საქმე №ას-1267-2019 25 თებერვალი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „P. D. G.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.გ–ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ნაწილობრივ უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2013 წლის 25 აპრილს შპს ,,P. D. G.’’-სა (შემდგომში - „მოპასუხე“, „კასატორი“, ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) და ნ.გ–ას (ადრინდელი გვარი - ს–ი) (შემდგომში - „მოსარჩელე“) შორის გაფორმდა წინარე ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ, სამშენებლო პროექტით გათვალისწინებულ ნაგებობაზე მოპასუხისათვის გადაეცა საკუთრების უფლება ამ უკანასკნელის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების შემდგომ. თავის მხრივ, მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენდა ნაგებობის მშენებლობა და მოსარჩელისათვის ხელშეკრულების მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ოდენობისა და მდგომარეობის ნაგებობის ნაწილის საკუთრებაში გადაცემა.

2. ხელშეკრულების 2.2. პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოსარჩელე მიიღებდა პირველ სართულზე 140 კვ.მ. საცხოვრებელ ფართს (შესაბამის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად) ხელშეკრულების 2.2.1. პუნქტით გათვალისწინებული პირობებით, ხოლო საერთო ავტოფარეხში ერთ ავტოფარეხს. აღნიშნულ პუნქტში მითითებული 140 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი კომერციული დანიშნულების ფართს წარმოადგენდა.

3. მოპასუხემ დაარღვია ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. კერძოდ, მან მოსარჩელეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მიზნით შესთავაზა პირველ სართულზე მდებარე, 2.27 მეტრი სიმაღლის ჭერის მქონე 67.71 კვ.მ. ფართი და იმავე ფართში ანტრესოლით გამოყოფილი 2.10 მეტრი სიმაღლის ჭერის მქონე 70.32 კვ.მ. ფართი.

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით - 352 000 აშშ დოლარის დაკისრება.

5. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 217 000 აშშ დოლარის გადახდა.

7. მოსარჩელემ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებულ ნაწილში (135 000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში) თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უკვე დაკისრებულ 217 000 აშშ დოლართან ერთად, ასევე, დაეკისრა 135 000 აშშ დოლარის გადახდა.

9. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

10. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობა გამოიხატა შემდეგში: მართალია, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა, რაც ხელშეკრულებიდან მოსარჩელის გასვლას და ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნას ამართლებდა, თუმცა სასამართლომ ზიანის ოდენობა იმ შესრულებიდან განსაზღვრა, რომელიც ნაკლიანად ჩათვლა.

11. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელე მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას ექსპერტის წინაშე დასმულ №1 კითხვაში მითითებული ობიექტის (პარამეტრები: 140 კვ.მ., ჭერიდან იატაკამდე 5.5 მ. სიმაღლით) ღირებულების - 352 000 აშშ დოლარის ოდენობით ითხოვდა, რასაც არ დაეთანხმა მოპასუხე და განმარტა, რომ იმ პირობებში, როდესაც 5.5 მ. სიმაღლის ჭერი გარიგებაში პირდაპირ მითითებული არ ყოფილა, ამასთან 5.5 მ. სიმაღლის მქონე ჭერი ანტრესოლის მოწყობისა და, ფაქტობრივად, ფართის გაორმაგების შესაძლებლობას იძლევა, ზიანის მოცულობა არა 352 000 აშშ დოლარის ოდენობით, არამედ 217 000 აშშ დოლარით უნდა განსაზღვრულიყო.

12. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ იმ საკითხის გასარკვევად, თუ რა პარამეტრების მქონე კომერციული ფართის გადაცემის ვალდებულება წარმოეშვა მოპასუხეს 25.04.2013წ. ხელშეკრულების საფუძველზე, განმსაზღვრელი მნიშვნელობა იმ ფაქტს უნდა მინიჭებოდა რა მახასიათებლების მქონე ფართის გადაცემა შეეძლო მოპასუხეს მოსარჩელისათვის მის მიერ აშენებული შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე ისე, რომ ხელშეკრულებაში მითითებული ოდენობის ფართი შენობაში მოწყობილი ანტრესოლის ხარჯზე არ ყოფილიყო მიღებული.

13. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც უდავოა, რომ ხელშეკრულებით მოპასუხემ მოსარჩელისათვის პირველ სართულზე მდებარე 140 კვ.მ. კომერციული ფართის გადაცემის ვალდებულება იკისრა; მხარეები ანტრესოლით გამოყოფილი ფართის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ არ შეთანხმებულან და მოპასუხის მიერ აშენებულ შენობა-ნაგებობებში, სადაც მოსარჩელეს კომერციულ ფართზე საკუთრების უფლება უნდა გადასცემოდა, ყველა კომერციული ფართის ჭერის სიმაღლე ანტრესოლის გარეშე 5.5 მეტრია, მიუხედავად ხელშეკრულებაში ჭერის სიმაღლეზე შეთანხმების არარსებობისა, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის პირველ სართულზე მდებარე, სწორედ 5.5მ. სიმაღლის ჭერის მქონე უძრავი ნივთი უნდა გადაეცა, რადგან მხარეები ანტრესოლის ხარჯზე შექმნილი ფართის გადაცემაზე არ შეთანხმებულან და, რაც მთავარია, მხარეს პირველ სართულზე ანტრესოლის გარეშე სხვა სიმაღლის ჭერის მქონე კომერციული ფართი არ გააჩნია.

14. საბოლოოდ, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის სახით, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა არა ნაკლის მქონე ნივთის ღირებულების - 217 000 აშშ დოლარის, არამედ იმ ნივთის ღირებულების ანაზღაურება, რომელიც უნდა მიეღო მოსარჩელეს ხელშეკრულებიდან გამომდინარე. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ 217 000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება დაეკისრა და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, სააპელაციო პალატა მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უკვე დაკისრებულ 217 000 აშშ დოლართან ერთად, ასევე, უნდა დაკისრებოდა 135 000 აშშ დოლარის გადახდა (352 000 -217 000=135 000).

15. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

16. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

16.1. საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ. კერძოდ, მიუხედავად იმისა, რომ 2019 წლის 17 იანვრის სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ დააყენა მხოლოდ მომხსენებელი მოსამართლის (თავმჯდომარე) აცილების შუამდგომლობა, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, ჩამოცილებულ იქნა მთლიანი შემადგენლობა და საქმე განსახილველად გადაეცა სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობას;

16.2. საქმის განმხილველი ახალი შემადგენლობა თავიდანვე მიკერძოებული იყო მოსარჩელის სასარგებლოდ. ეს კი, მოსამართლეთა მხრიდან თვითაცილების საფუძველს წარმოადგენს. სასამართლო იყო იმდენად მიკერძოებული და საქმის შედეგით პირდაპირ დაინტერესებული, რომ მტკიცებულებების არარსებობის პირობებშიც კი, მოპასუხეს დამატებით 135 000 აშშ დოლარის გადახდა დააკისრა;

16.3. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეს მიაკუთვნა 5.5მ. სიმაღლის ჭერის მქონე ფართის ღირებულება, თუმცა თავად მხარე აღიარებდა, რომ მას ამგვარი ფართი ხელშეკრულების თანახმად არ უნდა მიეღო;

16.4. კასატორმა მოიხმო „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის N57 დადგენილების მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტი [არასრული სართული - სართული, რომლის საშუალო სიმაღლე იატაკის ზედაპირის ნიშნულიდან ჭერის ზედაპირამდე 1.8 მეტრიდან 2.3 მეტრამდეა], იმავე მუხლის 69-ე პუნქტი [სრული სართული - სართული, რომლის საშუალო სიმაღლე იატაკის ნიშნულიდან ჭერამდე არის 2.3 მეტრი ან მეტი] და აღნიშნულის შესაბამისად განმარტა, რომ მოპასუხე უფლებამოსილი იყო სპეციალური შეთანხმების არარსებობის პირობებში, მხარისათვის გადაეცა 2.3მ. სიმაღლის ჭერის მქონე ფართი. კომპანია არ იყო ვალდებული მხარისათვის გადაეცა 5.5მ. სიმაღლის მქონე ფართი, რაც, ფაქტობრივად, ორ სართულს უდრის;

16.5. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეს დააკისრა 352 000 აშშ დოლარის გადახდა. აღნიშნული თანხა დაფიქსირებულია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 14 ივლისის დასკვნაში. თუმცა, 352 000 აშშ დოლარი არის არა 140 კვ.მ.-ის, არამედ 240 კვ.მ. ფართის ღირებულება. კერძოდ, აღნიშნული დასკვნა აფასებს იმ ფართს, რომლის იატაკის ფართობი, მართალია, არის 140 კვ.მ., თუმცა სიმაღლე არის 5.5 მ., რაც ნიშნავს იმას, რომ ამ ფართში მეორე სართულის და, შესაბამისად, დამატებით 100 კვ.მ. ფართის მოწყობაა შესაძლებელი, რაც ფასს ზრდის. ამით, მოსარჩელემ მიიღო მისთვის გადასაცემზე 100 კვ.მ.-ით უფრო დიდი ქონების ღირებულება, რასაც არ გააჩნია ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი;

16.6. სასამართლო არასწორ ინფორმაციას აჟღერებს გადაწყვეტილების 2.3. პუნქტში, სადაც ამბობს, რომ ხელშეკრულებაში შეცდომით იქნა ჩაწერილი საცხოვრებელი ფართი.

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

18. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

19. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

21. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია.

22. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი დავობს, რომ საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ. კერძოდ, მიუხედავად იმისა, რომ მან იშუამდგომლა საქმის განმხილველი მხოლოდ ერთი მოსამართლის და არა მთლიანი შემადგენლობის აცილების თაობაზე, საქმე განსახილველად გადაეცა სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობას.

23. საქმის განხილვაში მოსამართლის მონაწილეობის დაუშვებლობის, მისი აცილებისა და თვითაცილების საკითხები რეგლამენტირებულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის IV თავში. მოსამართლის ან/და კოლეგიური სასამართლოს შემადგენლობის აცილების/თვითაცილების შემთხვევაში, საქმე განსახილველად გადაეცემა სხვა მოსამართლეს ან კოლეგიური სასამართლოს სხვა შემადგენლობას. ამასთან, საქმის განხილვაში იმ მოსამართლის მონაწილეობა, რომელსაც გააჩნია/რომლის მიმართაც არსებობს აცილების ობიექტური საფუძველი, საქმის არაკანონიერი შემადგენლობით განხილვას იწვევს, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად [გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ], გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საერთო სასამართლოებში მოსამართლეთა შორის საქმეთა განაწილება ხორციელდება საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2017 წლის 01 მაისის N1/56 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „საქართველოს საერთო სასამართლოებში საქმეთა ავტომატურად ელექტრონული სისტემების მეშვეობით განაწილების წესის“ შესაბამისად. აღნიშნული წესის მე-4 მუხლის მე-8¹ პუნქტის თანახმად, სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში საქმეები ნაწილდება შესაბამისი პალატის/კოლეგიის/ვიწრო სპეციალიზაციის მოსამართლეთა შორის. იმავე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვისას საქმე ნაწილდება სხდომის თავმჯდომარეზე/მომხსენებელ მოსამართლეზე. შესაბამისად, კონკრეტულ საქმეს განიხილავენ ის მოსამართლეები, რომლებიც მომხსენებელი მოსამართლის კოლეგიურ შემადგენლობაში შედიან. ამასთან, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 23-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს პალატებში მოსამართლეთა რაოდენობას და მათ შემადგენლობას განსაზღვრავს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო.

25. მოცემულ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 23 იანვრის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინებით დაკმაყოფილდა მოპასუხის წარმომადგენლის შუამდგომლობა და სააპელაციო საჩივრის განხილვისაგან აცილებულ იქნა მოსამართლე ბესარიონ ტაბაღუა. აღსანიშნავია, რომ ბესარიონ ტაბაღუა წარმოადგენდა მომხსენებელ მოსამართლეს (სხდომის თავმჯდომარეს). ამრიგად, ვინაიდან, განსახილველ შემთხვევაში აცილებულ იქნა სწორედ მომხსენებელი მოსამართლე და არა კოლეგიური სასამართლოს შემადგენლობის სხვა წევრი, საქმე განსახილველად გადაეცა სხვა მომხსენებელ მოსამართლეს და შესაბამისად, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ აღნიშნული მოსამართლისათვის განსაზღვრულ კოლეგიურ შემადგენლობას.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ.

27. საკასაციო პალატა, ასევე არ იზიარებს კასატორის შედავებას საქმის განმხილველი ახალი შემადგენლობის მიკერძოებულობასთან დაკავშირებით.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ როგორც საქართველოს კონსტიტუციით, ისე ეროვნული კანონმდებლობითა და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით იმპერატიულად არის განსაზღვრული დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის უფლება, რომელიც ფართო ინტერპრეტაციას ექვემდებარება და თავის თავში მოიცავს საქმის განხილვისას ყველა იმ გონივრული ეჭვის გაქარწყლების აუცილებლობას, რომელმაც საშუალო წინდახედულობის ადამიანში შეიძლება მოსამართლის მიუკერძოებლობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი გამოიწვიოს (იხ. სუსგ საქმე №ას-496-496-2018, 12 აპრილი, 2019 წელი). კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული „მიუკერძოებლობის“ მოთხოვნა ორი ასპექტისაგან შედგება: პირველი - სასამართლო სუბიექტურად თავისუფალი უნდა იყოს პიროვნული ზრახვებისა და მიდრეკილებებისაგან; მეორე - იგი, ასევე მიუკერძოებელი უნდა იყოს ობიექტური თვალსაზრისით, ანუ მან უნდა უზრუნველყოს საკმარისი გარანტიები ამ თვალსაზრისით ნებისმიერი კანონიერი ეჭვის გამოსარიცხად. ამასთან, მოსამართლე პიროვნულად მიუკერძოებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, ვიდრე ამის საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება - „დაკტარასი ლიტვის წინააღმდეგ“, 17.01.2001, №42095/98, §30; „მორისი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“, 26.05.2002, №38784/97, §58).

29. მოსამართლის (სასამართლოს შემადგენლობის) აცილების საფუძვლები, რომლებიც გამომდინარეობს საქმის მიუკერძოებლად განხილვის ინტერესებიდან, ჩამოთვლილია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლში. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე ან მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებულია საქმის შედეგით, ან თუ არის სხვა ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში.

30. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლო იყო მიკერძოებული მოსარჩელის სასარგებლოდ და საქმის შედეგით დაინტერესებული, თუმცა საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, თუ რაში გამოიხატებოდა სასამართლოს მიკერძოება მოსარჩელის სასარგებლოდ ან/და საქმის შედეგით დაინტერესება. კასატორის პრეტენზია ძირითადად ემყარება გადაწყვეტილების შინაარსს, მის დასაბუთებულობას, რაც არ წარმოადგენს მოსამართლის თვითაცილების კანონით განსაზღვრულ საფუძველს. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მომხსენებელი მოსამართლე საქმის განხილვის დროს, ყოველ სხდომაზე აძლევდა მხარეებს განმარტებას აცილების უფლების შესახებ და არკვევდა ხომ არ ჰქონდათ მათ აცილება კონკრეტული მოსამართლის ან/და სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობის მიმართ, თუმცა მოპასუხეს არ განუცხადებია აცილება საქმის განმხილველი ახალი შემადგენლობისათვის (იხ. 12.04.2019წ., 21.05.2019წ., 02.07.2019წ. სხდომის ოქმები).

31. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას საქმის განმხილველი ახალი შემადგენლობის მიკერძოებულობასთან დაკავშირებით.

32. კასატორის შედავება, აგრეთვე, შეეხება იმას, რომ სასამართლომ მოსარჩელეს არასწორად მიაკუთვნა 5.5მ. სიმაღლის ჭერის მქონე კომერციული ფართის ღირებულება. მისი მოსაზრებით, სპეციალური შეთანხმების არარსებობის პირობებში, იგი უფლებამოსილი იყო მოსარჩელისათვის გადაეცა 2.3მ. სიმაღლის ჭერის მქონე ფართი.

33. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში არსებული მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტიდან გამომდინარე, მტკიცების ტვირთი უნდა განაწილდეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ვალდებულება, რომელთა მტკიცებაც მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. ანუ, მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს (იხ. მაგ. სუსგ საქმე №ას-773-773-2018, 14 იანვარი, 2019 წელი; №ას-1814-2018, 05 ივლისი, 2019 წელი; №ას-462-2019, 31 ივლისი, 2019 წელი).

34. საკასაციო პალატა კასატორის ზემოაღნიშნული პრეტენზიის დასაბუთებულობის შემოწმების მიზნით, ყურადღებას მიაქცევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: მხარეთა შორის 2013 წლის 25 აპრილს დადებული ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეცა პირველ სართულზე მდებარე 140 კვ.მ. კომერციული ფართი; მხარეები ხელშეკრულებით არ შეთანხმებულან გადასაცემი კომერციული ფართის ჭერის სიმაღლეზე; ისინი, ასევე არ შეთანხმებულან ანტრესოლით გამოყოფილ ფართზე; ამასთან, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 14.07.2017წ. №003986817 დასკვნის კვლევით ნაწილში მითითებულია, რომ მოპასუხის მიერ აშენებულ შენობა-ნაგებობებში განთავსებულ ყველა კომერციულ ფართს გააჩნია ანტრესოლი; იმავე დასკვნის თანახმად, მოპასუხის მიერ აშენებულ შენობა-ნაგებობაში, პირველ სართულზე 140 კვ.მ. კომერციული ფართის არსებობის შემთხვევაში (იატაკიდან ჭერამდე სიმაღლით 5.5მ.), მისი საბაზრო ღირებულება 2017 წლის 11 ივლისის მდგომარეობით, საორიენტაციოდ განისაზღვრებოდა 352 000 აშშ დოლარით, ხოლო აღნიშნულ შენობა-ნაგებობაში პირველ სართულზე ფაქტობრივად განთავსებული 140 კვ.მ. კომერციული ფართის (პარამეტრები: საერთო ფართი 240 კვ.მ., მათ შორის, პირველი სართული 140 კვ.მ., იატაკიდან ანტრესოლამდე სიმაღლით 2.2მ., ხოლო ანტრესოლის ფართი 100 კვ.მ., იატაკიდან ჭერამდე სიმაღლით 2.2მ.) საბაზრო ღირებულება 2017 წლის 11 ივლისის მდგომარეობით, საორიენტაციოდ შეადგენს 372000 აშშ დოლარს, საიდანაც, ანტრესოლის მოწყობის ფართის ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენს 20 000 აშშ დოლარს.

35. ამდენად, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების პირობებისა და მოპასუხის მიერ აშენებულ შენობა-ნაგებობაში პირველ სართულზე განთავსებული კომერციული ფართების რეალური მდგომარეობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სპეციალური შეთანხმების არარსებობის პირობებში მოპასუხე უფლებამოსილი იყო მოსარჩელისათვის გადაეცა 2.3მ. სიმაღლის ჭერის მქონე კომერციული ფართი. ამასთან, თუნდაც გაზიარებულ იქნას კასატორის პრეტენზია, რომ მოსარჩელეს არ უნდა გადასცემოდა 5.5მ. სიმაღლის ჭერის მქონე კომერციული ფართი, აღნიშნული სამართლებრივ სურათს არ ცვლის, ვინაიდან სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 14.07.2017წ. დასკვნის თანახმად, მოპასუხის მიერ აშენებულ შენობა-ნაგებობაში 5.5მ. სიმაღლის ჭერის მქონე 140 კვ.მ. კომერციული ფართის ღირებულება, მისი არსებობის შემთხვევაში, და მისი მსგავსი, რეალურად არსებული კომერციული ფართის ღირებულება ერთნაირადაა შეფასებული.

36. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებითა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და [იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება] 409-ე მუხლის [თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება] შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მართებულია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხისათვის დამატებით 135 000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე.

37. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს და განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, არამედ მისი მსჯელობის საგანია საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასება. ამასთან, მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა, რომ მოპასუხისათვის გადასაცემი ფართი რეალურად კომერციულ ფართს წარმოადგენდა. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

38. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

39. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

40. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ. სუსგ საქმე №ას-945-895-2015, 14 მარტი, 2016 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. რაც შეეხება კასატორის მიერ წარმოდგენილ ახალ მტკიცებულებებს, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად, მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (განცხადებები, მინდობილობა გაცემული 2012 წლის 28 ივნისს; მინდობილობა გაცემული 2012 წლის 26 სექტემბერს; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ძველი თბილისის სოციალური მომსახურების ცენტრის 2013 წლის 28 იანვრის საოქმო გადაწყვეტილება; საქართველოს იუტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2012 წლის 3 ოქტომბრის წერილი ხ.ბ–ს; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ძველი თბილისის სოციალური მომსახურების ცენტრის 2012 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება; დანართი N1 განცხადება და რწმუნებულება უძრავი ქონების გაერთიანებისა და შემდგომი სარეგისტრაციო მოქმედებების განხორციელების შესახებ 28 ოტომბერი 2013წ.; სანოტარო მოქმედებათა ელექტრონული რეესტრი 6/17/2019; ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 2 დეკემბრის წერილი; კონვერტის ასლი), მთლიანობაში „32“ ფურცლად (ტ. 4. ს.ფ. 130-158; 217-219).

43. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „P. D. G.“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს შპს „P. D. G.“-ს (ს/კ: ......) დაუბრუნდეს მის მიერ 2019 წლის 26 აგვისტოს №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის 70% – 5600 (ხუთი ათას ექვსასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. კასატორს შპს „P. D. G.“-ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (განცხადებები, მინდობილობა გაცემული 2012 წლის 28 ივნისს; მინდობილობა გაცემული 2012 წლის 26 სექტემბერს; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ძველი თბილისის სოციალური მომსახურების ცენტრის 2013 წლის 28 იანვრის საოქმო გადაწყვეტილება; საქართველოს იუტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2012 წლის 3 ოქტომბრის წერილი ხ.ბ–ს; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ძველი თბილისის სოციალური მომსახურების ცენტრის 2012 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება; დანართი N1 განცხადება და რწმუნებულება უძრავი ქონების გაერთიანებისა და შემდგომი სარეგისტრაციო მოქმედებების განხორციელების შესახებ 28 ოტომბერი 2013წ.; სანოტარო მოქმედებათა ელექტრონული რეესტრი 6/17/2019; ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 2 დეკემბრის წერილი; კონვერტის ასლი), მთლიანობაში „32“ ფურცლად (ტ. 4. ს.ფ. 130-158; 217-219);

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე