№ ას-956-2019 15 ოქტომბერი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - ნ.შ–ძის უფლებამონაცვლე ა.გ–ძე (მოსარჩელე, მოპასუხე მესამე პირის სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარეები – შპს „ტ–ი“, შპს „ტ–ის" ყოფილი დირექტორი და 50%-იანი წილის მფლობელი დ.გ–ძე, შპს „ტ–ის" 50%-იანი წილის მფლობელი თ.ე–ძე (მოპასუხეები)

მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით - თ.ე–ძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს ,,ტ–ი“ (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“, „საზოგადოება“ ან „კომპანია“) დაფუძნდა 1998 წელს დ.გ–ძისა (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“ ან „ყოფილი დირექტორი“) და თ.ე–ძის (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“, „მესამე პირი“ ან „პარტნიორი“) მიერ, რომელთა წილი საზოგადოებაში განისაზღვრა 50-50%-ით, ხოლო საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი - 2000 ლარით.

2. საზოგადოების დაფუძნებისას დამტკიცდა წესდება. წესდების 1.10. პუნქტის თანახმად, საზოგადოებას შეუძლია თავისი სახელით დადოს ხელშეკრულებები; წესდების 6.2. პუნქტის თანახმად, საწარმოს მმართველი ორგანოა მეწარმეთა კრება, რომელშიც შედის ყველა პარტნიორი; წესდების 6.7. პუნქტის ,,მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, პარტნიორთა კრების განსაკუთრებული კომპეტენციაა ხელშეკრულებათა დამტკიცება ი–იებზე, რომელთა ჯამური ღირებულება ერთ სამეურნეო წელიწადში აღემატება წინა წლის საბალანსო თანხის მეათედს; წესდების 6.10. პუნქტის თანახმად, პარტნიორთა კრების მოწვევა აუცილებელია, თუ წლიური ან შუალედური ბალანსიდან ირკვევა, რომ საწარმომ შეიძლება კაპიტალის ნახევარი ან მეტი დაკარგოს.

3. პირველი მოპასუხის საკუთრებაში 2006 წლიდან რეგისტრირებულია უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. ქუთაისი, ......., ს/კ ...... (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“). აღნიშნული ქონება 2015 წლის 09 ივნისის ხელშეკრულების საფუძველზე, დატვირთულია იპოთეკით სს „ს.ბ–ის“ სასარგებლოდ.

4. ნ.შ–ძესა (მევალე) (შემდგომში - "მოსარჩელე") და პირველ მოპასუხეს (მოვალე) (წარმოდგენილი დირექტორის, მეორე მოპასუხის სახით) შორის 2017 წლის 07 თებერვალს გაფორმდა შემდეგი შინაარსის შეთანხმება (ვალის არსებობის აღირების შესახებ): მოვალეს მევალის მიმართ, 2017 წლის 07 თებერვლის მდგომარეობით, გააჩნია დავალიანება 70 000 ლარის ოდენობით, რომელიც მოვალის მხრიდან სრულად იქნება დაფარული 2017 წლის 10 აპრილამდე. აღნიშნული ხელშეკრულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მევალე იტოვებს უფლებას გადაიფორმოს მოვალის ბალანსზე რიცხული სადავო უძრავი ქონება. ანუ, ვალდებულება თანხის სანაცვლოდ შესრულდეს უძრავი ქონებით.

5. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში პირველი მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მასსა და პირველ მოპასუხეს შორის 2017 წლის 07 თებერვალს დადებული შეთანხმების საფუძველზე (ვალის არსებობის აღირების შესახებ), სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა.

6. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 15 ივნისის განჩინებით მხარეთა შორის დამტკიცდა მორიგება, რომელიც შევიდა კანონიერ ძალაში.

7. 2017 წლის 28 ივნისს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს განცხადებით მიმართა პარტნიორმა. მან მოითხოვა ზემოაღნიშნული განჩინების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება.

8. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 12 ივლისის განჩინებით პარტნიორის განცხადება დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 15 ივნისის განჩინება მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების თაობაზე და განახლდა საქმის წარმოება.

9. მოსარჩელემ დაზუსტებული სარჩელი წარადგინა სასამართლოში მოპასუხეთა მიმართ და მოითხოვა მასსა და პირველ მოპასუხეს შორის 2017 წლის 07 თებერვალს დადებული შეთანხმების საფუძველზე (ვალის არსებობის აღირების შესახებ), სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა.

10. მეორე მოპასუხემ სარჩელი ცნო სრულად. ხოლო, პირველმა და მესამე მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი. კერძოდ, პირველმა მოპასუხემ უარყო მისთვის სესხის სახით 70 000 ლარის გადაცემის ფაქტი. პირველმა და მესამე მოპასუხეებმა, ასევე, მიუთითეს 07.02.2017წ. შეთანხმების მართლსაწინააღმდეგობაზე.

11. მესამე პირმა (დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მათ შორის 2017 წლის 07 თებერვალს დადებული შეთანხმების (ვალის არსებობის აღირების შესახებ) ბათილად ცნობა.

12. მოსარჩელემ მესამე პირის სარჩელი არ ცნო, ხოლო პირველმა მოპასუხემ სარჩელი ცნო სრულად.

13. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 09 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; მესამე პირის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2017 წლის 07 თებერვალს დადებული შეთანხმება.

14. მოსარჩელემ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელის სარჩელის დაკმაყოფილება და მესამე პირის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

15. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის განჩინებით ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 09 ივლისის გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ა.გ–ძე (შემდგომში - „აპელანტი“, „კასატორი“ ან „მოსარჩელის უფლებამონაცვლე“).

16. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 09 ივლისის გადაწყვეტილება მესამე პირის სარჩელის დაკმაყოფილებისა და ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ მოსარჩელისათვის სახელმწიფო ბაჟის - 2100 ლარის დაკისრების ნაწილში; მესამე პირის სარჩელი მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2017 წლის 07 თებერვალს დადებული შეთანხმების ბათილად ცნობის თაობაზე დარჩა განუხილველად; სხვა ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

17. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები არ მიიჩნია 07.02.2017წ. შეთანხმებით აღიარებული თანხის - 70 000 ლარის კომპანიის საბანკო ანგარიშზე ან ნაღდი ფულის სახით კომპანიის სალაროში შეტანის დამადასტურებელ სათანადო მტკიცებულებებად. კერძოდ, მისი განმარტებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი, ცხრილის ფორმით შედგენილი წერილობითი დოკუმენტის ასლი, სადაც დაფიქსირებული იყო შემდეგი სახის ჩანაწერი: „7.02.2017, 70,000.00 მოკლევადიანი სესხი (მოსარჩელე)“, არ შეიცავდა რაიმე სახის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემებს დოკუმენტის შემდგენ ან თანხის მიმღებ პირთან დაკავშირებით. ასევე, გაურკვეველი იყო დოკუმენტის შედგენის დანიშნულება; სალაროს შემოსავლის ორდერის ასლი, სადაც მითითებული იყო, რომ ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „ი–ია ...“-ზე გაიცა 70 000 ლარი, არ შეიცავდა რაიმე ჩანაწერს ამ თანხის მოსარჩელის კუთვნილებასთან დაკავშირებით, ხოლო ის ფაქტი, რომ აღნიშნულ დოკუმენტში და 07.02.2017წ. სადავო შეთანხმებაში ერთი და იგივე ოდენობის თანხა იყო დაფიქსირებული, ვერ შეფასდებოდა სესხის გადაცემის ნამდვილობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად; რაც შეეხება მოწმის ჩვენებას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მან თანხის გადაცემის სხვა გარემოება დააფიქსირა. კერძოდ, მოწმის განმარტებით, თანხა ხელზე მიუტანეს დ.ქ–ძემ და დ.გ–ძემ, რაც მან დაითვალა და აიღო საწარმოს შემოსავალში. მოწმეს, რომელსაც საწარმოს ფინანსურ ანგარიშებთან ჰქონდა შეხება, არ მიუთითებია ამ თანხის საწარმოს ანგარიშზე ჩარიცხვის ფაქტზე. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ვერც მოწმის ჩვენება ჩაითვლებოდა თანხის გადაცემის დამადასტურებელ სარწმუნო მტკიცებულებად.

18. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 379-ე და 623-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ ვინაიდან საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა მოსარჩელის მიერ პირველი მოპასუხისათვის 70 000 ლარის გადაცემის ფაქტი, აღნიშნული გამორიცხავდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებას.

19. რაც შეეხება მოპასუხეთა შედავებას 07.02.2017წ. შეთანხმების მართლსაწინააღმდეგობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ გარიგების ბათილად აღიარება წარმოადგენს პირის მატერიალურ-სამართლებრივ აღმჭურველ უფლებას და მხარეს ამ უფლების განსახორციელებლად არ სჭირდება სასამართლოსთვის დამოუკიდებელი სარჩელით მიმართვა ან დაწყებულ პროცესში შეგებებული სარჩელის აღძვრა და ზედმეტი სასამართლო ხარჯების გაწევა. პროცესუალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, მას შეუძლია წარადგინოს მოთხოვნის მომსპობი შესაგებელი. მოცემულ შემთხვევაში, პირველმა მოპასუხემ წარადგინა მოსარჩელის მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, სადაც მიუთითა გარიგების ბათილობაზე.

20. იმის გათვალისწინებით, რომ არ არსებობდა პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება 07.02.2017წ. შეთანხმების დადების თაობაზე, რომლითაც გამოიხატა ნება საზოგადოების აქტივების ღირებულების 50%-ზე მეტი ოდენობის სესხის - 70000 ლარის აღებისა და ამ თანხის დაბრუნების სანაცვლოდ, პირველი მოპასუხის ერთადერთი, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში რიცხული უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9¹ მუხლისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე და 59-ე მუხლების თანახმად, 07.02.2017წ. შეთანხმება წარმოადგენდა ბათილ გარიგებას.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2017 წლის 07 თებერვალს დადებული შეთანხმება, არსებითად სწორი იყო, რაც გამორიცხავდა ამ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმებასა და აპელანტის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

22. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელის უფლებამონაცვლემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელის სარჩელის დაკმაყოფილება.

23. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

23.1. მეორე მოპასუხემ როგორც შესაგებლით, ასევე, სასამართლო სხდომაზე აღიარა სესხის აღებისა და ვალის აღიარების თაობაზე 2017 წლის 07 თებერვლის ხელშეკრულების გაფორმების ფაქტი, თუმცა მისი შესაგებელი არ იქნა მხედველობაში მიღებული;

23.2. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მოსარჩელის სარჩელის საფუძვლიანობა. თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა არცერთი მტკიცებულება;

23.3. სასამართლომ მსჯელობის მიღმა დატოვა ის გარემოება, რომ კომპანია კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებს მხოლოდ ქონებით და როდესაც მას ქონება არ გააჩნია, კრედიტორს არ აქვს რაიმე სხვა ბერკეტი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. ასევე, შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, რომ სადავო უძრავი ქონება გარიგების დადების მომენტისათვის დატვირთული იყო იპოთეკით და ბანკმა უკვე დაიწყო დავა აღნიშნული ქონების აუქციონზე რეალიზაციისათვის. შესაბამისად, კასატორი, როგორც გარიგების კეთილსინდისიერი მხარე, დადგა რეალური საფრთხის წინაშე, რომ სრულად დაკარგოს 70 000 ლარი.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

25. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

27. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

29. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

30. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი დავობს, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გაითვალისწინა მეორე მოპასუხის/ყოფილი დირექტორის აღიარება სესხის აღებისა და ვალის აღიარების შესახებ 07.02.2017წ. შეთანხმების გაფორმების თაობაზე.

31. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით რეგლამენტირებული დისპოზიციურობის პრინციპი მხარეს ანიჭებს უფლებას თავისუფლად განკარგოს თავისი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს - ცნოს სარჩელი (სსსკ-ის მე-3 მუხლი). მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა წარმოადგენს დისპოზიციურობის პრინციპის კონკრეტულ გამოვლინებას, კერძოდ, მოპასუხის მიერ თავისი მატერიალურ-სამართლებრივი უფლების განკარგვას. თუ მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხე ცნობს სარჩელს, მოსამართლე გამოიტანს გადაწყვეტილებას სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ (სსსკ-ის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). ამ შემთხვევაში სასამართლო ვალდებული აღარ არის შეამოწმოს და შეაფასოს საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ვინაიდან სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას (იხ. სუსგ №ას-64-58-2015, 8 აპრილი, 2015 წელი).

32. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით დადგენილი დისპოზიციურობის პრინციპი გულისხმობს, რომ მხარე უფლებამოსილია განკარგოს მხოლოდ საკუთარი უფლება, რომელიც მას გააჩნია კანონის ან/და ხელშეკრულების საფუძველზე. მაგალითად, სარჩელის ცნობა იწვევს სარჩელის დაკმაყოფილებას. რა თქმა უნდა, მოპასუხის ამ უფლების განკარგვაში მოსამართლე არ ერევა, მაგრამ ამისათვის მოსამართლე თავისი ინიციატივით ადგენს სამართლებრივი ურთიერთობის სტრუქტურას (ვინ ვისგან, რას, რა საფუძვლით მოითხოვს). მოსარჩელე უნდა იყოს სათანადო - მას უნდა ჰქონდეს უფლება, რომლის დაცვასაც ის ახორციელებს სარჩელით და მოპასუხე უნდა იყოს სათანადო - მას უნდა ეკისრებოდეს პასუხისმგებლობა მოსარჩელესთან არსებული ურთიერთობის ნორმატიული აღწერილობის თანახმად (იხ. სუსგ საქმე № ას-180-169-2017, 19 ივლისი, 2018 წელი).

33. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს სარჩელი აქვს აღძრული პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეების მიმართ, თუმცა მისი სასარჩელო მოთხოვნის (მესაკუთრედ ცნობა) ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს მასსა და პირველ მოპასუხეს/კომპანიას შორის 07.02.2017წ. დადებული შეთანხმება ვალის არსებობის აღიარების შესახებ. მეორე მოპასუხე/ყოფილი დირექტორი არ წარმოადგენს 07.02.2017წ. შეთანხმების მხარეს და მის მიმართ მოსარჩელეს არ გააჩნია რაიმე მოთხოვნა. შესაბამისად, მის მიერ სარჩელის ცნობა არ წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობას, ვინაიდან იგი აღიარებით საკუთარ მატერიალურ-სამართლებრივ უფლებას არ განკარგავს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას და თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია აღიარებად მეორე მოპასუხის ახსნა-განმარტება სესხის აღებისა და ვალის აღიარების შესახებ შეთანხმების გაფორმების თაობაზე.

34. კასატორი, ასევე, დავობს, რომ სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები.

35. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. სუსგ საქმე №ას-867-834-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი; №ას-833-833-2018, 16 ნოემბერი, 2018 წელი).

36. როგორც ზემოთ აღინიშნა, კასატორი სადავოდ ხდის საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასებას, თუმცა, მას არ წარმოუდგენია დასაბუთებული საკასაციო შედავება ამ მიმართულებით. იგი არ მიუთითებს კონკრეტულ მტკიცებულებებზე, რომლებიც არასწორად იქნა შეფასებული, ასევე არგუმენტებზე, რომელზე დაყრდნობითაც თვლის, რომ სასამართლომ არასათანადოდ შეაფასა საქმეში არსებული ეს მტკიცებულებები. საკასაციო საჩივარი ამ ნაწილში არაკვალიფიციურია, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის [საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ” ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა] შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გასცდეს საკასაციო საჩივრის ფარგლებს. ამრიგად, არაკვალიფიციური საკასაციო შედავების პირობებში, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას შეამოწმოს სასამართლოს მიერ საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების მართებულობა.

37. რაც შეეხება სადავო შეთანხმების მართლსაწინააღმდეგობას, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატას, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეს არ სჭირდებოდა სასამართლოსთვის დამოუკიდებელი სარჩელით მიმართვა ან დაწყებულ პროცესში შეგებებული სარჩელის აღძვრა, ვინაიდან პროცესუალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით მას შეეძლო წარედგინა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი, რაც წარადგინა კიდეც. აღნიშნული საკმარისია იმისათვის, რომ სასამართლომ იმსჯელოს სადავო შეთანხმების ბათილობის საფუძვლებზე.

38. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

39. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

40. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ. სუსგ საქმე №ას-281-270-2012, 04 ივნისი, 2012 წელი) რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ნ.შ–ძის უფლებამონაცვლე ა.გ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე