საქმე №ას-1061-2019 25 თებერვალი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა.მ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „რ.წ–ი“ (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - ზ.ო–ი

მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე - შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ი“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 17.05.2019წ. გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით ა.მ–ძის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

შპს „რ.წ–მა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა.მ–ძის და ზ.ო–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოპასუხე" ან „კასატორი“, „მეორე მოპასუხე“, პირველ მოპასუხესთან ერთად მოხსენიებული როგორც „მოპასუხეები“) მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელეს შპს „ჯ.უ.ე.ფ–თან“ დადებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა ავტომობილი „RENAULT LOGAN“, სახელმწიფო ნომრით .... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „ავტომობილი“).

2.2. მოპასუხეები მუშაობდნენ მოსარჩელე კომპანიაში. პირველ მოპასუხეს ავტომობილი საგზურის ფურცლის საფუძველზე გადაეცა სამსახურებრივი საჭიროებისათვის და მას არ ჰქონდა მისი სხვა პირისთვის გადაცემის უფლება. მიუხედავად ამისა, მან 12.04.2015წ. ავტომობილი გადასცა მეორე მოპასუხეს, რომელიც 13.04.2015წ. ნასვამ მდგომარეობაში მართავდა მას. მეორე მოპასუხის ბრალეული ქმედებით მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ავტომობილი გახდა სრულიად გამოუსადეგარი. წარმოდგენილი დასკვნის თანახმად, ზიანის ოდენობაა 6100 აშშ დოლარი, რაც ეროვნულ ვალუტაში შეადგენს 14 596.69 ლარს.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ავტომობილით სარგებლობდა ყველა, ვინც სამსახურებრივ მოვალეობას ასრულებდა რუსთავში, გარდაბანში და ა.შ.. პირველ მოპასუხეს ავტომობილი პირადი საჭიროებისათვის არ გადასცემია. საგზურის ფურცელი არ წარმოადგენს აღნიშნულის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, მასზე არ არის პირველი მოპასუხის ხელმოწერა. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, სადავო ავტომობილი ერთი წლის განმავლობაში იდგა სადგომზე, დაზიანდა მზის და წვიმის ზემოქმედებით და მხოლოდ ამის შემდეგ ჩაუტარდა ექსპერტიზა.

3.2. მეორე მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ იგი 13.04.2015წ. გადაადგილდებოდა სამსახურებრივი საჭიროებისათვის, რა დროსაც მოხდა ავტოსაგზაო შემთხვევა. მეორე მოპასუხე არასდროს გაქცევია პასუხისმგებლობას, მან მესაკუთრეს შესთავაზა იგივე მარკის და წლოვანების ავტომობილი, თუმცა, შეთანხმება ვერ მოხერხდა. სარჩელით მოთხოვნილი ზიანის ოდენობა შეუსაბამოა რეალურად დამდგარ ზიანთან.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 01.10.2018წ. საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე ჩაება შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ი“ (შემდეგში „მესაკუთრე“) (ტ.1, ს.ფ. 180-181).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 20.11.2018წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მეორე მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 14 596,69 ლარის გადახდა. სარჩელი პირველი მოპასუხის მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 17.05.2019წ. გადაწყვეტილებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიცვალა პირველი მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ 14596,69 ლარის გადახდა, შემდეგ გარემოებათა გამო:

6.1. ავტომობილი მოსარჩელეს მესაკუთრისაგან სარგებლობაში ჰქონდა გადაცემული 01.01.2015წ. ხელშეკრულების საფუძველზე, ერთი წლის ვადით.

6.2. 15.04.2015წ. მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანდა ავტომობილი. აღნიშნული გამოიწვია მეორე მოპასუხის მიერ მოძრაობის წესების დარღვევამ, რომელიც ავტომობილს მართავდა არასამუშაო დროს, არასამსახურებრივი დანიშნულებით, ნასვამ მდგომარეობაში.

6.3. ავტომობილის დაზიანების დროს პირველი მოპასუხე დასაქმებული იყო მენეჯერულ პოზიციაზე - სერვის ცენტრის უფროსად, ხოლო მეორე მუშაობდა კორპორაციული აღმრიცხველის თანამდებობაზე.

6.4. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დამდგარი ზიანის ოდენობა განისაზღვრა 14 596,69 ლარით. ზიანის დაანგარიშების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სადავოდ არ არის გამხდარი.

6.5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ზიანის ანაზღაურება დაეკისრა მხოლოდ მეორე მოპასუხეს, რასაც არ ეთანხმება მოსარჩელე, რომელსაც მიაჩნია, რომ არსებობს ზიანის მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოსარჩელის პრეტენზია და განმარტა, რომ მოპასუხეები დამდგარი ზიანისათვის სოლიდარულად აგებენ პასუხს.

6.6. ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველია შრომითსამართლებრივი ვალდებულების შეუსრულებლობა, რასაც შედეგად მოჰყვა სამსახურებრივი მოვალეობის შესასრულებლად გადაცემული ქონების დაზიანება (საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ) 44-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ამავე კოდექსის 45-ე მუხლით, წერილობითი ხელშეკრულებით შეიძლება განისაზღვროს დასაქმებულის ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის სახე და ფარგლები, თუ ეს გამომდინარეობს სამუშაოს სპეციფიკიდან. წერილობითი ხელშეკრულება სრული მატერიალური პასუხისმგებლობის შესახებ შეიძლება დაიდოს სრულწლოვან დასაქმებულთან, რომელიც ახორციელებს მისთვის გადაცემული ფასეულობების შენახვას, დამუშავებას, გაყიდვას (გადაცემას), გადაზიდვას ან წარმოების პროცესში გამოყენებას).

6.7. პირველ მოპასუხეს, რომელიც დასაქმებული იყო სერვის ცენტრის უფროსის თანამდებობაზე, შრომითი ხელშეკრულებით ეკისრებოდა მატერიალური და დისციპლინური პასუხისმგებლობა გადაცემული ინვენტარისა და სხვა მატერიალური ფასეულობების დაცვაზე, მათი განზრახ ან დაუდევრობით დაზიანებისთვის ან დაკარგვისთვის (ხელშეკრულების 5.1.6 პუნქტი).

6.8. 2015 წლის 1-30 აპრილით დათარიღებული N1242 საგზურის ფურცლის თანახმად, ავტომობილი, სპიდომეტრის ჩვენებით 25597, ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში ჩაბარდა მძღოლს - პირველ მოპასუხეს. ავტომობილით მგზავრობის დანიშნულების ადგილად განსაზღვრულია კომპანიის სერვისცენტრი, გასვლის ადგილია კომპანიის ავტოფარეხი. ავტომობილით სარგებლობა შესაძლებელი იყო ერთი თვის (1-30 აპრილი) მანძილზე.

6.9. პირველი მოპასუხის 01.04.2016წ. ახსნა-განმარტებით, ავტომობილი იმყოფებოდა სერვის ცენტრის სარგებლობაში, რომელზეც პასუხისმგებლობა მას ეკისრებოდა. 12.04.2015წ., აღდგომის დღეს, მან სადავო ავტომობილი გადასცა მეორე მოპასუხეს, რათა იგი გაეჩერებინა საკუთარ ეზოში, 2015 წლის 14 აპრილამდე - სამუშაო დღის დაწყებამდე. ეს გადაწყვეტილება არ იყო შეთანხმებული არც კურატორ დირექტორთან და არც ავტომობილის მესაკუთრის შესაბამის სამსახურთან. 13.04.2015წ. პირველმა მოპასუხემ შეიტყო, რომ ავტომობილი დაზიანდა ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს და მას ნასვამ მდგომარებაში მართავდა მეორე მოპასუხე.

6.10. პირველ მოპასუხეს ავტომობილის საგზურის ფურცლის დედანზე მისი ხელმოწერის ავთენტურობა სადავოდ არ გაუხდია და არც 01.04.2016წ. ახსნა-განმარტებაში გამოვლენილი ნების ნაკლზე მიუთითებია (იხ: სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი). მან სააპელაციო სასამართლოში დაადასტურა, რომ სამსახურის ავტომობილით სარგებლობდა იმგვარად, რომ თავად მართავდა მას და დამოუკიდებლად გადაადგილდებოდა შესაბამის ობიექტებზე, მათ შორის - დედაქალაქში (იხ: სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი). ის გარემოება, რომ სადავო ავტომობილის მართვაზე უფლებამოსილი იყვნენ ასევე სხვა თანამშრომლები, რომელთაც შეეძლოთ ნებისმიერ დროს ესარგებლათ მისით, საქმის მასალებით არ დასტურდება.

6.11. ავტომობილის საგზურის ფურცლის ერთ-ერთი დანიშნულებაა გადასახადის გადამხდელის მიერ ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებული ავტომობილის სარგებლობისას საწვავის ხარჯვის დოკუმენტურად დადასტურება, თუმცა პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ ავტომობილის საგზურის ფურცელი პირველი მოპასუხისთვის ავტომობილის სარგებლობაში გადაცემის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ უნდა იქნეს განხილული.

6.12. დადგენილია და მოპასუხე მხარის მიერ სადავოდ არ არის გამხდარი, რომ პირველ მოპასუხეს, როგორც სერვის ცენტრის უფროსს, ევალებოდა სერვის ცენტრის მუშაობის ორგანიზება და კონტროლი, რაც ასევე მოიცავდა მის უფლებამოსილებას, ავტომობილები სამსახურებრივი საჭიროების გამო გადაეცა დასაქმებულებისათვის. ავტომობილი პირველ მოპასუხეს სწორედ ამ მიზნით გადაეცა, რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი ახსნა-განმარტება და პირველი მოპასუხის მიერ ხელმოწერით დადასტურებული ავტომობილის საგზურის ფურცელი.

6.13. სააპელაციო პალატამ საგზურის ფურცლისა და პირველი მოპასუხის ახსნა-განმარტების, ასევე საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებების ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ მითითებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობა ქმნიდა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ პირველმა მოპასუხემ მის გამგებლობაში არსებული ავტომობილი არასამუშაო დღეებში, უშუალო უფროსთან შეთანხმების გარეშე, გადასცა სხვა პირს არასამსახურებრივი მიზნით, რასაც შედეგად მოჰყვა ავტომობილის ბრალეული დაზიანება(აღნიშნული გარემოების საპირისპირო მტკიცება მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი არ არის).

6.14. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 992-ე და 998-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არსებობს დელიქტით მიყენებული ზიანისათვის მოპასუხეების სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძველი.

საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე პირველმა მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით მის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ პირველ მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია საგზურის ფურცელზე მისი ხელმოწერის ავთენტურობა და არ მიუთითებია 01.04.2016წ. ახსნა-განმარტებაში გამოვლენილი ნების ნაკლზე. კასატორი ორივე ინსტანციაში განმარტავდა, რომ საგზურზე არ იყო მისი ხელმოწერა; ხელმოწერის ავთენტურობის მტკიცების ტვირთი არის მოსარჩელის მხარეს. რაც შეეხება ახსნა-განმარტებას, კასატორმა სასამართლოს განუმარტა, რომ იგი დააწერინეს ერთი წლის შემდეგ, თხოვნით და მოტყუებით, თითქოსდა საქმის „ჩამოსაწერად“. წარმოდგენილი არ არის მიღება-ჩაბარების აქტი, რომელიც დაადასტურებდა პირველი მოპასუხისთვის ავტომობილის გადაცემის ფაქტს.

7.2. არ არსებობს პირველი მოპასუხისთვის სსკ-ის 992-ე მუხლით ზიანის ანაზღაურების დაკისრების არცერთი წინაპირობა (მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი). ავტომობილის გადაცემა მართლსაწინააღმდეგოდ ითვლება, თუ გადამცემმა იცის, რომ პირი არასრულწლოვანია ან არ აქვს მართვის მოწმობა. მეორე მოპასუხე იყო კომპანიის თანამშრომელი და ჰქონდა მართვის მოწმობაც. ამასთან, თუ კასატორის ახსნა-განმარტება მტკიცებულებად იქნება მიჩნეული, მეორე მოპასუხეს სადავო ავტომობილი გადაეცა დასვენების დღეებში სახლში გასაჩერებლად და არა გამოყენების მიზნით. მეორე მოპასუხე საჭესთან იჯდა ნასვამი და ავტოსაგზაო შემთხვევაც მისი ბრალეულობით მოხდა.

7.3. სსკ-ის 412-ე მუხლით, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. პირველი მოპასუხე წინასწარ ვერ ივარაუდებდა, რომ მეორე მოპასუხე მიიღებდა ალკოჰოლს და ავტომობილით ნასვამი გაემგზავრებოდა თბილისში.

7.4. სსკ-ის 998-ე მუხლი გამოიყენება განზრახი ქმედებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების დროს, განსახილველ შემთხვევაში კი ზიანი დამდგარია გაუფრთხილებლობით, ავტოსაგზაო შემთხვევა განეკუთვნება გაუფრთხილებელ სამართალდარღვევათა კატეგორიას.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. განსახილველ შემთხვევაში კასატორის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა სშკ-ის 44-ე (შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმა სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით)), სსკ-ის 394.1-ე (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება), 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლების დანაწესიდან გამომდინარეობს.

12. პალატა მიუთითებს, რომ ზიანის დაკისრებისთვის ვალდებულების დამრღვევი უნდა მოქმედებდეს მართლსაწინააღმდეგოდ და ბრალეულად, ხოლო ზიანი ამგვარი ქმედების უშუალო შედეგს უნდა წარმოადგენდეს. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება არამართლზომიერი მოქმედებაა. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. როცა პირი არ ასრულებს ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას, იგი მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს. რაც შეეხება ზიანის მიმყენებლის ქმედების ბრალეულობას, ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისას, ბრალი ივარაუდება, ამ ვარაუდის გაქარწყლების მტკიცების ტვირთი მოვალეს ეკისრება (სუსგ Nას-791-758-2016, 29.12.2016წ.).

13. კასატორს, რომელიც დასაქმებული იყო სერვის ცენტრის უფროსის თანამდებობაზე, შრომითი ხელშეკრულებით ეკისრებოდა მატერიალური და დისციპლინური პასუხისმგებლობა გადაცემული ინვენტარისა და სხვა მატერიალური ფასეულობების დაცვაზე, მათი განზრახ ან დაუდევრობით დაზიანებისთვის ან დაკარგვისთვის (იხ.: ხელშეკრულების 5.1.6 პუნქტი) (ტ.1, ს.ფ. 110-115).

14. 2015 წლის 1-30 აპრილით დათარიღებული N1242 ავტომობილის საგზურის ფურცლის თანახმად, ავტომობილი ტექნიკურად გამართულ მდგომარეობაში ჩაბარდა მძღოლს - პირველ მოპასუხეს. საგზურის ფურცელი ხელმოწერილია მის მიერ (ტ.1, ს.ფ.25, 216). გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის მსჯელობა საგზურის ფურცელზე მისი ხელმოწერის არარსებობასთან დაკავშირებით. სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმა წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ზოგად, პროცესუალურ სტანდარტს და ადგენს ვალდებულ პირს, რომელმაც მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტი სათანადო გარემოებებზე მითითებითა და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენით უნდა დაადასტუროს. იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილია ხელმოწერილი დოკუმენტი, სწორედ პირველი მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს მასზე ხელმოწერის ნამდვილობის გაქარწყლება. კასატორს, გარდა საკუთარი განმარტებისა, სასამართლოსთვის არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომელიც გააბათილებდა საქმეში არსებულ წერილობით მტკიცებულებას. შესაბამისად, პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ მის მიერ არ არის შესრულებული ხელმოწერა სადავო დოკუმენტზე, დაუსაბუთებელია (შდრ. სუსგ. Nას-1207-1127-2017, 19.09.2018წ., 40). სათანადო მტკიცებულების არარსებობის პირობებში ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მითითება 01.04.2016წ. ახსნა-განმარტების თხოვნით და მოტყუებით დაწერის თაობაზე.

15. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით N1242 ავტომობილის საგზურის ფურცლის და პირველი მოპასუხის ახსნა-განმარტების საფუძველზე დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ: მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელების ფარგლებში სარგებლობაში გადასცა ავტომობილი გამართულ მდგომარეობაში, რომელსაც, როგორც სერვის ცენტრის უფროსს, ევალებოდა ცენტრში სამუშაო პროცესის ორგანიზება და კონტროლი, რაც ასევე მოიცავდა მის უფლებამოსილებას, ავტომობილი სამსახურებრივი საჭიროების გამო გადაეცა დასაქმებულებისთვის. 12.04.2015წ. პირველმა მოპასუხემ ავტომობილი უშუალო უფროსთან შეთანხმების გარეშე არასამუშაო დღეებში გადასცა მეორე მოპასუხეს არასამსახურებრივი მიზნით, რასაც შედეგად მოჰყვა მისი ბრალეული დაზიანება. კერძოდ, 13.04.2015წ. სადავო ავტომობილი დაზიანდა ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს, რა დროსაც მას ნასვამ მდგომარებაში მართავდა მეორე მოპასუხე. კასატორის მიერ მითითებული გარემოება, რომ ავტომობილის მართვაზე უფლებამოსილი იყვნენ ასევე სხვა თანამშრომლები, რომელთაც შეეძლოთ ნებისმიერ დროს ესარგებლათ მისით, საქმის მასალებით არ დასტურდება. ამდენად, პალატის განსჯით, პირველმა მოპასუხემ არასამუშაო დღეებში არასამსახურებრივი მიზნით ავტომობილის გადაცემით დაარღვია ვალდებულება, რაც მოცემული სადავო ურთიერთობის შეფასების მიზნებისათვის ნიშნავს იმას, რომ იგი მოქმედებდა მართლსაწინააღმდეგოდ. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობის სხვა წინაპირობები - ავტომობილის დაზიანება, მიზეზობრივი კავშირი ზიანსა და პირველი მოპასუხის ქმედებას შორის და მისი ბრალეული ქმედება საქმის გარემოებათა შესწავლისას ასევე გამოიკვეთა. შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ პირველი მოპასუხე მეორე მოპასუხესთან ერთად წარმოადგენს სადავო ავტომობილის დაზიანებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე სოლიდარულად პასუხისმგებელ პირს (იხ.: წინამდებარე განჩინების 6.14. პუნქტი).

16. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით საქმეში წარმოდგენილი დასკვნების საფუძველზე ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დამდგარი ზიანის ოდენობა განისაზღვრა 14 596,69 ლარით, რაც სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე შედავებული არ ყოფილა. დამატებით შეიძლება ისიც ითქვას, რომ პირველ მოპასუხეს არც სარჩელზე წარდგენილ შესაგებელში აქვს მითითებული და დადასტურებული ზიანის სხვაგვარი დაანგარიშება. ამასთან, მოსარჩელემ სწორედ დაკისრებული ოდენობით აუნაზღაურა ზიანი ავტომობილის მესაკუთრეს.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

19. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - ჯამში 730 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 511 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ა.მ–ძეს (პ/ნ .....) უკან დაუბრუნდეს პ.ჯ–ას (პ/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, ჯამში 730 ლარის (საგადახდო დავალება N12, გადახდის თარიღი 04.07.2019წ., გადახდილი თანხა - 300 ლარი; საგადახდო დავალება N12, გადახდის თარიღი 29.07.2019წ., გადახდილი თანხა - 430 ლარი) 70% – 511 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი

მირანდა ერემაძე