საქმე №ას-161-2021 4 ივნისი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი/საჩივრის ავტორი – სს „მ.ს.თ.ბ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდგე მხარე – ო.ა. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება, ამავე სასამართლოს 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის შესახებ განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების, კომპენსაციისა და ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ო.ა–მა (შემდეგში: დასაქმებული, მოსარჩელე ან მოწინააღდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სს „მ.ს.თ.ბ–ის“ (შემდეგში: დამსაქმებელი, მოპასუხე ან კასატორი) წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის სახელფასო დავალიანების 6416 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება; შრომითი ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტის გამო, კომპენსაცია ორი თვის შრომის ანაზღაურების სახით, 5500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება; ასევე, სახელფასო დავალიანების - 6416 აშშ დოლარისა და ვადაზე ადრე გათავისუფლებისათვის კომპენსაციის - 5500 აშშ დოლარის გადახდის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.07%-ის დაკისრება 2016 წლის 10 იანვრიდან 2018 წლის 06 მარტამდე ანუ, 3502 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

2. მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნები დაასაბუთა შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

3. მოსარჩელეს მითითებით, 2016 წლის 13 მაისს, სს ,,ე.ჰ. ე. ბ–სა“ (რეორგანიზაციის შედეგად სს „მ.ს. ბ–ი") და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება N9, რომლის საფუძველზეც, მოსარჩელე ერთი წლის ვადით მიღებული იქნა კომპანიის ფრონტ-ოფის მენეჯერად. ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელის ყოველთვიური ხელფასი განისაზღვრა 2750 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი საშემოსავლო გადასახადის გარეშე. მოსარჩელე ჯეროვნად ასრულებდა შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებულ მოვალეობას, ღებულობდა კიდეც ხელფასს, თუმცა, დამსაქმებელმა ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე, 2017 წლის 10 იანვრიდან, ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე, შეუწყვიტა შრომითი ურთიერთობა, არც კანონით გათვალისწინებული 2 თვის კომპენსაცია გადაუხადა, რაც შეადგენს 5500 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარს და არც გათავისუფლებამდე პერიოდის ხელფასი სრულად არ აუნაზღაურა, რის გამოც, მოპასუხის დავალიანება 2016 წლის 1 ნოემბრიდან - 2017 წლის 10 იანვრამდე პერიოდში შეადგენს 6416 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარს. ასევე, მოსარჩელემ განმარტა, რომ შრომითი ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტის გამო, ეკუთვნის კომპენსაცია ორი თვის სახელფასო ანაზღაურების ოდენობით - 5500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი და ამ თანხების დაყოვნებისათვის, 2017 წლის 10 იანვრიდან-2018 წლის 06 მარტამდე, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, დაყოვნებული თანხის 0,07%, სულ-3502 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი.

4. მოპასუხემ სარჩელის წინააღმდეგ წარადგინა მარტივი შედავება, რომლითაც ყველა ფაქტობრივი გარემოება უარყო, თუმცა, კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე არ მიუთითებია. სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოსარჩელისათვის სრულად ანაზღაურებულია შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ხელფასი. რაც შეეხება სამუშაოდან გათავისუფლებას, 2016 წლის ოქტომბრის თვეში იგი გათავისუფლებული იქნა სამსახურიდან, რადგან ჯეროვნად არ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, უხეშად არღვევდა შრომის შინაგანაწესს, ხშირად იმყოფებოდა სამსახურში ალკოჰოლური სიმთვრალის ქვეშ, რაც გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილებას.

5. ბ–ის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 05 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს დაეკისრა, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება 6614 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით; მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ, სახელფასო დავალიანების - 6614 აშშ დოლარის ანგარიშსწორების დაყოვნებისათვის თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.07%-ის ანაზღაურება, 2017 წლის 10 იანვრიდან-2018 წლის 06 მარტამდე პერიოდისათვის; მოპასუხეს დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ, კომპენსაციის გადახდა 2 თვის სახელფასო ოდენობით - 5500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი; სარჩელი კომპენსაციის თანხის 5500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.07%-ს დაკისებაზე 2016 წლის 10 იანვრიდან-2018 წლის 06 მარტამდე - არ დაკმაყოფილდა.

6. ბ–ის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

7. სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება დაიდო წერილობით, რომლითაც მხარეები შეთანხმდნენ: 1.მხარეთა უფლებები და მოვალეობები რეგულირდება წინამდებარე ხელშეკრულებითა და საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით, ასევე, „დამსაქმებლის“ მიერ დადგენილი ყველა წესის, შინაგანაწესის და სხვა ნორმების შესაბამისად (1.2. პუნქტი); 2. დამსაქმებელი უფლებამოსილია მოშალოს წინამდებარე ხელშეკრულება დასაქმებულის მიერ, მისთვის ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევის გარემოების არსებობისას (7.4. „გ“ პუნქტი); 3. ხელშეკრულებაში ნებისმიერი ცვლილება და დამატება ძალაშია, თუ ისინი გაფორმებულია წერილობითი ფორმით და ხელმოწერილია „მხარეების“ მიერ (10.2. პუნქტი); 4. ყველა დანარჩენ საკითხებზე, რაც არ არის გათვალისწინებული ხელშეკრულებით, მხარეები ხელმძღვანელობენ საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით (10.4 პუნქტი).

9. მხარეთა შორის სადავოს არ წარმოადგენს 2016 წლის 13 მაისიდან, მოსარჩელის მოპასუხე კომპანიის ფრონტ-ოფის მენეჯერის თანამდებობაზე დასაქმების ფაქტი და მისი ხელფასის ოდენობა. სადავოა მოსარჩელის გათავისუფლების დრო, გათავისუფლებამდე სახელფასო დავალიანების არსებობის ფაქტი, ასევე, კომპენსაციისა და ხელფასის დაყოვნებისათვის ზიანის ანაზღაურების წინაპირობა.

10. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში - სშკ-ის) 37.1.“ზ“ მუხლით (ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქციით 47-ე მუხლი), რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია, დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

11. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილი იქნა, რომ მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია მოსარჩელის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების უხეში დარღვევის და 2016 წლის ოქტომბრიდან სამუშაოს თვითნებურად მიტოვების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება - ადმინისტრაციის ბრძანება გათავისუფლების საფუძვლის მითითებით, რაც გამორიცხავს ამ ფაქტებთან დაკავშირებით მისი მითითების გაზიარების შესაძლებლობას.

12. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული გარემოების მტკიცებს ტვირთი სადავო შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის გათვალისწინებთ გადააკისრა მოპასუხე კომპანიას (დამსაქმებელს).

13. სასამართლო სხდომაზე მოწმის - ა.ვ–ძის ჩვენების შეფასებათან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ამ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და მიიჩნია, რომ მხოლოდ მოპასუხესთან დასაქმებული მოწმის ჩვენება არ წარმოადგენს საკმარისს ისეთი ფაქტის დასადგენად, რაც საყოველთაოდ აღიარებული ძირითადი უფლების-შრომითი უფლების დარღვევას შეეხება.

14. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია სარჩელში მითითებული ფაქტი იმის თაობაზე, რომ დამსაქმებელმა, 2017 წლის 10 იანვარს ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე, უსაფუძვლოდ შეუწყვიტა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება.

15. რაც შეეხება მოთხოვნას მიუღებელი ხელფასის, ორი თვის კომპენსაციისა და დაყოვნებული ხელფასისთვის სარჩელის წარდგენამდე ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა დამსაქმებლის ინიციტივით, ყოველგვარი წინასწარი გაფრთხილებისა და გათავისუფლების საფუძვლის მითითების გარეშე, ამასთან მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია სსკ-ის 429-ე მუხლით გათვალისწინებული რაიმე სახის მტკიცებულება (ხელფასის უწყისი, საბანკო გადარიცხვის დოკუმენტი) სარჩელში მითითებულ პერიოდში მოსარჩელისათვის ხელფასის გადახდისა და კომპენსაციის ანაზღაურების თაობაზე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა 2016 წლის ნოემბრის, დეკემბრის თვის და 2017 წლის იანვრის თვის ათი დღის ხელფასის, სულ 6416 აშშ დოლარის, ამ თანხის დაყოვნებისთვის 2017 წლის 10 იანვრიდან-სარჩელის წარდგენის დრომდე ყოველდღიურად 0,07%-ის, ასევე, კომპენსაციის სახით ორი თვის სახელფასო განაკვეთის - 5500 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის ანაზღაურების თაობაზე სშკ-ის 31.3-ე, 34-ე და 38.2-ე მუხლების შესაბამისად საფუძვლიანია.

16. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით მიუთითა კვალიფიციური შესაგებლის წარდგენის მნიშვნელობაზეც და მიიჩნია, რომ მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მარტივი წერილობითი შესაგებელი წარადგინა, სადაც მხოლოდ მიუთითა, რომ არ ეთანხმებოდა სარჩელში დაფიქსირებულ ფაქტებს, თუმცა, არ მიუთითებია, რატომ არ ეთანხმებოდა.

17. სასამართლო სხდომაზე მიცემული განმარტებით მოპასუხემ ისეთ გარემოებებზე მიუთითა, რაზედაც შესაგებელში არ მიუთითებია, კერძოდ, რომ მოსარჩელემ სამსახური მიატოვა 2016 წლის ოქტომბრის თვეში და რომ მისი სამუშაოდან გათავისუფლება გამოწვეული იყო სამუშაოს თვითნებურად მიტოვებით, ხოლო ფაქტობრივად ნამუშევარი დროის მიხედვით ხელფასი სრულად ჰქონდა ანაზღაურებული.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შესაგებელი არ უთითებს სარჩელის არც გამომრიცხავ და არც შემაფერხებელ გარემოებებზე, რაც შესაბამისი მატერიალური ნორმის საფუძველზე, შესაძლებელს გახდიდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას. მოპასუხის მარტივი შედავება „არ ვეთანხმები“, არ არის საკმარისი სარჩელის უარყოფისთვის. ამდენად, არ არსებობს სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოპასუხის მიერ გაჟღერებული არგუმენტების გაზიარების სამართლებრივი საფუძველი, რადგან მოსარჩელემ არ გამოიყენა მისთვის მინიჭებული საპროცესო უფლებამოსილება პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ხოლო სააპელაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას შეფასება მისცეს, მხოლოდ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოპასუხის მიერ ზეპირად მითითებულ, სარჩელის დაკმაყოფილების გამომრიცხავ გარემოებებს.

19. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, დამსაქმებელმა ვერ განახორციელა თავისი წილი მტკიცების ტვირთი, ვერ წარმოადგინა მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლებთან დაკავშირებით მის მიერ მითითებული ფაქტები, რის გამოც, დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა დამსაქმებლის ინიციტივით, ყოველგვარი წინასწარი გაფრთხილებისა და გათავისუფლების საფუძვლის მითითების გარეშე;

20. დადენილი იქნა, რომ გათავისუფლების დროისათვის მოსარჩელის მიუღებელი ხელფასი შეადგენდა 6416 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარს, რაც სარჩელის წარდგენის დროისათვის ანაზღაურებული არ ყოფილა, ასევე, დამსაქმებლის ინიციატივით ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, გადახდილი არ ყოფილა ორი თვის ხელფასის ტოლფასი კომპენსაცია.

21. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ (აპელანტი) წარადგინა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

22. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ დამსაქმებელს არ წარუდგენია მოსარჩელის მიერ 2016 წლის ოქტომბრიდან სამსახურის თვითნებურად მიტოვების დამადასტურებლი მტკიცებულება. იმავდროულად, მოწმის სახით დაკითხული პირის ჩვენება არ მიაჩნია აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დასადასატურებლად საკმარის მტკიცებულებად. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოწმემ სასამართლოს მიაწოდა ინფორმაცია იმის თაობაზე, თუ როდის შეწყდა შრომითი ურთიერთობა, რა საფუძლით, რა იყო ამის მიზეზი. კასატორი ინტერესდება რა მტკიცებულება უნდა წარედგინა დამსაქმებელს აღნიშნულის გარდა.

23. კასატორი მიუთითებს მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების პირობებზე და აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების პირობების მიხედვით დამსაქმებელი უფლებამოსილი იყო მისი შეხედულებისამებრ გამოეყენებინა დისციპლინური პასუხისმებლობის ზომა, როგოროცაა ხელშეკრულების მოშლა. დამსაქმებელი შეეცადა სასამართლო დაერწმუნებინა, რომ მოსარჩელის სამსახურში არაფხიზელ მდგომარეობაში გამოცხადება და იქ ყოფნა, სამსახურის არაერთხელ უნებართვოდ მიტოვება გახდა საფუძველი მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის მოშლისა. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს უნდა ემსჯელა სამსახურში გამოუცხადებლობა და აღნიშნულის თაობაზე შეუტყობინებლობა წარმოადგენს თუ არა სშკ-ის 37.„ზ“ (ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქციით 47-ე მუხლი) პუნქტის გამოყენების საფუძველს. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა არა 2017 წლის 10 იანვრიდან, არამედ 2016 წლის ოქტომბრის თვიდან.

24. კასატორს მიაჩნია, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის სახით 2 თვის ხელფასის მიკუთვნების საფუძველი. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არ დააკონკრეტა კონკრეტულად რომელი სამართლებრივი საფუძვლით მიაკუთვნა მოსარჩელეს კომპენსაცია.

25. ამასთან, საქართველოს უზენაეს სასამართლოს სსსკ-ის 197¹ მუხლის მიხედვით განსახილველად გადმოეგზავნა დამსაქმებლის საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებაზე. აღნიშნული განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის შესახებ და მოპასუხეს აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ქ.ბ–ი, ..... 24.5კვ.მ N1001 მშენებარე ფართის გასხვისება და სანივთო უფლებებით დატვირთვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

27. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

28. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2016 წლის 13 მაისიდან, მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიის ფრონტ-ოფის მენეჯერის თანამდებობაზე დასაქმდა და მისი ხელფასის ოდენობა 2750 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში განისაზღვრა. კასატორის მიერ შედავებულია მოსარჩელის გათავისუფლების დრო და გათავისუფლებამდე სახელფასო დავალიანების არსებობის ფაქტი, ასევე, კომპენსაციის გადახდის და ხელფასის დაყოვნებისათვის ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა.

29. სააპელაციო სასამართლომ დამსაქმებელს გადააკისრა დასაქმებულის გათავისუფლების მართლზომიერების მტკიცების ტვირთი, რისი წარმატებით რეალიზება დამსაქმებელმა ვერ შეძლო. დამსაქმებელმა მიუთითა, რომ მოსარჩელე სამსახურიდან გათავისუფლდა სშკ-ის 37.1.“ზ“ მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით. ამასთან, წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში კასატორი მიუთითებს, რომ დასაქმებულის გათავისუფლების დროა არა 2017 წლის 10 იანვარი, არამედ 2016 წლის ოქტომბერი, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ დასაქმებულის მიმართ სახელფასო დავალიანების გადახდის წინაპირობა არ არსებობს. ამასთან, ვინაიდან გათავისუფლების საფუძველია სშკ-ის 37.„ზ“ პუნქტი (ამჟამად მოქმედი რედაქციით 47-ე მუხლი) რაიმე კომპენსაციის გადახდის ვალდებულება დამსაქმებელს არ წარმოეშობა.

30. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს და განმარტავს, რომ სშკ-ის 37.„ზ“ (ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქციით 47 -ე მუხლი) პუნქტით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლის არსებობის მტკიცების ტვირთს დამსაქმებელმა თავი ვერ გაართვა.

31. დამსაქმებელს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია დასაქმებულის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების უხეში დარღვევის და 2016 წლის ოქტომბრიდან სამუშაოს თვითნებურად მიტოვების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება - ადმინისტრაციის ბრძანება გათავისუფლების საფუძვლის მითითებით, რაც გამორიცხავს ამ ფაქტებთან დაკავშირებით მისი მითითების გაზიარების შესაძლებლობას. რაც შეეხება დამსაქმებლის (კასატორი) პრეტენზიას მოწმის ჩვენების გაუზიარელობის თაობაზე, ამ ნაწილში, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა შეფასებებს და მიაჩნია რომ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის გათვალისწინებით, რაც ორგანიზაციულ მოწესრიგებაში მდგომარეობს, დამსაქმებელს შეეძლო წარმოედგინა ადმინისტრაციის ბრძანება დამსაქმებლის მხრიდან გახორციელებული შრომითი დისციპლინის დარღვევის საკითხზე. მხოლოდ მოპასუხესთან დასაქმებული მოწმის ჩვენება არ წარმოადგენს საკმარისს ისეთი ფაქტის დასადგენად, რაც საყოველთაოდ აღიარებული ძირითადი უფლების-შრომითი უფლების დარღვევას შეეხება. სხვა რელევანტური მტკიცებულებების საფუძველზე კი, მოპასუხის მიერ მათი წარმოდგენის შემთხვევაში, სასამართლოს შეეძლებოდა შეესწავლა რამდენად განხორციელდა დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა მართლზომიერად და ხომ არ წარმოადგენდა აღნიშნული დამსაქმებლის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენებას. საკასაციო პალატამ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ ნებისმიერი დარღვევა, პირის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი არ უნდა გახდეს. აღნიშნული ეწინააღმდეგება დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპს. დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში Ultima Ratio - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით. ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის. იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია, სახეზე იყოს ისეთი მძიმე დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის.

32. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ბრძანების კანონიერების დადგენა დამოკიდებულია დამსაქმებლის მხრიდან (მოპასუხე კომპანია) დამაჯერებელი არგუმენტებისა და მტკიცებულებების წარმოდგენაზე, რომლითაც დამსაქმებელი შეძლებდა დაედასტურებინა, რომ მოსარჩელემ სამსახურებრივი მოვალეობა ნამდვილად უხეშად დაარღვია, რადგანაც საკასაციო სასამართლოს არაერთი განმარტებით, სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში (შდრ. სუსგ-ები №ას-1726-2018, 5 თებერვალი, 2021 წელი; №ას-630-630-2018, 6 ივლისი, 2018; Nას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება).

33. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორმა დასაბუთებული საკასაციო შედავება ვერ წარმოადგინა იმის გასაქარწყლებლად, რომ დამსაქმებელმა, 2017 წლის 10 იანვარში, ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე, უსაფუძვლოდ შეუწყვიტა დასაქმებულს შრომითი ხელშეკრულება.

34. კასატორის პრეტენზიასთან მიმართებით, რომელიც შეეხება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოწმის ჩვენების არასწორად შეფასებას, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამრთლოს განმარტებით, ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. The Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, N238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და The Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია N263, გვ.21. პარაგრაფი 66), საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან კი, გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას ეროვნულმა სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება მოწმის ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა.

35. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოსაზრებას მოცემულ საქმეზე დაკითხული მოწმის - ა.ვ–ძის ჩვენების შეფასებასთან დაკავშირებით (იხ. წინამდებარე განჩინების პ.13), შესაბამისად, უსაფუძვლობის გამო არ იზიარებს წინამდებარე განჩინების პ.22-ში მითითებულ კასატორის პრეტენზიას.

36. საკასაციო სასამართლო, როგორც აღინიშნა, სადავო ფაქტებს შეაფასებს საპროცესო წესების დაცვით მიღებული განმარტებების ფარგლებში. განსახილველი დავის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასების საგანს წარმოადგენს სასარჩელო მოთხოვნების (იხ., სარჩელის მოთხოვნები ამ განჩინების პ.1-ში) წინაპირობების არსებობა. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

37. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

38. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

39. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს. (იხ. ჰ.ბოელინგი, ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

40. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა, მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

41. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

42. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას . თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს.

43. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმეზე დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც მითითებულია ამ განჩინების პ:8-20.

44. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ იცოდნენ და ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; niderost-huber v. Switzerland, § 24; k.s. v. finland § 21).

45. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა. გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან.

46. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პალატა შეზღუდულია პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპის დასრულების დროისათვის წარდგენილი ფაქტებისა და მტკიცებულებების კვლევით.

47. შესაბამისად, სასამართლო მტკიცებით პროცესში, საპროცესო უფლების ჯეროვნად რეალიზების მიზნით, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებენ სასარჩელო მოთხოვნას (სსსკ-ის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტები, 219-ე მუხლის პირველი ნაწილი). მოსარჩელის მიერ, ამ საპროცესო ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში კი, უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების არსებობის უარყოფა (სსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილი). სსსკ-ის მე-4 მუხლი განსაზღვრავს შეჯიბრებითობის პრინციპს, რომლის თანახმად, მტკიცების საგნის განსაზღვრა და მასში შემავალი ფაქტები დამტკიცების ტვირთი მხარეებს ეკისრებათ. სსსკ-ის მე-3 მუხლი განსაზღვრავს დისპოზიციურობის პრინციპს, რომელიც მხარეებს ანიჭებს თავისუფლებას _ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

48. ამდენად, გარემოება დამტკიცებულად შეიძლება ჩაითვალოს, თუ ერთი მხარე მიუთითებს მასზე და მეორე მხარე არ ეწინააღმდეგება ამ მითითებას. ეს იმას ნიშნავს, რომ შეჯიბრებითი პრინციპის საფუძველზე, მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ (დასაბუთებულ) მოთხოვნას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი წააგებს სამართლებრივ დავას. მოპასუხის სტადიაზე მოწმდება არა მხოლოდ ის, წარადგინა თუ რა მოპასუხემ შესაგებელი, არამედ, ასევე, წარდგენილი შესაგებელი რამდენად აბათილებს და არყევს (მოსარჩელის განმარტებების საფუძველზე შექმნილ) მოთხოვნის წარმოშობის ვარაუდს. ასეთი მიდგომის საფუძველია სსსკ-ის 102-ე მუხლის ნორმატიული დანაწესი, რომელშიც თავმოყრილია მხარეთა საპროცესო ვალდებულებები, მათ შორის, მოპასუხის უფლება გააქარწყლოს მოსარჩელის მოთხოვნები. ცხადია, მოპასუხისათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზებისთვის მხოლოდ მოპასუხის მოსაზრებაზე მითითება საკმარისი ვერ გახდება. სასამართლო მტკიცებაში, მოიაზრება პროცესის მონაწილე სუბიექტების იმგვარი საქმიანობა, რომელიც მიმართულია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების არსებობა/არარსებობის დასადგენად. საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობით გათვალისწინებული სავალდებულო, დასაბუთებული პოზიციის არსებობამ შესაძლებელია მხარე მიიყვანოს იურიდიულად დაუსაბუთებელ შედეგებამდე, რაც მოსარჩელისათვის მდგომარეობს სარჩელის უარყოფაში, ხოლო მოპასუხისთვის - მის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაში. სარჩელის წარმატება იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რამდენად კვალიფიციურად დაიცავს თავს მოპასუხე სარჩელისაგან. (იხ., ი. გაგუა, მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, რედ: ზ. ძლიერიშვილი, ნ. კვანტალიანი, 2020წ. გვ.168, 169, 214-215, 221, 231).

49. შესაგებლის ზოგადი კლასიფიკაცია შემდეგია: მატერიალური და საპროცესო შესაგებელი; აბსტრაქტული (ზოგადი) და კონკრეტული შესაგებელი; მარტივი და კვალიფიციური (არსებითი) შესაგებელი. რა ტიპის შესაგებელს წარადგენს მოპასუხე, სრულად თავსდება ამ უკანაკნელის ნების ავტონომის ფარგლებში. კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება გამომდინარეობს 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან (ივარაუდება, რომ შედავებული უნდა იყოს დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტები და არა სამართლებრივი მოსაზრებები, ე.ი. ისეთი ფაქტები, რომელთა არსებობა წარმოშობენ მოთხოვნას), წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები, დამტკიცებულად ითვლება. მოსამართლემ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს პირველ რიგში საპროცესო შესაგებელს, ხოლო ამის შემდეგ მატერიალურ შესაგებელს. მატერიალური შედავება მიმართულია სარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგის მიღწევის წინააღმდეგ, რაც გულისხმობს მოპასუხის მხრიდან ისეთ ფაქტებზე (წინაპირობებზე) მითითებას, რომლებიც გამორიცხავენ, წყვეტენ ან აფერხებენ (განუხორციელებელს ხდიან) სარჩელით მოთხოვნილი შედეგის დადგომას.

50. საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 201-ე მუხლის მეოთხე და მეხუთე ნაწილების თანახმად, „პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. მოპასუხე ვალდებულია, პასუხს დაურთოს მასში მითითებული ყველა მტკიცებულება. თუ მოპასუხეს საპატიო მიზეზით არ შეუძლია პასუხთან ერთად მტკიცებულებათა წარდგენა, იგი ვალდებულია, ამის შესახებ მიუთითოს პასუხში. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოპასუხეს ერთმევა უფლება, შემდგომში წარადგინოს მტკიცებულებები). სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანი, რომელიც წარმოადგენს სადავო მატერიალურსამართლებრივ ფაქტებს, რომელზეც მიუთითებენ მოსარჩელე და მოპასუხე, მოთხოვნის თუ შესაგებლის დასაბუთების ან გაქარწყლებისათვის, შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ მტკიცებითი საქმიანობის გარეშე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილი ნათელი დადასტურებაა იმისა, რომ მოპასუხე ვალდებულია, საქმის მომზადების მიზნით აქტიურად იმოქმედოს, რაც, უპირველესად, სასამართლოსათვის სარჩელზე მისი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენაში გამოიხატება. მოპასუხის მიერ ამ უფლების განუხორციელებლობა, სსსკ-ის 206-ე მუხლის შესაბამისად, ართმევს მას უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს (ანუ, სასამართლოს სხდომაზე მხარისაგან მტკიცებულების მიღება აღარ ხდება). ამ შემთხვევისათვის სხვა რაიმე სპეციალურ შედეგს კანონი არ ადგენს“ (შდრ. სუსგ დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-664-635-2016, 02 მარტი, 2017, პ.201).

51. მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებელი - ამ ტიპის შეპასუხების წარდგენის დროს მოპასუხე სადავოდ არ ხდის მოთხოვნის წარმოშობის წინაპირობებს, იგი ფაქტობრივად ეთანხმება მოსარჩელეს ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლებში, თუმცა, მიიჩნევს, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა მისი მხრიდან ვალდებულების სრულად შესრულების გამო (ასეთი მოცემულობის პირობებში მტკიცების საგანში შედის მხოლოდ ერთი გარემოება _ „ვალდებულების შესრულება“, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს, რომ ვალდებულება არ შესრულებულა (მითითების ტვირთი), რომლის გაქარწყლება და დამტკიცებაც მოპასუხის მხარესაა.

52. მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი _ ამ ტიპის შედავების წარდგენის დროს მოპასუხე შესაძლოა ეთანხმებოდეს სარჩელში გაჟღერებულ მხარეთა შორის წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობას (სადავოდ არ ხდიდეს სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს), ასევე ეთანხმებოდეს ვალდებულების არსებობას და აღიარებდეს მისი მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობას, თუმცა უარს აცხადებდეს მის შესრულებაზე, რადგან მოთხოვნა ხანდაზმულად მიაჩნდეს (სსკ-ის 144-ე მუხლი). მოთხოვნის შემაფერხებელ შესაგებელთან გვაქვს საქმე ასევე, როდესაც მოპასუხე უთითებს მოსარჩელის მხრიდან საპასუხო მოქმედების შესრულებაზე (სსკ-ის 369-ე მუხლი), შესრულების ვადის დაუდგომლობაზე (სსკ-ის 361.2 მუხლი).

53. მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი - ამ ტიპის შეპასუხების დროს მოპასუხე არ ეთანხმება მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულ ფაქტებს (მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს), შესაბამისად, თუ მოსარჩელე ვერ დაამტკიცებს სადავო (დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე) გარემოებებს, სარჩელი არ დაკმაყოფილდება. სარჩელის წარმატება მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის (დამფუძნებელი ნორმა) წინაპირობების მითითება/დადასტურებაზეა დამოკიდებული, ასეთი შედავების დროს მოპასუხე სადავოდ ხდის სწორედ მოთხოვნის წარმოშობის წინაპირობებს, უთითებს ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც მოთხოვნის არსებობას გამორიცხავენ, საკმარისია მოპასუხის მხრიდან თუნდაც ერთი წინაპირობის გამორიცხვა, რომ სარჩელის წარმატებას საფრთხე შეექმნას.

54. შესაგებლის სახეებიდან განსაკუთრებული დატვირთვა გააჩნია კვალიფიციურ შედავებას. კვალიფიციური შედავება იურიდიულ დოქტრინაში განმარტებულია შემდეგნაირად: „მოპასუხე მოსარჩელის მოხსენების ნაცვლად წარმოადგენს მოვლენათა განვითარების მისეულ, განსხვავებულ ვერსიას, რომელიც ცალკეულ საკითხებში სადავოს ხდის მოსარჩელის მოხსენებას“. (შდრ. მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში, შ.შმიტი, ჰ.რიჰტერი, (GIძ), 2013წ., გვ.19.) კვალიფიციურ შედავებას არსებით შედავებადაც მოიხსენიებენ. ამგვარი შედავება, ერთი მხრივ, შეიძლება გამორიცხავდეს სარჩელის დაკმაყოფილებას უსაფუძვლობის გამო, ხოლო მეორე მხრივ, ცვლიდეს მოსარჩელის მიერ შემოთავაზებული სამართლებრივი ურთიერთობის კვალიფიკაციას, საიდანაც მოსარჩელეს დამატებითი მოხსენების (ფაქტების მითითების) გარეშე გაუჭირდება იმ შედეგის მიღწევა, რომელიც სარჩელით აქვს მოთხოვნილი. კვალიფიციური (არსებითი) შედავება მოსამართლეს ცალკეულ შემთხვევაში ავალდებულებს მოიძიოს მოთხოვნის სხვა დამფუძნებელი ნორმა, ასევე შეამოწმოს საგამონაკლისო ნორმები.

55. მოსამართლეს დავის გადასაწყვეტად სჭირდება რელევანტური ფაქტები, რომელთა წარდგენაზე სრული პასუხისმგებლობა ეკისრება მხარეებს. მას შემდეგ, რაც მოსამართლე მოიძიებს მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას, განსაზღვრავს ნორმის ფაქტობრივ ელემენტებს (წინაპირობებს), ამ წინაპირობებს მიუსადაგებს მოსარჩელის მიერ მოხსენებულ ფაქტებს და თითეულ წინაპირობაზე გასცემს დადებით პასუხს, იგი ამოწმებს რომელ ფაქტებს ხდის მოპასუხე სადავოდ (მოპასუხის სტადია). თუ მოპასუხეს არ აქვს წარდგენილი კვალიფიციური (არსებითი) შედავება, არამედ მხოლოდ სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტების უარყოფით შემოიფარგლება, მოსამართლე გადადის მტკიცების სტადიაზე, რაც ნიშნავს სადავოდ გამხდარი ფაქტების დადგენის პროცესს. მოპასუხის მხრიდან არსებითი ხასიათის შედავების შემთხვევაში, მოსამართლემ ასევე უნდა მოიძიოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც გამორიცხავს, წყვეტს ან აფერხებს მოთხოვნის განხორციელებას, ხოლო ნორმის წინაპირობების შემოწმება იმავე წესით ხორციელდება. აქაც მნიშვნელოვანია რას პასუხობს მოსარჩელე მოპასუხის არსებით შედავებას, არ არის გამორიცხული მოსარჩელემაც კვალიფიციური პასუხი გასცეს მოპასუხის ამგვარ განმარტებას. ამდენად მოსამართლე ასე უწვეტად გადადის მოსარჩელის სტადიიდან მოპასუხის სტადიაზე და პირიქით, ვიდრე არ დასრულდება მხარეთა განმარტებების ურთიერთგაცვლის პროცესი, რომლის შედეგადაც უნდა გაირკვეს უდავო და სადავო (მტკიცების საგანში შემავალი) ფაქტები. შესაგებლის შინაარსობრივი მხარე, განსაკუთრებით ფაქტობრივი ნაწილი გავლენას ახდენს მტკიცების ტვირთზე.

56. სსსკ-ის 102.1 მუხლის ზოგადი დათქმიდან გამომდინარე, უფლების შემწყვეტი, შემაფერხებელი და გამომრიცხველი შესაგებლის მტკიცების ტვირთი მოდის მოპასუხეზე. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნის შემწყვეტი ან განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლების (გამომრიცხავი ნორმების) შემოწმება მიმდინარეობს შემდეგ ეტაპებად: ა) მოპასუხის მიერ ასეთი შესაგებლის განხორციელების შემთხვევაში უპირველესად უნდა იქნეს მოძიებული მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა, რომელიც შესაძლოა უპირისპირდებოდეს მოსარჩელის (სამართლებრივ) მოთხოვნის უფლებას; აღნიშნული სამართლებრივი ნორმა, ისევე, როგორც მოსარჩელის სტადიაზე მოსაძიებელი მოთხოვნის საფუძველი, უნდა გამომდინარეობდეს კანონიდან. ბ) შემდეგ ეტაპზე მიმდინარეობს მოპასუხის ახსნა-განმარტებების შემოწმება ზუსტად ისე, როგორც მოსარჩელის განმარტებების შემოწმება ხდება მოსარჩელის სტადიაზე. კერძოდ, მოპასუხის შესაგებელი მოწმდება ზემოხსენებულ საპირისპირო ნორმასთან მიმართებით. ამრიგად, ამ ეტაპზე მოპასუხის განმარტებები უნდა ასაბუთებდეს ამ საპირისპირო ნორმის დისპოზიციის არსებობას და ამ კუთხით უნდა იყოს გამართული. გ) მესამე ეტაპზე უნდა შემოწმდეს უკვე მოსარჩელის პასუხი, რამდენად სათანადოდ (საკმარისად) ედავება იგი საპირისპირო ნორმის შედეგის დამფუძნებელ გარემოებებს.

57. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ (არსებით) გარემოებებზე შედავებას საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთების გარეშე, მაშინ ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება უკვე მტკიცების სტადიაზე მიიღება იმისდა მიხედვით, (მტკიცების ტვირთის განაწილების გათვალისწინებით) დამტკიცდება თუ არა ეს სადავო გარემოებები; თუ მოპასუხე ვერ ახერხებს საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთებას და ვერც მოსარჩელის მიერ მითითებული და მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების სათანადო შედავებას, სასამართლოს შეუძლია მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკმაყოფილოს სარჩელი; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს სამართლებრივი შესაგებლის დასაბუთებას და თუ მოსარჩელე არ ხდის სადავოს მის შესაგებელს, მაშინ სასამართლო მიდის დასკვნამდე, რომ უარი უნდა ეთქვას სარჩელს საპირისპირო (მოთხოვნის გამომრიცხავი) ნორმის არსებობის გამო; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის არსებითი გარემოებების შედავებას და ასევე, საპირისპირო ნორმის წინაპირობების საკმარისად დასაბუთებას, მაშინ მტკიცების სტადიაზე უნდა გაირკვეს, მტკიცდება თუ არა სადავო გარემოებები (მტკიცების ტვირთის გადანაწილების შესაბამისად). შემდეგ ეტაპზე უნდა შემოწმდეს, ახერხებს თუ არა მოსარჩელე თავისი მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების იმგვარ დასაბუთებას, რომელიც ასევე აქარწყლებს მოპასუხის მიერ დასაბუთებულ საპირისპირო მითითებებს (ნორმებს).

58. ამასთან, გასათვალისწინებელია სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურება, რაც დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთის განაწილებაში მდგომარეობს. მოსამართლის ერთ-ერთი ვალდებულება მტკიცებით საქმიანობაში მხარეთა შორის საპროცესო ვალდებულებების სწორი გადანაწილებაა. აღნიშნული ემსახურება პროცესის მონაწილე სუბიექტების უფლებრივი მდგომარეობის დაცვასა და იმავდროულად, უზრუნველყოფს მართლწესრიგის ეფექტურ ფუნქციონირებას. მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, უაღრესად დიდი მნიშვნელობისაა ის, თუ როდის გადადის მტკიცებისვალდებულება ერთი მხარიდან მეორეზე. როგორც წესი, ფაქტის მითითების და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა, არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი. ამის თვალსაჩინო მაგალითია შრომითი დავა, რომლის დროსაც, ფაქტებზე მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი პროცესის სხვადასხვა მონაწილეს ეკისრება, კერძოდ, დასაქმებული უთითებს სამუშაოდან მისი გათავისუფლებისათვის აუცილებელი სშკ-ის შესაბამისი ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობაზე, ხოლო დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მნიშვნელოვანი საფუძვლისმტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 7). მაშასადამე,შრომითისამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებზე, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის მნიშნელოვანი საფუძვლის (“Good Reason“) არსებობის მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება. კანონმდებლის ასეთი მიდგომა განპირობებულია მეტადრე იმით, რომშრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დავებში, ,,სუსტი მხარის“, კონკრეტულ შემთხვევაში, დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომა პრიორიტეტულია. ცხადია, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად. ასეთი კატეგორიის საქმეებში სწორედ, უთანასწორო დამოკიდებულებაში მყოფი სუბიექტების ერთგვარი პროცესუალური გათანაბრება ხდება, რამდენადაც, შრომითი ურთიერთობა მოიცავს ისეთ მხარებს, რომლებიც კლასიკურად ჰორიზონტალურ სიბრტყეში ვერ იქნებიან აღქმულნი ერთმანეთის მიმართ. საქმე იმაში, რომ მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები აქვთ. დამსაქმებელი სარგებლობს მტკიცებითი უპირატესობით, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საამისოდ გათვალისწინებული მართლზომიერი (ე.წ. “Good Reason“) საფუძველი ჰქონდა“ (იხ., ილონა გაგუა „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე, თბ., 2020 წელი, გვ: 229-231; 258-259. რედაქტორები: ზურაბ ძლიერიშვილი, ნუნუ კვნტალიანი). მტკიცებითი საქმიანობის სფეროში ეროვნულ დონეზე არსებული მიდგომა შესაბამისობაშია საერთაშორისო გამოცდილებასთან. მიუხედავად იმისა, რომ „დამსაქმებლის ინიციატივით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ“ 1982 წელს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ILO) მიერ მიღებულ N158 კონვენციას საქართველოსთვის სავალდებულო ძალა არა აქვს, მისი დებულებები და ამ თვალსაზრისით, განვითარებული პრაქტიკული მიდგომები საქართველოსთვისაც საინტერესოა. N158 კონვენციის მე-9 მუხლის მე-2 (ა) პარაგრაფი სამუშაოდან არამართლზომიერი გათავისუფლებისაგან დაცვის ეფექტიან საშულებად მტკიცების ტვირთის დამსაქმებელზე დაკისრებას ადგენს. კონვენციის ამ დებულების მიხედვით, მუშაკი მარტო ვერ გაუმკლავდება სამსახურიდან მისი გათავისუფლების საფუძვლის არამართლზომიერების მტკიცებით პროცესს; სწორედ ამიტომ, მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს უნდა დაეკისროს. ყოველ შემთხვევაში, კონვენცია ამ საკითხის მოწესრიგებას ეროვნული კანონმდებლობასა და სასამართლო პრაქტიკას უტოვებს (Termination of Employment Convention, 1982 (N158) (Article 9, p.1.p2.); Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 80).

59. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხემ სათანადო და დამაჯერებელ მტკიცებულებებზე მითითებით, ვერ უზრუნველყო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, სახელდობრ კი, მან ვერ შეძლო სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად დასახელებული გარემოებების უტყუარობის გაქარწყლება.

60. რაც შეეხება სახელფასო დავალიანების, კომპენსაციისა და ზიანის ანაზღაურების საკითხებს, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის პრეტენზია შეეხება იმ გარემოებას, რომ ვინაიდან დასაქმებულთა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენდა სშკ-ის 37.„ზ“ (ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქციით 47-ე მუხლი) დასაქმებულის არ წარმოეშობა 2 თვის კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება სშკ-ის 38.2 მუხლის ((ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქციით 48.2 მუხლი) საფუზველზე.

61. ზემოაღნიშნულს საკასაციო პალატა არ იზიარებს და აღნიშნავს, რომ როგორც წინამდებარე განჩინებით ირკვევა არ დადასტურდა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად სშ-ის 37 „ზ“ ქვეუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობა. ამდენად, მოთხოვნა კომპენსაციის სახით 2 თვის სახელფასო ანაზღაურების თაობაზე წარმატებულია.

62. რაც შეეხება სახელფასო ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობას, ვინაიდან დადგენილია, რომ მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა დასრულდა 2017 წლის 10 იანვრიდან, ამ დრომდე დამსაქმებელს ეკისრებოდა სახელფასო ანგარიშსწორება. შესაბამისად, დამსაქმებელს სწორად დაეკისრა სახელფასო ანაზღაურების ვალდებულება სადავო პერიოდზე - 2016 წლის ნოემბრის, დეკემბრის თვის და 2017 წლის იანვრის თვის ათი დღის ხელფასის, სულ 6416 აშშ დოლარის ოდენობით.

63. ამასთან, სშკ-ის 41-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურებისა თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისთვის დასაქმებულს გადაუხადოს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი (ამჟამად მოქმედი კანონის რედაქცია). შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დამსაქმებელს სწორად დაეკისრა თანხის დაყოვნებისათვის ზიანის ანაზღაურება.

64. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

65. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან შრომით სამართლებრივ დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

66. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

67. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

68. რაც შეეხება ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებაზე წარდგენილ დამსაქმებლის საჩივარს, აღსანიშნავია, რომ გასაჩივრებული განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის შესახებ და მოპასუხეს აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ქ.ბ–ი, ............ 24.5კვ.მ N1001 მშენებარე ფართის გასხვისება და სანივთო უფლებებით დატვირთვა.

69. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ ვერ დაასაბუთა, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება მიზანშუწონელია, შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხის საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე მიღებულ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 197¹ მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „მ.ს.თ.ბ–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. სს „მ.ს.თ.ბ–ს“ (ს.კ: .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სს „მ.ა. ი.ჯ–ას“ მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 3.5.2021-ში №3961651 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 2052 ლარის 70% – 1436.4 ლარი.

3. სს „მ.ს.თ.ბ–ის“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი