საქმე №ას-1217-1137-2017 15 ოქტომბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო (მოპასუხე)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ–ა“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2005 წლის 15 სექტემბერს შპს "მ–ასა" (შემდგომში - „მოსარჩელე“) და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ((დღევანდელი სახელწოდება - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო) შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“, „აპელანტი“ ან „პირველი კასატორი“) შორის სანოტარო წესით გაფორმდა ხელშეკრულება მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული, ქ. თბილისში, .... მდებარე უძრავი ქონების ნაწილის - 857 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული #11 შენობა-ნაგებობის (შემდგომში - „უძრავი ქონება“) უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ. იმავე ხელშეკრულებით მხარეებმა გამიჯნეს უძრავი ქონება.

2. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმებამდე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსურ პოლიციაში მიმდინარეობდა სისხლის სამართლის საქმის გამოძიება. გამოძიების დაწყებას საფუძვლად დაედო ფინანსური პოლიციის ოპერატიული დეპარტამენტის ქ. თბილისის სამმართველოს მიერ ჩატარებული შემოწმების მასალები, რომელთა თანახმად, მოსარჩელის დირექტორმა დაამზადა და გამოიყენა ყალბი დოკუმენტები 2002-2005 წლებში, გაასხვისა საზოგადოების კუთვნილი მიწის ნაკვეთები და მათზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები, რაც არ ასახა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების დოკუმენტში და თავი აარიდა დიდი ოდენობით გადასახადის გადახდას. შესაბამისად, გამოძიება წარიმართა მოსარჩელის ხელმძღვანელობის მხრიდან დიდი ოდენობით გადასახადებისათვის თავის არიდებისა და ყალბი დოკუმენტების გამოყენების ფაქტზე, გათვალისწინებული სისხლის სამართლის კოდექსის 218-ე მ–ლის პირველი ნაწილით და 362-ე მ–ლის პირველი ნაწილით.

3. 2005 წლის 15 ივლისს ფინანსური პოლიციის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამოძიების სამმართველოს გამომძიებლის მიერ გამოიცა დადგენილება საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის კომპლექსური რევიზიის დანიშვნის შესახებ, რომელიც შეეხებოდა მოსარჩელის საქმიანობის შემოწმებას 1999 წლიდან 2005 წლის 20 ივლისამდე პერიოდში.

4. რევიზიას უნდა გამოერკვია რამდენად კანონიერად მოხდა მოსარჩელის დირექტორის მიერ საზოგადოების კოლექტივზე სახელმწიფოსაგან გადაცემული აქციების შესყიდვა; შეესაბამებოდა თუ არა მოსარჩელის მიერ გასხვისებული ქონების ოდენობა ფაქტობრივად გასხვისებულს და რა ქონებას ფლობდა საზოგადოება; რა ოდენობის წმინდა მოგება მიიღო საზოგადოებამ შესამოწმებელ პერიოდში; რამდენად კანონიერად განაწილდა დივიდენდები; რამდენად სწორად მოხდა ანგარიშსწორება ბიუჯეტთან და ა.შ.

5. 2005 წლის 15 სექტემბერს შედგა მოსარჩელის პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ დამფუძნებელი პარტნიორები - თ.ბ–ძე (99.57 % წილი) (შემდგომში - „პარტნიორი“) და უ.ა–ძე (0.12 % წილი). პარტნიორთა კრებაზე გადაწყდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების სახელმწიფოსათვის უსასყიდლოდ გადაცემის საკითხი.

6. 2005 წლის 12 ოქტომბერს საქართველოს გენერალური პროკურატურის ფინანსთა სამინისტროს თბილისის ტერიტორიულ ორგანოებში გამოძიებაზე პროცესუალური ხელმძღვანელობის სამმართველოს პროკურორის მიერ მიღებულ იქნა დადგენილება სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, მოსარჩელის დირექტორის ქმედების არამართლსაწინააღმდეგობის გამო.

7. სახელმწიფოსათვის საჩუქრად გადაცემული უძრავი ქონებიდან ამჟამად სახელმწიფოს საკუთრებაშია მხოლოდ ნაწილი - ქ. თბილისში, .....ქუჩა #4-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა #1 (გარდა II სართულზე 94.58 კვ.მ., არასაცხოვრებელი ფართი 49.76 კვ.მ. და III სართულზე არასაცხოვრებელი ფართი - 456.31 კვ.მ. და შესაბამისი წილი 863 კვ.მ. მიწის ნაკვეთიდან) (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“).

8. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში პირველი მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მასსა და პირველ მოპასუხეს შორის უძრავი ქონების საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ 2005 წლის 15 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და იმჟამად სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნაწილის მოსარჩელის საკუთრებაში დაბრუნება.

9. სარჩელის თანახმად, 2005 წლის მაისში მოსარჩელის 99.57% წილის მფლობელ პარტნიორს ზეპირსიტყვიერად ეცნობა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის უფროსის სურვილი, რომლის მიხედვით მოსარჩელეს უნდა უზრუნველეყო კომპანიის კუთვნილი ქონების ნაწილის, ქ. თბილისში, .... მდებარე 857 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული #11 შენობა-ნაგებობის სახელმწიფოსათვის უსასყიდლოდ გადაცემა. უარის შემთხვევაში მის მიმართ აღიძვრებოდა სისხლის სამართლის საქმე. აღნიშნული მუქარის რეალურობის დასამტკიცებლად დაიწყო გამოძიება, რომლის ფარგლებშიც პარალელურად განხორციელდა მოსარჩელის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის შემოწმება. პარტნიორმა ჩათვალა, რომ მუქარა რეალური იყო და იძულებული გახდა 2005 წლის 15 სექტემბერს მოსარჩელის სახელით ხელი მოეწერა ხელშეკრულებისათვის, რომლის საფუძველზეც კომპანიის კუთვნილი უძრავი ქონება უსასყიდლოდ გადაეცა სახელმწიფოს, რის შემდეგაც უძრავი ქონების ნაწილი პირდაპირი მიყიდვის წესით გასხვისდა მესამე პირებზე.

10. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 19 მაისის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინებით საქმეში მესამე პირად, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე, ჩაერთო სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“, „აპელანტი“ ან „მეორე კასატორი“).

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 08 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2005 წლის 15 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულება უძრავი ნივთის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ; მოსარჩელეს საკუთრებაში დაუბრუნდა სადავო უძრავი ქონება, რომელიც იმჟამად ირიცხებოდა სახელმწიფო საკუთრებაში.

13. პირველმა მოპასუხემ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 08 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 08 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

15. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს მთავრობის 2004 წლის 10 სექტემბრის #77 დადგენილებით დამტკიცებული „საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს დებულების“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით, საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 17 სექტემბრის #391 დადგენილებით დამტკიცებული „სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს დებულების“ მე-2 მ–ლის პირველი და მე-3 პუნქტებით, ასევე „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის (ამოქმედდა 2012 წლის 17 სექტემბრიდან) პირველი მ–ლის მე-6-7 პუნქტებით და ვინაიდან მოსარჩელეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით საკუთრებაში დაუბრუნდა სადავო უძრავი ქონება, რომლის მართვასა და განკარგვაზე უფლებამოსილ ორგანოს წარმოადგენდა მეორე მოპასუხე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ უკანასკნელის მიმართ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რადგანაც იგი საქმის განხილვაში მონაწილეობდა არა თანამოპასუხის, არამედ მესამე პირის სტატუსით. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს განსახილველ დავაში სათანადო სტატუსით მონაწილეობის შეზღუდვით ხელი შეეშალა თავისი, როგორც მოპასუხის პროცესუალური უფლებების განხორციელებაში.

16. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 თებერვლის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინებით მოცემულ სამოქალაქო საქმეში მოპასუხედ ჩაება სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

17. მეორე მოპასუხემ წარაგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო.

18. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2005 წლის 15 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულება უძრავი ნივთის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ; მოსარჩელეს საკუთრებაში დაუბრუნდა სადავო უძრავი ქონება, რომელიც იმ დროისათვის ირიცხებოდა სახელმწიფო საკუთრებაში.

19. მოპასუხეებმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებაზე წარადგინეს სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვეს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

20. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 ივლისის განჩინებით მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება.

21. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

22. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მოცემულ საქმეში განვითარებული მოვლენების ქრონოლოგიაზე, საიდანაც ირკვევა, რომ სადავო გარიგება დაიდო მოსარჩელის ხელმძღვანელის მხრიდან დიდი ოდენობით გადასახადებისათვის თავის არიდებისა და ყალბი დოკუმენტების გამოყენების ფაქტთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საქმის წინასწარი გამოძიების მიმდინარეობის დროს, ხოლო სადავო გარიგების დადების შემდგომ მოხდა წინასწარი გამოძიების შეწყვეტა მოსარჩელის დირექტორის ქმედებების არამართლსაწინააღმდეგობის გამო.

23. სააპელაციო პალატამ შეაფასა ჩუქების ხელშეკრულების იურიდიული ბუნება და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში აპელანტებმა ვერ მიუთითეს და არც საქმის გამოკვლევის შედეგად გამოიკვეთა რაიმე მორალური ან სხვა მოტივის არსებობა, რაც მოსარჩელის მხრიდან ჩუქების ხელშეკრულების დადების ნებაზე მიანიშნებდა. პირიქით, მოვლენათა იმგვარი განვითარება, რასაც ადგილი ჰქონდა სადავო გარიგების დადებამდე და მისი დადების შემდგომ, ერთი მხრივ, გამორიცხავდა მოსარჩელის მიერ სადავო გარიგების დადებისას გამოვლენილი ნების თავისუფლებას, ხოლო, მეორე მხრივ, ხაზს უსვამდა და წარმოაჩენდა სახელმწიფოს, როგორც სადავო ხელშეკრულების მონაწილე მხარის, ქმედების არაკეთილსინდისიერებას.

24. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების ეტაპზე მოსარჩელესთან სამოქალაქოსამართლებრივი გარიგების დადება, რომელიც დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურებას არ ემსახურებოდა, მაღალი ალბათობით, ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგს არ წარმოადგენდა, რადგან სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლება გარიგების გაფორმების მაპროვოცირებელი გარემოებაა, რაც ნების გამოვლენის თავისუფლებას იმთავითვე გამორიცხავს.

25. სააპელაციო პალატამ, ასევე აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სახელმწიფოს მიერ მოსარჩელის მხრიდან უსასყიდლოდ (საჩუქრის სახით) გადაცემული უძრავი ნივთის მიღება მორალურობის თვალსაზრისით გაუმართლებელია. უფრო მეტიც, გამოდის, რომ სახელმწიფომ სადავო ხელშეკრულების დადებით მოსარჩელისაგან სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის „სანაცვლოდ“ საბოლოოდ ძვირადღირებული საჩუქარი მიიღო.

26. სააპელაციო სასამართლომ უარყო აპელანტების პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან მოსარჩელის პარტნიორთა მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უძრავი ნივთის უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე ძალაშია, აღნიშნული სადავო გარიგების ბათილად ცნობის შესაძლებლობას გამორიცხავს და განმარტა, რომ აღნიშნული სარჩელის დაკმაყოფილების დამაბრკოლებელ გარემოებას არ წარმოადგენს.

27. სააპელაციო პალატამ, ასევე არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ ვინაიდან მართლსაწინააღმდეგო და ამორალური გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნებთან დაკავშირებით კანონი ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადას არ ითვალისწინებს, ასეთ მოთხოვნებზე უნდა გავრცელდეს ხანდაზმულობის 10 წლიანი ვადა. ამდენად, სადავო გარიგების დადებიდან - 2005 წლის 15 სექტემბრიდან სარჩელის აღძვრამდე - 2013 წლის 04 სექტემბრამდე არ არის გასული ხანდაზმულობის 10 წლიანი ვადა.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ჩათვალა სადავო გარიგება მართლსაწინააღმდეგო და ამორალურ გარიგებად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე და 524-ე მ–ლების საფუძველზე, ხოლო იმავე კოდექსის 976-ე მ–ლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ასევე სწორად დააკისრა მოპასუხეს ბათილი გარიგების საფუძველზე მიღებული სადავო უძრავი ნივთის მოსარჩელისათვის დაბრუნება.

29. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხეებმა წარადგინეს საკასაციო საჩივრები. მათ მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

30. პირველი კასატორის საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

30.1. სასამართლომ უსაფუძვლოდ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლი და არ გამოიყენა იმავე კოდექსის 85-89-ე მ–ლები, რომლებიც ნების თავისუფალი გამოვლენის შეუძლებლობის შედეგებს არეგულირებს. აღნიშნულით სააპელაციო პალატამ პროცესის ერთ მონაწილეს მიანიჭა უპირატესობა. იძულებით დადებული გარიგება იმავდროულად გულისხმობს ზნეობის საწინააღმდეგო მოქმედებასაც, მაგრამ მისი ბათილად ცნობა უნდა მოხდეს სპეციალური ნორმების საფუძველზე და არა ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმის საფუძველზე, რომელიც წარმოადგენს ზოგად ნორმას.

30.2. მოსარჩელის მიმართ საცილო გარიგების შედგენის მიზნით რაიმე სახის იძულებას ან სხვა კანონსაწინააღმდეგო მოქმედებებს ადგილი არ ჰქონია. სახეზე არ არის იძულების ნიშნები. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის განსაკუთრებულ საქმეთა გამოძიების სამმართველოს მიერ გამოცემული დადგენილება მოსარჩელის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის კომპლექსური რევიზიის დანიშვნის შესახებ და სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა არ შეიძლება გამხდარიყო რეალური შიშის მიზეზი. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დგინდება იმ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომელიც აუცილებელია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-87-ე მ–ლებით კვალიფიკაციისათვის.

30.3. მოსარჩელემ თავი ვერ გაართვა მტკიცების ტვირთს და ვერ წარმოადგინა შესაბამისი მტკიცებულებები, ასევე ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ უნდა აგოს პირველმა მოპასუხემ პასუხი სადავო ხელშეკრულების იძულებით დადებაზე.

30.4. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლო შემოიფარგლა მხოლოდ სარჩელში მითითებული ფაქტებით. მოსარჩელე კომპანიის პარტნიორები, ასევე წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირები სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადებულან და შესაბამისად, ზეპირი ახსნა-განმარტებაც კი არ მიუციათ. მათ უნდა დაედასტურებინათ, რომ პარტნიორის ნება მოსარჩელის სახელით სახელმწიფოსათვის უძრავი ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე, განპირობებული იყო იმ ხასიათის მუქარით, რომელიც ქონების გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილების მიუღებლობის შემთხვევაში მას დაპატიმრებას უქადდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება.

30.5. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ უძრავი ქონების საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების დადების საფუძველი - პარტნიორთა კრების 2005 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება სადავო არ გამხდარა და ამჟამად ძალაშია.

30.6. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ პირველმა მოპასუხემ ნაჩუქარი უძრავი ქონების ნაწილი გაასხვისა მხოლოდ ერთი წლისა და ექვსი თვის შემდეგ.

30.7. გამჩუქებელმა გამოავლინა ჩუქების ნება, რომელიც დასაჩუქრებულმა მიიღო. ამასთან, პირველი მოპასუხე ვალდებული იყო მიეღო ნაჩუქარი უძრავი ქონება, ვინაიდან სადავო პერიოდში „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონით მას ჰქონდა მინიჭებული სახელმწიფო ქონების მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილება. მას არ გააჩნდა და არ გააჩნია იძულების რაიმე მექანიზმი, რომლითაც მოსარჩელეს აიძულებდა დაეთმო უძრავი ქონება. მისთვის ცნობილია მხოლოდ ის გარემოება, რომ ქონების ჩუქებასთან დაკავშირებით არსებობდა საზოგადოების ინტერესი და მოსარჩელემ აღნიშნული ქმედებით მიიღო სარგებელი.

30.8. შესაბამისად, მხოლოდ ის გარემოება, რომ გარიგების მხარეს სახელმწიფო დაწესებულება წარმოადგენს, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომ ნება გამოვლენილი იყო იძულების შედეგად.

30.9. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ მოცემულ დავაზე უნდა გავრცელდეს ხანდაზმულობის საერთო და არა სპეციალური ვადები. კასატორი მოიხმობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 89-ე მუხლს და განმარტავს, რომ ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს იძულებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობა, მასზე უნდა გავრცელდეს ზემოაღნიშნული მუხლით განსაზღვრული შეცილების ვადა. ამასთან, თუკი დადგინდება იძულების ფაქტი, შეცილების ერთწლიანი ვადის დენა უნდა დაიწყოს ჩუქების ხელშეკრულების დადების დღიდან, 2005 წლის 15 სექტემბრიდან, რაც დაცული არ არის.

31. მეორე კასატორის საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

31.1. სააპელაციო სასამართლომ, ისევე როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ, სადავო გარიგება ბათილად ცნო არა როგორც იძულებით დადებული გარიგება, არამედ, როგორც მართლსაწინააღმდეგო და ამორალური გარიგება, სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლის საფუძველზე, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითითებდა იმ გარემოებას, რომ სადავო გარიგებები მასზე განხორციელებული ფსიქიკური ძალადობის შედეგს წარმოადგენდა.

31.2. სასამართლოს მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-86-ე მ–ლების შესაბამისად უნდა შეეფასებინა და შესაბამისად, ხანდაზმულობის ერთ წლიანი ვადა უნდა გამოეყენებინა.

31.3. სასამართლომ გარიგება ამორალურ და მართლსაწინააღმდეგო გარიგებად მიიჩნია იმის გამო, რომ მოსარჩელის მიმართ განხორციელდა საფინანსო-სამეურნეო რევიზია. თუმცა, მან უგულებელყო ის ფაქტი, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური არის სპეციალური სამართალდამცავი ორგანო, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, ახორციელებს საფინანსო-ეკონომიკურ სფეროში დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლას. გამოძიების მიზნიდან გამომდინარე, არც მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ზნეობის ნორმებთან შეუსაბამოდ.

31.4. სასამართლო გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს, რომ მოპასუხე მხარე ვერ მიუთითებს ვერცერთ არგუმენტზე, თუ რატომ უნდა გასჩენოდა მოსარჩელეს ქონების ჩუქების სურვილი. აღნიშნულთან დაკავშირებით, მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ არ არსებობს საკანონმდებლო დანაწესი, რომელიც ავალდებულებს დასაჩუქრებულს ამტკიცოს თუ რა მოტივი და მიზანი ამოძრავებდა მჩუქებელს ნების გამოხატვისას.

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 02 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მ–ლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

33. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მ–ლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

34. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მ–ლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

35. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მ–ლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

36. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მ–ლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

37. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენიათ.

38. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორთა ძირითადი პრეტენზია სასამართლოს მხრიდან კანონის არასწორ გამოყენებას შეეხება. კერძოდ, კასატორის მითითებით, სასამართლოს სადავო გარიგების შეფასებისას უნდა ეხელმძღვანელა იძულებით დადებული გარიგების მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმებით და არა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლით, რომელიც ზოგადი ნორმაა.

39. აღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა დაადგინოს, რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (იხ. მაგ. სუსგ №ას-501-475-2015, 31 მარტი, 2016 წელი; დიდი პალატის გადაწყვეტილება №ას-664-635-2016, 02 მარტი, 2017 წელი; №ას-1529-1443-2012, 09 დეკემბერი, 2013 წელი).

40. მოთხოვნის რამდენიმე საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში, სასამართლო უფლებამოსილია შეამოწმოს მოთხოვნის ყველა გასათვალისწინებელი საფუძველი, თუ ერთ-ერთი მათგანი საერთოდ (ან სრულყოფილად) ვერ მიუახლოვდება მოსარჩელის მიერ დასახულ და სასურველ შედეგს (იხ. სუსგ №ას-533-509-2016, 26 ოქტომბერი, 2018 წელი).

41. ზემოაღნიშნული განმარტებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილი იყო საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებისას გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლი, რომლის თანახმად ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს.

42. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სახელმწიფოს მონაწილეობით დადებული ხელშეკრულებების მიმართ იმთავითვე ნავარაუდევია კანონშესაბამისობის ანუ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლით დადგენილი სამი დამოუკიდებელი წინაპირობის დაცვის მოლოდინი იმ მხარის მიერ, რომელიც ძლიერ მხარესთან შედის სახელშეკრულებო ბოჭვაში. მიუხედავად იმისა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მ–ლი ადგენს სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპს, რაც იმას ნიშნავს, რომ კერძოსამართლებრივი გარიგების მონაწილეები კანონის ფარგლებში უფლებამოსილი არიან თავისუფლად დადონ ისეთი ხელშეკრულებები, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას ანუ მოქმედებს პრინციპი – „ნებადართულია, რაც აკრძალული არ არის“, დასახელებული ნორმის დეფინიციის შესაბამისად, სახელშეკრულებო თავისუფლებაც კანონისმიერ ჩარჩოშია მოქცეული და, აქედან გამომდინარე, როდესაც სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მხარეა სახელმწიფო, განსაკუთრებით მაღალი სტანდარტით უნდა შემოწმდეს და შეფასდეს გარიგების „ძლიერი“ კონტრაჰენტის ქცევა/ქმედება რამდენად შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლის წინაპირობათაგან ისეთ სპეციფიკურ დანაწესს, როგორიცაა ზნეობის ნორმები. ასეთ ვითარებაში სასამართლოს კვლევისა და შეფასების საგანია, თუ რამდენად მორალურად შეიძლება იქნეს მიჩნეული ისეთი გარიგება, როდესაც სახელმწიფო უსასყიდლოდ იღებს გარკვეულ მომსახურებას, ქონებას საკუთრებაში და ა.შ. ანუ, პრაქტიკულად რატომ შეიძლება კერძო სამართლის პირმა „დაასაჩუქროს“ სახელმწიფო, რამდენად შეესაბამება აღნიშნული იმ ზოგად მორალურ კატეგორიას, რომ სახელმწიფოს, რომელსაც აქვს ვალდებულება საკუთარი რესურსებით თითოეული პირის უფლება და ინტერესი დაიცვას, ფიზიკურმა ან იურიდიულმა პირმა აჩუქოს რაიმე ქონება (იხ. სუსგ საქმე №ას-212-201-2017, 15 მაისი, 2017 წელი).

43. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლის თაობაზე მსჯელობისას, დოქტრინაში გამოთქმული არაერთი მოსაზრებისა და სასამართლო პრაქტიკის გათვალისწინებით, უნდა აღინიშნოს, რომ დასახელებული ნორმა ზოგადდეფინიციური ხასიათისაა, ბლანკეტურია, მითითებით მოწესრიგებას წარმოადგენს და მარტოოდენ 54-ე მ–ლი სხვა ნორმების მითითების გარეშე, რომლებიც მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს შეიცავენ, არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ხოლო ზნეობის ნორმების საწინააღმდეგოდ გარიგების შინაარსის შესაფასებლად შესაძლებელია დამოუკიდებლად იქნეს გამოყენებული დასახელებული მ–ლი, როდესაც გარიგების ამორალურობას უკავშირდება სადავო საკითხი. თუმცა, ასეთ ვითარებაში, დამატებით შესაძლოა კონტრაჰენტთა ქმედებების შეფასება მოხდეს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მ–ლის მესამე ნაწილით განმტკიცებული კეთილსინდისიერების მასშტაბითაც, რათა დადგინდეს არა მხარეების სუბიექტური დამოკიდებულება გარიგებისდმი (მისი კონკრეტული პირობისადმი), არამედ ობიექტური გარემოებების შეფასების საფუძველზე, რაც გარიგების შინაარსის ზნეობის ნორმებთან შესატყვისობას ეხება, გაირკვეს ამორალურია თუ არა მხარეთა შეთანხმება. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლის საფუძველზე გარიგების ზნეობის საწინააღმდეგოდ მიჩნევის შემთხვევაში, გარიგებით მიღებული სარგებლის დაბრუნება კრედიტორმა მოვალეს შესაძლებელია მოსთხოვოს უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების საფუძველზე (იხ. სუსგ საქმე №ას-212-201-2017, 15 მაისი, 2017 წელი).

44. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2005 წლის 15 სექტემბრის სადავო ხელშეკრულების დადებამდე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსურ პოლიციაში მიმდინარეობდა სისხლის სამართლის საქმის გამოძიება მოსარჩელის ხელმძღვანელობის მხრიდან ყალბი დოკუმენტების დამზადებისა და გამოყენების, ასევე დიდი ოდენობით გადასახადებისათვის თავის არიდების ფაქტთან დაკავშირებით; ამასთან, 2015 წლის 15 ივლისს ფინანსური პოლიციის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამოძიების სამმართველოს გამომძიებლის მიერ გამოიცა დადგენილება საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის კომპლექსური რევიზიის დანიშვნის შესახებ, რომელიც შეეხებოდა მოსარჩელის საქმიანობის შემოწმებას 1999 წლიდან 2005 წლის ივლისამდე პერიოდში. საგულისხმოა, რომ სწორედ ამ მოვლენების განვითარების შემდგომ დაიდო მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის სადავო ჩუქების ხელშეკრულება, ხოლო ხელშეკრულების დადების შემდგომ, 2005 წლის 12 ოქტომბერს შეწყდა სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიება მოსარჩელის დირექტორის ქმედების არამართლსაწინააღმდეგობის გამო. ამდენად, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მოვლენათა ამგვარი განვითარება/თანმიმდევრობა, საკასაციო სასამართლოს აძლევს დასაბუთებული ვარაუდის საფუძველს, რომ მოსარჩელის მიერ სახელმწიფოსათვის ქონების უსასყიდლოდ გადაცემა არ განხორციელებულა ნების თავისუფალი გამოვლენის საფუძველზე.

45. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ სახელმწიფოს მონაწილეობით დადებული გარიგებების მიმართ, თუკი მოსარჩელე კონკრეტულ ფაქტებზე მითითებით აცხადებს, რომ მასზე განხორციელდა იძულება (ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური), პრეზუმირებულია, რომ იძულება განხორციელდა და სახელმწიფოს უბრუნდება მტკიცების ტვირთი, რომ იძულებას ადგილი არ ჰქონია, მანვე უნდა დაამტკიცოს, რატომ არის შეუძლებელი ამგვარი პრეზუმფციის დაშვება, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში გარიგების შინაარსის დეტალურ კვლევასა და გაანალიზებას მოითხოვს (იხ. სუსგ საქმე №ას-212-201-2017, 15 მაისი, 2017 წელი).

46. ამრიგად, იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგების ერთ-ერთი მხარეა სახელმწიფო, სადავოობისას იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ გარიგების დადებას წინ უძღოდა მეორე მხარის მიერ ნამდვილის ნების გამოვლენა, ეკისრება სახელმწიფოს. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეებმა ვერ უზრუნველყვეს მათი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების დადასტურება, რომ ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო ნამდვილი ნების საფუძველზე და შეესაბამებოდა ზნეობის საყოველთაოდ აღიარებულ სტანდარტებს.

47. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ სადავო გარიგების დადება განაპირობა არა მოსარჩელის პარტნიორთა თავისუფალი ნების გამოვლენამ, არამედ ერთ-ერთი თანაპარტნიორის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების მოლოდინმა, რამაც საბოლოოდ მოახდინა გარიგების დადების პროვოცირება. შესაბამისად, სადავო გარიგება, როგორც ამორალური გარიგება, ბათილია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლის საფუძველზე.

48. კასატორთა პრეტენზია, ასევე შეეხება იმას, რომ სასამართლომ ნაცვლად შეცილების ერთწლიანი ვადისა, მოცემულ შემთხვევაში გამოიყენა ხანდაზმულობის საერთო, ათ წლიანი ვადა.

49. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ განჩინებაში განვითარებული მსჯელობის გათვალისწინებით, კასატორთა ზემოაღნიშნული პრეტენზია არ წარმოადგენს სამართლებრივად ვარგის პრეტენზიას, ვინაიდან გარიგების შეცილების ერთწლიანი ვადა ვრცელდება იძულებით დადებულ გარიგებაზე (სკ-ის 89-ე მ–ლი), განსახილველ შემთხვევაში კი, სადავო გარიგების ბათილად ცნობის სამართლებრივ საფუძვლად მიჩნეულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლი.

50. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შეცილება და ხანდაზმულობა განსხვავებული სამართლებრივი ცნებებია. მატერიალური უფლების შეცილების ვადა ვრცელდება მხოლოდ საცილო გარიგებებზე. მოცემულ შემთხვევაში კი, ვინაიდან სახეზეა უცილოდ ბათილი გარიგება (მისი ამორალურობის გამო), რომელზეც შეცილების რაიმე ვადა სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი არაა, მის მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს ხანდაზმულობის საერთო - ათწლიანი ვადა (იხ. სუსგ საქმე №ას-15-15-2016, 01 მარტი, 2016 წელი; №ას-225-215-2016, 25 მაისი, 2016 წელი).

51. რაც შეეხება პირველი კასატორის პრეტენზიას, რომლის თანახმად სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულების დადების საფუძველი - პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება სადავო არ გამხდარა და ძალაშია, საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს და განმარტავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 47-ე მ–ლის თანახმად, საწარმოს პარტნიორები მმართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით. პარტნიორთა კრება განსაზღვრავს საწარმოს ძირითად მიმართულებებსა და ზოგადად, საქმიანობის პოლიტიკას. იმავე კოდექსის მე-9¹ მ–ლის შესაბამისად, პარტნიორთა საერთო კრების გადაწყვეტილებები მიიღება საწარმოს საქმიანობასთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხებთან დაკავშირებით. შესაბამისად, აღნიშნული წარმოადგენს მეწარმე სუბიექტის შიდა ორგანიზაციულ საქმიანობას, რომლის ნამდვილობა გავლენას არ ახდენს მესამე პირებზე, რომელთაც აღნიშნული გადაწყვეტილებების საფუძველზე შესაძლოა წარმოეშვათ უფლება-მოვალეობები. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ გამხდარა მოსარჩელის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება.

52. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორებს არ წარმოუდგენიათ იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიები, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრების არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

53. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც საკასაციო საჩივრების ავტორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

54. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მ–ლთან დაკავშირებით არსებობს მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკა, იხ. მაგ. სუსგ საქმე №ას-15-15-2016, 01 მარტი, 2016 წელი; №ას-1184-1145-2016, 17 თებერვალი, 2017 წელი; №ას-225-215-2016, 25 მაისი, 2016 წელი; №ას-212-201-2017, 15 მაისი, 2017 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

55. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

56. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მ–ლის პირველი პუნქტის „ს“ და „ს¹“ ქვეპუნქტების თანახმად, კასატორები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე