საქმე №ას-1792-2019 6 ნოემბერი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ.მ–ძე, ჯ.გ–ი, თ.დ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ს–ოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 24.10.2019წ. გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილის ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

მ.მ–ძემ, ჯ.გ–მა და თ.დ–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოსარჩელე“, „მეორე მოსარჩელე“, „მესამე მოსარჩელე“, ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელეები“ ან „კასატორები“) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ს–ოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე", „მოწინააღმდეგე მხარე“) მიმართ და მოითხოვეს ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილის ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. თბილისში, ...... მდებარე უძრავ ნივთში (სასტუმრო „ა–ი“) მე-2 და მე-3 სართულზე არსებულ 257.80 კვ.მ და 405.50 კვ.მ ფართზე საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო პირველი მოსარჩელის საკუთრების უფლება, მე-6 სართულზე მდებარე 637.20 კვ.მ ფართზე - მეორე მოსარჩელის საკუთრების უფლება, ხოლო მე-4 სართულზე, 249.54 კვ.მ ფართზე - მესამე მოსარჩელის საკუთრების უფლება.

2.2. მოსარჩელეები, იმავდროულად, იყვნენ სს „მ–ის“ (რომელშიც შედიოდა სასტუმრო „ა–ი“) აქციონერები და ამ სააქციო საზოგადოებიდან გამოყოფილი სასტუმრო „ს–ოს“ აქციონერებიც.

2.3. უძრავი ქონების უსასყიდლოდ დათმობის მიზნით უძრავი ქონების მესაკუთრეებზე, მათ შორის - მოსარჩელეებზე, 2007 წლიდან სახელმწიფოს მხრიდან დაიწყო ზეწოლა. დააკავეს მოსარჩელეების მეგობრები და თანამშრომლები, კერძოდ, სასტუმრო „ს–ოს“ დირექტორი, სს „მ–ის“ დირექტორი, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და სხვები. 09.03.2007წ. ქ. თბილისის მერიამ აღძრა სარჩელი იმ სასტუმროთა ქსელის პრივატიზების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომლის შედეგად შეიქმნა სს „მ–ი“. სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში მოსარჩელეები კარგავდნენ ამ პრივატიზების შედეგად მიღებულ უძრავ ქონებას და წილს სამეწარმეო საზოგადოებაში. მოსარჩელეები იძულებული გახდნენ, სხვა 12 მესაკუთრესთან ერთად, უსასყიდლოდ გადაეცათ სახელმწიფოსათვის ყოფილ სასტუმრო „ა–ში“ კუთვნილი ფართები, რაზეც 05.07.2007წ. სანოტარო წესით გაფორმდა ერთიანი ხელშეკრულება და უძრავი ნივთები საკუთრების უფლებით აღირიცხა საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს სახელზე. 27.07.2007წ. ანალოგიური ხელშეკრულება გაფორმდა სასტუმრო „ა–ში“ არსებული ფართების სხვა მესაკუთრეებთანაც. ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ დაკავებული პირები გათავისუფლდნენ, ხოლო მერიის სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება.

2.4. 26.07.2011წ. მოპასუხემ ნაჩუქარი ქონება გაასხვისა შპს „ვ–ზე“.

2.5. პირველი მოსარჩელის კუთვნილი ქონების ღირებულება იქნებოდა (შენობა დემონტირებულია) დაახლოებით 843 760 აშშ დოლარი (1 კვ.მ - 1000 აშშ დოლარი), მეორე მოსარჩელის - 637 200 აშშ დოლარი, ხოლო მესამე მოსარჩელის - 249 540 აშშ დოლარი.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მართალია, მოსარჩელეები მიუთითებენ იძულებაზე, თუმცა შესაბამისი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. მხარემ, თუ არა იძულების განხორციელების პირდაპირი მტკიცებულება, სულ მცირე, ფაქტის აღწერილობა მაინც უნდა წარმოადგინოს. იძულების განხორციელებად ვერ იქნება მიჩნეული ის გარემოება, რომ დაკავებული იყვნენ სასტუმრო „ს–ოს“ დირექტორი, სს „მ–ის“ დირექტორი, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და სხვები.

3.2. 05.07.2007წ. ხელშეკრულება დაიდო მხარეთა შორის მიღწეული მორიგების ფარგლებში, მორიგების აქტი დამტკიცდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 16.10.2007წ. განჩინებით, რომლის საფუძველზე მოპასუხეებმა სახელმწიფოს უსასყიდლოდ გადასცეს ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ქონება. მოსარჩელე არ დავობს იმ ფაქტზე, რომ 05.07.2007წ. ხელშეკრულება მხარეთა შორის მიღწეული მორიგების ფარგლებშია დადებული. მოსარჩელეები უთითებენ, რომ 05.07.2007წ. ხელშეკრულება სწორედ მორიგების გამოა ამორალური. მხოლოდ ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების მხარეს წარმოადგენს სახელმწიფო, ხელშეკრულებას ბათილად არ აქცევს.

3.3. მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი ქონების შეფასების აქტები არ შეესაბამება ს–ოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 170-ე მუხლით დადგენილ მოთხოვნებს, კერძოდ, არ არის წარმოდგენილი გამოკვლევის წერილობითი აღწერა, რაც გამორიცხავს შეფასების აქტებით დადგენილი გარემოების გაზიარებას. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილია სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 27.09.2018წ. წერილი, რომელიც სადავო უძრავი ქონების ღირებულების განსაზღვრის შეუძლებლობას ადასტურებს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 21.11.2018წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 05.07.2007წ. N1-7576 ხელშეკრულება იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეებმა უსასყიდლოდ (საჩუქრად) გადასცეს სახელმწიფოს კუთვნილი, ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ნივთები. მოპასუხეს მოსარჩელეების სასარგებლოდ დააკისრა ქონების ღირებულების ანაზღაურება შემდეგ გარემოებათა გამო:

4.1. თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ნივთის (სასტუმრო „ა–ი“) მე-2 და მე-3 სართულზე განთავსებული 257.80 კვ.მ და 405.50 კვ.მ ფართზე ირიცხებოდა პირველი მოსარჩელის საკუთრების უფლება, მე-6 სართულზე მდებარე 637.20 კვ.მ ფართზე - მეორე მოსარჩელის საკუთრების უფლება, ხოლო მე-4 სართულზე არსებულ 249.54 კვ.მ ფართზე - მესამე მოსარჩელის საკუთრების უფლება.

4.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოება ს–ოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და ქ. თბილისის მერიის სარჩელზე შპს ,,გ–ის“, მეორე მოსარჩელის, სს „მ–ის“ და სხვათა მიმართ.

4.3. 05.07.2007წ. უძრავი ქონების უსასყიდლოდ (საჩუქრად) გადაცემის ხელშეკრულება არ დადებულა ნების თავისუფალი გამოვლენის პირობებში. ისეთ შემთხვევაში, როდესაც ხელშეკრულების სუსტი მხარე უსასყიდლოდ გადასცემს ქონებას სახელმწიფოს, თან იმ პირობებში, როდესაც რაიმე ვალდებულება არ აქვს შესასრულებელი, მტკიცების ტვირთი ეკისრება სახელმწიფოს. სწორედ მოპასუხემ უნდა დაადასტუროს, რომ ხელშეკრულება მხარის რეალურ ნებას შეესაბამებოდა. მოპასუხემ ამ გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა. მოსარჩელეები მიუთითებენ, რომ მათზე ზეწოლა განხორციელდა. მოწმედ დაკითხული პირები კონკრეტულ ფაქტებზე მითითებით ადასტურებენ, რომ მოსარჩელეების მიმართ ხორციელდებოდა ზეწოლა, მათ ემუქრებოდნენ დაპატიმრებით, რის გამოც იძულებულნი გახდნენ ხელი მოეწერათ 05.07.2007წ. ხელშეკრულებისათვის.

4.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინებით ფორმალურად მხარეთა შორის მორიგება დამტკიცდა, მაგრამ, რეალურად, მორიგების რაიმე პირობა არ შეთანხმებულა. მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო შეწყდა საქმის წარმოება. მოსარჩელემ სარჩელზე უარი თქვა 05.05.2007წ. ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ, 16.10.2007წ. სხდომაზე, შესაბამისად, სადავო ხელშეკრულება არ წარმოადგენს მორიგების ნაწილს, არამედ, სადავო ქონების საკუთრებაში მიღების გამო, სახელმწიფომ აღარ გააგრძელა ადმინისტრაციული დავა. ამ გარემოების გათვალისწინებით, სასამართლო იზიარებს მოსარჩელეების მტკიცებას, რომ ადმინისტრაციული სარჩელი მათზე ზეწოლის ერთ-ერთი ფორმა იყო. მოპასუხეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც სასამართლოს ამ შინაგან რწმენას გაუქარწყლებდა.

4.5. სასამართლომ მიუთითა ს–ოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) სსკ-ის 54-ე, 524-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად შეექმნა შინაგანი რწმენა, რომ სახელმწიფოსათვის ქონების ჩუქება პროვოცირებული იყო სწორედ დასაჩუქრებულის მხრიდან. ასეთი გარიგება კი, მით უმეტეს, როცა ქონების მიმღები სახელმწიფოა - საკუთრების დაცვის გარანტი მხარე, ამორალურია. ის გარემოება, რომ შემდგომში სახელმწიფოს ინტერესი ეკარგება ქონების მიმართ, არ ცვლის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს. 05.07.2007წ. დადებული ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება ზნეობის ნორმებს და, სსკ-ის 54-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ სადავო გარიგება არ ეწინააღმდეგება სუსტი მხარის ინტერესებს და მის ნამდვილ ნებას შეესაბამება, თან ისეთ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ მოსაჩელეებს გარიგების დადებისას სახელმწიფოს მიმართ რაიმე ვალდებულება შესასრულებელი არ ჰქონდათ.

4.6. ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენს შპს „ვ–ს“ საკუთრებას. სასტუმრო „ა–ის“ შენობა დანგრეულია.

4.7. სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული ფირმა „ბ. და კ–ის“ 20.05.2017წ. ქონების შეფასების აქტებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ...... პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთები (მე-2 და მე-3 სართულზე არსებული 257.80 კვ.მ და 405.50 კვ.მ) შეფასებულია 438 260 და 405 500 აშშ დოლარად, მეორე მოსარჩელის (მე-6 სართულზე მდებარე 637.20 კვ.მ ) - 637 200 აშშ დოლარად, ხოლო მესამე მოსარჩელის (მე-4 სართულზე არსებული 249.54 კვ.მ )- 249 540 აშშ დოლარად.

4.8. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, ამავე კოდექსის 979-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დააკისრა უძრავი ნივთების ღირებულების ანაზღაურება.

5. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 24.10.2019წ. გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 21.11.2018წ. გადაწყვეტილება და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

6.1. სსკ-ის 54-ე მუხლი თავისი არსით ზოგადი ხასიათის ნორმაა და გარიგების ბათილობის სამ განსხვავებულ, ასევე - ზოგად საფუძველზე უთითებს, კერძოდ, გარიგება ბათილია, თუ იგი არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. სამართლებრივ სახელმწიფოში მართლწესრიგის არსებობას უზრუნველყოფს როგორც კანონი, ასევე - მორალური ქცევის სტანდარტი. გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილია.

6.2. სამართალურთიერთობაში, რომელშიც სახელმწიფო მონაწილეობს, ნდობისა და კეთილსინდისიერების ხარისხი განსაკუთრებულად მაღალია. კერძო სამართლის სუბიექტების მხრიდან სახელმწიფოს მიმართ კანონიერი ნდობის პრინციპი მოქმედებს. შესაბამისად, სახელმწიფოს მონაწილეობით დადებული გარიგებების მიმართ კანონშესაბამისობის და მორალური სტანდარტების დაცვის პრეზუმფცია არსებობს, რაც შეცილებისთანავე ქარწყლდება და მტკიცების ტვირთი ბრუნდება. სახელმწიფოს მონაწილეობით დადებული კერძოსამართლებრივი გარიგებების შეცილების შედეგად, მტკიცების ტვირთი სახელმწიფოზე გადადის. სწორედ სახელმწიფომ უნდა ამტკიცოს კერძო პირთან დადებული გარიგების ნამდვილობა, კანონისა და ზნეობის ნორმებთან შესაბამისობა. აღნიშნული დასკვნა ეფუძნება სახელმწიფოს, როგორც გარიგების ძლიერი მხარის ვალდებულებას, განსაკუთრებული პასუხისმგებლობით დაიცვას ყველა პირის ქონებრივი უფლებები, თუმცა, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ შემცილებელი გარიგების ბათილობის საფუძვლების (ფაქტების) მითითებებისაგან თავისუფლდება.

6.3. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ გარიგება არ იყო კანონსაწინააღმდეგო, ეკისრებოდა მოპასუხეს. მოპასუხის მტკიცების ტვირთისგან გათავისუფლება განაპირობა მოსარჩელეების მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების აღიარებამ. მათ ერთმნიშვნელოვნად დაადასტურეს, რომ სადავო ქონება სახელმწიფოს გადაეცა 16.10.2007წ. მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინების ფარგლებში. ამდენად, მხარეთა ახსნა-განმარტებითა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სადავო გარიგება 16.10.2007წ. მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინების ფარგლებში დაიდო და მიზანიც ამ განჩინების აღსრულება იყო. დაუშვებელია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების და ამ გადაწყვეტილებით დაცული უფლების მუდმივად ეჭვქვეშ დაყენება. გადაწყვეტილებით მოხდა მხარის უფლების სასამართლო წესით დაცვა. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების იურიდიული ბუნებიდან გამომდინარე, იგი უნდა აღსრულდეს. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა შესაძლებელია კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში და შეიძლება განხორციელდეს სსსკ-ის 421-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლით. სადავო გარიგება არ არის კანონსაწინააღმდეგო და, ამავდროულად, მოსარჩელემ იურიდიული ინტერესის მიღწევის სათანადო ფორმა არ აირჩია. გათვალისწინებით იმისა, რომ მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინება ძალაშია, მხოლოდ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების საკმარის საფუძველს.

საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივრები, მოითხოვეს მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით (ტ.2, ს.ფ.168-181; 193-203):

7.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება ანალოგიურ საქმეებზე ს–ოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას. ამასთან, სასამართლომ სრულად უგულებელყო ზუსტად იდენტურ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება, რომელშიც მოსარჩელე იყო სადავო ჩუქების ხელშეკრულების ერთ-ერთი მონაწილე - თ.ბ–ი. აღნიშნული გადაწყვეტილებით სასამართლომ 05.07.2007წ. ხელშეკრულება ცნო ბათილად და მოპასუხეს დააკისრა ზიანის ანაზღაურება.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა იმ საფუძვლით, რომ სახელმწიფოს სადავო ქონება გადაეცა კანონიერ ძალაში შესული 16.10.2007წ. განჩინებით და დაუშვებელია მისი ეჭვქვეშ დაყენება. სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა საქმის მასალებიდან არ გამომდინარეობს. სადავო ქონება სახელმწიფოს საკუთრებაში გადაეცა არა 16.10.2007წ. განჩინებით, არამედ უფრო ადრე - 05.07.2007წ. ხელშეკრულებით და ეს ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა მორიგების ნაწილს. 16.10.2007წ. განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა სარჩელზე უარის თქმის გამო და განჩინებით მორიგების პირობა არ დამტკიცებულა. მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეების მიმართ ხორციელდებოდა ზეწოლა, ემუქრებოდნენ დაპატიმრებით და მოსარჩელეები იძულებულნი გახდნენ ხელი მოეწერათ 05.07.2007წ. ხელშეკრულებაზე.

7.3. ზემოაღნიშნული გარემოებები შეფასებულია კანონიერ ძალაში შესული 10.03.2016წ. გადაწყვეტილებით, რომლითაც დაკმაყოფილდა სადავო ხელშეკრულების ერთ-ერთი ხელმომწერის - თ.ბ–ის სარჩელი 05.07.2007წ. ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. აღნიშნულ დავაშიც მოპასუხე ანალოგიური არგუმენტებით იცავდა თავს და ამტკიცებდა, რომ ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემა თავად თ.ბ–ის ინტერესებში შედიოდა. სასამართლომ განმარტა, რომ ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო გაცილებით ადრე, ხოლო საქმის წარმოება შეწყდა მოგვიანებით, სარჩელზე უარის თქმის გამო და შემდეგში მიღებული განჩინება ვერ შეცვლის და ვერც გაამართლებს ჩუქების ხელშეკრულებით მოსარჩელეების ნამდვილი ნების ფორმირების საკითხს.

7.4. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის (შემდეგში კონვენცია) მე-6 მუხლით გარანტირებულია საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება. ადამიანის უფლებათა ვეროპულ სასამართლოს განხილული აქვს საქმეები, რომლებშიც არაერთგვაროვნება სასამართლო პრაქტიკაში მიჩნეულია კონვენციის მე-6 მუხლის დარღვევის დადგენის საფუძვლად. სასამართლო მიუთითებს, რომ არაერთგვაროვანი პრაქტიკის დანერგვა ეწინააღმდეგება სამართლებრივი განჭვრეტადობის პრინციპს, რომელიც ნაგულისხმევია კონვენციის ყველა მუხლში და წარმოადგენს კანონიერების პრინციპის საბაზისო ელემენტს.

8. ს–ოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20.01.2020წ. და 06.03.2020წ. განჩინებებით, საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე სასამართლოს 30.06.2020წ. განჩინებით საკასაციო საჩივრები ცნობილ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა სსსკ-ის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას სწორედ საკასაციო საჩივარში გამოთქმული პრეტენზიების შესაბამისად შეამოწმებს.

10. სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

10.1. თბილისში, ..... მდებარე უძრავი ნივთის (სასტუმრო „ა–ი“) მე-2 და მე-3 სართულზე განთავსებულ 257.80 კვ.მ და 405.50 კვ.მ ფართებზე ირიცხებოდა პირველი მოსარჩელის საკუთრების უფლება, მე-6 სართულზე მდებარე 637.20 კვ.მ ფართზე - მეორე მოსარჩელის საკუთრების უფლება, ხოლო მე-4 სართულზე არსებულ 249.54 კვ.მ ფართზე - მესამე მოსარჩელის საკუთრების უფლება.

10.2. 05.07.2007წ. მოსარჩელეებსა და მოპასუხეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების უსასყიდლოდ (საჩუქრად) გადაცემის ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელეებმა თბილისში, ...... მდებარე თავიანთი კუთვნილი უძრავი ქონება უსასყიდლოდ გადასცეს სახელმწიფოს.

10.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოება ს–ოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და ქ. თბილისის მერიის სარჩელის გამო, შპს ,,გ–ის“, მეორე მოსარჩელის, სს „მ–ის“ და სხვათა მიმართ.

11. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს... სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები (იხ.: ს–ოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2017 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება, საქმეზე Nას-664-635-2016, პუნქტი 187).

12. სარჩელით სადავოა სახელმწიფოსთვის უძრავი ქონების უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე 05.07.2007წ. გაფორმებული ხელშეკრულების (მოსარჩელეთა კუთვნილი ქონების საჩუქრად გადაცემის ნაწილში) ნამდვილობა მისი ამორალურობის და მართლწინააღმდეგობის საფუძვლით (სსკ-ის 976.1, 979.2, 54-ე მუხლები) (ჩუქების ხელშეკრულების ამ საფუძვლით ბათილობასთან დაკავშირებით იხ.: სუსგ N ას-613-572-2017, 07 ივლისი, 2017 წელი).

13. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი დაფუძნებულია მასზე, რომ: მოსარჩელეებმა ერთმნიშვნელოვნად დაადასტურეს სადავო ქონების გადაცემა 16.10.2007წ. მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინების ფარგლებში; შესაბამისად, 05.07.2007წ. გარიგება ემსახურებოდა 16.10.2007წ. განჩინების აღსრულების მიზანს; გათვალისწინებით იმისა, რომ მორიგების დამტკიცების შესახებ განჩინება ძალაშია, მხოლოდ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების საკმარის საფუძველს.

14. სამართლიანი მართლმსაჯულება მოითხოვს არა მხოლოდ ყველა საჭირო, საკმარისი და ადეკვატური პროცედურითა თუ გარანტიით სასამართლოს აღჭურვას, არამედ, იმავდროულად, გულისხმობს მის ასეთად აღქმადობას საზოგადოებისა და დავის მონაწილეთა მხრიდან. სასამართლოს სამართლიანობის აღქმადობას ასევე განაპირობებს გადაწყვეტილებათა დასაბუთებულობის დამაჯერებელი ხარისხი. ამ თვალსაზრისით, დიდი მნიშვნელობა აქვს სასამართლო ინსტიტუტისადმი მხარეთა და, ზოგადად, საზოგადოების ნდობასაც, რომელიც, ზემოაღნიშნულის გარდა, სხვა ფაქტორებზე დამოკიდებულებითაც იქმნება (შდრ. საკონსტიტუციო სასამართლოს 2014 წლის 13 ნოემბრის №1/4/557,571,576 გადაწყვეტილება საქმეზე „ს–ოს მოქალაქეები – ვალერიან გელბახიანი, მამუკა ნიკოლაიშვილი და ალექსანდრე სილაგაძე ს–ოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-101).

15. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინების არსებობა არ გამორიცხავს სადავო გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინებით ფორმალურად მხარეთა შორის მორიგება დამტკიცდა, მაგრამ, რეალურად, მორიგების რაიმე პირობა არ შეთანხმებულა. სარჩელზე უარის თქმის გამო შეწყდა წარმოება ს–ოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და ქ. თბილისის მერიის სარჩელზე შპს ,,გ–ის“, მეორე მოსარჩელის, სს „მ–ის“ და სხვათა მიმართ. მოსარჩელემ სარჩელზე უარი თქვა 05.05.2007წ. ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ, შესაბამისად, იგი არ წარმოადგენს მორიგების ნაწილს, არამედ, სადავო ქონების საკუთრებაში მიღების გამო, სახელმწიფომ აღარ გააგრძელა ადმინისტრაციული დავა. აღნიშნული ვერ შეცვლის მჩუქებლის ნების ფორმირების საკითხს და არ გამორიცხავს მისი ნამდვილობის დამაბრკოლებელი გარემოებების კვლევის საჭიროებას.

16. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გარემოებები, რასაც დაეყრდნო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ასევე შეფასებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 10.03.2016წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, რომლითაც დაკმაყოფილდა 05.07.2007წ. ხელშეკრულების ერთ-ერთი კონტრაჰენტის - თ.ბ–ის სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ხელშეკრულება იმ ნაწილში, რომლითაც მან უსასყიდლოდ გადასცა სახელმწიფოს კუთვნილი უძრავი ქონება მდებარე: ქ. თბილისში, ...... და მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაეკისრა 399 840 ლარის გადახდა (ტ.2, ს.ფ. 183-192) (გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა ს–ოს უზენაესი სასამართლოს 07.07.2017წ. განჩინებით, საქმე Nას-613-572-2017). საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 05.07.2007წ. ხელშეკრულების კონტრაჰენტი - თ.ბ–ი იმ ადმინისტრაციული საქმის მხარეცაა, რომელზეც მიღებულია მორიგების დამტკიცების და საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინება (ტ.1, ს.ფ.25-30).

17. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართლმსაჯულების ხელმისაწვდომობის უფლება განმტკიცებულია საერთაშორისო ხელშეკრულებებით, ს–ოს კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით. ს–ოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებულია უფლების სასამართლო წესით დაცვის საყოველთაო პრინციპი - ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს და უზრუნველყოფილია საქმის სამართლიანი და დროული განხილვის უფლება. კონვენციის მე-6 მუხლით დაცულია სამართლიანი სასამართლოს უფლება. სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას.

18. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით, ეროვნულმა ხელისუფლებამ თითოეულ საქმეზე უნდა უზრუნველყოს, რომ, კონვენციის მნიშვნელობის ფარგლებში, ,,სამართლიანი სასამართლოს’’ მოთხოვნები იყოს დაცული (Dombo Beheer B.V. v. the Netherlands, 27.10.1993, § 33). ამასთან, სასამართლოს ხელმისაწვდომობის უფლება უნდა იყოს „პრაქტიკული და ეფექტიანი“ (Bellet v. France, 04.12.1995წ., §38). კონვენცია მიზნად ისახავს იმ უფლებათა უზრუნველყოფას, რომლებიც არ არის თეორიული ან ილუზორული, არამედ არის პრაქტიკული და ეფექტიანი. აღნიშნული განსაკუთრებით ვრცელდება მე-6 მუხლში წარმოდგენილ გარანტიებზე, დემოკრატიულ საზოგადოებაში სამართლიანი სასამართლოს უფლებისა და ამ მუხლის ყველა გარანტიის განსაკუთრებული ადგილის გამო (იხ. Stanev v. Bulgaria [დიდი პალატა], 17.01.2012წ. N 36760/06, §231) (სუსგ Nას-1469-1389-2017, 21.06.2018წ.).

19. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებით, კონვენციის ხელშემკვრელი სახელმწიფოების სასამართლო სისტემებმა უნდა შექმნან მექანიზმი, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლებრივ განსაზღვრულობას (Nejdet Şahin and Perihan Şahin v. Turkey [GC] (Application no. 13279/05), 20.10.2011, §§59-96) და ერთგვაროვანი პრაქტიკის დადგენას კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებისათვის (სამართლიანი სასამართლოს უფლება). საქმეში Albu and Others v. Romania (Applications no. 34796/09), 10.05.2012წ.) § - 34 (V) სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპი დასახელდა სამართლებრივი სტაბილურობის გარანტად, რომელიც იმავდროულად უზრუნველყოფს საზოგადოების ნდობას სასამართლოების მიმართ. სასამართლო გადაწყვეტილებათა კონფლიქტი არაერთგვაროვნების კონტექსტით კი, პირიქით, საზოგადოების ნდობის ხარისხს ამცირებს სასამართლოს მიმართ, მაშინ როდესაც ამგვარი ნდობა სამართლებრივი სახელმწიფოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია (სუსგ Nას-1322-2018 , 04.04.2019წ.).

20. საქმეში - „ბეიანი რუმინეთის წინააღმდეგ" ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ კონვენციის მე-6 მუხლით დაცული სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევად მიიჩნია ერთი და იმავე ფაქტობრივი მოცემულობის და იმავე საკანონმდებლო დანაწესის მოქმედების პირობებში უმაღლესი ეროვნული სასამართლოს პრაქტიკის არაერთგვაროვნება და მიუთითა, რომ ამგვარი ქმედება ეწინააღმდეგება სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპს. უმაღლესი ეროვნული სასამართლო, ნაცვლად იმისა, რომ შეესრულებინა თანმიმდევრული განმარტების ვალდებულება, თავად გახდა სამართლებრივი განუსაზღვრელობის წყარო და შებღალა მართლმსაჯულებისადმი საჯარო ნდობა (BEIAN v. ROMANIA, 06.12.2007წ. Application N30658/05; იხ.: http://catalog.supremecourt.ge/blog/index.php/2014-05-22-14-55-56/36-beian).

21. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, იმისათვის, რომ სასამართლოებმა ეფექტიანად განახორციელონ საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება, ისეთ შემთხვევებში, როდესაც საკითხი შეეხება თითქმის იდენტურ ფაქტობრივ მოცემულობას, ერთსა და იმავე სასარჩელო მოთხოვნას და დავის მარეგულირებელ საკანონმდებლო დანაწესს, სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა მიუთითოს განსხვავებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელ გარემოებებზე (რაც განსახილველ საქმეს არსებითად განასხვავებს მსგავს საქმეთაგან) და წარმოადგინოს შესაბამისი ობიექტური, გონივრული დასაბუთება. ასეთი გარემოების/გარემოებების არარსებობისას, დაცული უნდა იქნეს სამართლებრივი განსაზღვრულობა.

22. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორების მსჯელობას, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოცემული განმარტება/შეფასება და შესაბამისად, დავის დასრულების შედეგი, განსხვავდება კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაში მოცემული შეფასებისაგან, რომლითაც დაკმაყოფილდა იმავე 05.07.2007წ. ხელშეკრულების ერთ-ერთი კონტრაჰენტისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის იმავე საქმის მხარის - თ.ბ–ის სარჩელი (იხ.: ტ.2, ს.ფ.183-192, იხ: სუსგ Nას-613-572-2017, 07.07.2017წ.). კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოპასუხის პრეტენზიის ფარგლებში შეფასებულია 05.07.2007წ. სადავო ხელშეკრულების და საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 16.10.2007წ. განჩინების ურთიერთმიმართების საკითხი და განსაზღვრულია, რომ განჩინება, რომელიც მოგვიანებით არის მიღებული, ვერ შეცვლის და ვერ გაამართლებს ჩუქების ხელშეკრულებით მოსარჩელე მხარის ნამდვილი ნების ფორმირების საკითხს (ტ.2, ს.ფ. 189). თ.ბ–ის საქმეზე გამოტანილი საკასაციო სასამართლოს 07.07.2017წ. განჩინება შეიცავს ვრცელ მსჯელობას ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ გარემოებებზე, რომლებმაც ერთობლივად განაპირობა სასამართლოს დასკვნა მასზე, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულება არ დადებულა თავისუფალი ნების პირობებში, კერძოდ: ჩუქების ხელშეკრულების დადებას წინ უძღოდა მოსარჩელის მეუღლის ბრალდებულად სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა, აღკვეთი ღონისძიების სახით პატიმრობის შეფარდება და განაჩენით დამტკიცებული საპროცესო შეთანხმებით მისთვის სასჯელის სახით ჯარიმის დაკისრება; სადავო გარიგების დადების შემდეგ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოება ს–ოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს და ქ. თბილისის მერიის სარჩელზე შპს ,,გ–ის“, მეორე მოსარჩელის, სს „მ–ის“ და სხვათა მიმართ მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო.

23. რაც შეეხება წინამდებარე საქმეზე გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, მასში დადგენილია და შეფასებულია მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოსარჩელეების მიერ 05.07.2007წ. სახელმწიფოსთვის ქონების ჩუქების შემდგომ შეწყდა საქმის წარმოება ადმინისტრაციულ სარჩელზე და რადგან ეს განჩინება ძალაშია, მხოლოდ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების საკმარის საფუძველს. სხვა ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა-არარსებობა სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია და არც გადაწყვეტილება ეფუძნება მათ. გათვალისწინებით იმისა, რომ მითითებული გარემოება არ წარმოადგენს მჩუქებლის ნების ნამდვილობის კვლევა-შეფასების დამაბრკოლებელ ფაქტორს და, სხვა გარემოებებთან ერთად, თავად ექვემდებარება შეფასებას, საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო პალატამ სარჩელის ფარგლებში უნდა იმსჯელოს მის საფუძვლიანობაზე, შეაფასოს საქმის მასალები, სრულყოფილად დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და შემდგომ გადაწყვიტოს უფლების საკითხი.

24. სსსკ-ის 412-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. ამდენად, საკასაციო პალატა ნაწილობრივ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივრებს, აუქმებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად უბრუნებს იმავე სასამართლოს.

25. რაც შეეხება ქ. თბილისში, ...... მდებარე შენობა-ნაგებობების საორიენტაციო საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის მიზნით ს–ოს პროკურატურიდან მტკიცებულების (ექსპერტიზის დასკვნის) გამოთხოვის თაობაზე მოწინააღმდეგე მხარის 05.11.2020წ. შუამდგომლობას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მტკიცებულებების წარდგენის/გამოთხოვის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას და საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას, განსხვავებით პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოებისაგან, კანონმდებლობით მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია - საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს. შესაბამისად, არ არსებობს შუამდგომლობის საკასაციო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილების საფუძველი (სუსგ №ას-48-2020, 17.09.2020წ.). ასეთი შუამდგომლობის სააპელაციო სასამართლოში დაყენების შემთხვევაში სააპელაციო პალატა იმსჯელებს მასზე სსსკ-ის 380-ე მუხლით დადგენილი წესით.

26. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ვინაიდან მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ქვემდგომ სასამართლოს, პროცესის ხარჯების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.მ–ძის, ჯ.გ–ის და თ.დ–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 24.10.2019წ. გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე

ზურაბ ძლიერიშვილი