საქმე №ას-1319-2018 21 მაისი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენით

პირველი კასატორი - თ.წ–ა

მეორე კასატორი – შპს „ა-ლ–ი“; ვ.შ–ი, ი.ა–ა, შპს „ბ–უ“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

მეორე კასატორის მოთხოვნა - სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – პარტნიორთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; შპს „ბათუს“ წესდების ბათილად ცნობა; დოკუმენტის სიყალბის დადგენა

აღწერილობითი ნაწილი:

1. თ.წ–ამ (შემდეგში - მოსარჩელე,აპელანტი, პირველი კასატორი) სარჩელი აღძრა შპს ,,ა-ლ–ის“, ვ.შ–ის, ი.ა–ას, შპს ,,ბ–უს“ ( შემდეგში მეორე კასატორი) და ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ (შემდეგში - მოპასუხეები) და მოითხოვა: ბათილად იქნას ცნობილი შპს ,,ა-ლ–ის“ პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი და კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებები; ბათილად იქნას ცნობილი გ. გ–ას ხელმოწერით შედგენილი და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული შპს ,,ბ–უს“ წესდება; ყალბ დოკუმენტად იქნას აღიარებული ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის №25/19034 წერილი.

2. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2010 წლის 27 ივლისს დაფუძნებული იქნა შპს ,,ა-ლ–ი“ (შემდეგში - მოპასუხე კომპანია).

3. მოპასუხე კომპანიის დამფუძნებლები იყვნენ: მოსარჩელე (30% წილი) და მ. კ–ვა (70% წილი).

4. 2011 წლიდან მოპასუხე კომპანიის პარტნიორები და მათი წილები შეიცვალა. მოსარჩელე პარტნიორად დარეგისტრირდა 20%-ით, ვ.შ–ი 53.4%-ით და ი.ა–ა 26.6%-ით.

5. 2014 წლის 7 ივლისიდან მოპასუხე კომპანიის დირექტორია გ. გ–ა.

6. 2011 წლის 23 თებერვალს მოპასუხე კომანიამ ქ. ბათუმის მერიისაგან სასყიდლიანი აღნაგობის უფლებით მიიღო ქ. ბათუმში ........ ტერიტორიაზე, სასტუმრო მ–ს მიმდებარედ არსებული 1801 კვ.მ. არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, სადაც მოპასუხე კომპანიამ ააშენა რესტორანი, რომელმაც ფუნქციონირება დაიწყო 2012 წლის იანვრიდან. 2014 წლის 10 დეკემბერს მოპასუხე კომპანიის ქონება იჯარით გადაეცა შპს ,,ყ–ას“.

7. 2016 წლის 24 აპრილს ჩატარდა მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა კრება, რომლის გადაწყვეტილებითაც დაფუძნდა შპს ,,ბ–უ“. ახლად დაფუძნებული შპს ,,ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილი იქნა მოპასუხე კომპანიის 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა, აგრეთვე აღნაგობის უფლებით გადაცემული მიწის ნაკვეთი. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებას მოსარჩელემ მხარი არ დაუჭირა. მიუხედავად ამისა, გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირეს სხვა პარტნიორებმა და საერთო ჯამში 80% ხმის მხარდაჭერით მიღებული იქნა გადაწყვეტილება.

8. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი და კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება ბათილი გარიგებაა, იმ საფუძვლით, რომ:

9. - საწარმოს პარტნიორების და დირექტორის კრების ოქმზე შესრულებული ხელმოწერები სანოტარო წესით არაა დადასტურებული;

10. - სამეწარმეო რეესტრში წარდგენილი კრების ოქმი ხელმოწერილია მხოლოდ საწარმოს დირექტორის - გ. გ–ას მიერ;

11. - კრების ოქმს არ ახლავს კრების დარღვევით ჩატარებასთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ გაკეთებული შენიშვნები;

12. - კრების თავმჯდომარე იყო საწარმოს დირექტორი, ხოლო მდივანი იყო მოწვეული პირი. თავმჯდომარე უნდა ყოფილიყო მხოლოდ პარტნიორი;

13. - კრების გადაწყვეტილებით მოპასუხე კომპანიის სარგებლობაში და მფლობელობაში არსებული ქონება უსასყიდლოდ გადაეცა შპს ,,ბ–უს“, რითაც საფუძველი გამოეცალა მოპასუხე კომპანიის ეკონომიურ საქმიანობას.

14. - კრების ოქმით განიკარგა აღნაგობის უფლებით დატვირთული ქონება, რასაც მესაკუთრის თანხმობა სჭირდებოდა, ასეთი თანხმობა კი არ არსებობდა.

15. ამასთან, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის №25/19034 წერილი ყალბია. მისი შედგენის მომენტისათვის არ არსებობდა რაიმე გადაწყვეტილება შპს ,,ბ–უს“ დაფუძნებისა და რეგისტრაციის შესახებ. ასეთ ვითარებაში მერს არ ქონდა უფლება აღნაგობის უფლების გადაცემაზე გამოეხატა თანხმობა. შპს ,,ბ–უ“ სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა 2016 წლის 9 ივნისს. შეუძლებელია ქ. ბათუმის მერს 2015 წლის 5 ოქტომბერს სცოდნოდა შპს ,,ბ–უს“ შექმნისა და რეგიტრაციის შესახებ. შესაბამისად მან გააყალბა №25/19034 წერილი. შპს ,,ბ–უს“ წესდება შეიცავს ბათილად ცნობის საფუძვლებს. იგი შედგენილია საწარმო დირექტორის - გ. გ–ას მიერ. შპს ,,ბ–უს“ დირექტორად გ. გ–ა პარტნიორებს არ დაუნიშნავთ. გარდა ამისა, მას დაევალა წესდების მომზადება. მას არ ჰქონდა უფლება მიეღო და დაემტკიცებინა წესდება. წესდების მიღება პარტნიორთა კრების უფლებამოსილებაა. იგი არაა დირექტორის კომპეტენცია. ამიტომ, წესდება ეწინააღმდეგება ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონს და იგი ბათილად უნდა იქნას ცნობილი.

16. შპს „ბ–უმ“, ვ.შ–მა და ი.ა–ამ სარჩელი არ სცნეს. მათი მითითებით მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრება ჩატარდა და ოქმი შედგენილი იქნა კანონის მოთხოვნათა დაცვით. ასევე, კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებები სრულად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. შპს ,,ბ–უს“ წესდება გამომდინარეობს მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა ნებისგან და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძვლები.

17. ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიამ სარჩელი არ სცნო. მერიის წარმომადგენლის განმარტებით ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის №25/19034 წერილი მომზადდა შპს ,,ბ–უს“ დაარსებამდე მოპასუხე კომპანიის მიმართვის საფუძველზე. დოკუმენტი ნამდვილია და არ არსებობს მისი ყალბად აღიარების საფუძველი.

18. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაზედაც სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

19. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის №1 საერთო კრების ოქმი იმ ნაწილში, რომლითაც შპს ,,ბ“-ს საწესდებო კაპიტალში შეტანილ იქნა მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში არსებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მდენარე ქ.ბათუმი, ........პარკის ტერიტორია) და მასზე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: 05.24.02.031).

20. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე კომპანიის წესდებით დადგენილია, რომ საზოგადოების საქმიანობის საგანია: საზოგადოებრივი კვების ობიექტების (რესტორნების, კაფეების, სასადილოების და ა.შ) ჩამოყალიბება და მომსახურება; კომერციული საქმიანობა, შესაბამისი ობიექტების შექმნა (2.1. მუხლი). დადგენილია, რომ აღნაგობის უფლებით მიღებულ მიწის ნაკვეთზე მოპასუხე კომპანიამ ააშენა რესტორანი, ხოლო 2014 წლის 10 დეკემბერს მოპასუხე კომპანიის ქონება იჯარით გადაეცა შპს ,,ყ–ას“, რითაც იგი იღებდა შემოსავალს;

21. მოპასუხე კომპანიის წესდების თანახმად, საზოგადოების მართვის ორგანოებია პარტნიორთა საერთო კრება და დირექტორი (მუხლი 5). საწარმოს პარტნიორები მმართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით (6.1. მუხლი). ამავე წესდებაში მითითებულია, რომ პარტნიორთა კრება იღებს გადაწყვეტილებას შემდეგ საკითხებზე: ა) წარმოების სახეებისა და სამეურნეო საქმიანობის დაწყება და მათი შეწყვეტა; ბ) საწარმოს სარეგისტრაციო განცხადების მონაცემებსა და წესდებაში ცვლილებების მიღება; გ) ფილიალების შექმნა და ლიკვიდაცია; დ) ინვესტიციების შესახებ, რომელთა ღირებულება ცალკე ან მთლიანად ერთ სამეურნეო წელიწადში აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს; ე) ვალდებულებათა აღება, რომლებიც ცალკე ან მთლიანად აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს; ვ) ვალდებულებათა უზრუნველყოფა, რომლებიც არ მიეკუთვნებიან ჩვეულებრივ საწარმოო საქმიანობას და რომელთა ღირებულება აღემატება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ს; ზ) პროკურის გაცემა და გაუქმება; თ) წლიური შედეგების დამტკიცება; ი) აუდიტორის არჩევა; კ) საწარმოს რეორგანიზაცია და ლიკვიდაცია; ლ) ხელმძღვანელ პირთათვის მოგებასა და საერთო შემოსავალში მონაწილეობისა და პენსიის მიცემის პრინციპების განსაზღვრა; მ) იმ დამატებითი უფლებების გამოყენება, რომლებიც საზოგადოების დაფუძნებიდან ან საზოგადოების მართვიდან გამომდინარე აქვს დირექტორის ან/და პარტნიორის მიმართ, ასევე, საზოგადოების წარმომადგენლობა იმ პროცესებში, რომლებსაც იგი დირექტორის წინააღმდეგ წარმართავს; ნ) შენატანების მოთხოვნა; ო) დამატებითი შენატანების უკან დაბრუნება; პ) დირექტორის დანიშვნა და გამოწვევა, მასთან ხელშეკრულების დადება და შეწყვეტა, აგრეთვე მისი ანგარიშის დამტკიცება; ჟ) ახალი/დამატებითი შენატანების გზით საწარმოს კაპიტალის გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება (6.5 მუხლი). წესდების თანახმად, ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მიერ ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას (6.6. მუხლი);

22. მოპასუხე კომპანიის წესდებაში მითითებულია, რომ პარტნიორთა კრებაზე გადაწყვეტილება მიიღება ხმათა უბრალო უმრავლესობით, თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის, ან/და ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს, ხოლო: ა) თუ პარტნიორთა კრებაზე წესდების ცვლილება ეხება პარტნიორის ხმის უფლებას, მოგება/ზარალში წილს ან ლიკვიდაციისას იმ უფლებებს, აღნიშნული ცვლილება მიღებულ უნდა იქნას ერთხმად (6.8. მუხლი);

23. დადგენილია, რომ 2011 წლის 23 თებერვალს, მოპასუხე კომპანიასა და ქ.ბათუმის მერიას შორის გაფორმდა აღნაგობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოპასუხე კომპანიას სასყიდლიანი აღნაგობის უფლებით გადაეცა ქ.ბათუმში ... ტერიტორიაზე სასტუმრო მ–ს მიმდებარედ არსებული 1801 კვ.მ. არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, აღნაგობის საზღაურის მთლიანი ოდენობა შეადგენდა წელიწადში 46 000 ლარს. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 29 წლით;

24. დადგენილია, რომ აღნაგობის უფლებით მიღებულ მიწის ნაკვეთზე მოპასუხე კომპანიამ ააშენა რესტორანი და 2014 წლის 10 დეკემბრიდან მოპასუხე კომპანიის ქონება იჯარით გადეცემულია შპს ,,ყ–ასთვის“;

25. დადგენილია, რომ 2016 წლის 24 აპრილს პარტნიორთა კრებაზე ხმათა უმრავლესობის მქონე (დომინანტ) პარტნიორთა მიერ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, დაფუძნდა ახალი კომპანია სახელწოდებით შპს ,,ბ–უ“; შპს ,,ბ–უს“ კაპიტალში შეტანილ იქნა მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში აღნაგობის უფლებით არსებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მდებარე ქ.ბათუმი, ........პარკის ტერიტორია), ასევე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა, მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდით ......;

26. დადგენილია, რომ მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მქონე (მინორიტარმა) პარტნიორმა - მოსარჩელემ სადაო გახადა ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილება და მოითხოვა ამ გადაწყვეტილების მართებულობის შემოწმება;

27. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილების შინაარსი ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას 20%-იანი წილის მქონე (მინორიტარი) პარტნიორისათვის - მოსარჩელისათვის შპს ,,ბ–უს“ კაპიტალში მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში არსებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მასზე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობის შეტანის შესახებ გადაწყვეტილებით, დომინანტმა პარტნიორებმა ხელყვეს უმცირესობაში მყოფი პარტნიორის არსებითი ინტერესები, კერძოდ, მიეღო მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული ზ/მითითებული ქონების გაქირავებით (იჯარის გაცემით) შესაბამისი მოგება. ამასთან, ახლადდაარსებული შპს ,,ბ–უს’’ წესდებით საწარმოს საქმიანობასთან დაკავშირებით ყველა არსებითი გადაწყვეტილება მიიღება ხმათა უმრავლესობით, რაც არათანაბარ მდგომარეობაში აყენებს მოპასუხე კომპანიის წესდებასთან შედარებით მოდავე მინორიტარ პარტნიორს.

28. ზემოთ მითითებულ გარემოებასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას, რომლის მიხედვით ,,სასამართლომ დაადგინა, რომ აღნაგობით დატვირთული მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობის შპს ,,ბ–თვის“ გადაცემამდე მოპასუხე კომპანიის საქმიანობას წარმოადგენდა რესტორნის ფუნქციონირება. მას გააჩნდა რესტორანი და იგი იჯარით ჰქონდა გადაცემული შპს ,,ყ–ზე“. ქონების შპს ,,ბ–თვის“ გადაცემის შემდეგ მოპასუხე კომპანიას აღარ დარჩა საკუთრება და იგი რესტორნით მომსახურებას ამ ეტაპზე ვერ განახორციელებს“. მითითებული ფაქტობრივი გარემოება სადაოდ არ გაუხდია მოპასუხე მხარეს;

29. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა კრებაზე ვ.შ–ს და ი.ა–ას წარმოადგენდა მ. კ–ვა, მოსარჩელეს წარმოადგენდა ნ.წ–ა. კრებას თავმჯდომარეობდა მოპასუხე კომპანიის დირექტორი გ. გ–ა. პარტნიორთა კრებაზე დღის წესრიგით გათვალისწინებულ ორივე საკითხს დაეთანხმა ვ.შ–ის და ი.ა–ას წარმომადგენელი მ. კ–ვა. მოსარჩელის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ არცერთ საკითხს. მან გადაწყვეტილების მიღებამდე დასვა 11 გამოსარკვევი საკითხი და მათი დასაბუთებით მოითხოვა კრებამ არ მიიღოს დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებზე დადებითი გადაწყვეტილება. მიუხედავად ამისა, კენჭისყრის შედეგად კრებამ დამსწრე პარტნიორთა ხმათა უმრავლესობით მიიღო გადაწყვეტილება: დაფუძნდეს ახალი კომპანია სახელწოდებით შპს ,,ბ–უ“; შპს ,,ბ–უს“ კაპიტალში შეტანილი იქნას მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში არსებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა, საკადასტრო კოდით .....; კრების გადაწყვეტილებით დირექტორს დაევალა კანონით დადგენილი წესით განახორციელოს შესაბამისი დოკუმენტაციის (წესდების და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია. გ. გ–ამ მოამზადა შპს ,,ბ–უს“ წესდება და სხვა დოკუმენტებთან ერთად წარადგინა საჯარო რეესტრში. წესდებას ხელი მოაწერა გ. გ–ამ. შედეგად, შპს ,,ბ–უ“ სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა 2016 წლის 09 ივნისს;

30. შპს ,,ბ–უს“ წესდების თანახმად:

31. -საზოგადოების საქმიანობის საგანია ნებისმიერი საქმიანობა (მუხლი 4.2);

32. -საზოგადოების დამფუძნებელია მოპასუხე კომპანია, ხოლო დირექტორი კი გ. გ–ა (მუხლი 5.3.1);

33. -საზოგადოების პარტნიორს უფლება აქვს მონაწილეობა მიიღოს საზოგადოების მართვაში, რაც გულისხმობს პარტნიორთა კრებაზე დასწრების უფლებას, მონაწილეობას კრების დღის წესრიგში შეტანილი ნებისმიერი საკითხის განხილვაში (მუხლი 6.3);

34. -პარტნიორი, რომელსაც სურს წილის ან/და წილის ნაწილის გასხვისება, ვალდებული არ არის ამის შესახებ წინასწარ აცნობოს სხვა პარტნიორებს და შესთავაზოს წილის ან/და წილის ნაწილის შესყიდვა პირობების მითითებით (მუხლი 8.2);

35. -პარტნიორის მიერ თავისი წილის ან/და წილის ნაწილის უფლებრივი დატვირთვა საჭიროებს საზოგადოების წევრთა უმრავლესობის პარტნიორთა კრების თანხმობას (მუხლი 9.1);

36. -პარტნიორი აკონტროლებს საზოგადოების ხელმძღვანელობას პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით (მუხლი 12.1);

37. -დირექტორი ვალდებულია, პარტნიორთა კრების მოთხოვნის საფუძველზე დაუყოვნებლივ მიაწოდოს ინფორმაცია მას საზოგადოების საქმიანობის შესახებ და მისცეს საშუალება, გაეცნოს საზოგადოების წიგნებსა და ჩანაწერებს (მათ შორის, საბუღალტრო).

38. - დირექტორი უფლებამოსილია, პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე უარი თქვას ამგვარი ინფორმაციის გაცემაზე, წიგნებისა და ჩანაწერების გაცნობაზე, თუ ეს ინფორმაცია შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საზოგადოების საწინააღმდეგო მიზნებისათვის და ამით საზოგადოებასა და/ან მის მოკავშირე საწარმოებს მოუტანოს უარყოფითი შედეგები (მუხლი 12.2 და 12.3);

39. -საზოგადოების პარტნიორი ვალდებულია შეასრულოს საზოგადოების საერთო კრების ოქმით მიღებული გადაწყვეტილებები (მუხლის 13.1);

40. -საზოგადოების პარტნიორთა კრება პარტნიორთა გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებასა და შუამდგომლობას იღებს დამსწრეთა უმრავლესობით. ხმის უფლების მქონე პარტნიორები, ამ შემთხვევაში, ხმათა საერთო რაოდენობის განსაზღვრისას გარიცხვის კანდიდატი პარტნიორის ხმა მხედველობაში არ მიიღება (გარიცხვის კანდიდატი პარტნიორის კუთვნილი ხმა არ ჩაითვლება ხმების საერთო რაოდენობაში) (მუხლი 14.2).

41. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ შპს ,,ბ–უს“ წედების თანახმად, სამეწარმეო საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა არსებითი გადაწყვეტილება, მათ შორის: წილის გასხვისების, მემკვიდრეობით გადასვლის, უძრავი ქონების გასხვისების/ყიდვის, სხვა საწარმოს წილის შეძენის, საზოგადოების ნებისმიერი ღირებულების უძრავი ქონების/სხვა აქტივების უფლებრივად დატვირთვის, კრედიტების ან/და ვალდებულებების აღების, პარტნიორის გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებები მიიღება პარტნიორთა კრებაზე დამსწრეთა უმრავლესობის ხმის უფლების მქონე პარტნიორების მიერ. ამასთან, პარტნიორის გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილების მიიღებისას ხმათა საერთო რაოდენობის განსაზღვრისას გარიცხვის კანდიდატი პარტნიორის ხმა მხედველობაში არ მიიღება. ხოლო შპს ,,ბ–უს“ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების გაუქმება არ იწვევს იმ უფლებათა გაუქმებას, რომელიც შეიძინეს კეთილსინდისიერმა მესამე პირებმა კრების უკანონო ან წესდების საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების შესაბამისად დადებული გარიგებების საფუძველზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამრთლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს, როგორც მოპასუხე კომპანიის და შესაბამისად, შპს ,,ბ–უს“ 20%-იანი წილის მესაკუთრეს, არა აქვს რაიმე სახის კონტროლის უფლება შპს ,,ბ–უს“ საქმიანობაზე.

42. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ შპს ,,ბ–უ“ სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა 2016 წლის 9 ივნისს. მისი 100%-იანი წილის მფლობელია მოპასუხე კომპანია. დირექტორად დარეგისტრირდა გ. გ–ა; მოპასუხე საწარმო წარმოადგენს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას. 2011 წლიდან მოპასუხე კომპანიის პარტნიორები გახდნენ თ.წ–ა - 20%-იანი წილობრივი მონაწილეობით; ვ.შ–ი - 53.4% და ი.ა–ა - 26.6%. აპელანტი/მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე კომპანიის დომინანტმა პარტნიორებმა, მისი წინააღმდეგობის მიუხედავად, გადაწყვიტეს, რომ მათი საწარმოს მთელი ქონება უსასყიდლოდ მფლობელობაში და სარგებლობაში გადაეცათ შპს ,,ბ–თვის“, რის შედეგადაც, მის ინტერესებს მიადგა ზიანი, რადგან მოპასუხე კომპანიამ შეწყვიტა სამეწარმეო საქმიანობა, ხოლო ახალ საწარმოში მისი უფლებები შეზღუდულია. აპელანტის მითითებით, ახალი საწარმოს დაფუძნებისა და მოპასუხე კომპანიის ქონების, ახლად დაფუძნებულ საწარმოს კაპიტალში შეტანის საკითხის გადასაწყვეტად საკმარისი არ იყო პარტნიორთა ხმების უმრავლესობა, საჭირო იყო საწარმოს პარტნიორთა მიერ გადაწყვეტილების ერთხმად მიღება; განსახილველი დავის ფარგლებში უმნიშვნელოვანესია, შეფასდეს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხიც, რამდენადაც დავა შეეხება საწარმოს დომინანტ და მინორიტარ პარტნიორებს და მათ მიერ უფლება-მოვალეობათა რეალიზაციის კანონიერებას.

43. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ამოცანაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენებისა და ვალდებულების შესრულების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლოსათვის მიმართვის უფლება თავის მნიშვნელობას კარგავს. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელ გარემოებათა მართლზომიერების შეფასება. საკორპორაციო სამართალში უფლების კეთილსინდისიერად გამოყენების საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რამდენადაც კაპიტალური ტიპის საზოგადოებაში „წილი“ წარმოადგენს „მფლობელობას“ ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის ფარგლებში და მასზე ვრცელდება საკუთრების ინსტიტუტიდან ნაწარმოები აბსოლუტური უფლებები (იხ. ECHR: Bramelid and Malmstrom v. Sweden (N8588/79; N8589/79; 12/12/1983)). „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი (შემდეგში - სპეციალური კანონი) იცნობს „დომინანტი პარტნიორის“ ცნებას და 3.8. მუხლის ბოლო წინადადების თანახმად, დომინანტ პარტნიორად ან პარტნიორთა ჯგუფად მიიჩნევა პირი/ჯგუფი, რომელსაც აქვს პრაქტიკული შესაძლებლობა, გადამწყვეტი ზეგავლენა მოახდინოს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე. მინორიტარი პარტნიორის ცნებას კანონი პირდაპირ არ გვთავაზობს, თუმცა, მის მაკვალიფიცირებელ ნიშნებს ზემოხსენებული ნორმა იძლევა - არ შეუძლია დამოუკიდებლად გადამწყვეტი ზეგავლენა მოახდინოს პარტნიორთა კრების კენჭისყრის შედეგებზე. მინორიტარი პარტნიორების უფლებების დაცვაზე მიუთითებს, მაგალითად, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლით გარანტირებული უფლებამოსილებანი, თუმცა, დაცვის თვალსაზრისით, უმნიშვნელოვანესია პარტნიორის, როგორც ინდივიდის უფლება სარჩელზე და მისი უფლება - წარადგინოს დერივატიული სარჩელი (იხ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46.5 მუხლი) (უზენაესი სასამართლოს #ას-839-805-2016 გადაწყვეტილება);

44. სააპელაციო სასამართლომ დავის გადასაწყვეტად იხელმძღვანელა სპეციალური კანონით, ასევე, საწარმოს წესდებით.

45. სპეციალური კანონის მე-3 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, პარტნიორები დებენ შეთანხმებას (წესდებას), რომლითაც წესრიგდება საწარმოს საქმიანობასთან ან/და პარტნიორების ურთიერთობებთან დაკავშირებული საკითხები. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, სპს-ის, კს-ის, შპს-ის, სს-ის და კოოპერატივის პარტნიორებს თანაბარ პირობებში თანაბარი უფლება-მოვალეობები აქვთ, თუ ამ კანონით ან წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი; ამავე კანონის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პარტნიორთა უფლება-მოვალეობები და წილების თავდაპირველი განაწილების წესი განისაზღვრება საწარმოს წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით); სპეციალური კანონის მე-9 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ამ კანონით ან საწარმოს წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, პარტნიორთა საერთო კრების მოწვევის, ჩატარების წესი და მისი კომპეტენცია განისაზღვრება ამ მუხლით დადგენილი წესების მიხედვით. ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას. ხოლო ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, საზოგადოების წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს გადაწყვეტილების მიღებას კრების მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, თუ ეს კანონი არ განსაზღვრავს გადაწყვეტილების მიღებას ერთხმად და თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის ანდა არ ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს; ამავე კანონის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საწარმოს პარტნიორები მმართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, პარტნიორთა კრების კომპეტენცია, კრების ჩატარების წესი და გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა განისაზღვრება ამ კანონით ან/და საწარმოს წესდებით.

46. ზემოთ დადგენილი ფაქტების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მინორიტარი პარტნიორია. იგი 20% წილს ფლობს. ყველა იმ შემთხვევაში, როცა მისი და მაჟორიტარი პარტნიორების მოსაზრებები ერთმანეთს შეეწინააღმდეგება, საწარმო ყოველთვის მიიღებს მინოტარი პარტნიორის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებას. მიზეზი მარტივია - პარტნიორთა ხმების ნახევარზე მეტი ხმა, გადაწყვეტილების მიღებისათვის საკმარისია.

47. შპს „ბ–უს“ წესდების მე-12 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტით „პარტნიორი აკონტროლებს საზოგადოების ხელმძღვანელობას პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით“. დირექტორი ვალდებულია პარტნიორს, პარტნიორთა საერთო კრების მოთხოვნის საფუძველზე, დაუყონებლივ მიაწოდოს ინფორმაცია საზოგადოების საქმიანობის შესახებ და მისცეს საშუალება გაეცნოს საზოგადოების წიგნებსა და ჩანაწერებს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წესდების ამ დებულებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს (პარტნიორი) პარტნიორთა საერთო კრების გარეშე არ აქვს უფლება მოსთხოვოს დირექტორს სპეციალური კანონის მესამე მუხლის, მე-10 პუნქტით და 46-ე მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული მოთხოვნები. მას არა აქვს უფლება პარტნიორთა კრების გარეშე, მოითხოვოს შპს „ბ–უს“ წლიური ანგარიშის ასლისა და საზოგადოების ყველა პუბლიკაციის მიღების უფლება, შეამოწმოს წლიური ანგარიშის სისწორე და ამ მიზნით გაეცნოს საზოგადოების დოკუმენტაციას უშუალოდ ან აუდიტორის მეშვეობით. მოითხოვოს საზოგადოების საქმიანობის შესახებ ინფორმაცია და გაეცნოს საზოგადოების წიგნებსა და ჩანაწერებს; აღსანიშნავია, რომ შპს „ბ–უს“ წესდების მე-13 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით და 14.1 პუნქტის თანახმად, პარტნიორი - მოსარჩელე იძულებულია შეასრულოს საერთო კრების ოქმით მიღებული გადაწყვეტილება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი გაირიცხება საზოგადოებიდან, პარტნიორებს წესდების თანახმად ხმათა უმრავლესობით შეუძლიათ გარიცხონ თ. წ–ია საზოგადოებიდან. შპს „ბ–უს“ წესდების მე-8 მუხლის პირველი ნაწილით პარტნიორებს შეუძლიათ უსასყიდლოდ გაასხვისონ შპს ,,ბ–უს“ ქონება ისე, რომ არ გაითვალისწინონ მოსარჩელის (პარტნიორი 20%-იანი წილით) ინტერესები, ხოლო მოსარჩელე (პარტნიორი 20%-იანი წილით) შპს „ბ–უს“ წესდების მე-13 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით და 14.1 პუნქტის ნორმებით იძულებული გახდება შეასრულოს საზოგადოების საერთო კრების ოქმით მიღებული გადაწყვეტილება, რითაც ახალ დაფუძნებულ საწარმოში, განსხვავებით მოპასუხე კომპანიისა, იზღუდება მოსარჩელის ინტერესები;

48. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს, როგორც მოპასუხე კომპანიის და შესაბამისად, შპს ,,ბ–უს“ 20%-იანი წილის მესაკუთრეს ე.წ. ,,მინორიტარ“ პარტნიორს არა აქვს რაიმე სახის კონტროლის უფლება შპს ,,ბ–ს“ საქმიანობაზე, რადგან ყველა გადაწყვეტილება საწარმოში მიიღება ხმათა უმრავლესობით, ამით კი, ილახება მისი უფლებები;

49. მოცემულ შემთხვევაში, მიღებულ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირეს 80% წილის მფლობელმა პარტნიორებმა. გადაწყვეტილების წინააღმდეგი გამოვიდა 20% წილის მფლობელი პარტნიორი - მოსარჩელე. პალატამ მიიჩნია, რომ ახალი საწარმოს დაფუძნებისა და მოპასუხე კომპანიის ქონების, ახლად დაფუძნებულ საწარმოს კაპიტალში შეტანის საკითხის გადასაწყვეტად საკმარისი არ იყო პარტნიორთა ხმების უმრავლესობა. წინამდებარე შემთხვევაში, გადაწყვეტილება მიღებულია 80%-ის მხარდაჭერით. შესაბამისად, კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება პროცედურულად ეწინააღმდეგება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში გადაწყვეტილების მიღებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნას, რადგან სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საწარმოს წესდების მე-6 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, მსგავსი გადაწყვეტილება მიღებული უნდა ყოფილიყო ერთხმად.

50. აღნიშნული გადაწყვეტილებით არათანაბარ მდგომარეობაში აღმოჩნდა მოსარჩელე, რითაც არსებითად შეილახა მისი ინტერესები. კანონისა და წესდების თანახმად აღნიშნული გადაწყვეტილება უნდა მიღებული ყოფილიყო ყველა პარტნიორის მიერ ერთხმად.

51. სპეციალური კანონის მე-3, 46-ე და 47-ე მუხლების შესაბამისად, პარტნიორთა კრების ოქმი მხარეთა შორის დადებული გარიგებაა და მისი ბათილად ცნობის მოთხოვნაზე ვრცელდება სსკ-ის 50-ე მუხლი, რომლის თანახმად, გარიგება წარმოადგენს მასში მონაწილე მხარეთა ნების გამოვლენას. სსკ-ის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს.

52. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის №1 საერთო კრების გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც შპს ,,ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილ იქნა მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში არსებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, მდებარე ქ.ბათუმი, ... ტერიტორია, მასზე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა, მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ..... არ შეესაბამება მოსარჩელის ნებას და ინტერესებს, იგი დადებულია კანონით დადგენილი წესის დარღვევით, ამასთანავე ეწინააღმდეგება ზნეობრივ ნორმებს. შესაბამისად, იგი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

53. რაც შეეხება შპს ,,ბ–უს“ წესდების ბათილად ცნობას, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტს არ მიუთითებია მისი ბათილად ცნობის საფუძვლები. ხოლო იმ მოცემულობით, რომ პალატამ ბათილად ცნო 2016 წლის 24 აპრილის №1 საერთო კრების გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც შპს ,,ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილ იქნა მოპასუხე კომპანიის მფლობელობასა და საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, შესაბამისად, შპს ,,ბ–უს“ წესდების არსებობა არ ზღუდავს აპელანტის/პარტნიორის არსებით ინტერესს.

54. მოპასუხის მიერ მითითებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზე სააპელაციო პალატამ მიუთითა შემდეგზე:

55. ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე, სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია;

56. მოპასუხე კომპანიის წესდების თანახმად, გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ დგება ოქმი, რომელზედაც აუცილებელია თავმჯდომარის ხელმოწერა, დაუშვებელია პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება ოქმის შედგენიდან ორი თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება მოწვეული იქნა ან ჩატარდა წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით. ამ შემთხვევაში, ხანდაზმულობის ვადა არის ერთი წელი (წესდების 6.9 მუხლი); ხანდაზმულობის ვადა არის დროის ის მონაკვეთი, რომლის განმავლობაშიც პირს ეძლევა სამართლებრივი შესაძლებლობა დაიცვას საკუთარი უფლებები და ინტერესები.

57. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2016 წლის 24 აპრილის მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა კრების ოქმი მოსარჩელის წარმომადგენელს გადაეცა იმავე დღეს - 2016 წლის 24 აპრილს. კრების ოქმი მოსარჩელემ სადავოდ გახადა 2016 წლის 10 ოქტომბერს. 2016 წლის 24 აპრილის მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა კრების ოქმის ჩაბარებიდან გასაჩივრებამდე გავიდა 5 თვეზე მეტი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსარჩელემ გაუშვა კრების ოქმისა და მისი გადაწყვეტილების გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ორ თვიანი ვადა. თუმცა, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ პარტნიორთა კრება ჩატარდა ,,მეწარმეთა შესახებ” კანონის მე-9 პრიმა მუხლის მეცხრე პუნქტით და წესდების მე-6 მუხლის მერვე პუნქტის არსებითი დარღვევით. აღნიშნულ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც შპს ,,ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილ იქნა მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში არსებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მდენარე ქ.ბათუმი, ... ტერიტორია) და მასზე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ......) - არამართლზომიერია და ექვემდებარება ბათილად ცნობას ,,მეწარმეთა შესახებ” კანონის მე-15 მუხლის მეორე ნაწილის და მოპასუხე კომპანიის წესდების მე-6 მუხლის მეცხრე პუნქტის თანახმად. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნებზე უნდა გავრცელდეს ერთწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც სარჩელის აღძვრის დროისათვის - 2016 წლის 10 ოქტომბრისათვის გასული არ იყო;

58. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მერიის წერილის ყალბად აღიარების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა აღიარებითი სარჩელია. ამ ტიპის სარჩელებზე ვრცელდება სსსკ-ის 180-ე მუხლის მოთხოვნები ანუ, სარჩელი უნდა აკმაყოფილებდეს ამ მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნას, კერძოდ, სსსკ-ის 180-ე მუხლით სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს. აღიარებითი სარჩელით სადაოდ გამხდარი საკითხები, არ გამოიწვევს მოსარჩელის მიზნის მიღწევას. ამ ფორმით წარმოდგენილი სარჩელით არ მიიღწევა მოსარჩელისათვის საინტერესო იურიდიული შედეგი. წერილის ყალბად აღიარების შემთხვევაშიც კი, მოსარჩელე ვერ მიიღებს ვერანაირ სარგებელს, რადგან ახალი საწარმოს შექმნა და მის საწესდებო კაპიტალში ძველი საწარმოს ქონების შეტანა გადაწყდა არა მერიის წერილით, არამედ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით. შესაბამისად, მისი უფლებები დაარღვია არა მერიის წერილმა, არამედ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებამ.

59. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ინტერესში შედის იმ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების გაბათილება, რომლითაც საზოგადოების პარტნიორებმა დააფუძნეს ახალი საწარმო და მის საწესდებო კაპიტალში შეიტანეს მოპასუხე კომპანიის აქტივები. თუ სადაო წერილი აღიარებული იქნება ყალბად, მაშინ შპს ,,ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილი ქონება მაინც არ დაუბრუნდება მოპასუხე კომპანიას. შესაბამისად, მოსარჩელემ სათანადოდ ვერ დაადასტურა, რომ წერილის სიყალბის დადგენის შემდეგ მიიღებდა მისთვის სასურველ შედეგს; ამასთან, აღიარებითი სარჩელი უნდა იყოს დავის გადაწყვეტის ერთადერთი და დარღვეული უფლების აღდგენის კანონით გათვალისწინებული გზა. წინამდებარე შემთხვევაში მერიის წერილის ყალბად აღიარება არაა დავის გადაწყვეტის ერთადერთი გზა. მან უნდა აირჩიოს ყველა ის საშუალებები, რაც ,,მეწარმეთა შეასახებ“ საქართველოს კანონით პარტნიორის უფლებების დასაცავადაა გათვალისწინებული. მოსარჩელის მიერ არჩეული დავის გზა, მცდარი გზაა და ის ვერ აკმაყოფილებს აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის პირობებს. ამდენად, სააპელაციო პალატამ სასარჩელო მოთხოვნა ამ ნაწილში უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

60. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

61. მოპასუხე კომპანიამ, ვ.შ–მა, ი.ა–ამ და შპს „ბ–უმ“ (შემდეგში - მეორე კასატორები) მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის უარყოფა.

62. მოსარჩელემ (აპელანტი) (შემდეგში - პირველი კასატორი) მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის ( სააპელაციო საჩივრის) სრულად დაკმაყოფილება, კერძოდ, ბათლად იქნეს ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმის ის ნაწილი, სადაც მოცემულია, რომ დაფუძნდეს ახალი კომპანია სახელწოდებით შპს „ბ–უ“, დაევალოს დირექტორს კანონით დადგენილი წესით განახორციელოს შესაბამისი დოკუმენტაციის (წესდების და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია. ცნობად იქნეს მიღებული, რომ წინამდებარე პარტნიორთა კრების ოქმი N1 ეგზემპლარს, როგორც კრების თავმჯდომარე ხელს მოაწერს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეწარმეო რეესტრში. ბათილად იქნეს ცნობილი გ, გ–ას ხელმოწერით შედგენილი და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული შპს „ბ–უს“ წესდება. ყალბ დოკუმენტად იქნას აღიარებული ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 5 ოქტომბრის N25/19034 წერილი. (იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ.133).

63. პირველი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

64. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მისი მოთხოვნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ დაკმაყოფილდა მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგ ნაწილში: კერძოდ, დაფუძნდეს ახალი კომპანია სახელწოდებით შპს „ბ–უ“, დაევალოს დირექტორს კანონით დადგენიილ წესით განახორციელს შესაბამისი დოკუმენტაციის (წესდების და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია. ცნობად იქნეს მიღებული, რომ წინამდებარე პარტნიორთა ოქმი N1 ეგზემპლარს, როგორც კრების თავმჯდომარე ხელს მოაწერს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სამეწარმეო რეესტრში. შპს „ბ–უს“ წესდების და ქ.ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის N25/19034 წერილის ნაწილში.

65. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ გასათვალისწინებელი იყო შემდეგი დარღვევები: მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრება მოწვეული იყო სპეციალური კანონის 9¹ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტების დარღვევით და მოპასუხე კომპანიის წესდების და მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის ნორმათა უხეში დარღვევით, მოსარჩელისათვის მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ჩატარების შესახებ ცნობილი გახდა მოპასუხე კომპანიის დირექტორის - გ. გ–ას 2016 წლის 11 აპრილის წერილით, სადაც მოცემული იყო 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების დღის წესრიგის პროექტი, კერძოდ, ახალი შპს- ს დაფუძნება და რაც მთავარია, დღის წესრიგში არ იყო მოცემული, რომ კომპანიის პარტნიორები ავალდებდნენ გ. გ–ას ახალი საწარმოს დაფუძნებას, შესაბამისი დოკუმენტაციის მომზადებას და რეესტრში დარეგისტრირებას. აგრეთვე, არ იყო განსაზღვრული, რომ კრების ოქმის 1 ეგზემპლიარისთვის გ. გ–ას რეესტრში ხელი მოეწერა. მოსარჩელემ (აპელანტი/პირველი კასატორი) საკითხის გარკვევის მიზნით კრებაზე დასვა კითხვები: ვინ არიან ახლად დაფუძნებული საწარმოს პარტნიორები; ახალი საწარმოს კაპიტალში მოპასუხე კომპანიის პროპორცია; რამ გამოიწვია მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92კვ.მ შენობა-ნაგებობის შეტანა ახლად დაფუძნებულ საწარმოში; ვინ იქნება ახალი საწარმოს პარტნიორები და დირექტორი. ახლად დაფუძნებულ საწარმოში გადავა თუ არა მოპასუხე კომპანიის საგადასახადო და სასესხო ვალდებულებები. რა ვალდებულებებს იკისრებს ახალი კომპანია და სხვა (იხ., საკასაციო საჩივარი - ტ2.ს.ფ. 135-137).

66. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ დარღვეულია კრების მოწვევის, ჩატარების, თავმჯდომარის მიერ ოქმის ხელზე მოწერის პროცედურა. კრების ოქმს ხელს აწერს გ. გ–ა არა როგორც კრების თავმჯდომარე, არამედ მოპასუხე კომპანიის დირქტორი. მან როგორც კრების თავმჯდომარემ 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმს ხელი მოაწერა არა გადაწყვეტილების მიღებისთანავე, არამედ მეორე დღეს- 2016 წლის 25 აპრილს, რომლის ხელმოწერის ნამდვილობა დადასტურებულია ნოტარიუსის მიერ, რაც კრების ოქმით არ იყო გათავლისწინებული. აღნიშნული გარემოება კი წარმოადგენს არსებით დარღვევას. აღმოჩნდა, რომ სამეწარმეო რეესტრში საწარმოს რეგისტრაციისათვის წარედგინა შპს „ა-ლ–ის“ 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმი იგივე შინაარსით, ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ ამ ოქმზე არ არის თ. წ–იას წარმომადგენლის მიერ გაკეთებული შენიშვნა კრების ჩატარებასთან დაკავშირებით, ხოლო ამ დარღვევას კი სააპელაციო პალატამ არანაირი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა ( იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ.137).

67. პირველი კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა შპს „ბ–უს“ წესდების შედგენა გ.გ–ას მიერ, მაშინ, როდესაც წესდება ესაა გარიგება. ამ გარიგების მხარეები არიან მოპასუხე კომპანიის პარტნიორები და მათ უნდა განესაზღვრათ უფლება-მოვალეობები ახალ კომპანიაში. მოსარჩელეს არ მიუცია გ.გ–თვის მსგავსი უფლება. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მესამე პუნქტით დირექტორს დაევალა კანონით დადგენილი წესით განეხორციელებინა შესაბამისი დოკუმენტაციის ( წესდებისა და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ გ. გ–ას დაევალა პარტნიორტა კრების გადაწყვეტილებით მხოლოდ შპს „ბ–უს“ წესდების წარდგენა საჯარო რეესტრში და არა წესდების შედგენა-დამტკიცება. ასეთი გადაწყვეტილების მიღება დირექტორის მიერ კი ეწინააღმდეგება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მოთხოვნებს, რაც სააპელაციო პალატამ დატოვა შეფასების გარეშე.

68. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ შპს „ბ–უს“ წესდება (გარიგება) კანონსაწინააღმდეგოა, რადგან სპეცალურის კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად პარტნიორები დებენ შეთანხმებას (წესდებას), რომლის საფუძველზედაც წესრიგდება საწარმოს საქმიანობასთან ან/და პარტნიორების ურთიერთობებთან დაკავშირებული საკითხები. წესდებას სჭირდება ყველა პარტნიორის ნების გამოხატვა და კონსენსუსი. ამ წესდებით ( მე-13 მუხლის გ ქვეპუნქტი და მე-14 1 მუხლი) შეილახა მოსარჩელის უფლებები იმგვარად, რომ მოსარჩელე იძულებულია შეასრულოს საერთო კრების მიერ თუნდაც უკანონოდ მიღებული გადაწყვეტილებები, წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლებელია იგი გარიცხული იქნეს საზოგადოებიდან. პირველი კასატორი არ ეთანხმება წესდების მე-15 მუხლის მე-6 პუნქტს, რომლის თანახმადაც, საზოგადოების პარტნიორთა კრება მოიწვევა საზოგადოების იურიდიულ მისამართზე ან ნებისმიერ სხვა ადგილას. 2012 წლიდან საკასაციო საჩივრის შეტანამდე პარტნიორთა კრება არ ჩატარებულა კომპანიის იურიდიულ მისამართზე. ამ ნორმის თანახმად, შესაძლებელია დომინანტმა პარტნიორებმა კრება ჩაატარონ თავიანთ საცხოვრებელ ადგილას რუსეთის ფედერაციაში ან შვედეთში. ასეთ პირობებში კი მოსარჩელე ვერ მიიღებს მონაწილეობას პარტნიორთა კრებაზე, რადგან პარტნიორების მხრიდან პროვოკაციების თავიდან არიდების მიზნით იგი არ ჩავა სხვა ქვეყანაში. ( იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ.139).

69. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორები არ შეთანხმებულან, რომ შპს „ბ–უს“ დამფუძნებელი იქნებოდა იურიდიული პირი - მოპასუხე კომპანია. ასევე, მთელ საკითხებზე, როგორიცაა საწესდებო კაპიტალში შენატანის განხორციელება და ა.შ. წესდების მიხედვით მოსარჩელეს უფლება არ აქვს საერთო კრების გარეშე განახორციელოს სპეციალური კანონის მე-3 და 46-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლებები (გაეცნოს საზოგადოების ჩანაწერებს, მოითხოვოს წლიური ანგარიშის ასლი და სხვა). მოსარჩელეს რაიმე კომუნიკაცია არ გააჩნია კომპანიის პარტნიორებთან, არც კი იცის მათი საკონტაქტო ინფორმაცია.

70. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება არ არსებობს იმაზეც, რომ შპს „ბ–უს“ დირექტორად დაინიშნოს გ. გ–ა. შესაბამისად, მისი დირექტორად ყოფნა უკანონოა.

71. შპს „ბ–უს“ წესდებაში არ არის განსაზღვრული ის საკითხები, რომლებიც ერთხმად მიიღება, ამით დარღვეულია „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პრიმა ნაწილის მოთხოვნები

72. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ შპს „ბ–უს“ წესდების ყველა საკითხი მიმართულია მოსარჩელის წინააღმდეგ, რადგან მოსარჩელეს რაიმე კონტროლის უფლება აღარ გააჩნია, თუმცა ამის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლომ მაინც არ სცნო იგი ბათილ გარიგებად.

73. პირველი კასატორის პრეტენზია აგრეთვე შეეხება ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 5 ოქტომბრის წერილის ნამდვილობას. პირველი კასატორი მიუთითებს, რომ აღნიშნული წერილი შედგენილია მერის მიერ ერთპიროვნულად და არ არსებობს აღნიშნულ საკითხზე საკრებულოს თანხმობა აღნაგობის უფლების გასხვისებაზე. ამ წერილის შედგენის დროისათვის არ არსებონდა მოპასუხე კომპანიის გადაწყვეტილება შპს „ბ–უს“ დაფუძნებასა და მის რეგისტრაციაზე. არ არსებობდა გადაწყვეტილებაც, რომლის საფუძველზე შპს „ბ–უს“ დამფუძნებელი იქნებოდა მოპასუხე კომპანია. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული წერილი არ შეიძლება ჩაითვალოს ნამდვილად და არის ყალბად შედგენილი დოკუმენტი. მოსარჩელის იურიდიულ ინტერეს წარმოადგენს წერილის სიყალბის დადგენა მოხდეს სასამართლო წესით, ვინაიდან არსებობს საშიშროება აღნიშნული წერილის არსებობის შემთხვევაში განხორციელდეს სხვადასხვა გზებით მოსარჩელისათვის შესაბამისი წილის წართმევა. ამ ნაწილში კი სააპელაციო სასამართლომ არ მიიღო სამართლებრივი გადაწყვეტილება. ( იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ. 140).

74. პირველი კასატორი შუამდგომლობს დავის მორიგებით დამთავრებაზე იმ პირობით, თუ მოსარჩელეს აუნაზღაურდება შპს „ა-ლ–ში“ მისი წილის შესაბამისი თანხა. ( იხ. ტ.2.ს.ფ.148).

75. მეორე საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

76. მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხე ხმათა უმრავლესობის მქონე პარტნიორებმა ვ.შ–მა და ი.ა–ამ ვერ დაასაბუთეს ბიზნეს გადაწყვეტილების მიღების მართებულობა/აუცილებლობა და მათ მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით არათანაბარ მდგომარეობაში ჩააყენეს 20%-იანი წილის მქონე პარტნიორი - მოსარჩელე და ხელყვეს მისი არსებითი ინტერესები.

77. მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით ნათლად და ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება, რომ ახალი კომპანიის - შპს „ბ–უს“ დაფუძნების გარეშე არამხოლოდ ყველა პარტნიორს, განურჩევლად მათი წილებისა, არამედ, მთლიანად კომპანიას მიადგებოდა გამოუსწორებელი ზიანი და იგი შეწყვეტდა ფუნქციონირებას. შესაბამისად, ეს გადაწყვეტილება სასარგებლო იყო მთლიანად კომპანიისთვის და მისი სამომავლო სამეწარმეო საქმიანობისთვის გაგრძელებისათვის მისაღები ერთადერთი მართებული და აუცილებელი გადაწყვეტილება.

78. მეორე კასატორი მიუთითებს: საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით დადგენილია, რომ საწარმოს მინორიტარი 20%-იანი პარტნიორის არასწორი მართვის შედეგად, ბიუჯეტის მიმართებაში გააჩნია საგადასახადო დავალიანება, რაზედაც მიმდინარეობს ასევე სისხლისამართლებრივი დევნა; კომპანიას გააჩნია სესხის სახით ძირი 670 000 აშშ დოლარი და მასზე დღემდე დარიცხული პროცენტი, რის გამოც, ბიზნესინტერესებიდან გამომდინარე მიღებული იქნა კომპანიისათვის აუცილებელი და საჭირო გადაწყვეტილება.

79. მეორე კასატორის მოსაზრებით უსაფუძლოა იმაზე მითითება, რომ მოპასუხე კომპანიის საქმიანობას წარმოადგენდა რესტორნის ფუნქციონირება და შპს „ბ–უში“ შეტანით აღარ დარჩა საკუთრება და ვერ განახორციელებს რესტორნის მომსახურეობას. მეორე კასატორის აღნიშნავს, რომ შპს პარტნიორის უფლება არის დივიდენდისა და მოგების მიღების უფლება და ამას რა ფორმით მიიღებს, არსებითი მნიშვნელობა არა აქვს. მთავარია, მოგებისა და დივიდენდის მიღების უფლებაში მისი არსებითი ინტერესი არ შეილახოს. 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებას, მინატორი 20%-იანი პარტნიორის მიმართ რაიმე სახის ზიანი არ მიუყენებია და მისი უფლებები და არსებითი ინტერესები არ შეზღუდვია. სპეციალური კანონის მეოთხე მუხლის მერვე ნაწილის საფუძველზე მინატორ 20%-იანი პარტნიორის არანაირი სამართლებრივი უფლება არა აქვს მოითხოვოს კრების ოქმის ბათილობა. მას აქვს უფლება მოითხოვოს მხოლოდ და მხოლოდ შესაძლო ზიანის ანაზღაურება.

80. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრება კანონისა და წესდების უხეში დარღვევით ჩატარდა. ამ ასპექტში, სასამართლო მტკიცებულებაზე ვერ უთითებს; შემოფარგლება მხოლოდ და მხოლოდ თავისი დაუსაბუთებელი მოსაზრებით; საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებები კრების მოწვევისა და დღის წესრიგით გათვალისწინებული საკითხების შესახებ, რაც კანონით დადგენილი წესით ეცნობა პარტნიორებს. კრება კანონით დადგენილი წესით იქნა მოწვეული და ჩატარებული, კრების ჩატარებისას რაიმე უხეში დარღვეა არ არსებობს, შესაბამისად, მოთხოვნა ხანდაზმულიცაა, რადგან კრების ოქმის გასაჩივრებისათვის უნდა იქნეს გათვალისწინებული არა ერთი წელი, არამედ ორი თვე. პარტნიორის არსებითი ინტერესების ხელყოფა არის მტკიცებულებითი სტანდარტი, რომლის დასაბუთება მხოლოდ ზეპირი განმარტებით დაუშვებელია. წარმოდგენილი მასალებით ვერ დგინდება მოსარჩელის ინტერესების არსებითი ხელყოფა. ის რომ კრება გადაწყვეტილებას იღებს ხმათა უმრავლესობით და ამ დროს, არხდება მინორიტარი პარტნიორის ხმის გათვალისწინება, ეს პარტნიორთა წესდებით შეთანხმებული პირობაა და მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონით დადგენილი ნორმაა.

81. მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.19 პუნქტით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რომ თითქოსდა კრების ოქმზე არ იყო თავმჯდომრის ხელმოწერა. კრების ჩატარებისთანავე შედგენილი იქნა ოქმი და ხელი იქნა მოწერილი ყველა პარტნიორისა და კრების თავმჯდომრის მიერ.

82. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხე კომპანიის მიერ ახალი კომპანიის დაარსების და მისი საწესდებო კაპიტალის ახალ შპს-ში შეტანის გადაწყვეტილება უნდა მიღებულიყო ერთხმად და აღნიშნული გადაწყვეტილებით თითქოსდა შეზღუდული იქნა 20%-იანი პარტნიორის - მოსარჩელის უფლებები. მეორე კასატორის მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის ის ნორმები, რომლითაც დადგენილია შპს-ში პარტნიორთა ურთიერთობები და მართვის ორგანოები. ( „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 და 9¹ მუხლები).

83. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, კრება გადაწყვეტილებას იღებს დამსწრეთა ხმების უმრავლესობით. შესაბამისად, შპს „ა-ლ–ის“ 80%-იანი წილის მქონე პარტნიორების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება სრულიად საკმარისია კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ნამდვილობისათვის. ამავდროულად დაცული იქნა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის მოთხოვნებიც. მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) პარტნიორები შეთანხმებულნი არიან, რომ საწარმოს მართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით (იხ. წესდების მე-6 მუხლი) და გადაწყვეტილებას ღებულობენ ხმათა უბრალო უმრავლესობით. წესდებით დადგენილია, რომ ყველა გადაწყვეტილება რომელიც სცილდება საზოგადოევბის ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მიერ ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას, რაც პირდაპირი მნიშვნელობით გულისხმობს და ნიშნავს, რომ თუ ჩვეულებრივ საქმიანობას სცილდება პარტნიორთა კრების დღის წესრიგი, აუცილებელია კრებას ესწრებოდეს ყველა პარტნიორი და შესაბამისად მოსმენილი იქნას მათი მოსაზრებები.

84. მოცემულ შემთხვევაში, 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრებას ესწრებოდა საწარმოს ყველა პარტნიორი, მათი წარმომადგენლები და მათი მონაწილეობით მიღებული იქნა გადაწყვეტილება, კრების ოქმში კი, მათი მონაწილეობა და მოსაზრებები ასახულია და გადაწყვეტილება მიღებულია ხმათა უმრავლესობით. შპს „ა ლ–ის“ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) პარტნიორები შეთანხმებულნი არიან, რომ ნებისმიერი გადაწყვეტილება მიიღება ხმათა უმრავლესობით და ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების მიერ, რაც არ ნიშნავს რომ გადაწყვეტილება მათი ყველას თანხმობით არის მისაღები. მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა შეთანხმება (წესდება) არ ადგენს განსხვავებულ სტანდარტს, წესდების მე-6 მუხლის მე-8 პუნქტით დადგენილია, რომ გადაწყვეტილებები მიიღება ხმების უბრალო უმრავლესობით. შესაბამისად, ეს ორი დათქმა, რომ ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებულ კრებაზე გადაწყვეტილება მიიღება უბრალო უმრავლესობით, ეს არ არის ურთიერთსაწინააღმდეგო, პარტნიორები წესდებით შეთანხმებულნი არიან, რომ ნებისმიერი გადაწყვეტილება იღება ხმათა უმრავლესობით. მეწარმეთა შესახებ კანონი პარტნიორებს აძლევს სრულ უფლებას, რომ წესდების საფუძველზე განახორციელონ საწარმოს მართვა და გადაწყვეტილების მიღების სტანდარტი და სხვა პირობები. ვინაიდან, 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრებაზე 20%-იანი პარტნიორის არსებითი ინტერესების ხელყოფა არ დასტურდება სათანადო მტკიცებულებებით, ამიტომ აღნიშნული გადაწყვეტილების მიღებისთვის სრულიად საკმარისი იყო ხმათა უბრალო უმრავლესობა. აბსოლიტურად დაუსაბუთებელია ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ თითქოსდა ახალი საწარმოს შექმნით მინორიტარ პარტნიორს მიადგა ზიანი, შეიზღუდა მისი უფლებები და აღნიშნული გადაწყვეტილებისათვის საჭირო იყო საწარმოს პარტნიორთა მიერ გადაწყვეტილების ერთხმად მიღება. მეორე კასატორის მოსაზრებით, იმგვარი განმარტება, რომ შპს-ში ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრებაზე გადაწყვეტილება მისაღებია მათი ყველას თანხმობით, გახდება საზოგადოების განვითარების დამაბრკოლებელი ფაქტორი, ვინაიდან პარტნიორი რომელსაც არ შესწევს უნარი განახორციელოს საწარმოს განვითარება, ყველა შემთხვევაში, ხმას მისცემს მსგავსი გადაწყვეტილების წინააღმდეგ, რაც დააზიანებს საზოგადოებრივი განვითარების პროცესს. ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისათვის აუცილებელია დაცული იყოს, რომ პარტნიორი თავისი წილობრივი მონაწილეობით არ იყოს არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენებული და მას მიეცეს თავისი უფლებების განხორციელების შესაძლებლობა, (იხ. უზენაესი სასამართლოს განჩინება №ას-1101-1037-2015), რაც მოცემულ შემთხვევაში დაცულია.

85. მეორე კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.15 პუნქტით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ თითქოსდა შპს „ბ–უს“ წესდებით გარკვეული პუნქტებით იზღუდება 20%-იანი პარტნიორის ინტერესები. მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ პირველ რიგში, პარტნიორს უფლება აქვს საზოგადოების ნებისიერი დოკუმენტაციის გაცნობის, შემოწმების, კრების მოწვევის და დივიდენდის მიღებისა. ის რომ კრების გადაწყვეტილებით მიღებული გადაწყვეტილება შესასრულებელი და სავალდებულოა ყველა პარტნიორისათვის, ვერ გახდება პარტნიორის უფლებების შელახვისა და მისი შეზღუდვის საფუძველი.( იხ.მეორე საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ.119).

86. მეორე კასატორი აღნიშნავს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენლია, რომ ქ.ბათუმის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის სადავო წერილი ნამდვილია, რადგან მერიის ნებართვა რეგისტრირებული იყო ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის კანცელარიაში, შესაბამისად, მისი სიყალბე არ დგინდებოდა (იხ. მეორე საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ.118).

87. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ აშკარად უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ სწორად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ის რომ 2016 წლის 24 აპრილს პარტნიორთა კრება ჩატარდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით და არ არსებობდა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი, ასევე უსაფუძვლოდ არ იქნა გაზიარებული შესაგებელში, ასევე სააპელაციო შესაგებელში მითითებული გარემოება, კრების ოქმის ხანდაზმულობის ნაწილშიც, მაშინ როდესაც საქმის მასალებით ნათლად დასტურდება, რომ მოსარჩელეს გაშვებული აქვს სპეციალური კანონის მე-15 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა, რადგან მოსარჩელემ 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმი სასამართლოში გაასაჩივრა 2016 წლის 10 ოქტომბერს (იხ. ტ.2.ს.ფ.119).

88. მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა 2016 წლის 24 აპრილი კრების ოქმს, გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადას და არასწორად განმარტა სპეცილაური კანონის მე-9 პრიმა მუხლის მე-7 ნაწილი, რომლის სწორად შეფასების, კანონის სწორად განმარტების შედეგად ნამდვილად შესაძლებელია სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღება. ამით სასამართლო არამართებულად ჩაერია საწარმოს პარტნიორთა გადაწყვეტილებაში, რაც აზიანებს საზოგადოების განვითარების პროცესს, შესაბამისად უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

89. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით ორივე საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად. საქმეზე ჩატარდა სამი ზეპირი სხდომა, ( 2021 წლის 18 მარტი; 2021 წლის 08 აპრილი; 2021 წლის 14 მაისი), სადაც საკასაციო პალატამ მხარეებს შესთავაზა დავის მორიგებით დასრულება. მხარეებმა ვერ მიაღწიეს შეთანხმებას დავის მორიგებით დასრულების შესახებ. საკასაციო სასამართლომ 2021 წლის 14 მაისს საქმის არსებითად განხილვის შედეგად, სსსკ-ის 257.1 მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, გადადო გდაწყეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადება 2021 წლის 21 მაისს.

სამოტივაციო ნაწილი:

90. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა), საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორების შედავებების საფუძვლიანობა. კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ემყარება კანონდარღვევას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური და პროცესუალური ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით.

91. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

92. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლომ ზეპირი მოსმენით განიხილა საკასაციო საჩივარი და მხარეთა პრეტენზიების საფუძვლიანობის შემოწმებას, მათ შორის, დავის ფაქტობრივი ნაწილის კვლევას რამდენიმე საათიანი სხდომა მიუძღვნა. შესაბამისად, მტკიცებულებათა დონეზე შემოწმდა ყველა ის პრეტენზია, რომლებზე დაყრდნობითაც კასატორები მიიჩნევდნენ, რომ მიღებული გადაწყვეტილება იყო არასწორი.

93. ვიდრე დადგენილი გარემოებების სამართლის ნორმებთან სუბსუმირებას შეუდგებოდეს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს სამართალწარმოების ფუნდამენტურ პრინციპებზე: მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა, გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს, მათ შორის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან.

94. საკასაციო სასამართლომ ზეპირი განხილვისას შეამოწმა სადავო გარემოებები და მივიდა დასკვნამდე, რომ პირველი კასატორის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია. მიუხედავად საკასაციო სასამართლოს მიერ ზეპირ განხილვაზე პირველი კასატორის მხრიდან მიღებული განმარტებებისა, საკასაციო სასამართლო შეზღუდულია პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მომზადების ეტაპის დასრულების დროისათვის წარდგენილი ფაქტებისა და მტკიცებულებების კვლევით.

95. სასამართლო კი, ზემოთაღნიშნული ნეიტრალიტეტის პრინციპიდან გამომდინარე, ვერ უზრუნველყოფს მხარისათვის იურიდიული დახმარების გაწევას, რაც თანაბრობას დაარღვევს და სამართალწარმოებას მიკერძოებულს გახდის. ევროკონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით „მიუკერძოებლობის“ მოთხოვნა ორი ასპექტისაგან შედგება. პირველი, სასამართლო სუბიექტურად თავისუფალი უნდა იყოს პიროვნული ზრახვებისა და მიდრეკილებებისაგან. მეორე, იგი ასევე, მიუკერძოებელი უნდა იყოს ობიექტური თვალსაზრისით ანუ, მან უნდა უზრუნველყოს საკმარისი გარანტიები ამ თვალსაზრისით ნებისმიერი კანონიერი ეჭვის გამოსარიცხად (იხ. გოტრინი და სხვები საფრანგეთის წინააღმდეგ, 1998 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება, Reports of Judgments and Decisions 1998-III, გვ. 10-0- 31, §58; მორისი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, №38784/97, §58, ECHR 2002-I). რაც შეეხება სუბიექტურობას, მოსამართლე პიროვნულად მიუკერძოებლად უნდა იქნას მიჩნეული, ვიდრე ამის საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება (იხ. ჰაუსშიდტი დანიის წინააღმდეგ, 1989 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება, სერია A №154, გვ. 21, §47; დაკტარასი ლიტვის წინააღმდეგ, №42095/98, §30, ECHR 2000-X). სამართლიანი სასამართლოს კონცეფცია, თავის თავში მოიცავს სასამართლოს მხრიდან მხარისათვის საკუთარი პოზიციის დაცვის მოსამზადებლად ადეკვატური დროის განსაზღვრას და დაცვის მომზადების შესაძლებლობის მიცემას (იხ. Case If Galstyan v, Armenia, საჩივარი no26986/0-), რაც საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, როგორც პირველ, ასევე მეორე კასატორთან მიმართებით უზრუნველყოფილ იქნა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო, როგორც აღინიშნა, სადავო ფაქტებს შეაფასებს საპროცესო წესების დაცვით მიღებული განმარტებების ფარგლებში.

96. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელი აღძრულია მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მქონე პარტნიორის მიერ. მოსარჩელის მოთხოვნებს წარმოადგენდა 1.ბათილად იქნას ცნობილი მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი და კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებები; 2.ბათილად იქნას ცნობილი გ.გ–ას ხელმოწერით შედგენილი და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული შპს „ბ–უს“ წესდება; 3. ყალბ დოკუმენტად იქნას აღიარებული ქ.ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის №25/19034 წერილი. ამ მოთხოვნებიდან ნაწილი დაკმაყოფილდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით, რომლითაც გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის №1 საერთო კრების ოქმი იმ ნაწილში, რომლითაც შპს ,,ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილ იქნა მოპასუხე კომპანიის სახელზე სასყიდლიანი აღნაგობის უფლებით რეგისტრირებული 1801 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მდენარე ქ.ბათუმი, ... ტერიტორია) და მასზე მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული 2547.92 კვ.მ. შენობა-ნაგებობა (მიწის უძრავი ქონების ს/კ: .....). დანარჩენ ნაწილში, სარჩელი უარყოფილი იქნა.

97. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასების საგანს წარმოადგენს პირველი კასატორის - მოსარჩელის მოთხოვნის წინაპირობების არსებობა. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

98. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

99. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

100. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს. (იხ. ჰ.ბოელინგი, ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

101. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა, მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

102. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

103. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ განმარტავს, რომ სადავო ურთიერთობის სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს ვალდებულებაა, მიუხედავად იმისა, ედავებიან თუ არა ამ შეფასებას მხარეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ არც სააპელაციო და არც საკასაციო სასამართლო არაა შებოჭილი სააპელაციო თუ საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევებით და ისინი ამოწმებენ გადაწყვეტილებას მატერიალურსამართლებრივი ნორმების სწორად გამოყენების თვალსაზრისით. თუ ასეთი შემოწმების შედეგად სასამართლო იმ დასკვნას გამოიტანს, რომ საჩივრის მოთხოვნა გადაწყვეტილების გაუქმების ან შეცვლის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, მაგრამ არა საჩივარში მითითებული, არამედ მატერიალურსამართლებრივი ნორმის (კანონის) სხვა დარღვევის გამო, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. იმ შემთხვევაში კი, თუ არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად, ანუ კანონის (სსსკ-ის 393.2 მუხლის) დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შესაძლებელია სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, თავისი განჩინებით ძალაში დატოვოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ან ამ გადაწყვეტილების შეცვლით მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება (სსსკ-ის 386-ე მუხლი). ასეთივე შესაძლებლობითაა აღჭურვილი საკასაციო სასამართლოც, კერძოდ, მას შეუძლია, არ გააუქმოს გადაწყვეტილება და ძალაში დატოვოს იგი (სსსკ-ის 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი) ან ახალი გადაწყვეტილებით დაადგინოს სხვა სამართლებრივი შედეგი (სსსკ-ის 411-ე მუხლი).

104. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ., სუსგ №ას-1817-2019, 15 ივნისი, 2020). თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

105. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21).

106. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანია პარტნიორთა კრების ჩატარებისა და მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერება, ხოლო თავად პარტნიორთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება კი მიეკუთვნება გარიგებას (სსკ-ის 50-ე მუხლი). აღსანიშნავია ისიც, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-9¹, 47-ე მუხლების საფუძველზე პარტნიორთა კრება საზოგადოების მმართველობითი ფუნქციის განმახორციელებელი ორგანოა, რომელზედაც საზოგადოების პარტნიორები, საზოგადოების სახელით და საზოგადოების ინტერესების შესაბამისად იღებენ გადაწყვეტილებებს.

107. პირველი კასატორის (მოსარჩელე) პრეტენზია შეეხება მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების მოწვევისა და ჩატარების პროცედურული წესის უხეშ დარღვევას (იხ.,საკასაციო საჩივრის პრეტენზია). ის სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც მოსარჩელს სურს, გამომდინარეობს სპეციალური კანონის ( „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი) 9¹ მუხლიდან.

108. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თანამედროვე ეკონომიკის აღმავლობისა და სტაბილურობის შენარჩუნების ერთ-ერთი საფუძველი საკორპორაციო სამართლებრივი რეგულაციებია. კორპორაციული „მართლწესრიგი“ აერთიანებს კაპიტალურ და ამხანაგურ საზოგადოებათა ტიპოლოგიურ ფორმებს. საკორპორაციო სამართლის პრინციპული ფუნქცია სამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობის განმახორციელებელი სუბიექტების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით უზრუნველყოფაა. საკორპორაციო სამართლებრივი საკანონმდებლო მოწესრიგება მეწარმე სუბიექტებს ამხანაგური და კაპიტალური ტიპის საზოგადოებებად ყოფს. კაპიტალის კონცენტრირების, მისი ორგანიზაციული მართვისა და ოპერაციული საქმიანობის შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებლობის შეზღუდვა, კაპიტალური ტიპის საზოგადოების სუბსტანციური ნიშნებია, რომელიც ყველაზე მეტად ახასიათებს კაპიტალური ტიპის ისეთ მეწარმე სუბიექტს, როგორიცაა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება.

109. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ იურიდიული პირის ლეგალური დეფინიცია მოცემულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 24-ე მუხლში (იურიდიული პირი არის განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად შექმნილი, საკუთარი ქონების მქონე, ორგანიზებული წარმონაქმნი, რომელიც თავისი ქონებით დამოუკიდებლად აგებს პასუხს და საკუთარი სახელით იძენს უფლებებსა და მოვალეობებს, დებს გარიგებებს და შეუძლია სასამართლოში გამოვიდეს მოსარჩელედ და მოპასუხედ), რომლის ანალიზიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ამ ტიპის კორპორაციული გაერთიანება არის ხელოვნური წარმონაქმნი, რომელსაც მართლწესრიგი ბუნებითი პირის თვისებებს სძენს და ამდენად, სამართალსუბიექტად მიიჩნევს და რომელიც ასოციაციის კონსტიტუციურ საფუძველს ემყარება.

110. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საზოგადოების დაფუძნება წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლებრივ გარიგებას, ამასთან ორმხრივ ან მრავალმხრივ გარიგებას. საზოგადოების დაფუძნების, როგორც გარიგების, მიმართ გამოყენებული უნდა იყოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები გარიგებათა შესახებ. (იხ. დამატებით: ლადო ჭანტურია, თედო ნინიძე, მეწარმეთა შესახებ კანონის კომენტარი, მესამე გამოცემა, თბილისი, „ნების გამოვლენა საწარმოთა დაფუძნებისას“, გვ. 30; შდრ. სუსგ № -ას-1817, 2019, 15 ივნისი, 2020, პ.75).

111. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამეწარმეო სუბიექტის წესდება, თავისი არსით, სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგებაა, შესაბამისად, მხარეები სახელშეკრულებო თავისუფლების პირობებში განსაზღვრავენ თავიანთ უფლებებსა და მოვალეობებს. სსკ-ის 50-ე მუხლის თანახმად, სამართლებრივი შედეგის დადგომა შეიძლება გამოიწვიოს როგორც ცალმხრივმა, ისე ორმხრივმა ამ მრავალმხრივმა ნების გამოვლენამ. მრავალმხრივი გარიგების გავრცელებული ფორმაა გადაწყვეტილება, რომელიც მიიღება არა გამოვლენილ ნებათა კონსესუსის საფუძველზე, არამედ გამოვლენილ ნებათა უმრავლესობის მიერ. გადაწყვეტილების მიღების პირობები და პროცედურა ჩვეულებრივ კანონით განისაზღვრება. მაგალითად, პარტნიორების საერთო კრების მიერ გადაწყვეტილებების მიღება ხდება მეწარმეთა შესახებ კანონის საფუძველზე. ასეთი ტიპის გადაწყვეტილებების, როგორც მრავალმხრივი გარიგების თავისებურება იმაშიც გამოიხატება, რომ მას მბოჭავი და სავალდებულო ძალა აქვთ იმ პირთათვისაც, რომლებიც წინააღმდეგი იყვნენ ამ გადაწყვეტილების მიღების, მაგალითად, კენჭისყრაში მონაწილეთა უმცირესობა. (შდრ: ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 50, ველი14, თბილისი, 2017, გვ.290-291).

112. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის მქონე საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვთ დირექტორებს, თუ წესდებით ან პარტნიორთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გამოსვლას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

113. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის საზოგადოება, რომლის პასუხისმგებლობა მისი კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით. ასეთი საზოგადოების დაფუძნება შეუძლია ერთ პირსაც (44-ე მუხლი). პარტნიორთა უფლება-მოვალეობები და წილების თავდაპირველი განაწილების წესი განისაზღვრება საწარმოს წესდებით( პარტნიორთა შეთანხმებით). საწარმოს პარტნიორები მმართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. პარტნიორთა კრების კომპეტენცია, კრების ჩატარების წესი და გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა განისაზღვრება ამ კანონით ან/და საწარმოს წესდებით. დირექტორის კომპეტენცია და პასუხისმგებლობა განისაზღვრება ამ კანონით ან/და წესდებით. საწარმოს მართვის ორგანოების სტრუქტურა, შემადგენლობა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება მისი წესდებით.

114. საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო კრების ჩატარების დროისათვის (2016 წლის 24 აპრილი) მოქმედ სპეციალური კანონის („მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი) ნორმატიულ რეგულირებას, აგრეთვე მოპასუხე კომპანიის წესდების იმ დებულებებზე, რომლებიც ადგენენ პარტნიორთა კრების მოწვევისა და ჩატარების პროცედურული საკითხებს:

115. სპეციალური კანონის 9¹ მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, პარტნიორთა საერთო კრება ტარდება წელიწადში ერთხელ მაინც. საწარმოს ყოველ პარტნიორს, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების შემთხვევაში – დირექტორსაც, შეუძლია ერთი კვირის ვადაში მოიწვიოს პარტნიორთა საერთო კრება ყველა პარტნიორისათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით ან კომუნიკაციის სხვა საშუალებით, რომელიც იძლევა ადრესატის მიერ ინფორმაციის მიღების დადასტურების საშუალებას. წერილი უნდა შეიცავდეს დღის წესრიგის პროექტს. მოწვევის მიღებიდან 3 დღის ვადაში პარტნიორებს შეუძლიათ დღის წესრიგში დამატებათა შეტანა. კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრება (ესწრებიან) ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორი (პარტნიორები). კრება გადაწყვეტილებებს იღებს დამსწრეთა ხმების უმრავლესობით. თუ კრება არ არის გადაწყვეტილებაუნარიანი, მაშინ კრების მომწვევს შეუძლია იმავე წესითა და იმავე დღის წესრიგით ხელახლა მოიწვიოს კრება. მეორე კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია მაშინაც კი, თუ მასზე არ გამოცხადდება (გამოცხადდებიან) ხმების უმრავლესობის მქონე პარტნიორი (პარტნიორები).

116. სპეციალური კანონის ზემოთმითითებული მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით კრება გადაწყვეტილებებს იღებს დამსწრეთა ხმების უმრავლესობით... ხოლო პარტნიორთა კრების მონაწილენი თავიანთი შემადგენლობიდან ხმების უბრალო უმრავლესობით ირჩევენ თავმჯდომარეს. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მიღებისთანავე თავმჯდომარე ადგენს და ხელს აწერს ოქმს.

117. სპეციალური კანონის ზემოთმითითებული მუხლის მე-7 და მე-9 პუნქტების თანახმად, ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას. საზოგადოების წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს გადაწყვეტილების მიღებას კრების მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, თუ ეს კანონი არ განსაზღვრავს გადაწყვეტილების მიღებას ერთხმად და თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის ანდა არ ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს.

118. რაც შეეხება მოპასუხე კომპანიის წესდებით განსაზღვრულ რეგულირებას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოპასუხე კომპანიის წესდების მიხედვით, საწარმოს ყოველ პარტნიორს, აგრეთვე, დირექტორსაც შეუძლია კრების მოწვევა 1 კვირის ვადაში საწარმოს ყველა პარტნიორსათვის დაზღვეული წერილის გაგზავნით... წერილი უნდა შეიცავდეს დღის წესრიგის პროექტს. მოწვევის მიღებიდან 3 დღის ვადაში პარტნიორებს შეუძლიათ დამატებათა შეტანა დღის წესრიგში. პარტნიორთა კრების მონაწილენი თავიანთი შემადგენლობიდან ხმების უბრალო უმრავლესობით ირჩევენ თავმჯდომარეს. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მიღებისთანავე თავმჯდომარე ადგენს და ხელს აწერს ოქმს (წესდების მუხლი 6). რაც შეეხება გადაწყვეტილების მიღების წესს, წესდების მე-8 მუხლის მიხედვით პარტნიორთა კრებაზე გადაწყვეტილება მიიღება ხმათა უბრალო უმრავლესობით. თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის, ან/და არ ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს. წესდების მე-9 მუხლის მიხედვით გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ დგება ოქმი, რომელზედაც უცილებელია თავმჯდომარის ხელმოწერა.

119. პირველ კასატორი ადასტურებს და სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ 2016 წლის 24 აპრილს დანიშნული პარტნიორთა კრების შესახებ წინასწარ ეცნობა წერილობით მოპასუხე კომპანიის დირექტორის მიერ, სადაც მოცემული იყო 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების დღის წესრიგის პროექტი, კერძოდ, ახალი შპს-ს დაფუძნება (იხ., პირველი საკასაციო საჩივარი, წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.65). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს (პირველი კასატორი) არ უსარგებლია (რაც პირველი კასატორის წარმომადგენელმა დაადასტურა საკასაციო სასამართლოში 2021 წლის 14 მაისს გამართულ სხდომაზე და მიუთითა აღნიშნულის მიზეზი), სპეციალური კანონის 9¹ და მოპასუხე კომპანიის წესდების მე-6 მუხლით მინიჭებული უფლებით, რაც მოსარჩელის მხრიდან პარტნიორთა კრების დღის წესრიგში დამატებითი საკითხის 3 დღის ვადაში შეტანაში მდგომარეობდა. შესაბამისად, გასაზიარებელი არაა პირველი კასატორის საკასაციო პრეტენზია მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების მოწვევის პროცედურის უხეშ დარღვევებთან მიმართებით.

120. რაც შეეხება მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ჩატარებისა და მიღებული გადაწყვეტილების ლეგიტიმაციას, ამ საკითხთან მიმართებით, დადგენილია, რომ 2016 წლის 24 აპრილს პარტნიორთა კრება ჩატარდა ქ. ბათუმში, ...... და კრებას ესწრებოდნენ ვ.შ–ის და ი.ა–ას წარმომადგენელი მ. კ–ვა, ხოლო მოსარჩელეს წარმოადგენდა ნ.წ–ა (იხ., ტ.1. ს.ფ. 37). კრებას თავმჯდომარეობდა შპს ,,ა-ლ–ის“ დირექტორი გ. გ–ა, ხოლო მდივნის ფუნქციას ასრულებდა ა.ც–ძე.

121. დადგენილია, რომ მოსარჩელის/პირველი კასატორის (მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი) წარმომადგენელმა - ნ.წ–ამ პრეტენზია განაცხადა კრების მსვლელობაში თავმჯდომარედ გ. გ–ას მონაწილეობაზე და განმარტა, რომ ის არცერთ პარტნიორს არ დაუნიშნავს თავმჯდომარედ. ასევე, შენიშვნა განაცხადა მდივნად ა.ც–ძის მონაწილეობაზე. დღის წესრიგით გათვალისწინებულ ორივე საკითხს დაეთანხმა ვ.შ–ის და ი.ა–ას წარმომადგენელი მ. კ–ვა. თ.წ–ას წარმომადგენელი არ დაეთანხმა დღის წესრიგით გათვალისწინებულ არცერთ საკითხს. მან გადაწყვეტილების მიღებამდე დასვა 11 გამოსარკვევი საკითხი და მათი დასაბუთებით მოითხოვა, რომ კრებამ არ მიიღოს დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხებზე დადებითი გადაწყვეტილება.

122. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, როგორც ეს საქმის მასალებითაა დადგენილი, მოპასუხე კომპანიის წესდების მიხედვით (ტ.1. ს.ფ. 26-29) მოპასუხე კომპანიის (საწარმოს) მართვის ორგანოებია: ა) პარტნიორთა საერთო კრება; ბ) დირექტორი. პარტნიორთა კრების მონაწილენი თავიანთი შემადგენლობიდან ხმების უბრალო უმრავლესობით ირჩევენ თავმჯდომარეს. პარტნიორთა გადაწყვეტილების მიღებისთანავე თავმჯდომარე ადგენს და ხელს აწერს ოქმს (მუხლები 5 (ა), 6.1; 6.3). ამასთან, წესდების მე-9 მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ დგება ოქმი, რომელზედაც აუცილებელია თავმჯდომარის ხელმოწერა (ტ.1. ს.ფ. 29). ამდენად, მოპასუხე კომპანიის წესდების მიხედვით პირი პარტნიორთა კრების თავმჯდომარედ არჩეული უნდა ყოფილიყო სწორედ პარტნიორთა ხმების უბრალო უმრავლესობით.

123. პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის სხდომის ოქმით დადგენილია, რომ კრების თავმჯდომარედ არჩეული იქნა გ. გ–ა - კომპანიის დირექტორი, ხოლო კრების მდივანი იყო ა.ც–ძე (ტ.1. ს.ფ. 37). ამავე კრების ოქმში წერილობითაა დაფიქსირებული ის პრეტენზიებიც, რომლებიც მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის წარმომადგენელ - ნ. წ–იას (მოსარჩელე/პირველი კასატორი) ჰქონდა კრების თავმჯდომარედ გ. გ–ას არჩევასთან დაკავშირებით. ამასთან, საქმეზე დადგენილია, რომ მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი, რომელიც სარეგისტრაციოდ წარედგინა სამეწარმეო რეესტრს ხელმოწერილია პარტნიორთა კრების თავმჯდომარედ არჩეული პირის - გ. გ–ას მიერ, რომელიც თანამდებობრივად იკავებდა მოპასუხე კომპანიის დირექტორის თანამდებობას.

124. პირველი კასატორი პრეტენზიას გამოთქვამს ზემოთმითითებულ საკითხთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმს ხელს აწერს გ. გ–ა არა როგორც კრების თავმჯდომარე, არამედ, როგორც მოპასუხე კომპანის დირექტორი. ამასთან, კრების ოქმზე ხელმოწერა განხორციელებულია არა კრების ოქმის შედგენისთანავე, არამედ მეორე დღეს.

125. საკასაციო პალატა არ იზიარებს პირველი კასატორის პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ როგორც ეს მოპასუხე კომპანიის წესდებითაა განსაზღვრული, პარტნიორთა გადაწყვეტილების მიღებისთანავე თავმჯდომარე ადგენს და ხელს აწერს ოქმს (მუხლები 5 (ა), 6.1; 6.3). ამასთან, წესდების მე-9 მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ დგება ოქმი, რომელზედაც აუცილებელია თავმჯდომარის ხელმოწერა (ტ.1. ს.ფ. 29). მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საქმეში წარმოდგენილი პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი ხელმოწერილია გ. გ–ას მიერ. დადგენლია ისიც, რომ გ. გ–ა პარტნიორთა ხმების უბრალო უმრავლესობით იქნა არჩეული 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების თავმჯდომარედ (იხ., ტ.1. ს.ფ. 37). ამასთან, დადგენლია, რომ საბოლოოდ კრების ოქმი, რომელიც წარდგენლი იქნა სამეწარმეო რეესტრში, ხელმოწერილი იქნა მხოლოდ კრების თავმჯდომარედ არჩეული გ. გ–ას მიერ (იხ., ს.ფ. 41).

126. რაც შეეხება პირველი კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ სამეწარმეო რეესტრში წარდგენლი ოქმი არ შეიცავს იმ შენიშვნებსაც, რომელიც პარტნიორებს წარედგინა მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ კრების ჩატარებასთან დაკავშირებულ დარღვევებზე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც ეს წინამდებარე გადაწყვეტილებითაა დადგენილი და ამას ეთანხმება პირველი კასატორიც (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.67) სამეწარმეო რეესტრს საწარმოს რეგისტრაციისათვის წარედგინა შპს „ა-ლ–ის“ 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმი იგივე შინაარსით, ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ ამ ოქმზე არ არის მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ გაკეთებული შენიშვნა კრების ჩატარებასთან დაკავშირებით.

127. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მეწარმეთა შესახებ კანონი პირდაპირ არ მიუთითებს, თუ როგორ უნდა შედგეს შპს-ის პარტნიორთა კრების ოქმი, თუმცა, „იგი უნდა შეიცავდეს მითითებას, თუ სად და როდის შედგა კრება. მითითებული უნდა იყოს, თუ ვინ ესწრება კრებას, წესდების შესაბამისად არის თუ არა კრება გადაწყვეტილებაუნარიანი; მითითებული უნდა იქნეს განსახილველი საკითხი და განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით პარტნიორთა მიერ გამოთქმული მოსაზრებები. ოქმი მკაფიოდ უნდა ასახავდეს კენჭისყრის შედეგებს და ხელს უნდა აწერდეს თავმჯდომარე“ (იხ. ლადო ჭანტურია, თედო ნინიძე, მეწარმეთა შესახებ კანონის კომენტარი, მესამე გამოცემა, თბილისი, 2002, გვ. 296).

128. ამასთან, მოპასუხე კომპანიის წესდების მე-9 მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ დგება ოქმი, რომელზედაც აუცილებელია თავმჯდომარის ხელმოწერა (ტ.1. ს.ფ. 29). შესაბამისად, არაა გასაზიარებელი პირველი კასატორის პრეტენზია ამ ნაწილში კრების ჩატარების პროცედურულ დარღვევასთან დაკავშირებით.

129. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.43), მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით (მე-4-5 მუხლები), განხორციელდა შპს ,,ბ–უ“ სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია 2016 წლის 9 ივნისს. მისი 100%-იანი წილის მფლობელია მოპასუხე კომპანია. დირექტორად დარეგისტრირდა გ. გ–ა; საქმის მასალებში არ მოიპოვება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მისი მოთხოვნის საფუძველზე მიმდინარეობს შპს „ბ–უს“, როგორც კანონსაწინააღმდეგო რეგისტრაციის გაუქმებასთან დაკავშირებით, რაიმე წარმოება.

130. რაც შეეხება პირველი კასატორის პრეტენზიას, მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილთან მიმართებით, რომლის მიხედვითაც ახლად დაფუძნებულ საწარმო შპს „ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში შეტანილი იქნა, მოპასუხე კომპანიის მფლობელობაში და საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებები.

131. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იურიდიული პირის დეფინიცია მოიცავს ასევე მის უნარს, გააჩნდეს საკუთარი ქონება. იურიდიული პირისათვის დამახასიათებელი ეს ელემენტი სანივთო სამართლის სფეროს განეკუთვნება. მას, როგორც ნორმატიულ ცნებას, განამტკიცებს სამოქალაქო კოდექსის 147-ე მუხლი. სამართლის თეორიაში გაბატონებული მოსაზრების თანახმად, კანონმდებლის მიზანს იურიდიული პირის ფაქტობრივ ქონებრივ მდგომარეობაზე ხაზგასმა არ წარმოადგენს. აქ ნორმა მიუთითებს მხოლოდ „მესაკუთრეობის“, ქონების ქონის უნარზე, რომელიც იურიდიულ პირს, როგორც ფიზიკური პირის თვისებებით მართლწესრიგის მიერ აღჭურვილ სუბიექტს, ცხადია, გააჩნია, ანუ მას შეუძლია, ჰქონდეს ქონება. იურიდიული პირის ქონება განსხვავდება მისი ინსაიდერების ქონებისაგან და იგი, როგორც სუბიექტი, თავისთავად არ წარმოადგენს ქონებას მისი ინსაიდერების ხელში. კორპორაციის ქონებრივი ავტონომია გულისხმობს წევრებისა და გაერთიანების ქონების სწორედ მკაცრ გამიჯვნას, ე.ი თუ კი იგი, როგორც სუბიექტი, სრულყოფილი „არსებაა“ ქონებრივი უნარისა თუ შესაძლებლობის თვალსაზრით, მაშინ არ არსებობს საჭიროება, რომ მისი ქონება რეალურად ან წევრთა ქონებად ითვლებოდეს და/ან თავად იყოს მუდმივად დამოკიდებული საკუთარ წევრებზე, ვინაიდან მას ისევე სრულფასოვნად შეუძლია იქონიოს ქონება, როგორც ნებისმიერ უფლებაუნარიან ფიზიკურ პირს.

132. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საწარმოში წილის ფლობა წარმოადგენს არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეს (სსკ-ის 147-ე და 152-ე მუხლები). ევროკონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლი, ასევე, მოიცავს საწარმოს წილებზე საკუთრების უფლებას. კერძოდ, აღნიშნული საკითხი განიხილა ადამიანის უფლებათა ევროპულმა კომისიამ 1982 წელს საქმეში: Bramelidand Malmström v. Sweden (განაცხადის N. 8588/79, 1982). ადამიანის უფლებათა ევროპულმა კომისიამ თავდაპირველად განიხილა ის საკითხი, წარმოადგენდა თუ არა „აქციები“ მფლობელობას - კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის ფარგლებში. მათ ასევე განსაზღვრეს ის რთული და კომპლექსური საკითხი, რომელიც „წილს“ უკავშირდებოდა. კერძოდ, სერტიფიკატი, რომელიც მისი მფლობელის საწარმოს წილზე საკუთრების უფლებას განამტკიცებს და ასევე, მასთან დაკავშირებულ უფლებებს (განსაკუთრებით, ხმის მიცემის უფლებას). ამასთან, სერტიფიკატი მოიცავს საწარმოს წილებზე არაპირდაპირი მოთხოვნის უფლებას. საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, ეჭვს არ იწვევდა ის ფაქტი, რომ წილებს საწარმოში გარკვეული ეკონომიკური და ქონებრივი ღირებულება გააჩნდა. შესაბამისად, ევროკომისიამ დაასკვნა, რომ წილები წარმოადგენს „მფლობელობას“ კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის ფარგლებში. ხსენებული საქმე მნიშვნელოვანია არა მარტო იმის გამო, რომ იგი აღიარებს წილის საკუთრების უფლების კონვენციით გარანტირებული საკუთრების უფლების ფარგლებში მოქცევას, არამედ იმიტომაც, რომ ნათლად აჩვენებს აღნიშნული მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტებს შორის.

133. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ განვითარებული ქვეყნების საკორპორაციო სამართალ-ურთიერთობებში მრავალი წლის განმავლობაში უმცირესობაში მყოფი პარტნიორის (მცირე აქციონერის) არსებობამ და მათი უფლებების დაცვის შესახებ განვითარებულმა დისკუსიამ განაპირობა, რომ პრაქტიკულად იქნა მიჩნეული 100% - იანი წილობრივი მონაწილეობით შვილობილი კომპანიების (Wholly Owend Subsidary) შექმნა, ანუ როდესაც შვილობილი საწარმოს 100% ეკუთვნის „დედა“ (ძირითადი) კომპანიას. ერთი პირის საწარმოს შემთხვევაშიც, მასში უნდა არსებობდეს კანონმდებლობით გათვალისწინებული მართვის ყველა ორგანო (თუმცა, კი ასეთი საწარმოს შემთხვევაში მთელი ფუნქციები ერთი პირის ხელშია თავმოყრილი). „დედა“ კომპანიის მიერ 100%-ით შექმნილ შვილობილ კომპანიაში სამეთვალყურეო საბჭო შეიძლება საერთოდ არ დაინიშნოს, ხოლო აღმასრულებელი ორგანო (დირექტორატი, დირექტორი) ინიშნება დამფუძნებლის - „დედა“ კომპანიის მიერ. ასეთ შვილობილ კომპანიასთან მიმართებით იმდენადაა საინტერესო შიდა მართვა და კონტროლი, რამდენადაც ასეთ შემთხვევაში, პრაქტიკულად არ არსებობს პარტნიორთა კრება და მას ცვლის ერთადერთი დამფუძნებლის („დედა“ კომპანია) წერილობითი გადაწყვეტილებები ამა თუ იმ საკითხზე. ასეთ შემთხვევაში ისინი წერილობითი სახით უნდა ჩამოაყალიბოს „დედა“ კომპანიის მმართველმა ორგანომ - დირექტორატმა (დირექტორი). (შდრ. სოფიო მაჭავარიანი, კორპორაციული ჯგუფების მართვა გერმანიასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში და მართვის პრინციპების ინტეგრაცია ქართულ კერძო სამართალში, თბილისი, 2015, გვ.110). გერმანიის სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, 100%-იანი წილის ფლობის მიუხედავად, შვილობილი საწარმო და „დედა“ კომპანია (ძირითადი საწარმო) დამოუკიდებელ კომპანიებად ითვლებიან და მათი ინტერესები თანაბრად უნდა იქნეს დაცული, თუმცა შესაძლებელია 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული შვილობილი კომპანიის მიერ მიყენებული ზიანისათვის, პასუხისმგებლობა დაეკისროს „დედა“ კომპანიას, მხოლოდ იმის გამო, რომ იგი 100%-იანი წილის მფლობელია, რადგან გერმანიის კანონმდებლობით საწარმოს ინტერესები დაცულია სხვა ნებისმიერ პირთა (პარტნიორი, აქციონერი, კრედიტორი და ა.შ.) ინტერესებთან შედარებით (შდრ: P.Zumbassen, Liability Within Corporate Groups (BremerVulkan), Federal Court of Justice Attamptsthe Overhaul, 3 German Law Journal (2002), 46.

134. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კორპორატიულ სამყაროში შვილობილი კომპანია არის კომპანია, რომელიც ეკუთვნის სხვა კომპანიას, რომელსაც ჩვეულებრივ უწოდებენ როგორც „დედა კომპანიას“ ან ჰოლდინგ კომპანიას. „მშობელი“ აკონტროლებს შვილობილ კომპანიას, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი ფლობს ან აკონტროლებს მისი წილების (აქციების) 100%-ს ან ნახევარზე მეტს. „მშობელი“ კომპანია ყიდულობს ან აფუძნებს შვილობილ კომპანიას, იმ მიზნით, რომ „მშობელმა“ ისარგებლოს გაზრდილი საგადასახადო შეღავათებით, დივერსიფიცირებული რისკით და ა.შ. შვილობილი კომპანია წარმოადგენს დამოუკიდებელ იურიდიულ პირს „დედა“ კომპანიისაგან, რაც ასახავს მათი ვალდებულებების, დაბეგვრის და მმართველობის დამოუკიდებლობას, რომელიც თან ახლავს არჩეულ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმას. თავისი ეკონომიკური საქმიანობისას იგი ხელმძღვანელობს დამფუძნებელი დოკუმენტებით.

135. ამასთან მათი მაკონტროლებელი ინტერესის გათვალისწინებით, შეიძლება ადგილი ჰქონდეს „დედა“ კომპანიის მიერ შვილობილი კომპანიის მმართველობითი ორგანოს (დირექტორი, დირექტორთა საბჭო) დანიშვნას. შვილობილი კომპანია განსხვადება კომპანიის ფილიალისაგან იმით, რომ არის იურიდიული პირი, რომელსაც შეუძლია თავისი სახელით შეიძინოს უფლებები და განხორციელოს ვალდებულებების შესრულება, გამოვიდეს სასამართლოში მოსარჩელედ ან მოპასუხედ, მაშინ როდესაც ფილიალი არ წარმოადგენს იურიდიულ პირს.

136. კორპორაციული მართვისას წარმოშობილი ურთიერთობების მთავარი ობიექტი შვილობილი საწარმოა. შვილობილად მიიჩნევა კომპანია, თუ სხვა საწარმოს მის კაპიტალში ხმათა უმრავლესობის ფლობის შედეგად ან ხელშეკრულების საფუძველზე ან სხვა გზით შეუძლია განსაზღვროს შვილობილი საწარმოს მიერ მისაღები გადაწყვეტილებები. შვილობილ საწარმოდ მიჩნევისათვის, მასში „დედა“ საზოგადოება უნდა ფლობდეს 50%-ზე მეტს. (შდრ. სოფიო მაჭავარიანი, კორპორაციული ჯგუფების მართვა გერმანიასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში და მართვის პრინციპების ინტეგრაცია ქართულ კერძო სამართალში, თბილისი, 2015, გვ.100). შვილობილ საწარმოს „ნაწარმოებ“ საზოგადოებასაც უწოდებენ. შვილობილი საწარმო დამოუკიდებელი იურიდიული პირია, თუმცა ასეთი საწარმოს ნება დამოკიდებულია მისი დამფუძნებლების ნებაზე, რომლის გამოვლინებაც ხდება პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით. შვილობილი კომპანიის მართვა ხორციელდება „დედა“ კომპანიის მხრიდან არა პირადპირი და უშუალო მართვის გზით, არამედ თავად შვილობილი საწარმოს მართვის ორგანოების მეშვეობით, რადგან პირდაპირი მართვა ეწინააღმდეგება იურიდიული პირის დამოუკიდებლობის პრინციპს.

137. შვილობილი კომპანიის მართვისას „დედა“ კომპანიის როლი დამოკიდებულია იმაზე, თუ ამ შვილობილი კომპანიაში რა ოდენობის წილს ფლობს „დედა“ კომპანია. რაც უფრო მეტია წილობრივი მონაწილეობა, მით უფრო მეტად ერევა იგი შვილობილი კომპანიის საქმიანობაში. ზოგადად „დედა“ კომპანიის დირექტორატის (დირექტორის) გადაწყვეტილება მართალია შეეხება მხოლოდ „დედა“ კომპანიას, თუმცა, როგორც წესი, იგი წარმოადგენს შვილობილი კომპანიისათვის ინიციატივის საფუძველს. ასევე თუ სადავო გახდა შვილობილი კომპანიის ერთპიროვნული მმართველი დირექტორის მოქმედება, იგი შეიძლება გასაჩივრდეს საწარმოს ინტერესებიდან გამომდინარე მისი პარტნიორის მიერ( „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი). ზოგ შემთხვევაში უმჯობესიც არის, თუ შვილობილ საწარმოს ერთპროვნული დირექტორი ჰყავდეს, რადგან მისი კონტროლიც და მისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრებაც უფრო ადვილია. (შდრ. სოფიო მაჭავარიანი, კორპორაციული ჯგუფების მართვა გერმანიასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში და მართვის პრინციპების ინტეგრაცია ქართულ კერძო სამართალში, თბილისი, 2015, გვ.105).

138. განსახილველ საქმეზე დადგენილია, რომ 2011 წლიდან მოპასუხე კომპანიაში პარტნიორთა წილები გადანაწილებული იყო შემდეგნაირად: თ.წ–ა - 20%; ვ.შ–ი - 53.4%; ი.ა–ა - 26.6%. დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრებაზე პარტნიორთა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა მითითებული საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღებას. გადაწყვეტილების მიღების წინააღმდეგი იყო მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის წარმომადგენელი.

139. სპეციალური კანონის 9¹ მუხლის მე-7 და მე-9 პუნქტების მიხედვით ყველა გადაწყვეტილება, რომელთა მნიშვნელობა სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, მოითხოვს ყველა პარტნიორის მონაწილეობით ჩატარებული კრების გადაწყვეტილებას. საზოგადოების წესდება შეიძლება ითვალისწინებდეს გადაწყვეტილების მიღებას კრების მონაწილეთა ხმების უმრავლესობით, თუ ეს კანონი არ განსაზღვრავს გადაწყვეტილების მიღებას ერთხმად და თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის ანდა არ ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს. მოპასუხე კომპანიის წესდების მე-8 მუხლით ასევე განსაზღვრულია, რომ პარტნიორთა კრებაზე გადაწყვეტილება მიიღება ხმათა უბრალო უმრავლესობით, თუ ამ გადაწყვეტილების შინაარსი არ ქმნის არათანაბარ მდგომარეობას რომელიმე პარტნიორისათვის ან/და არ ხელყოფს პარტნიორის არსებით ინტერესებს (იხ., ტ.1. ს.ფ. 28).

140. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრებაზე, რომელსაც ესწრებოდა ყველა პარტნიორი, პარტნიორთა ხმათა უმრავლესობით მიღებული გადაწყვეტილებით პრაქტიკულად მოპასუხე კომპანიამ დაარსა შვილობილი კომპანია (შპს „ბ–უ“), რასაც არ სჭირდებოდა მოპასუხე კომპანიის ყველა პარტნიორის 100%-იანი წილის მფლობელთა თანხმობა. მართალია კრებას ესწრებოდა პარტნიორთა სრული შემადგენლობა, თუმცა, გადაწყვეტილება მხარდაჭერილი არ იქნა მისი 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის მიერ. ამდენად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის ხმას, მისი წილობრივი მონაწილებიდან გამომდინარე, არ შეეძლო რაიმე ზეგავლენის მოხდენა პარტნიორთა 80%-იანი წილის მფლობელთა მიერ მხარდაჭერილი საკითხის მიღებაზე.

141. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის მე–4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპმა თავისი ასახვა ჰპოვა სსსკ–ის მთელ რიგ სხვა ნორმებში.

142. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპის შინაარსის ანალიზი საფუძველს გვაძლევს გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნები: 1. შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. საკითხი იმის შესახებ, რომ სასამართლო საქმის განხილვას (სამოქალაქო პროცესს) იწყებს მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოთხოვნით, ან, რომ სასამართლო არ უნდა გასცდეს მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებს და ა.შ. განეკუთვნება არა შეჯიბრებითობის, არამედ დისპოზიციურობის პრინციპის სფეროს. 2. მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) ეკისრებათ თვითონ მხარეებს. 3. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ. 4. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დამტკიცდეს (დადასტურდეს) მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178–ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, (ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102–ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

143. როგორც განსახილველ შემთხვევაშია დადგენილი, პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმის მიხედვით შპს „ბ–უს“ ერთადერთი დამფუძნებელია შპს „ა-ლ–ი“, იგივე წილობრივი მონაწილეობით პარტნიორთა უფლებების შეზღუდვის გარეშე ყველა ვალდებულებებით შპს „ა-ლ–ის“ ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით (ტ.1. ს.ფ. 38). შესაბამისად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აღნიშნულ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით არ გაუარესებულა მოპასუხე კომპანიის ანუ, დამფუძნებელი საწარმოს რომელიმე პარტნიორის უფლებები, მით უმეტეს, იმის გათვალისწინებთაც, რომ შპს „ბ–უს“ ერთადერთი დამფუძნებელია შპს „ა-ლ–ი“, იგივე წილობრივი მონაწილეობით, პარტნიორთა უფლებების შეზღუდვის გარეშე, ყველა ვალდებულებებით.

144. ამასთან, კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ შვილობილი კომპანია, ზოგადი წესის მიხედვით, წარმოადგენს დედა კომპანიის აქტივს. იმ შემთხვევაში, თუ შვილობილ კომპანიაში იცვლება დედა კომპანიის, როგორც მისი პარტნიორის წილობრივი მონაწილეობა შემოდის ახალი პარტნიორი, დედა კომპანიის მინორიტარ პარტნიორს ეძლევა შესაძლებლობა, სადავო გახადოს დედა კომპანიის აქტივების გადაცემა, რადგან დედა კომპანიის (რომლის დამფუძნებელსაც წარმოადგენს მინორიტარი - უმცირესობაში მყოფი პარტნიორი), ქონება გადადის სხვა პირის წილობრივ საკუთრებაში. ასეთ შემთხვევაში მართლაც შეიძლება ადგილი ჰქონდეს დედა კომპანიის პარტნიორის უფლების შელახვას.

145. განსახილველ შემთხვევაში, როგორც ეს საქმის მასალებითაა დადგენილი, შვილობილი კომპანიის ერთადერთ დამფუძნებელს 100% წილობრივი მონაწილეობით წარმოადგენს დედა კომპანია. ახალი კომპანია დაფუძნდა დედა კომპანიის პარტნიორების წილების უცვლელად შენარჩუნებით ყველა ვალდებულებით, დედა კომპანიის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით (ტ.1. ს.ფ. 38) შესაბამისად, არაა გასაზიარებელი პირველი კასატორის პრეტენზია, განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე კომპანიის (დედა კომპანია) აქტივის შემცირების თუ დაკარგვის შესახებ.

146. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით ხელყოფილი არაა პირველი კასატორის (20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი) უფლებები არც მოპასუხე და არაც ახლად დაფუძნებულ საწარმოში.

147. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს აგრეთვე პირველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიას, რომ შპს „ბ–უს“ წესდების მომზადების შემდეგ, ცალკე იყო კიდევ საჭირო პარტნიორთა ახალი კრების მოწვევა და ჩატარება.

148. პირველი კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა შპს „ბ–უს“ წესდების შედგენა გ.გ–ას მიერ, მაშინ, როდესაც წესდება ესაა გარიგება. ამ გარიგების მხარეები არიან მოპასუხე კომპანიის პარტნიორები და მათ უნდა განესაზღვრათ უფლება-მოვალეობები ახალ კომპანიაში. მოსარჩელეს არ მიუცია გ.გ–ასთვის მსგავსი უფლება. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მესამე პუნქტით დირექტორს დაევალა კანონით დადგენილი წესით განეხორციელებინა შესაბამისი დოკუმენტაციის (წესდებისა და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ გ. გ–ას დაევალა პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით მხოლოდ შპს „ბ–უს“ წესდების წარდგენა საჯარო რეესტრში და არა წესდების შედგენა-დამტკიცება. ასეთი გადაწყვეტილების მიღება დირექტორის მიერ კი ეწინააღმდეგება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მოთხოვნებს, რაც სააპელაციო პალატამ დატოვა შეფასების გარეშე (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.68).

149. ზემოაღნიშნულს საკასაციო პალატა არ იზიარებს და განმარტავს, რომ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების არსებობა სავალდებულოა შვილობილი კომპანიის დაფუძნებისათვის. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით დედა კომპანიამ დააფუძნა შვილობილი საწარმო - შპს „ბ–უ“ და ამავე კრების გადაწყვეტილებით დაევალა მოპასუხე კომპანიის დირექტორს კანონით დადგენილი წესით განახორციელოს შესაბამისი დოკუმენტაცის (წესდება და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია. ამდენად, შვილობილი საწარმოს დასარეგისტრირებლად შესაბამისი დოკუმენტაციის მომზადება და რეესტრში რეგისტრაცია, თუ დამფუძნებელმა კომპანიამ (დედა კომპანია) პარტნიორთა კრებაზე დირექტორს დაავალა, ეს პროცედურა დამატებით აღარ საჭიროებდა პარტნიორთა ახალი კრების ჩატარებას.

150. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ შპს „ბ–უს“ წესდება (გარიგება) კანონსაწინააღმდეგოა, რადგან სპეცალური კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად პარტნიორები დებენ შეთანხმებას (წესდებას), რომლის საფუძველზედაც წესრიგდება საწარმოს საქმიანობასთან ან/და პარტნიორების ურთიერთობებთან დაკავშირებული საკითხები. წესდებას სჭირდება ყველა პარტნიორის ნების გამოხატვა და კონსენსუსი. ამ წესდებით (მე-13 მუხლის გ ქვეპუნქტი და მე-14.1 მუხლი) შეილახა მოსარჩელის უფლებები იმგვარად, რომ მოსარჩელე იძულებულია შეასრულოს საერთო კრების მიერ თუნდაც უკანონოდ მიღებული გადაწყვეტილებები, წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლებელია იგი გარიცხული იქნეს საზოგადოებიდან. პირველი კასატორი არ ეთანხმება წესდების მე-15 მუხლის მე-6 პუნქტს, რომლის თანახმადაც, საზოგადოების პარტნიორთა კრება მოიწვევა საზოგადოების იურიდიულ მისამართზე ან ნებისმიერ სხვა ადგილას. 2012 წლიდან საკასაციო საჩივრის შეტანამდე პარტნიორთა კრება არ ჩატარებულა კომპანიის იურიდიულ მისამართზე. ამ ნორმის თანახმად, შესაძლებელია დომინანტმა პარტნიორებმა კრება ჩაატარონ თავიანთ საცხოვრებელ ადგილას რუსეთის ფედერაციაში ან შვედეთში. ასეთ პირობებში კი მოსარჩელე ვერ მიიღებს მონაწილეობას პარტნიორთა კრებაზე, რადგან პარტნიორების მხრიდან პროვოკაციების თავიდან არიდების მიზნით, იგი არ ჩავა სხვა ქვეყანაში (იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ.139, წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.69).

151. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ პრეტენზიას იმის გათვალისწინებით, რომ როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი, შპს „ბ–უს“ ყავს მხოლოდ ერთი პარტნიორი - შპს „ა-ლ–ი“ .

152. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ქართული საკორპორაციო სამართალი ერთმანეთისაგან განასხვავებს კაპიტალური საზოგადოების ორ უმთავრეს ფორმას: სააქციო საზოგადოებასა და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას (იხ. ლადო ჭანტურია, კორპორაციული მართვა და ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობა საკორპორაციო სამართალში, თბილისი, 2006, გვ. 103). ნებისმიერი კომპანიის წარმატებით ფუნქციონირების წინაპირობა თავად ამ საზოგადოებაში პარტნიორთა უფლებებისა და საწარმოს ინტერესების პატივისცემაა. ამ მოვალეობათა პატივისცემისა და დაცვის სამართლებრივ საფუძველს პარტნიორთა შორის დადებული გარიგება (წესდება) წარმოადგენს, რომლითაც ისინი საზოგადოების დაფუძნებაზე თანხმდებიან. საწარმოს ეფექტური საქმიანობის საფუძველი ის არის, რომ მაქსიმალურად იქნეს დაცული შეთანხმებების კეთილსინდისიერად შესრულების, მათი განუხრელი დაცვისა და ურთიერთპატივისცემის პრინციპი (იხ. ირაკლი ბურდული, სააქციო სამართლის საფუძვლები, II ტომი, თბილისი, 2013, გვ.157). უმრავლესობაში მყოფი პარტნიორი პატივს უნდა სცემდეს უმცირესობაში მყოფ პარტნიორს. თუმცა უმცირესობაში მყოფი პარტნიორის დაცვა არ გულისხმობს დომინანტი პარტნიორის დამოუკიდებელი ხელმძღვანელობის უკანონოდ გამოცხადებას. უმცირესობაში მყოფი პარტნიორის დაცვა განპირობებული უნდა იყოს საზოგადოების ერთიანი ობიექტური ინტერესის საფუძვლით, რომლის მიზანიც საზოგადოების რენტაბელური საქმიანობა და მისი განვითარება იქნება (იხ. როლფ კნიპერი, უმცირესობაში მყოფი პარტნიორის დაცვა საქართველოს სამეწარმეო სამართლის მიხედვით, საკორპორაციო სამართლის განვითარების პრობლემები საქართველოში, ქართულ-გერმანული სიმპოზიუმი, თბილისი, 200, გვ.95).

153. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საერთო კრება საზოგადოების ( შპს) მართვის უმაღლესი ორგანოა. ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც საწარმოს ძირითად ინტერესებს შეეხება, მიიღება საერთო კრების მიერ. ცნება „პარტნიორთა კრება“ საზოგადოების წესდებაში გამოიყენება იმ შემთხვევაშიც, როცა საზოგადოებას ერთი პარტნიორი ყავს. ამ პარტნიორის მიერ მიღებული გადაწყეტილება შეიძლება ჩაითვალოს პარტნიორთა კრების მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებად (იხ. ლადო ჭანტურია, თედო ნინიძე, მეწარმეთა შესახებ კანონის კომენტარი, მესამე გამოცემა, თბილისი, 2002, გვ. 117; 293).

154. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონმდებლობა შპს-ის პარტნიორს მთელ რიგ უფლებებს ანიჭებს, რომელთა შორისაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საერთო კრებაზე მონაწილეობის და ხმის უფლება. საზოგადოების ნება სწორედ პარტნიორთა საერთო კრებაზე ფორმირდება, თუმცა კაპიტალური ტიპის საზოგადოებისათვის დამახასიათებელია უმრავლესობისა და უმცირესობის მდგომარეობის თანაფარდობის (განსაზღვრის) საკითხი, ანუ ასეთი ტიპის საწარმოში განსაკუთრებით იგრძნობა იმის საჭიროება, რომ უმრავლესობაში მყოფმა პარტნიორმა თავისი დომინანტური მდგომარეობა არ გამოიყენეოს საზოგადოების ინტერესების საპირისპიროდ და მისი ასეთი დამოკიდებულებით ზიანი არ მიაყენოს საზოგადოებას ან უმცირესობაში მყოფ პარტნიორს. (შდრ: ირაკლი ბურდული, თანამედროვე საკორპორაციო სამართლის თეორიული და პრაქტიკული საკითხები, თბილისი, 2009, გვ. 263).

155. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საერთო კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების გასაჩივრება წარმოადგენს პარტნიორის (აქციონერის) ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კორპორაციულ-სამართლებრივ უფლებას. იგი კონტროლის უფლების შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევა. საერთო კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება, თუ იგი ფორმალური წინაპირობების დარღვევის გარეშეა წარმართული და ჩატარებული, სამართლიანი გადაწყვეტილებაა და არსებითად შეესაბამება საზოგადოების ინტერესებს და საწარმოს ძირითად პოლიტიკას. თუმცა იმ შემთხვევაში, როდესაც უმრავლესობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არ არის სამართლიანი საზოგადოებასთან მიმართებაში, იგი ხელყოფს მინორიტარი პარტნიორის არსებით ინტერესს და ამით, საბოლოო ჯამში, ზიანი ადგება საზოგადოებას, აქედან გამომდინარე, კანონმდებლობა ითვალისწინებს მთელ რიგ მექანიზმებს, უმცირესობაში მყოფი პარტნიორის უფლებების დასაცავად, ანიჭებს რა მას „არასწორი“ გადაწყვეტილებების გასაჩივრების უფლებამოსილებას. თუმცა არსებობს შემთხვევები, როდესაც უმცირესობაში მყოფი პარტნიორი (აქციონერი) უბრალოდ ასაჩივრებს საერთო კრებაზე მიღებულ გადაწყვეტილებას, ასაბუთებს ამას საწარმოს არსებითი ინტერესის პრიმატით და მისი, როგორც უმცირესობის ინტერესების შელახვის ფაქტით, სინამდვილეში კი ეს ქმედება გამიზნულია მხოლოდ იმისათვის, რომ გარკვეული მისთვის სასურველი ქმედების განხორციელებაზე წამოიყვანოს დომინანტი პარტნიორი (შდრ: ირაკლი ბურდული, თანამედროვე საკორპორაციო სამართლის თეორიული და პრაქტიკული საკითხები, თბილისი, 2009, გვ. 293).

156. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი იცნობს „დომინანტი პარტნიორის“ ცნებას და 3.8. მუხლის ბოლო წინადადების თანახმად, დომინანტ პარტნიორად ან პარტნიორთა ჯგუფად მიიჩნევა პირი/ჯგუფი, რომელსაც აქვს პრაქტიკული შესაძლებლობა, გადამწყვეტი ზეგავლენა მოახდინოს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე. მინორიტარი პარტნიორის ცნებას კანონი პირდაპირ არ გვთავაზობს, თუმცა, მის მაკვალიფიცირებელ ნიშნებს ზემოხსენებული ნორმა იძლევა - არ შეუძლია დამოუკიდებლად გადამწყვეტი ზეგავლენა მოახდინოს პარტნიორთა კრების კენჭისყრის შედეგებზე. მინორიტარი პარტნიორების უფლებების დაცვაზე მიუთითებს, მაგალითად, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლით გარანტირებული უფლებამოსილებანი, თუმცა, დაცვის თვალსაზრისით, უმნიშვნელოვანესია პარტნიორის, როგორც ინდივიდის უფლება სარჩელზე და მისი უფლება - წარადგინოს დერივატიული სარჩელი (იხ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46.5 მუხლი), რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არა აქვს.

157. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პარტნიორებმა კომპანიის საქმიანობა უნდა განახორციელონ კეთილსინდისიერად და საზოგადოების ინტერესების სასარგებლოდ. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე კომპანიის 80% წილის მფლობელების არაკეთილსინდისიერებაზე მითითება, უსაფუძვლოდ უნდა იქნეს მიჩნეული, რადგან აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი. შესაბამისად, სადავო გადაწყვეტილება ფორმალური კანონიერების კუთხით შესაბამისობაშია სპეციალურ კანონთან, საწარმოს წესდებასთან და არ არსებობს მისი ბათილობის საფუძველი.

158. პირველი კასატორის ერთ-ერთი პრეტენზია შეეხება იმ გარემოებასაც, თითქოსდა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმის შინაარსიდან (დასკვნითი ნაწილი), არ გამომდინარეობს, ვინ არის შპს „ბ–უს“ დამფუძნებელი და რომ პარტნიორები არ შეთანხმებულან, რომ შპს „ბ–უს“ დამფუძნებელი იქნებოდა მოპასუხე კომპანია.

159. საკასაციო პალატა არ იზიარებს ამ პრეტენზიას შემდეგ გარემოებათა გამო: პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება წარმოადგენს გარიგების ერთ-ერთ სახეს, ამიტომაც მის მიმართ ვრცელდება კანონმდებლობით დადგენილი მოწესრიგება, ნების განმარტებასთან მიმართებით.

160. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

161. განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა გარიგება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ. გარიგების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ გარიგებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით გარიგებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს. ( პარტნიორის მიერ გამოვლენილ ნების განმარტების სამართლებრივ საკითხებთან მიმართებით დამატებით იხ., სუსგ Nას-1817-2019, 15 ივნისი, 2020).

162. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმის თანახმად, შპს “ბ–უს“ (რომელიც დაფუძნდა მოპასუხე კომპანიაში პარტნიორების წილების უცვლელად შენარჩუნებით) ერთადერთ დამფუძნებელს 100% წილობრივი მონაწილეობით წარმოადგენს მოპასუხე კომპანია, კერძოდ ახლად დაფუძნებული კომპანიის დამფუძნებელი იქნება შპს „ა -ლ–ი“ (ტ.1. ს.ფ. 38). შესაბამისად, პირველი კასატორის პრეტენზია, რომ ვინაიდან პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმის სარეზოლუციო ნაწილში პირდაპირ არაა მითითებული, რომ შპს „ბ–უს“ დამფუძნებელია მოპასუხე საწარმო, ამიტომ აღნიშნული საკითხი არ ირკვევა, დაუსაბუთებელია და, გაზიარებული ვერ იქნება.

163. პირველი კასატორის (მოსარჩელე) ერთ-ერთი საკასაციო პრეტენზია შეეხება შვილობილი კომპანიის დირექტორის დანიშვნისას პროცედურულ დარღვევებს, რომელსაც, საკასაციო პალატა არ იზიარებს შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმეზე დადგენილია, რომ 2016 წლის 24 აპრილს მოპასუხე კომპანიამ (დედა კომპანია) პარტნიორთა კრებაზე მიიღო შვილობილი კომპანიის (შპს „ბ–უ“) დაფუძნების გადაწყვეტილება. გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირა მოპასუხე კომპანიის 80%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორებმა. ამ გადაწყვეტილებას არ ეთანხმებოდა კომპანიის 20%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი - მოსარჩელე (პირველი კასატორი). შპს „ბ–უს“ დაფუძნების შესახებ მოპასუხე კომპანიის გადაწყვეტილების აღსრულებაზე პასუხისმგებელ პირად განისაზღვრა დედა კომპანიის დირექტორი - გ.გ–ა (იხ. პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტი - ტ.1. ს.ფ. 39), კერძოდ, ამ უკანასკნელს დაევალა შესაბამისი დოკუმენტაციის (წესდება და სხვა) მომზადება და სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაცია.

164. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმში მე-3 პუნქტის მიუთითებლობის შემთხვევაშიც კი, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, სწორედ დამფუძნებელი კომპანიის დირექტორი იყო ვალდებული აღესრულებინა პარტნიორთა გადაწყვეტილება და წარედგინა მარეგისტრირებელ ორგანოში სარეგისტრაციო მონაცემები.

165. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შვილობილი კომპანიის დირექტორს ნიშნავს შვილობილი კომპანიის პარტნიორი, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, ნიშნავს, რომ შპს „ა-ლ–ის“ (მოპასუხე კომპანია) შვილობილი კომპანიის - შპს „ბ–უს“ დირექტორის დანიშნვაზე უფლებამოსილია შპს „ბ–უს“ პარტნიორი. განსახილველ შემთხვევაში, იმ მოცემულობაში, როდესაც შვილობილ კომპანიას ჰყავს მხოლოდ ერთი პატნიორი - შპს „ა-ლ–ი“, შვილობილ კომპანიაში არ მომხდარა დედა კომპანიის პარტნიორთა წილობრივი მონაცემების შეცვლა, ასეთ შემთხვევაში ვერ იქნება გაზიარებული პირველი კასატორის პრეტენზია შვილობილი კომპანიის დირექტორის დანიშვნასთან დაკავშირებით. საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ შვილობილი კომპანიის დირექტორის დანიშვნა დედა კომპანიას, როგორც პარტნიორს, თავისი დირექტორის მეშვეობითაც შეუძლია.

166. პირველი კასატორის ერთ-ერთი პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ შპს „ბ–უს“ წესდებაში არ არის განსაზღვრული ის საკითხები, რომლებიც ერთხმად მიიღება, ამით დარღვეულია „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პრიმა ნაწილის მოთხოვნები. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ წესდებაში იმ საკითხების მიუთითებლობა, რომელზეც კანონის თანახმად ერთხმად უნდა იქნეს მიღებული გადაწყვეტილება, არ წარმოადგენს წესდების ბათილად ცნობის საფუძველს, რადგან „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-5 პრიმა ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევებთან დაკავშირებით გამოყენებული იქნება სწორედ კანონით დადგენილი მოწესრიგება.

167. ამდენად, საკასაციო პალატას დადგენილად მიაჩნია, რომ მოპასუხე კომპანიის 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრება მოწვეული იქნა და ჩატარდა პროცედურული დარღვევების გარეშე.

168. რაც შეეხება პირველი კასატორის პრეტენზიას, რომელიც შეეხება ქ.ბათუმის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის N25/19034 წერილის სიყალბეს, ამ საკითხთან დაკავშირებით, მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ თავდაპირველად, 2011 წლის 23 თებერვალს, მოპასუხე კომპანიას და ქ.ბათუმის მერიას შორის გაფრმებული აღნაგობის ხელშეკრულებით მოპასუხე კომპანიას სასაყიდლიანი აღნაგობის უფლებით გადაეცა ქ. ბათუმში, ... მიმდებარე ტერიტორიაზე, 1801.00კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (29 წლის ვადით, წლიური 46.000 ლარის გადახდის პირობით). ამ ტერიტორიაზე, მოპასუხე კომპანიამ აწარმოა რესტორნის მშენებლობა, რომელმაც ფუნქციონირება დაიწყო 2012 წლიდან. მოგვიანებით, ქ. ბათუმის მერიამ სადავო წერილით აცნობა მოპასუხე კომპანიას, რომ თანახმა იყო მოპასუხე კომპანიას გაესხვისებინა ქ.ბათუმში ... ტერიტორიაზე მდებარე სასყიდლიანი აღნაგობის უფლებით გადაცემული 1801,00კვ.მ არასასოფლ-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე აღნაგობის უფლება და ამ უფლების საფუძველზე რეგისტრირებლი შენობა-ნაგებობა შეეტანა შპს „ბ–უს“ საწესდებო კაპიტალში. შესაბამისად, შპს „ბ–უზე“ გადავიდა მოპასუხე კომპანიის უფლება-მოვალეობები, მათ შორის, საჯარო რეესტრში 1801,00 კვ.მ არასასოფლ-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობის 2547.92კვ.მ მესაკუთრედ ითვლება შპს „ბ–უ“. მოსარჩელე/ პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ ქ.ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 5 ოქტომბრის №25/19034 წერილი ყალბია. წერილის შედგენის მომენტისათვის არ არსებობდა რაიმე გადაწყვეტილება შპს ,,ბ–უს“ დაფუძნებისა და რეგისტრაციის შესახებ. ასეთ ვითარებაში, მერს არ ქონდა უფლება აღნაგობის უფლების გადაცემაზე გამოეხატა თანხმობა. შპს ,,ბ–უ“ სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა 2016 წლის 9 ივნისს. შეუძლებელია ქ. ბათუმის მერს 2015 წლის 5 ოქტომბერს სცოდნოდა შპს ,,ბ–უს“ შექმნისა და რეგიტრაციის შესახებ. შესაბამისად, მან გააყალბა №25/19034 წერილი. ქ. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 5 ოქტომბრის წერილი შედგენილია მერის მიერ ერთპიროვნულად და არ არსებობს აღნიშნულ საკითხზე საკრებულოს თანხმობა აღნაგობის უფლების გასხვისებაზე. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული წერილი არ შეიძლება ჩაითვალოს ნამდვილად და არის ყალბად შედგენილი დოკუმენტი. მოსარჩელის იურიდიულ ინტერეს წარმოადგენს წერილის სიყალბის დადგენა მოხდეს სასამართლო წესით, ვინაიდან არსებობს საშიშროება აღნიშნული წერილის არსებობის შემთხვევაში განხორციელდეს სხვადასხვა გზებით მოსარჩელისათვის შესაბამისი წილის წართმევა. ამ ნაწილში კი სააპელაციო სასამართლომ არ მიიღო სამართლებრივი გადაწყვეტილება. ( იხ. საკასაციო საჩივარი, ტ.2.ს.ფ. 140, წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.70).

169. საკასაციო პალატა განამარტავს, რომ ამ ნაწილში პირველი კასატორის (მოსარჩელე) მოთხოვნა წარმოადგენს აღიარებით სარჩელს, რომლის მიმართ აუცილებელია დამატებითი კრიტერიუმის არსებობა- იურიდიული ინტერესი.

170. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილებაში განმარტებულია შემდეგი (სუსგ საქმე №ას-121-117-2016, 17 მარტი, 2016 წელი) მოსარჩელის მოთხოვნათა მიხედვით შესაძლებელია სარჩელის შემდეგი კლასიფიკაცია: 1. მიკუთვნებითი, ანუ აღსრულებითი სარჩელი - მოთხოვნა გულისხმობს მოპასუხისათვის გარკვეული მოქმედების შესრულების დაკისრებას მოსარჩელის სასარგებლოდ. მაგალითად, ფულადი ვალდებულების შესრულების დაკისრება; ზიანის ანაზღაურება, სარჩოს დაკისრება. 2. აღიარებითი სარჩელი - რომელიც აღძრულია უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტის ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტის სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს ამის იურიდიული ინტერესი. მაგალითად, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა; 3. გარდაქმნითი სარჩელი - მოთხოვნა მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის შეცვლაშეწყვეტისაკენ, მაგალითად, განქორწინება. დიდი პალატა განმარტავს, რომ იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევასაც ცდილობს მხარე აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით. აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობა არათუ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველსაც კი წარმოადგენს.დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, შესაბამისად, ვიდრე საქმის განმხილველი სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს, მნიშვნელოვანია, შეფასდეს, აქვს თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ და უზრუნველყოფს თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურსამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას. დიდი პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 180-ე მუხლი ადგენს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს, კერძოდ: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა. დიდი პალატა სსსკ-ის 180-ე მუხლის განმარტების შედეგად აღნიშნავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში.

171. მოცემულ შემთხევევაში, დადგენილია, რომ აღიარებით სარჩელით სადაოდ განხდარი საკითხი, არ გამოიწვევს მოსარჩელის მიზნის მიღწევას. ამ ფორმით წარმოდგენილი სარჩელით არ მიიღწევა მოსარჩელისათვის სასარგებლო იურიდიული შედეგი. წერილის ყალბად აღიარების შემთხვევაშიც კი მოსარჩელე ვერ მიიღებს ვერანაირ სარგებელს. სასამართლო ამ მოსაზრებამდე მივიდა შემდეგი არგუმენტების გათვალისწინებით: ახალი საწარმოს შექმნა და მის საწესდებო კაპიტალში დამფუძნებელი საწარმოს ქონების შეტანა გადაწყდა არა მერიის წერილით, არამედ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით. შესაბამისად მისი უფლებების სავარაუდო დარღვევა გამოიწვია არა მერიის წერილმა, არამედ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებამ. თუ პარტნიორთა კრება ბათილი გარიგებაა, მოსარჩელეს უფლება აქვს ამ კრების გადაწყვეტილებას ედავოს. მან ეს უფლება გამოიყენა და დავა წამოიწყო. თუ მისი უფლებები დაირღვა ქონების ახალ საწარმოში შეტანით, მან თავისი უფლებების დასაცავად კომპენსაცია უნდა მოითხოვოს ანუ, უნდა დაამტკიცოს, რომ მიღებული გადაწყვეტილება არაგონივრულია და ასეთ არაგონივრულ გადაწყვეტილებას მოჰყვა ზიანი. რაც შეხება პირველი კასატორის პრეტენზიას, რომ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 5 ოქტომბრის წერილი შედგენილია მერის მიერ ერთპიროვნულად და არ არსებობს აღნიშნულ საკითხზე საკრებულოს თანხმობა აღნაგობის უფლების გასხვისებაზე, საკასაციო პალატა მოკლებულია სამართლებრივ შესაძლებლობას იმსჯელოს ამ საკითხზე, რადგან მოსარჩელეს ეს გარემოება სადავოდ უნდა გაეხადა ადმინისტრაციული წარმოების (სამართალწარმოების) წესით.

172. რაც შეეხება მეორე საკასაციო საჩივარს, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობების გათვალისწინებით მეორე საკასაციო საჩვარი უნდა დაკმაყოფილდეს. სარჩელი აგრეთვე უარყოფილი იქნეს ხანდაზმულობის გამოც, კერძოდ, მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ აშკარად უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ სწორად დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ის რომ 2016 წლის 24 აპრილს პარტნიორთა კრება ჩატარდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით და არ არსებობდა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი, ასევე უსაფუძვლოდ არ იქნა გაზიარებული შესაგებელში, ასევე სააპელაციო შესაგებელში მითითებული გარემოება, კრების ოქმის გასაჩივრების ხანდაზმულობის ნაწილშიც, მაშინ როდესაც საქმის მასალებით ნათლად დასტურდება, რომ მოსარჩელეს გაშვებული აქვს სპეციალური კანონის მე-15 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა, რადგან მოსარჩელემ 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმი სასამართლოში გაასაჩივრა 2016 წლის 10 ოქტომბერს. ( იხ. ტ.2.ს.ფ.119, წინამდებარე გადაწყვეტილების პ.89-90).

173. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც ეს განსახილველ შემთხვევაში დადგენილად იქნა მიჩნეული, მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრება მოწვეული იქნა და ჩატარდა უხეში პროცედული დარღვევების გარეშე. სადავო ოქმის შედგენიდან სასამართლოში სარჩელის აღძვრამდე გასულია ხანდაზმულობის ვადა (სპეციალური კანონის 15.2; წესდების მე-9 მუხლი - ტ.1. ს.ფ. 29). შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სხვა ზემოაღნიშნულ საფუძვლებთან ერთად, სარჩელი ხანდაზმულოცაა (იხ., სუსგ №ას-973-2019, 12.02.2021). კერძოდ, სპეციალური კანონის მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია. კრების ოქმის გასაჩივრების იდენტურ წესზე მიუთითებს მოპასუხე კომპანიის წესდების მე-9 მუხლიც (ტ.1. ს.ფ. 29). მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ - მოპასუხე კომპანიის 20%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა, მოპასუხე კომპანიის პარტნიორთა 2016 წლის 24 აპრილის კრების ოქმის გასაჩივრების უფლება სასარჩელო წესით გამოიყენა 2016 წლის 10 ოქტომბერს(იხ., ტ.1). ამის საწინააღმდეგო რაიმე მტკიცებულება მოსარჩელეს საქმის მასალების მიხედვით არ წარმოუდგენია.

174. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ მოპასუხეებმა წარადგინეს მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელიც (ხანდაზმულობა) (იხ. ტ.1.ს.ფ. 168; 182; სააპელაციო შესაგებელი ტ.2.ს.ფ.38).

175. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დრო დიდ როლს თამაშობს დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების დაცვის საკითხში. მხარეთა შორის გარკვეული სამართლებრივი ურთიერთობები შეიძლება იმდენად დიდი ხნის წინ წარმოიშვას, რომ გავლენა მოახდინოს მხარეთა უფლება-მოვალეობებზე. მართლწესრიგი ითვალისწინებს ხანდაზმულობის ინსტიტუტს, რომლის ერთ-ერთ სახესაც წარმოადგენს სასარჩელო ხანდაზმულობა. მისი არსებობა განპირობებულია ხელშეკრულების მხარეთა თანასწორობისა და მათი ინტერესების თანაბარი დაცვის საჭიროებიდან გამომდინარე. გონივრული სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადების არსებობა უფლების რეალიზაციის აუცილებელი წინაპირობაა. განსაზღვრული დროის გასვლის შემდეგ სამართლებრივი სტაბილურობის მოთხოვნა უფრო მეტად დაცვის ღირსია. სასარჩელო ხანდაზმულობა უფლების განხორციელებისათვის განსაზღვრულ ჩარჩოებს აწესებს. სასარჩელო ხანდაზმულობა წარმოადგენს მიზნის მიღწევის საშუალებას და არა თვითმიზანს.

176. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ უფლების წარმოშობა, ისევე როგორც მისი შეწყვეტა დაკავშირებულია განსაზღვრულ დროსთან. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა ამცნობს უფლების სუბიექტს მისი დარღვეული უფლების სასამართლოს გზით განხორციელების ვადის თაობაზე. სასარჩელო ხანდაზმულობა იმ სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია, რომ რაღაც ურთიერთობას ადგილი ჰქონდა იმდენად დიდი ხნის წინ, რომ ხანგრძლვი დროის გასვლა პირდაპირ გავლენას ახდენს პირთა უფლებებზე (იხ. დამატებით: თენგიზ ლილუაშვილი, სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, მეორე გამოცემა, თბილისი, 2005 წ., გვ. 133; ბესარიონ ზოიძე, ქართული სამოქალაქო კოდექსის შექმნის ისტორიიდან, ჟურნალი „ქართული სამართლის მიმოხილვა“, თბილისი, 2003 წ. გვ. 110.).

177. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროის გარკვეულ მონაკვეთს, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შესაძლებლობა აქვს, მოითხოვოს საკუთარი უფლებების სამართლებრივი გზით (იძულებით) განხორციელება ან დაცვა, ანუ კრედიტორს შეუძლია დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სასამართლოსათვის მიმართვის გზით. ამ ვადის გასვლა კი გულისხმობს ამ პირთა მიერ ასეთი შესაძლებლობის გამოყენების უფლების მოსპობას, გაქარწყლებას. „მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ პირი კარგავს უფლების სასამართლო გზით დაცვის შესაძლებლობას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება №1/3/161 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ო. ს-ი და ი. ხ-ი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). ხანდაზმულობის ვადის გასვლა მოთხოვნას არ აუქმებს (წყვეტს), არამედ მოვალეს შესაძლებლობას ანიჭებს, უარი თქვას მოთხოვნის შესრულებაზე ანუ, მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა იგი განუხორციელებელია (შდრ: გიორგი სვანაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 144-ე, ველი 1. თბილისი, 2017 წელი).

178. ხანდაზმულობის ვადების დაწესებით, კანონმდებლის მიზანია გამორიცხოს კრედიტორის უფლების განხორციელების არათანაზომიერად ან ბოროტად გამოყენების საფრთხე. გარდა ამისა: ა) ხანდაზმულობის ვადა სასამართლოს უმსუბუქებს ფაქტების დადგენისა და შესწავლის პროცესს და ამ გზით, ხელს უწყობს დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანას; ბ) ხელს უწყობს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილიზაციას; გ) აძლიერებს სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტების ურთიერთკონტროლსა და იძლევა დარღვეული უფლების დაუყონებლივ აღდგენის სტიმულიზაციას (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციები სამოქალაქო სამართლის სასამართლო პრაქტიკის პრობლემატურ საკითხებზე, თბილისი, 2007, გვ.63).

179. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადად, ვადებს დიდი მნიშვნელობა აქვს სამართლებრივ ურთიერთობებში წესრიგის შეტანისთვის. დროის ფაქტორი ერთ-ერთ მთავარ როლს ასრულებს პირთა შორის ურთიერთობების სამართლებრივ მოწესრიგებაში. გარკვეული დროის დადგომას ან ვადის გასვლას უკავშირდება კონკრეტული იურიდიული შედეგები – სამართლებრივი ურთიერთობების (შესაბამისად პირთა უფლებებისა ან/და მოვალეობების) წარმოშობა, შეცვლა ან შეწყვეტა. მართლმსაჯულების უმნიშვნელოვანესი მიზანია ადამიანის უფლებების დაცვა, რაც შესაძლებელია საქმეზე მხოლოდ სწორი და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღების გზით. მართლმსაჯულების შედეგი სამართლიანობის მიღწევა, აღდგენა, უზრუნველყოფა უნდა იყოს. „ადამიანებისთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია განცდა, რომ მათ სამართლიანად ეპყრობიან“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება №1/3/534 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქე ტ. მ-ი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 3.).

180. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მართალია ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა [სსკ-ის მე-2 მუხლი], თუმცა ეს არ უნდა იქნეს იმგვარად გაგებული, რომ მათი ეს უფლება რაიმე შეზღუდვას არ ექვემდებარეობდეს. ზემოთ ჩამოთვლილი კანონიერი მიზნების არსებობას იზიარებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოც. გადაწყვეტილებაში საქმეზე სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, სასამართლო განმარტავს: „... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან გადაწყვიტონ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა, იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პ.51). (Stubbings and Otherss v The United Kingdom, განაცხადის ნომერი №22083/93; №220095/93, 22 ოქტომბერი, 1996).

181. აღსანიშნავია, რომ ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა სასამართლოს ან სხვა ორგანოს მეშვეობით პირის მოთხოვნის იძულებით განხორციელების შესაძლებლობა, მაგრამ არა სასამართლოსათვის ან სხვა ორგანოსათვის მიმართვის უფლება. ხანდაზმულობის ვადა სპობს უფლების იძულებით განხორციელების შესაძლებლობას მატერიალური და არა პროცესუალური თვალსაზრისით. საკსაციო პალატამ არერთ საქმეზე განმარტა, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ინსტიტუტი წარმოადგენს უფლების დაცვის მატერიალურ-სამართლებრივ საშუალებას, რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნა მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსზრისით არსებობს, თუმცა სასამართლო წესით ამ მოთხოვნის იძულებითი განხორციელება კონკრეტული წინაპირობის არსებობისას, არ ხდება (შდრ. სუსგ №ას-1428-2018, 27 დეკემბერი, 2018; №ას-369-350-2015, 30 ივლისი, 2015).

182. ხანდაზმულობის ვადების გათვალისწინება სასამართლოს მიერ ხორციელდება არა საკუთარი ინიციატივით, არამედ მხოლოდ საქმის განხილვაში მონაწილე მხარეების (მხარის) მიერ აღნიშნულზე მითითების შემთხვევაში. მაგალითად, მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლების შემოწმება მიმდინარეობს მოპასუხის შედავების შემოწმების ეტაპზე. ამ ტიპის შედავების წარდგენის დროს მოპასუხე შესაძლოა ეთანხმებოდეს სარჩელში გაჟღერებულ მხარეთა შორის წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობას (სადავოდ არ ხდიდეს სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს), თუმცა, უარს აცხადებდეს მის შესრულებაზე, რადგან მოთხოვნა ხანდაზმულად მიაჩნდეს (იხ. დამატებით: ჰაინ ბოელინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, გვ.170; მოსამართლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი სამოქალაქო სამართალში მოკლე შესავალი რელაციის მეთოდში სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით შემუშავებული პრაქტიკული მაგალითებით, შტეფან შმიტი, ჰარალდ რიჰტერი, GIZ, 2013, გვ.20).

183. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სარჩელი აერთიანებს ორ ნაწილს: სარჩელის აღძვრისა და სარჩელის დაკმაყოფილების უფლებას. რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებითი განხორციელების ვადა, ის უკავშირდება სწორედ სარჩელის დაკმაყოფილების უფლებას. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა უფლების იძულებითი განხორციელების შესაძლებლობა მატერიალური და არა საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ინსტიტუტი მიჩნეული უნდა იქნეს მატერიალური სამართლის კუთვნილებად კანონმდებლობაში მისი ადგილისა და სამართლებრივი შედეგების გათვალისწინებით.

184. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები ასევე მიიჩნევა საქმის სწორად გადაწყვეტის ერთ–ერთ ეფექტურ გარანტიად. კერძოდ: გადაწყვეტილება ეფუძნება მხარეთა მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს, შესაბამისად, მტკიცებულებათა უტყუარობა, მათი ვარგისიანობის, ნამდვილობის უტყუარად დადგენის შესაძლებლობა უმნიშვნელოვანესია სწორი და ობიექტური გადაწყვეტილების მისაღებად. სამართალწარმოებაში შეცდომის თავიდან აცილება უპირველესი მიზანია. ამასთან, ხანგრძლივი დროის გასვლამ შეიძლება გამოიწვიოს მტკიცებულებების შეცვლა ან მათი მოპოვების უკიდურესად გართულება, ზოგჯერ კი – განადგურება, რაც, საბოლოო ჯამში, გაართულებს სადავოდ გამხდარი მტკიცებულებების საიმედოობის დადგენას. როდესაც ხანგრძლივი დროა გასული იმ მოვლენიდან, რომელმაც სადავო გარემოებები წარმოშვა, მაღალია ალბათობა, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც ადრე არსებობდა, შეიძლება დაკარგული ან სახეშეცვლილი იყოს, ასევე გაფერმკრთალდება მოწმეთა მეხსიერება, რომელთა ჩვენებებს სასამართლო დავის გადაწყვეტისას უნდა დაეყრდნოს, გაიზრდება სავარაუდო, არასანდო მტკიცებულებათა რიცხვი. შედეგად, მეტი ალბათობით შეიქმნება ნიადაგი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არაობიექტური შეფასებისათვის. ხანდაზმულობის ვადა წარმოადგენს მცდელობას, დაიცვას მხარეები ასეთი საფრთხეებისაგან.

185. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობა არ არის აბსტრაქტული სამართლებრივი კატეგორია. კანონმდებლობა ითვალისწინებს მისი დაწყებისა და დასრულების მომენტს. მოთხოვნის შემოწმებისას აუცილებელია განისაზღვროს ხანდაზმულობის კონკრეტული ვადის გამოყენებისა და მისი ათვლის საკითხი. ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ხანდაზმულობის ვადის ათვლის ობიექტურ და სუბიექტურ მომენტებს. ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყება დაკავშირებულია სუბიექტურ ფაქტორთან ანუ იმ მომენტთან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს აწევს. ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების საფუძველია უფლების დარღვევა, რომელიც შესაძლოა კანონიდან გამომდინარეობდეს ან ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვას (შდრ: ნ.კვანტალიანი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 130-ე, ველი 2. თბილისი, 2017 წელი; ლ. ჭანტურია, საქართველოს სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბილისი, 2011 წელი, გვერდი 123).

186. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის სწორი გამოთვლისათვის არსებითია, ზუსტად დადგინდეს მოთხოვნის წარმოშობის დრო. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს: „ხანდაზმულობის ვადაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იგი იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე. სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის დაწყებას მოთხოვნის წარმოშობის მომენტს უკავშირებს, ხოლო მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (შდრ: სუსგ-ები №ას-1937-2018, 15 მარტი, 2019 წელი, პ-16).

187. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენის დასაწყისი დაკავშირებულია ობიექტურ მომენტთან - უფლების დარღვევის ფაქტთან და სუბიექტურ მომენტთან - დრო, როდესაც უფლებამოსილი პირისათვის უფლების დარღვევის შესახებ გახდა ცნობილი ან გარემოებათა გათვალისწინებით უფლების დარღვევის ფაქტი უნდა შეეტყო.

188. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ როგორც წესი, ივარაუდება, რომ პირი უფლების დარღვევის ფაქტს მისი დადგომისთანავე შეიტყობს ან საშუალო გულისხმიერების გამოჩენის შემთხვევაში შეეძლო შეეტყო ამ ფაქტის თაობაზე. აღნიშნულის საწინაარმდეგოს, ანუ უფლების დარღვევის დაგვიანებით შეტყობის მტკიცების ტვირთი კი უფლებადარღვეულ პირს ეკისრება. თუ დადგინდება, რომ პირმა თავისი დაუდევრობის გამო ვერ გაიგო უფლების დარღვევის შესახებ, მაშინ ხანდაზმულობისვადის დენა დაიწყება იმ მომენტიდან, როცა საქმის გარემოებების მიხედვით, პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ (შდრ: ნ.კვანტალიანი, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 130-ე, ველი 5. თბილისი, 2017 წელი).

189. ვინაიდან სასამართლო მოთხოვნის ხანდაზმულობას მხოლოდ მოპასუხის მითითების საფუძველზე იკვლევს, მოთხოვნის ვადაში წარდგენა მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს. „თუ ხანდაზმულობის წარმოშობის მომენტის დადგენა ობიექტურად შეუძლებელია, ყურადღება უნდა მიექცეს სუბიექტურ მომენტს. ამასთან, იგულისხმება, რომ ხანდაზმულობის წარმოშობის ობიექტური და სუბიექტური მომენტები თანმხვედრია, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე არ ეთანხმება ხანდაზმულობის წარმოშობის ობიექტური და სუბიექტური მომენტების თანხვედრას, მაშინ მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება იმის გასარკვევად, თუ როდიდან უნდა დაიწყოს ხანდაზმულობის ვადის დენა“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციები სამოქალაქო სამართლის სასამართლო პრაქტიკის პრობლემატურ საკითხებზე, თბილისი, 2007 წელი, გვერდი 64.).

190. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის დაწყებისათვის, როგორც წესი, არ არის სავალდებულო, რომ კრედიტორმა მისთვის ცნობილ ფაქტებს სამართლებრივი შეფასება მისცეს. თუ კრედიტორი მცდარ დასკვნებს გამოიტანს, ფაქტებს მცდარად შეაფასებს, ხანდაზმულობის ვადის დინება მაინც იწყება. ხანდაზმულობის ვადების დაწყებისათვის მიზანშეწონილად უნდა იქნეს მიჩნეული ხანდაზმულობის საფუძვლად არსებული ფაქტობრივი გარემოებების ცოდნა მისი სამართლებრივი შეფასების გარეშე, რადგან რთულია შესაბამისი განათლების არმქონე პირს მოეთხოვოს ნორმის ქმედების შემადგენლობის კომპონენტების შეფასება. სსკ-ის 130-ე მუხლი ხანდაზმულობის ვადის ათვლის სუბიექტური ფაქტორის განსაზღვრისას, პოზიტიურ ცოდნასთან ერთად ითვალისწინებს ბრალეულ არცოდნასაც. თუ დადგინდება, რომ პირმა თავისი დაუდევრობის გამო ვერ გაიგო უფლების დარღვევის თაობაზე, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა დაიწყება იმ მომენტიდან, როცა საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ (იხ. დამატებით: ზურაბ ახვლედიანი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი კომენტარი, წიგნი პირველი, თბილისი, 1999 წელი, მუხლი 130, გვერდი 320). ხანდაზმულობის საკითხთან მიმართებით აგრეთვე შეადრ: სუსგ №ას-1288-2019, 4 მარტი, 2021 წელი.

191. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივის გარემოებების საფუძველზე, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სხვა ზემოაღნიშნულ საფუძვლებთან ერთად, სარჩელი ხანდაზმულიცაა (იხ., სუსგ 973-2019, 12.02.2021).

192. საკასაციო პალატა იზიარებს მეორე კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა 2016 წლის 24 აპრილის პარტნიორთა კრების ოქმს, გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადას, ასევე არასწორად განმარტა სპეციალური კანონის მე-9 პრიმა მუხლის მე-7 ნაწილი, ამით კი სასამართლო არამართებულად ჩაერია საწარმოს პარტნიორთა გადაწყვეტილებაში, რაც აზიანებს საზოგადოების განვითარების პროცესს, შესაბამისად უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

193. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია, თუ გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ხოლო სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს სსსკ-ის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია, თავად მიიღოს საქმეზე ახალი გადაწყვეტილება. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი პირველი საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო რაც შეეხება მეორე საკასაციო საჩივარს, იგი დასაბუთებულია, უნდა დაკამყოფილდეს და მიღებული იქნას ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ

194. სსსკ-ის 55-ე მუხლის საფუძველზე მხარეთა მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტისათვის გადახდილად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257.I, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. შპს „ა-ლ–ის“, ვ.შ–ის, ი.ა–ასა და შპს „ბ–უს“ საკასაციო საჩივრი დაკმაყოფილდეს;

2. თ.წ–ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. თ.წ–ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი