საქმე №ას-1685-2019 22 მაისი, 2020 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „თ.ე–ი“ (ყოფილი შპს „ყ-თ–სი“) (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ჩ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ქ. თბილისში, ....... ქუჩა №16-ში (ს/კ ......) მდებარე უძრავი ქონება ლ.ჩ–ისა (შემდეგში: მოსარჩელე, მესაკუთრე ან დაზარალებული) და რ.ჩ–ის თანასაკუთრებაშია.

2. მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებაში, 2013 წლის 21 ოქტომბერს, მოხდა აფეთქება. აფეთქება გამოიწვია საცხოვრებელ სახლში საკანალიზაციო მილით შემოჟონილი და გარკვეულ პერიოდში დაგროვილი ბუნებრივი აირის აალება/ინიცირებამ- სააბაზანო ოთახში სინათლის ანთებამ.

3. აფეთქებას შედეგად მოჰყვა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების - კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის, ნგრევა. აფეთქებისას მოსარჩელემ სხეულის თერმული დაზიანება მიიღო.

4. აფეთქების შედეგად მესაკუთრის საცხოვრებელი სახლის ნგრევის ფაქტზე აღძრულ სისხლის სამართლის №001211013015 საქმეზე 2015 წლის 13 ნოემბრის №0007410557 დადგენილებით მოსარჩელე დაზარალებულად იქნა ცნობილი.

5. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2013 წლის 13 ნოემბრის №ინ-425 ექსპერტის დასკვნისა (ტ. 1, ს.ფ. 31-32) და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2013 წლის 08 ნოემბრის №1811/ს ექსპერტის დასკვნის (ტ.1, ს.ფ. 33-35) მიხედვით აფეთქების შედეგად მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობა 31 510 ლარით განისაზღვრა.

6. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

6.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით დაზარალებულის სარჩელი შპს „ყ-თ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი ან კომპანია) წინააღმდეგ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ 31 510 ლარის გადახდა დაეკისრა.

6.2. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში დასახელებული ფაქტობრივი გარემოებები, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 317-ე, 992-ე, მე-1000, 1008-ე, 128-ე, 130-ემუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-ე მუხლებზე მიუთითა და განმარტა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ემყარება დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებას. მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ, მოპასუხის მოქმედება უნდა იყოს არამარტო ბრალეული, არამედ - ზიანის გამომწვევიც, შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

6.3. სასამართლოს შეფასებით, 2015 წლის 8 იანვრის საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნითი ნაწილი, კატეგორიული და ერთმნიშვნელოვანია, ვინაიდან პირდაპირ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, რომ აფეთქების დროს გაზსადენის მილი იყო გაუმართავ და ავარიულ მდგომარეობაში და იგი ვერ აკმაყოფილებდა ტექნიკური უსაფრთხოების მოთხოვნებს. ამასთან, აღნიშნული დასკვნა შეიცავს პირდაპირ მითითებას იმის თაობაზე, რომ შენობაში ბუნებრივი აირის მიმწოდებლის მიერ დარღვეულ იქნა სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები გაზის უსაფრთხო მიწოდების თაობაზე. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შეფასებისას არ იკვეთება მისი ე.წ. კვლევითი ნაწილის ნაკლოვანება, ასევე საეჭვო არაა დასკვნის შემდგენთა კვალიფიკაცია, რასაც შეიძლებოდა საეჭვო გაეხადა წარმოდგენილი შეფასება.

6.4. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, საწინააღმდეგოს დაშვების შემთხვევაშიც, რომ სხვა პირთა ქმედება იყო მილის დაზიანების გამომწვევი, ამ მოცემულობაშიც კი ვერ იქნება მოპასუხის პასუხისმგებლობა გამორიცხული, რამდენადაც სწორედ ის არის პასუხისმგებელი გაზმომარაგების სისტემის მეშვეობით გაზით უწყვეტ და უსაფრთხო მომარაგებაზე და სწორედ ის იყო პასუხისმგებელი არსებობის შემთხვევაში აღმოეჩინა ის დაზიანებები და დარღვევები, რაც შეიძლებოდა გამოწვეული ყოფილიყო მესამე პირთა მხრიდანაც კი.

6.5. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ სადავოდაა გამხდარი სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა. მოპასუხე მხარემ წარმოდგენილ შესაგებელში მიუთითა, რომ სარჩელი ხანდაზმულია სსკ-ის 1008-ე მუხლიდან გამომდინარე, რაც, მისი განმარტებით, გამორიცხავს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

6.6. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის ათვლისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმ მომენტის ზუსტად განსაზღვრას, საიდანაც იწყება მისი ათვლა. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2013 წლის 21 ოქტომბერს მომხდარი აფეთქების შედეგად მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლის ნგრევის ფაქტზე აღძრული სისხლის სამართლის №001211013015 საქმეზე 2015 წლის 13 ნოემბრის №0007410557 დადგენილებით დაზარალებულად ცნობილ იქნა მესაკუთრე. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის ვადის ათვლა სსკ-ის 1008-ე მუხლიდან გამომდინარე უნდა დაიწყოს არა უშუალოდ მომხდარი შემთხვევის თარიღიდან, არამედ იგი უნდა დაუკავშირდეს სისხლის სამართლის საქმეზე მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის ფაქტს, რა დროიდანაც მისთვის ობიექტურად ცნობილი გახდა თავისი უფლების დარღვევის და ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირის შესახებ. სარჩელი წარმოდგენილია 2018 წლის 26 იანვარს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ არის ხანდაზმული.

6.7. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომნივთიდან გამომდინარე მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა ყოველთვის დგება ბრალის მიუხედავად. უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის მე-1000 მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ ზიანის მიყენების წყაროა მომეტებული საფრთხის შემცველი მოწყობილობა ან საგანი, რომლის მფლობელი ვალდებულია, აანაზღაუროს ამგვარ ობიექტსა თუ მოქმედებასთან დაკავშირებული ზიანი. მომეტებულ საფრთხეში იგულისხმება ნებისმიერი საქმიანობა, რომლის განხორციელება შეიცავს ზიანის მიყენების აშკარა შესაძლებლობას და რომლის კონტროლირებაც აღემატება ადამიანის შესაძლებლობებს (იხ. სუსგ №ას-1287-1208-2015, 26.02.2016 წ.).

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება

7.1. თბილისის საპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 ივლისის განჩინებით კომპანიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაზარალებულის სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 408-ე, 992-ე, მე-1000 მუხლებზე მითითებით სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

7.3. მოპასუხე კომპანიამ შეიცვალა სახელწოდება და გახდა შპს „თ.ე–ი“.

8. მოპასუხის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

8.1. მოპასუხემ საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

8.2. კასატორის განმარტებით, orive instanciis სასამართლოს gadawyvetileba saqarTvelos kanonmdeblobasTan srul winaaRmdegobaSiა. miuxedavad imisa, rom kompanias ar unda dakisreboda Tanxis gadaxda, amasTan, dakisrebuli Tanxac Seusabamod maRalia. aseve, kompania sxva daskvnაs ვერ წარადგენდა, vinaidan momxdari faqtis Semdgom didi dro iyo gasuli, rac gamoricxavs obieqtur Sefasebas.

8.3. orive instanciis sasamarTlos mier ugulebelyofili iqna kompaniis mier wardgenili mtkicebulebebi, rac sasamarTlos ar Seufasebia da maT gareSe iqna miRebuli gadawyvetileba. maSin, rodesac მოპასუხე კომპანია 2006 wlidan funqcionirebs da ganawilebis licenზiania, xolo saqmeSi moyvanili gazsadeni aSenebulia ss "T–is" mier romlis 100%-iani wilis mflobels warmoadgenda q. Tbilisis meriis municipaliteti.

8.4. კასატორის განმარტებით, მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, ასევე დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა არის სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. მოსარჩელემ ზიანის დადგომის ფაქტის შესახემ ოფიციალურად გაიგო შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2013 წლის 13 ნოემბრის ექსპერტიზის დასკვნის გამოტანიდან. აგრეთვე, სასამართლოები ხანდაზმულობის ვადის გამოსათვლელად, არასწორ ათვლის წერტილად იღებენ სისხლის სამართლის საქმეზე მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის ფაქტს მაშინ, როდესაც მხარემ გაცილებით უფრო ადრე იცოდა ზიანის ოდენობის შესახებ და დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილებაში არსად არის მითითებული ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის ანუ მოპასუხის შესახებ (აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე დღემდე არ არის საბოლოო გადაწყვეტილება მიღებული). აგრეთვე, სასამართლო წარმოების დროს არაერთხელ აღიარა როგორც მოსარჩელემ, ისე მისმა წარმომადგენელმა, რომ დაზარალებულად ცნობამდე, ანუ 2015 წლის 13 ნოემბრამდე, კომპანიის ხელმძღვანელობასთან არაერთხელ ჰქონდა შეხვედრა თანხის გადახდასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, თუ მხარეს მიაჩნდა, რომ ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს კომპანია წარმოადგენდა სასამართლოსთვის სამ-წლიანი ვადის დაცვით, ანუ 2017 წლამდე უნდა მიემართა.

9. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

9.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეტა პალატამ მოპასუხე კომპანიის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მუხედვით, დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

11.საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა)განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

13.საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს, რომ მოპასუხის ძირითადი პრეტენზიით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რაც მოპასუხის ბრალეულობას გამორიცხავდა და მხარეთა შორის არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი. ამასთან, მოპასუხისათვის დაკისრებული თანხა ზიანთან მიმართებით შეუსაბამოდ მაღალია. ამასთან, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

15. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე გამომდინარეობს დელიქტური პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი სპეციალური ნორმიდან, სსკ-ის მე-1000 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებიდან „1. თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში წარმოებული, მოთავსებული ან მიწოდებული ენერგიისაგან, ანდა ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ანდა მომწამვლელი ნივთიერებისაგან, მაშინ ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია, თუკი ამ საფრთხის პრაქტიკულ განხორციელებას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, სხეულის ან ჯანმრთელობის დაზიანება ანდა ნივთის დაზიანება, აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი. იგივე პასუხისმგებლობა გამოიყენება ხანძარსაშიში ან აფეთქებასაშიში, შხამიანი ან მომწამვლელი ნივთიერების მფლობელების მიმართ, როცა ამ ნივთიერებებიდან მომეტებული საფრთხე გამომდინარეობს. 2. თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან ან ნივთიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე სხვაგვარი საფუძვლით, ვიდრე ამ მუხლის პირველ ნაწილშია აღნიშნული, ნაგებობის ან ნივთის მფლობელი ვალდებულია ანალოგიურად აანაზღაუროს საფრთხის განხორციელების შედეგად წარმოშობილი ზიანი“ .

16. საკასაციო სასამართლომ ანალოგიურ არაერთ საქმეზე განმარტა: “პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, მე-1000 მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით და განმარტა, რომ მოხმობილი ნორმა მიუთითებს მომეტებულ საფრთხეზე, რომელიც გამომდინარეობს ნაგებობიდან. საფრთხე მომეტებულად უნდა ჩაითვალოს, თუ ის ქმნის ზიანის მიყენების მომეტებულ ალბათობას იმის გამო, რომ შეუძლებელია მასზე ადამიანის მხრივ სრული კონტროლის განხორციელება. წყლის მიმწოდებელი მოწყობილობების დაზიანებით გამოწვეული ზიანისათვის პასუხიმგებლობის დაკისრებისათვის მნიშვნელობა არა აქვს ამ მოწყობილობების მფლობელის ბრალეულობას და კანონმდებელი დამდგარ ზიანზე პასუხისმგებელ პირად განიხილავს ამ მოწყობილობების მფლობელ პირს” (იხ. სუსგ-ები: N ას-1287-1208-2016, 26.02.2016წ; N ას- 1153-2018, 0602.2019წ; N ას- 1350-2018, 28.02.2019; N ას-605-2019, 02.08.2019წ.).

17. ზემოთ მოხმობილი სამართლის ნორმისა და სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე საკასაციო განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა მართებულად დაეკისრა მოპასუხე კომპანიას, ვის მფლობელობაშიცაა მილები, საიდანაც ხდება ბუნებრივი აირის მომხმარებლებისათვის მიწოდება და საიდანაც გაჟონილმა ნივთიერებამ გამოიწვია აფეთქება. სრულიად უსაფუძვლოა კასატორის მტკიცება იმ გარემოებაზე დაყრდნობით, რომ გაზსადენილი არ არის მოპასუხე კომპანიის მიერ აშენებული, ამ ფაქტის გამო აფეთქების დროს გაზსადენის მფლობელი კომპანიის პასუხისმგებლობის გამორიცხვა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ არის.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოება, თუ როგორ შეიცვალა ვითარება მოპასუხის კუთვნილი მილებიდან აირის გაჟონვის შედეგად, დადგენილი აქვს სასამართლოს, ხოლო სამართლებრივი კვალიფიკაციისათვის უმნიშვნელოა მოპასუხის ბრალეულობის (მათ შორის შერეული ბრალის) კვლევა და დადგენა, რადგან საკითხი მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობას ეხება. შესაბამისად, გამოკვეთილია ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, რაც მოპასუხეს უნდა დაეკისროს. კასატორის საყურადღებოდ საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამართლებრივი ნორმის მოძიება და მისადაგება სასამართლოს პრეროგატივაა (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-910-2018, 20.09.2018წ; Nას-737-689-2017, 11.04.2018წ.) და საკასაციო სამართალწარმოების საპროცესოსამართლებრივ თავისებურებათაა გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ეტაპზეც იმსჯელოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების (განჩინების) სამართლებრივ მოტივაციაზე.

19. ამ კატეგორიის დავებზე სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობის (ზიანი, მიზეზშედეგობრივი კავშირი, ბრალი და მართლწინააღმდეგობა) არსებობა და მტკიცება არ არის საჭირო, რადგან მომეტებული საფრთხის წყაროს გამოყენების დროს, ბრალის გარეშეც, ასეთი საფრთხის წყაროს მფლობელის პასუხისმგებლობაა მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ამ ვითარებაში, რადგან მოსარჩელის მოთხოვნას გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი, მოთხოვნა წარმოშობილია, მოპასუხის სტადიის შემოწმების ეტაპზე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხემ ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, არაკვალიფიციური შედავებისა და საქმეში სათანადო მტკიცებულებების არარსებობის გამო. ამასთან, უსაფუძვლოა მოპასუხის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ მტკიცების ტვირთი მხარეთა შორის არასწორად განაწილდა, რადგან მოსარჩელემ სასამართლოს წარუდგინა შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდა ზიანის ფაქტი, ზიანის ოდენობა და ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის ვინაობა, ვერც ერთი მათგანი ვერ გააქარწყლა მოპასუხემ

20. სააპელაციო სასამართლომ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების (დელიქტური სამართალდარღვევის) დამადასტურებელ მტკიცებულებებად მართებულად მიიჩნია მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის საწინააღმდეგო და გამაბათილებელი მტკიცებულება მოპასუხეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის.

21. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი ფაქტობრივი გარემოებები მიუთითა და ამ ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისი მტკიცებულებები წარადგინა სასამართლოში, რომლითაც მოპასუხის პასუხისმგებლობა, მისი ბრალეულობის მიუხედავად, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის დადგომაში დასტურდება.

22. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და ამ ნაწილში სრულად იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების განმარტებას, რომ 2013 წლის 21 ოქტომბერს მომხდარი აფეთქების შედეგად მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლის ნგრევის ფაქტზე აღძრული სისხლის სამართლის საქმეზე 2015 წლის 13 ნოემბრის №0007410557 დადგენილებით დაზარალებულად ცნობილ იქნა მესაკუთრე. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა სსკ-ის 1008-ე მუხლიდან გამომდინარე უნდა დაიწყოს არა უშუალოდ მომხდარი შემთხვევის თარიღიდან, არამედ იგი უნდა დაუკავშირდეს სისხლის სამართლის საქმეზე მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის ფაქტს, რა დროიდანაც მისთვის ობიექტურად ცნობილი გახდა თავისი უფლების დარღვევის და ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირის შესახებ. სარჩელი წარმოდგენილია 2018 წლის 26 იანვარს, ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადის გასვლამდე (2018 წლის 13 ნოემბრამდე).

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო მოპასუხის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი, რაც გამორიცხავს მისი არსებითად განსახილველად დაშვების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

24. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "თ.ე–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "თ.ე–ის" (ს/კ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს, საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1275,50 ლარის (საგადახდო დავალება N1581489249, გადახდის თარიღი 2020 წლის 12 თებერვალი), 70% – 892,85 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე