საქმე№ას-919-2019 17 თებერვალი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სს „ს.ბ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.გ–ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 20 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2015 წლის 6 მაისს სს ,,ს.ბ–სა“ (შემდგომში „დამსაქმებელი“, „მოპასუხე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) და თ.გ–ას (შემდგომში „დასაქმებული“ ან „მოსარჩელე“) შორის შრომითი დაიდო ხელშეკრულება 6 თვის გამოსაცდელი ვადით.

2. გამოსაცდელი ვადის ამოწურვისთანავე, 2015 წლის 6 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოსარჩელე დაინიშნა მოლარე ოპერატორის თანამდებობაზე, ხოლო, ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა ერთი წელი.

3. ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის მიხედვით, დასაქმებულმა იკისრა ვალდებულება სრულად და ჯეროვნად შეესრულებინა ხელშეკრულებით (მათ შორის, შრომითი ხელშეკრულების დანართით, თანამდებობრივი ინსტრუქციით და შინაგანაწესით) გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო, თავის მხრივ, დამსაქმებელმა იკისრა ვალდებულება გაეცა შესაბამისი სახელფასო ანაზღაურება.

4. ხელშეკრულებით განსაზღვრული ერთწლიანი ვადის ამოწურვამდე, 2016 წლის 6 ნოემბრამდე, მხარეებს ხელშეკრულების შეწყვეტის სურვილი არ გამოუთქვამთ, შრომითი ურთიერთობა ფაქტობრივად გაგრძელდა აღნიშნული თარიღის შემდეგაც.

5. დამსაქმებლის 2017 წლის 30 ივნისის N620-კ ბრძანებით, 2017 წლის 4 ივლისიდან დასაქმებული გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევის გამო.

6. 2017 წლის 6 ივლისს მოსარჩელეს ჩაბარდა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება.

7. იმავე დღეს, მოსარჩელემ წერილობით მიმართა მოპასუხეს შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით.

8. მოპასუხის 2017 წლის 12 ივლისის N32/8540 წერილით მოსარჩელეს განემარტა სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზი, კერძოდ, წერილში მითითებულია, რომ დასაქმებულმა დაარღვია დამსაქმებლის მიერ დადგენილი პოლიტიკები, პროცედურები და კორპორატიული სტანდარტები: 1) თანამშომლების კორპორატიული სახელმძღვანელოს მე-2 თავის 2.1 მუხლის (თანამშრომლის სავალდებულო ქცევის წესები) 2.1.7, 2.1.10 პუნქტები (სამუშაო სივრცის არაერთგზის მიტოვება/სამუშაო საათების ამოწურვამდე სამუშაო დღის დასრულება) და 2.15 მუხლის 2.15.2.3 პუნქტი (დასაქმებულის ჩაცმის ეტიკეტი). დარღვევები ფიქსირდება 2017 წლის 13 და17 ივნისის ვიდეო ჩანაწერებში; 2) სს ,,ს.ბ–ში“ საცავის და სალაროს მართვის პროცედურა ექსპრეს სერვისცენტებისათვის მე-3 პუნქტით დადგენილია, რომ უნდა მოხდეს სერვისცენტრის შიდა კარების დახურვა და პულტზე აყვანა, მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა განხორციელდეს თანხის გამოყვანა. 2017 წლის 17 ივნისის ვიდეოჩანაწერებში ფიქსირდება აღნიშნული პროცედურის დარღვევა; 3) კორპორატიული სტანდარტების დარღვევა (სამუშაო სივრცეში ფეხსაცმლის გამოცვლა და კორპორატიული სტანდარტებით დადგენილი შეუსაბამო ფეხსაცმლით ყოფნა სამუშაო ადგილზე (ფერადი სპორტული ფეხსაცმელი) - აღნიშნული რეგულირდება თანამშრომლის კორპორატიული სახელმძღვანელოს მე-2 თავის 2.15 მუხლის 2.15.2 პუნქტის (ჩაცმის ეტიკეტი) 2.15.2.3 ქვეპუნქტით. დარღვევა ფიქსირდება 2017 წლის 17 ივნისის ვიდეო ჩანაწერში.

9. მოპასუხის 2017 წლის 12 ივლისის N32/8540 წერილი მოსარჩელეს ჩაბარდა 2017 წლის 13 ივლისს.

10. შრომითი ურთიერთობის პერიოდში, გარდა სადავო დისციპლინური ღონისძიებისა, დასაქმებულის მიმართ სხვა რაიმე სახის ღონისძიება არ გამოყენებულა.

11. მოსარჩელის მოთხოვნა

11.1. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში დამსაქმებლის მიმართ და მოითხოვა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

11.2. მოსარჩელის განცხადებით, მოპასუხის მითითება დასაქმებულის მიერ შრომის შინაგანაწესის უხეშ დარღვევაზე არამართლზომიერია. შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა არ შეიძლება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდეს. მისი დარღვევისთვის შეიძლება დასაქმებულს მიეცეს დისციპლინური სახდელი, ისიც მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი დასაქმებულისთვის გაცნობის წესი დაცულია. მოცემულ შემთხვევაში კი, გასათვალისწინებლია, რომ შინაგანაწესი მიღებულია მხოლოდ დამსაქმებლის ცალმხრივი ნების გამოვლენით, შესაბამისად, იგი არ შეიძლება გაუტოლდეს მხარეთა თანასწორი, თავისუფალი ნების გამოვლენის შედეგად მიღებულ შეთანხმებას. ამასთან, დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის შესაბამისად, შრომითი მოვალეობების უხეშ დარღვევად შეიძლება ჩაითვალოს სამსახურებრივი მოვალეობების სისტემატური დარღვევა. ასევე, ისეთი დარღვევა, რაც ლახავს პიროვნების და დამსაქმებლის ღირსებას, რეპუტაციას. ეს გარემოებები კი სათანადოდ უნდა იყოს დადგენილი და გამოკვლეული დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტამდე. მოცემულ შემთხვევაში სამუშაოდან განთავისუფლებისას დასაქმებულის მიმართ ვლინდება დისკრიმინაციის ნიშნები.

12. მოპასუხის პოზიცია

მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე გათავისუფლებამდე არაერთხელ იქნა გაფრთხილებული სამუშაო პროცესში გამოვლენილი სხვადასხვა დარღვევების გამო და მას ამ სახის ინფორმაცია ეგზავნებოდა ელექტრონულ ფოსტაზე. გარდა ამისა, მოპასუხემ მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობაზეც.

13. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის მიერ გამოცემული ბრძანება მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა იძლებითი განაცდურის ანაზღაურება 2017 წლის 4 ივლისიდან 2017 წლის 6 ნოემბრამდე ყოველთვიური ხელფასის, 800 ლარის (დარიცხული) ოდენობით. სარჩელი სამსახურში აღდგენის, ასევე გადაწყვეტილების აღსრულებამდე იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

14. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

15. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

15.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

15.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები.

15.3. სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებისას და აღნიშნა, რომ შრომით დავებზე სარჩელის აღძვრის 30-დღიანი ვადის დაწესება არ გამორიცხავს ამ კატეგორიის დავების მიმართ სსკ 140-ე მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას, რაც გულისხმობს იმას, რომ იმ შემთხვევში, თუ სასამართლო უარს ეტყვის მოსარჩელეს სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე და უფლებამოსილი პირი 6 თვის ვადაში კვლავ მიმართავს ახალი სარჩელით სასამართლოს, ხანდაზმულობის ვადა ითვლება შეწყვეტილად პირველი სარჩელის შეტანიდან. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 130-ე, 138-ე, 140-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ ვინაიდან, მოსარჩელემ თავდაპირველი სარჩელი სასამართლოში წარადგინა 2017 წლის 7 აგვისტოს - ბრძანების გასაჩივრების კანონით დადგენილ 30-დღიან ვადაში, მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული სარჩელი სასამართლომ არ მიიღო წარმოებაში, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა ითვლება შეწყვეტილად. ხოლო ვინაიდან წინამდებარე სარჩელი მოსარჩელემ სასამართლოში წარადგინა 2017 წლის 29 სექტემბერს, შესაბამისად, იგი ხანდაზმული არ არის.

15.4. რაც შეეხება სადავო ბრძანების კანონიერებას, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ თავად დასაქმებული სადავოდ არ ხდის მის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების, თანამშრომლების კორპორატიული სახელმძღვანელოსა და საცავის (სალაროს) მართვის პროცედურების მომწესრიგებელი შიდა მოხმარების დოკუმენტის დარღვევის ფაქტს, ვერ დგინდება აღნიშნულ დარღვევებსა და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის არსებობა, რაც აუცილებელს გახდიდა დასაქმებულის მხრიდან დისციპლინური პასუხისმგებლობის უკიდურესი ზომის, სამსახურიდან გათავისუფლების, გამოყენებას. მით უფრო, იმ პირობებეში, როდესაც უდავოდ დადგენილია, რომ მოსარჩელე იყო კეთილსინდისიერი მუშაკი, მას არასდროს დაურღვევია შინაგანაწესი და არ დაუმსახურებია დისციპლინური სახდელი. რაც შეეხება ელექტრონულ შეტყობინებას, სადაც მოსარჩელეს განემარტა, რომ მისი მუშაობა არ იყო დამაკმაყოფილებელი, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული არ წარმოადგენს საქმისათვის ისეთ მნიშვნელოვან გარემოებას და ისეთ სასტიკ გაფრთხილებას დასაქმებულისათვის, რაც გაამრთლებდა მის სამსახურიდან გათავისუფლებას პირველივე სამსახურებრივი ვალდებულების დარღვევისას.

15.5. სასამართლომ მიუთითა თანამშრომლების კორპორატიული სახელმძღვანელოს 2.12.5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, დისციპლინური პასუხისმებლობის სახეებია: წერილობითი საყვედური, წერილობითი სასტიკი საყვედური, ჯარიმა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვინაიდან, დამსაქმებელს დასაქმებულის მიმართ არასდროს განუხორციელებია ზემოაღნიშნული დისციპლინური ღონისძიები და ამასთან, დადგენილი პროცედურის დარღვევას, კონკრეტულ შემთხვევაში, ზიანი არ მოჰყოლია, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ქმედება, ამ ქმედებით გამოწვეული შედეგების გათვალისწინებით, ვერ შეფასდებოდა იმგვარ გადაცდომად, რომელიც აუცილებელს გახდიდა მოსარჩელის მიმართ ყველაზე მძიმე და უკიდურესი ზომის გამოყენებას, მის სამსახურიდან დაუყოვნებლივ გათავისუფლებას. შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო ბათილად მოპასუხის მიერ გამოცემული ბრძანება მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ.

16. მოპასუხის საკასაციო საჩივარი

16.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 20 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

16.2. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა მოპასუხის მითითება სარჩელის ხანდაზმულობაზე, ვინაიდან, სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლები მოსარჩელეს ეცნობა 2017 წლის 13 ივლისს, ხოლო, მან სარჩელით სასამართლოს მიმართა კანონით დადგენილი 30-დღიანი ვადის დარღვევით, იმავე წლის 29 სექტემბერს.

16.3. უსაფუძლოა სასამართლოს მითითება სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილზეც, რომლის მიხედვით, თუ უფლებამოსილი პირი ექვსი თვის ვადაში შეიტანს ახალ სარჩელს, მაშინ ხანდაზმულობის ვადა შეწყვეტილად ითვლება პირველი სარჩელის შეტანის დროიდან. სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილი სპეციალური ნორმაა და ითვალისწინებს სასარჩელო ხანდაზმულობის 30 დღიან ვადას, შესაბამისად, მასზე არ შეიძლება გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები. ვინაიდან, კანონმდებელი სარჩელის შესატანად განსაზღვრავს 30 დღიან ვადას, როგორ შეიძლება სარჩელმა, რომელიც ერთხელ არ იქნა მიღებული წარმოებაში, აღნიშნული ვადა გაახანგრძლივოს 6 თვემდე. სასამართლოს ამგვარი დასკვნა ეწინააღმდეგება მითითებული მუხლის მიზანს და შინაარსს.

17. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 191-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

20. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ძირითადად სადავოდ ხდის იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა მისი მითითება სარჩელის ხანდაზმულობაზე, ამასთან, არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნები.

21. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივრის ავტორის ზემოთ მითითებულ პრეტენზიებს და, პირველ რიგში, მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომლის შესაბამისად, ირკვევა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხის მიმართ თავდაპირველი სარჩელი (სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით) სასამართლოში წარადგინა 2017 წლის 7 აგვისტოს, სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზის გაცნობიდან (2017 წლის 13 ივლისი) 30 დღის ვადაში, ხოლო, მას შემდეგ, რაც სასამართლომ მითითებული სარჩელი სსსკ-ის 178-ე, 186-ე მუხლებით დადგენილ მოთხოვნებთან შეუსაბამობის გამო არ მიიღო წარმოებაში, მოსარჩელემ იმავე მოთხოვნით ხელახლა მიმართა სასამართლოს 2017 წლის 29 სექტემბერს.

22. უსაფუძვლოა კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ განსახილველ შემთხვევაზე სასამართლომ არასწორად გაავრცელა სსკ-ის 140-ე მუხლის დათქმა, რომელიც მოსარჩელეს აძლევს შესაძლებლობას, მისი სასარჩელო განაცხადი განიხილოს სასამართლომ, თუკი ის პირველი სარჩელის განუხილველად დატოვებიდან 6 თვის ვადაში ხელახლა წარადგენს სარჩელს.

23. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში წამოყენებული საკითხის სამართლებრივი ანალიზისთვის, უპირველეს ყოვლისა, უნდა განიმარტოს, ერთი მხრივ, სსკ-ის 140-ე მუხლში მითითებული სარჩელის განუხილველად დატოვებისა და, მეორე მხრივ, სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საპროცესო ინსტიტუტების პროცესუალური მნიშვნელობა და მხოლოდ ამ ნორმათა ფუნქციური დანიშნულების გაანალიზების საფუძველზე შეფასდეს ამ ნორმის დათქმა, ვიწროდ უნდა განიმარტოს და მხოლოდ სარჩელის განუხილველად დატოვების საპროცესო შედეგზე გავრცელდეს, თუ ნორმა ამ უფლებით იმ მოსარჩელესაც აღჭურავს, რომლის სარჩელიც სასამართლომ წარმოებაში არ მიიღო.

24. საკასაციო სასამართლო ამ საკითხის გამორკვევის მიზნით ყურადღებას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე, 186-ე, 187-ე და 275-ე მუხლებზე შეაჩერებს. შესაბამის ნორმათა ფუნქციური დანიშნულების შედარებით სამართლებრივი ანალიზის ფარგლებში საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სარჩელის განუხილველად დატოვებისა და სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის პროცესუალური ინსიტიტუტები ფუნქციურად თანაბარი/ერთნაირი მნიშვნელობისაა. ამას მოწმობს სსსკ-ის 187-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესიც, რომელიც ადგენს, რომ, თუ არსებობს სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის წინაპირობა, მაგრამ, ამის მიუხედავად, სარჩელი სამართალწარმოების პროცესშია, სასამართლომ ასეთი სარჩელი განუხილველად უნდა დატოვოს. ნორმის ეს დათქმა სწორედ იმაზე მიანიშნებს, რომ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმისა და სარჩელის განუხილველად დატოვების სამართლებრივი საფუძველი ერთგვაროვანია, უფრო კონკრეტულად, სარჩელი არ აკმაყოფილებს იმ წინაპირობებს, რაც სამართალწარმოების დაწყებასა თუ შემდგომ გაგრძელებას გაამართლებს. ნორმის ფუნქციური დანიშნულების შეფასებისას, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ, როგორც სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის, ისე სარჩელის განუხილველად დატოვების დროს, მოსარჩელე არ კარგავს უფლებას, შესაბამისი გარემოების აღმოფხვრის შემთხვევაში, ხელახლა მიმართოს სასამართლოს.

25. სსკ-ის 140-ე მუხლის კონტექსტით, სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმისა და განუხილველად დატოვების საპროცესო ინტიტუტების გამიჯვნის თაობაზე, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: „მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლში მითითებულია სარჩელის განუხილველად დატოვების და არა საქმის განხილვის შეწყვეტის თაობაზე, მაგრამ საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნორმა განმარტებულ უნდა იქნეს მისი დანიშნულების გათვალისწინებით და არა გამოყენებული ტერმინების სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობიდან გამომდინარე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოში სარჩელის რეგისტრაციაზე უარის თქმის ან განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, პირს შეუზღუდავად შეუძლია, ახალი სარჩელის აღძვრა, თუ აღმოიფხვრება სარჩელის წარმოებაში მიღების დამაბრკოლებელი გარემოებები. სწორედ ასეთი შემთხვევისათვის ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლი, რომ სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, ხანდაზმულობის ვადის დენა არ შეწყდება, მაგრამ, თუ პირი განუხილველად დატოვებიდან 6 თვის განმავლობაში აღძრავს ახალ სარჩელს, რომელსაც სასამართლო წარმოებაში მიიღებს და განიხილავს, ხანდაზმულობის ვადა შეწყვეტილად ითვლება პირველი სარჩელის წარდგენის მომენტიდან” (შდრ. იხ. სუსგ საქმე №ას-1586-1489-2012, 22 აპრილი, 2013 წელი).

26. კანონმდებლის მიზნისა და სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით, პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მოქმედება არ შეიძლება განვავრცოთ მხოლოდ სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაზე, უფრო მეტიც, ნორმის მიზანი სწორედ ისაა, რომ, თუ ხანდაზმულობის ვადის დაცვით წარდგენილი სარჩელი არ აკმაყოფილებს ფორმალურად ან/და შინაარსობრივად სამართალწარმოების განხორციელების წინაპირობებს, სუბიექტს ჰქონდეს შესაძლებლობა 6-თვიანი დროის მონაკვეთში აღმოფხვრას არსებული ნაკლოვანება/ხარვეზი და სასამართლოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოყვანილი სარჩელით ხელახლა მიმართოს. ამ დათქმით კანონმდებელი აძლიერებს პირის დარღვეული უფლების დაცვის სტანდარტს და დარღვეული უფლების აღსადგენად მოტივირებულ სუბიექტს, რომელმაც ფორმალურად, დავის მიმართ ინტერესი სარჩელის წარდგენით გამოავლინა, არ წაერთვას საკუთარი უფლების სასამართლო წესით დაცვის საშუალება. ნიშანდობლივია, რომ სსკ-ის 140-ე მუხლი ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტის სპეციალურ წესს მხოლოდ ორ შემთხვევაში განსაზღვრავს და ასეთად სარჩელის განუხილველად დატოვებასთან ერთად მოსარჩელის მიერ სარჩელის გამოხმობის ვითარებასაც განიხილავს, რაც იმას ნიშნავს, რომ კანონმდებელი უკიდურესი დაცვითი ღონისძიების სახით, დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის მქონე პირს აძლევს დროს, მიიღოს დავის წამოწყების თაობაზე გააზრებული გადაწყვეტილება, სარჩელის აღძვრის უფლების საბოლოო გაქარწყლებამდე (იხ. სუსგ საქმე №ას-652-2019, 27 დეკემბერი, 2019 წელი).

27. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მოსარჩელის მიერ თავდაპირველი და შემდგომი სარჩელის აღძვრის ქრონოლოგია და დროის შუალედი სარჩელთა წარდგენას შორის, ქმნის დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას, რომ, სსკ-ის 140-ე მუხლის მოწესრიგების ფარგლებში, სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა თავდაპირველი სარჩელის წარდგენისას (2017 წლის 7 აგვისტოს), ხოლო ვინაიდან თავდაპირველი სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის შესახებ განჩინების გამოტანიდან 6 თვის ვადაში (2017 წლის 29 სექტემბერს) მოსარჩელემ აღმოფხვრა არსებული ნაკლოვანებები და სასამართლოს ხელახლა მიმართა კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოყვანილი სარჩელით (რომელიც წარმოებაში იქნა მიღებული), არ არსებობს მისი ხანდაზმულად მიჩნევისა და ამ მოტივით სარჩელის უარყოფის საფუძველი.

28. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ შრომის კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილი, (რომელიც სასარჩელო ხანდაზმულობის 30 დღიან ვადას აწესებს) სპეციალური ნორმაა და ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებისას, არ შეიძლება მასზე გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის 140-ე მუხლის მოთხოვნები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე, სადაც განმარტებულია, რომ კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მიზნებისათვის ხანდაზმულობის ინსტიტუტის ზოგად მოწესრიგებას ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსი და ამ რეგულაციათა იმ ნაწილის გამოყენება, რომელიც შრომის სამართალში არაა სპეციალურად მოწესრიგებული, შრომით ურთიერთობებში დაიშვება, მსგავსად სამოქალაქო კოდექსის სხვა ნორმებისა, რამდენადაც, შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით (იხ. სუსგ საქმე №ას-167-157-2017, 2 ივნისი, 2017 წელი).

29. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ წინამდებარე დავაში სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა და განმარტა სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 130-ე, 138-ე მუხლები და ამავე კოდექსის 140-ე მუხლის მე-2 ნაწილი.

30. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

31. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

32. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 150 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „ს.ბ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. სს „ს.ბ–ს“ (.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება N33610, გადახდის თარიღი 2019 წლის 2 ივლისი), 70% – 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე