ტ.ც.თ–ს (....) აეკრძალა შემდეგი უძრავი ქონებების გასხვისება და უფლებრივად დატვირთვა:

1) ქალაქი თბილისი , .... ტერიტორია - საკადასტრო კოდი 01.....; 2) ქალაქი თბილისი , ....., - საკადასტროკოდი ......; 3) ქალაქი თბილისი , .... , N1 - საკადასტრო კოდი ......; 4) ქალაქი თბილისი , ..... - საკადასტრო კოდი ..... 5) ქობულეთი , .... , შესახვევი 1 , N 2 - საკადასტრო კოდი .....; 6) ქალაქი თბილისი , ქუჩა ..... , (ნაკვეთი N3/25) - საკადასტრო კოდი .....; 7) ქალაქი თბილისი , .... , 'ჩალიპირები' - საკადასტრო კოდი ...... 8) ქალაქი თბილისი , ...., როსტევანის ქუჩა N28 - საკადასტრო კოდი .....; 9) ქალაქი თბილისი, ....., მიმდებარე ტერიტორია /ქალაქი თბილისი, სოფელ ..... ტერიტორია, (ნაკვეთი N34/533) - საკადასტრო კოდი ..... 10) ქალაქი თბილისი , სოფელი . - საკადასტრო კოდი .....;

დ.ტ–ძეს (0.......) აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული შემდეგი უძრავი ქონებების გასხვისება და უფლებრივად დატვირთვა:

1) ქ. ბათუმი, ქუჩა ..........ქ. ბათუმი, ქუჩა ..... - საკადასტრო კოდი ..... 2) რაიონი ბორჯომი , დაბა ბაკურიანი, .... - საკადასტრო კოდი: .....; 3) ქ.თბილისი, დიღომი, ჩალიპირები - საკადასტრო კოდი .......; 4) ქ. თბილისი, ...... - საკადასტრო კოდი ......;

ყადაღა დაედო დ.ტ–ძის (01024005142) წილებს შემდეგ კომპანიებში:

1) 33.3 %-იანი წილი შპს „ტ.ც.თ–ში“ ( 2.....); 2) 20 %-იანი წილი შპს გ.გ–ში (......); 3) 50 %-იანი წილი შპს მ–ში ( ..... ); 4) 35 %-იანი წილი შპს ს. .ჯ–ში ( .... ); 5) 50%-იანი წილი შპს მ.გ-ში ( 2.....); 6) 100 %-იანი წილი შპს M-ში ( 4.....);

ყადაღა დაედო დ.ტ–ძის (......) საკუთრებაში არსებულ ავტომობილებს:

1. ვაზ 2107 სედანი; გამოშვების წელი 1990; სახელმწიფო ნომერი;.....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: ძარა ...; ძრავი 228452; სარეგისტრაციო მოწმობა: Г3.; რეგისტრაციის თარიღი: 1993-02-23 2. YAMAHA GRIZZLY; გამოშვების წელი 2007; სახელმწიფო ნომერი; ....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: ......; სარეგისტრაციო მოწმობა: AV24.....; რეგისტრაციის თარიღი: 2008-11-10; 3. TOYOTA PRIUS; გამოშვების წელი 2011; სახელმწიფო ნომერი; .....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: J...; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV0361966; რეგისტრაციის თარიღი: 2014-09-16; 4. YAMAHA YXR700F; გამოშვების წელი 2012; სახელმწიფო ნომერი; ....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: ....; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV036...; რეგისტრაციის თარიღი: 2013-02-15; 5. YAMAHA YXM700; გამოშვების წელი 2014; სახელმწიფო ნომერი; ....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: 5Y4.....; სარეგისტრაციო მოწმობა: TV03....; რეგისტრაციის თარიღი: 2014-05-14; 6. TOYOTA CAMRY; გამოშვების წელი 2015; სახელმწიფო ნომერი; ....; საიდენტიფიკაციო შასის ნომერი: ...; სარეგისტრაციო მოწმობა: A...; 10 რეგისტრაციის თარიღი: 2015-11-17;

6. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ვლადიმერ კაკაბაძე

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე

მირანდა ერემაძე