საქმე №ას-1453-2019 11 თებერვალი, 2021 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „თ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი.კ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – კომპენსაციის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ი.კ–ძემ (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე ან მესაკუთრე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „თ–ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე, კასატორი ან კომპანია) მიმართ და მოითხოვა 2017 წლის 1 ივლისიდან ქსელით სარგებლობის დასრულებამდე მოპასუხისათვის ყოველთვიურად კომპენსაციის სახით 200 ლარის დაკისრება.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

2015 წლის 12 თებერვალს მოსარჩელემ სს „თ–ისგან“ შეიძინა ქ.თბილისში, ორხევის დასახლებაში, ....... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ #......) მასში განთავსებული მაღალი ძაბვის კაბელითა და გამანაწილებელი მოწყობილობით. საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. საკუთრების გადაცემის შემდგომ მოსარჩელემ არაერთხელ მიმართა კომპანიას, ქონებით სარგებლობის ფორმასა თუ კომპენსაციის ოდენობაზე შესათანხმებლად, თუმცა, მოლაპარაკება ვერ შედგა. ვინაიდან „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის პირველი პუნქტი ქსელის მესაკუთრეს ანიჭებს გატარების საფასურისა ან თმენის კომპენსაციის არჩევის შესაძლებლობას, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მისი საკუთრებით მოპასუხის მიერ სარგებლობის გამო, მას უნდა დაეკისროს თმენის კომპენსაცია თვეში 200 ლარის ოდენობით.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, მოსარჩელეს ეკუთვნის 81 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, დოკუმენტში ხაზობრივი ნაგებობა ან სატრანსფორმატორო პუნქტი არ არის მითითებული მაშინ, როდესაც სემეკ-ის 30.12.2013წ. #15 დადგენილების თანახმად, ანაზღაურების წინაპირობას წარმოადგენს ელექტროენერგიის გატარებაში მომსახურე აქტივის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარდგენა. სემეკის 2001 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით დადგინდა სს „ი–სა“ და სს „ე.ე.თ–ს“ შორის ანგარიშსწორება, ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე მოპასუხეს ანგარიშსწორება არ მოუხდენია, რადგანაც იგი 2001 წლის სექტემბრიდან აღარ სარგებლობდა სს „ი–ის“ გამანაწილებელი მოწყობილობით. მოსარჩელის მიერვე წარმოდგენილი 2001 წლის 23 აგვისტოს წერილით დგინდება, რომ კომპანიამ ითხოვა 2001 წლის 1 სექტემბრამდე არ მომხდარიყო იმ ობიექტების ჩახსნა, რომლებიც სს „ი–ის“ ცენტრალური გამანაწილებელი პუნქტიდან იკვებებოდნენ.მოსარჩელემ მართლაც მიმართა კომპანიას წერილობით და მოითხოვა თანხის დაკისრება, რომლის პასუხადაც კომპანიამ მას გატარების მომსახურებაში მონაწილე აქტივების საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარდგენა მოსთხოვა, რაც მას არ შეუსრულებია. საპირისპირო ვითარებაში მოპასუხე სემეკის 2013 წლის 30 დეკემბრის #15 დადგენილების შესაბამისად დაიანგარიშებდა მესამე პირის საკუთრებაში არსებულ ქსელში გატარების საფასურს. ანალოგიური განმარტება გააკეთა სემეკმაც. მოსარჩელის საპასუხო წერილს ერთვოდა საექსპერტო დასკვნა, რომელიც საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებია, შესაბამისად, არც საკუთრების დამადასტურებლი დოკუმენტაცია წარუდგენია მოპასუხისთვის. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნაში მოცემულია მხოლოდ ქონების სავარაუდო ღირებულება, აღნიშნულის საპირისპიროდ, ქონების ღირებულება მითითებულია ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და სწორედ ამ ფასად შეიძინა იგი მოსარჩელემ. მოსარჩელისადმი სემეკ-ის მიერ გაგზავნილი წერილით ირკვევა არა ის, რომ კომპენსაციის მოთხოვნით მან უნდა მიმართოს სასამართლოს, არამედ _ მოსარჩელეს დაეკისრა საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენა, ამასთანავე, გატარების საფასური გამოიანგარიშება სემეკ-ის 2013 წლის 30 დეკემბრის #15 დადგენილებით და შესაბამისი წინაპირობების დადგენის შემთხვევაში, სწორედ ნორმატიულ აქტში მითითებული ფორმულის შესაბამისად უნდა გამოითვალოს თანხის ოდენობა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი უარყოფილ იქნა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კომპანიას მესაკუთრის სასარგებლოდ დაეკისრა 2017 წლის 1 ივლისიდან ელექტროგამანაწილებელი ქსელით (მდებარე ქ.თბილისში, ...... ს/კ #......) სარგებლობის შეწყვეტამდე ყოველთვიურად 93 ლარის გადახდა.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება ქ.თბილისში, ....... მდებარე 81 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობა, რომელშიც განთავსებულია ელექტროგამანაწილებელი ქსელი. უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს 2015 წლის 12 თებერვალს დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, სს „თ–ამ“ (ყოფილი სს „ი–ი“, ს/კ ......) უძრავი ქონება - 81 კვ.მ ნაკვეთი (ს/კ ......) და მასზე განთავსებული ელექტრომოწყობილობა მიჰყიდა მოსარჩელეს. ამდენად, ეს უკანასკნელი წარმოადგენს ელექტროგამანაწილებელი ქსელის მფლობელს („მესამე პირების მფლობელობაში არსებულ ქსელში ელექტროენეგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის გატარების საფასურის გაანგარიშების წესის“ შესახებ სემეკის 2013 წლის 30 დეკემბრის #15 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი). მოსარჩელე არ წარმოადგენს განაწილების ლიცენზიატს;

1.2.2. მოსარჩელის კუთვნილი ელექტროგამანაწილებელი ქსელის მომხმარებელს წარმოადგენს მოპასუხე;

1.2.3. სემეკ-ის 2001 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილების თანახმად, თეთრიხევის ჰესიდან ელექტროენერგია მიეწოდებოდათ კომპანიის მომხმარებლებს, მოსარჩელის კუთვნილი გამანაწილებელი მოწყობილობის მეშვეობით;

1.2.4. მოსარჩელის კუთვნილი გამანაწილებელი ქსელიდან ელექტროენერგია მიეწოდება ს/ქ ა1563-ს;

1.2.5. მოპასუხის 2017 წლის 12 ივლისის წერილის თანახმად, ს/ქ ა1563 კომპანიაში რეგისტრირებულია 2003 წლის 23 ივნისიდან და მისი მეშვეობით ელექტროენერგიას მოიხმარს მოპასუხის აბონენტი #3450385 - შპს „ს–ი“;

1.2.6. მოდავე მხარეები ერთმანეთთან სახელშეკრულებო ურთიერთობებში არ იმყოფებიან;

1.2.7. საქმეში წარმოდგენილი 2017 წლის 12 ივლისის წერილით დგინდება, რომ მოპასუხის მიერ, ს/ქ ა1563-ის მეშვეობით ორი წლის განმავლობაში გატარებული კვტ.საათების ოდენობა ჯამში 445 992 კვტ.სთ-ს შეადგენს.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და განმარტავს, რომ განსახილველი ურთიერთობა სანივთო სამართლიდან გამომდინარეობს, რამდენადაც მოსარჩელე მისი საკუთრებით სარგებლობის გამო კომპენსაციის დაკისრებას მოითხოვს მოპასუხისათვის, შესაბამისად, სარჩელის საფუძვლიანობა უპირველესად სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის ფარგლებში უნდა შეფასდეს, რადენადაც უდავოა, რომ მხარეები სახელშეკრულებო ურთიერთობაში არ იმყოფებიან. განსახილველი ნორმის თანახმად, თუ მიწის ნაკვეთს არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელს მოსთხოვოს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად. იმ მეზობლებს, რომელთა ნაკვეთზედაც გადის აუცილებელი გზა ან გაყვანილობა, უნდა მიეცეთ შესაბამისი კომპენსაცია, რომელიც, მხარეთა შეთანხმებით, შეიძლება ერთჯერადი გადახდით გამოიხატოს. განსახილველ შემთხვევაში, უდავოა, რომ თმენის ვალდებულებას განაპირობებს სპეციალური კანონით განსაზღვრული რეგულაცია, კერძოდ, სემეკ-ის 2008 წლის 18 სექტემბრის #20 დადგენილებით დამტკიცებული „წესების“ 15.1 მუხლი და „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის 46¹ მუხლის მე-4 პუნქტი. ამასთანავე, ვინაიდან სახეზე არ არის კომპენსაციის ოდენობაზე მხარეთა ორმხრივი ნება, სემეკ-ის 2013 წლის 30 დეკემბრის #15 დადგენილებით დამტკიცებული „წესების“ 4.5. მუხლის, ასევე, #20 დადგენილებით დამტკიცებულ „წესების“ 1.2. მუხლში განხორციელებული ცვლილების სწორად განმარტების გზით (რომლითაც გატარების და თმენის კომპენსაცია გაიგივდა) პალატამ გონივრული ოდენობით _ 0,50 თეთრით განსაზღვრა გატარების ტარიფი და გატარებული კვტ.საათების გათვალისწინებით სემეკის 2013 წლის 30 დეკემბრის #15 დადგენილებით დამტკიცებული „წესებით“ დადგენილი მეთოდოლიგიის საფუძველზე მართებულად დააკისრა მოპასუხეს ქსელის არალიცენზიატი მფლობელის სასარგებლოდ თვეში 93 ლარის გადახდა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა ასკვნის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო, კასატორი ვერ ამტკიცებს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობას.

1.5. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც სხვისი საკუთრებით სარგებლობის გამო კომპენსაციის დაკისრების საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, ხოლო კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ვერ ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად (საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი), კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 11.08.2019წ. #100214 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „თ–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. სს „თ–ს“ (ს/კ #.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 11.08.2019წ. #100214 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი