საქმე №ას-1526-2018 4 მარტი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.ლ–ა (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელებში)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ნ–ძე, ი.ბ–ვა (მოპასუხეები, მოსარჩელეები შეგებებულ სარჩელებში)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება წილის კომპენსაციის მიღებით (ძირითად სარჩელში), საზიარო უფლების გაუქმება, წილის ნატურით გამოყოფა (შეგებებულ სარჩელებში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ: ......), 831 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობები: №1, №2, №3, №4 და №5 (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“) საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, გ.ლ–ას (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „შეგებებული სარჩელით მოპასუხე“, „აპელანტი“ „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“), ი.ბ–ვასა (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) და მ.ნ–ძის (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) (შემდგომში ერთად - „მოპასუხეები“ ან „შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეები“) თანასაკუთრებას წარმოადგენს.

2. მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულია №1, №2, №3 ნაგებობების 67,17/112,48 ნაწილი, პირველი მოპასუხის სახელზე - №1, №2, №3 ნაგებობების 45,31/112,48 ნაწილი, ხოლო მეორე მოპასუხის სახელზე - 159,1 კვ.მ №5 ნაგებობა, 85,26 კვ.მ სარდაფი და 15,6 კვ.მ საზაფხულო ფართი.

3. შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალში №4 შენობა-ნაგებობა კონკრეტული მესაკუთრის გარეშეა მითითებული.

4. 2005 წლის 12 ოქტომბერს გაცემული ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით, თბილისში, ...... მდებარე ლიტერ „ა“ აერთიანებს 283,18 კვ.მ შენობა-ნაგებობებს. აქედან საცხოვრებელი ფართია - 112,48 კვ.მ, დამხმარე - 170,7 კვ.მ, სამეურნეო - 84,15 კვ.მ; ლიტერ „ბ“ აერთიანებს 159,1 კვ.მ ფართს, საიდანაც საცხოვრებელი ფართია - 116,4 კვ.მ, დამხმარე - 42,7 კვ.მ, სამეურნეო - 85,86 კვ.მ და საზაფხულო - 15,6 კვ.მ. ხოლო ლიტერ „გ“ არის 18 კვ.მ ფარდული, რომელზეც უფლების დამადასტურებელი საბუთი არ არსებობს.

5. ტ.ნ–ძეს (შემდგომში - „მამკვიდრებელი“) უფლება მიეცა საკუთარი სახლის ეზოში დაენგრია ცალკე მდგომი სამეურნეო სათავსი და მის ადგილას აეშენებინა საცხოვრებელი ფართი. იმავე ფართზე, თბილისის მერიის ადგილობრივი მმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის გადაწყვეტილებით დამტკიცდა აშენებული საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ არქიტექტურულ-სამშენებლო ინსპექციის აქტი, შემდეგი მონაცემებით: საერთო ფართი - 159,1 კვ.მ (აქედან საცხოვრებელი - 116,4 კვ.მ, დამხმარე - 42,7 კვ.მ), სარდაფი - 85,26 კვ.მ, საზაფხულო - 15,6 კვ.მ. 2004 წლის 5 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე გახდა მეორე მოპასუხე, ხოლო მამკვიდრებლის საკუთრებაში დარჩა ამავე მისამართზე მდებარე №1, №2, №3 შენობა-ნაგებობების 45,31/112,48 ნაწილი და №5 ნაგებობა უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე. მამკვიდრებლის კუთვნილი წილი პირველი მოპასუხის სახელზე კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე დარეგისტრირდა.

6. სადავო საცხოვრებელ სახლში თანამესაკუთრეები იკავებენ შემდეგ ფართებს: მოსარჩელე - 179,65 კვ.მ №1 და №2 შენობა-ნაგებობას; პირველი მოპასუხე 189,43 კვ.მ №3 და №4 შენობა-ნაგებობას, ხოლო მეორე მოპასუხე - 239,81 კვ.მ №5 შენობა-ნაგებობას (იხ. 2017 წლის 10 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნა, ტ. 1, ს.ფ. 328; თბილისის არქიტექტურის სამსახურის №761285 ბრძანება, ტ. 1, ს.ფ. 334).

7. №4 შენობა-ნაგებობა არის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის ცნობაში აღნიშნული ლიტერ „გ“, უფლების დამადასტურებელი საბუთის გარეშე არსებული ფარდული, რომელიც ამჟამად მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული 32,63 კვ.მ ავტოფარეხია.

8. 2017 წლის 2 აგვისტოს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის თანახმად, სადავო უძრავი ქონებიდან მოსარჩელის წილის (67,17/112,48) გამიჯვნა ტექნიკურად შესაძლებელია დანართი №3-ისა და №4-ის შესაბამისად, ორ ვარიანტად.

9. 2017 წლის 10 აგვისტოს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის თანახმად, თბილისში, ......ქუჩა №15-ში მდებარე №1, №2, №3 და №5 შენობა-ნაგებობები ძირითადად შეესაბამება 2002 წლის 10 ივლისის საინვენტარიზაციო გეგმაზე ასახულ მონაცემებს. მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული №1 და №2 შენობა-ნაგებობები გადაკეთდა, რეკონსტრუირდა, დაშენდა მესამე სართული, რაც არ არის ასახული 2002 წლის 10 ივლისის საინვენტარიზაციო გეგმაზე. პირველ მოპასუხის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ფართი შეესაბამება საინვენტარიზაციო გეგმაზე აღნიშნულ მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ ოთახებს. საინვენტარიზაციო გეგმის პირველ სართულზე მდებარე 21,72 კვ.მ №13 ოთახი და მის წინ მდებარე 1,8მX5,1მ შუშაბანდი გაერთიანებულია. 3,6მX5,0მ №4 შენობა-ნაგებობა (ადგილმდებარეობით და კონფიგურაციით) შეესაბამება გენგეგმაზე აღნიშნულ ლიტერ „გ“-ს. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეთა პროპორციული წილის შესაბამისი ფართის იზოლირებულად გამიჯვნა შესაძლებელია, კერძოდ, მეორე მოპასუხეს შესაძლოა, გამოეყოს №7 დანართში მწვანედ აღნიშნული 327 კვ.მ, რაც მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის შესაბამის პროპორციულ წილს შეესაბამება მიწის ნაკვეთიდან (831X239,81/608,89=327კვ.მ), პირველ მოპასუხეს შესაძლოა გამოეყოს №7 დანართზე ყვითლად აღნიშნული 259 კვ.მ, რაც შეესაბამება მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის შესაბამის პროპორციულ წილს მიწის ნაკვეთიდან (831X189,43/608,89=259კვ.მ), ხოლო მოსარჩელეს №7 დანართზე ლურჯად აღნიშნული 245 კვ.მ, რაც შეესაბამება მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის შესაბამის პროპორციულ წილს მიწის ნაკვეთიდან (831X179,65/608,89=245 კვ.მ). ასეთი გაყოფის შემთხვევაში, საჭიროა, ამოშენდეს №7 დანართზე წითელი ფერით აღნიშნული ფანჯრის ღიობები.

10. სადავო უძრავი ქონების 2017 წლის 10 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნაში მოცემული გამიჯვნის გეგმით გაყოფის შემთხვევაში, „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ 2016 წლის 24 მაისის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს №14-39 დადგენილების მე-4 თავის, 26-ე მუხლის შესაბამისად, გამოყოფილმა მიწის ნაკვეთებმა, შესაძლოა, შეიძინონ შეუსაბამო მიწის ნაკვეთის სტატუსი.

11. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვა სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება და თავისი 67,17/112,48 წილის ნატურით გამოყოფა.

12. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ საზიარო უფლება ნატურით უნდა გაიყოს, თუმცა არა მოსარჩელის მიერ შეთავაზებული ფორმით. ....... ქუჩა №15-ში მდებარე უძრავი ქონება - 831 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული №1, №2, №3, №4 და №5 შენობა-ნაგებობები თანამესაკუთრეთა შორის გადანაწილებულია შემდეგნაირად: მეორე მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრებაა - №5 შენობა-ნაგებობა, პირველი მოპასუხის - №1, №2 და №3 შენობა-ნაგებობის 45,31/112,48 ნაწილი, ხოლო მოსარჩელის - №1, №2, №3 შენობა-ნაგებობის 67,17/112,48 ნაწილი. შესაბამისად, მოსარჩელის მტკიცება, რომ №1, №2, №3, №4 და №5 შენობა-ნაგებობების 67,17/112.48 ნაწილი ეკუთვნის, უსაფუძვლოა. №4 შენობა-ნაგეგობაზე მშენებლობის ნებართვა 2000 წელს გაიცა, რომლის თანახმად, მამკვიდრებელს უფლება მიეცა, მოეწყო ტერასა ავტომანქანის პარკირებისათვის.

13. პირველმა მოპასუხემ შეგებებული სარჩელი აღძრა მოსარჩელისა და მეორე მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა, სსიპ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 10 აგვისტოს დასკვნის შესაბამისად, საზიარო უფლების გაუქმება და - №1, №2, №3 შენობა-ნაგებობიდან კუთვნილი 45,31/112,48 იდეალური წილის მიწის ნაკვეთთან ერთად ნატურით გამოყოფა. მეორე მოპასუხემ მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის მიმართ სსიპ ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 10 აგვისტოს დასკვნის შესაბამისად, №5 შენობა-ნაგებობიდან და მიწის ნაკვეთიდან კუთვნილი იდეალური წილის ნატურით გამოყოფის თაობაზე შეგებებული სარჩელი აღძრა.

14. შეგებებული სარჩელით მოპასუხემ არცერთი შეგებებული სარჩელი არ ცნო.

15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ შეგებებული სარჩელები დაკმაყოფილდა: თბილისში, ....... ქუჩა №15-ში, მდებარე უძრავ ქონებაზე, მიწის ნაკვეთსა და შენობა-ნაგებობებზე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 10 აგვისტოს გაცემული დასკვნის შესაბამისად, გაუქმდა საზიარო უფლება. შენობა-ნაგებობების 2002 წლის 10 ივლისის საინვენტარიზაციო გეგმის მონაცემების გათვალისწინებით მოსარჩელეს ლიტერ „ა“-დან (ექსპერტის დასკვნის №1 და №2 დანართი) გამოეყო 67,17 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი (ექსპერტის დასკვნის №6 დანართზე ლურჯად აღნიშნული), 128, 48 კვ.მ დამხმარე ფართი (ექსპერტის დასკვნის №6 დანართზე ცისფრად აღნიშნული), ხოლო პირველ მოპასუხეს ლიტერ „ა“-დან გამოეყო (ექსპერტიზის დასკვნის №3 დანართი) 45,31 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი (ექსპერტის დასკვნის №6 დანართზე ყვითლად აღნიშნული), 119,25 კვ.მ დამხმარე ფართი (ექსპერტის დასკვნის №6 დანართზე წითლად აღნიშნული); მეორე მოპასუხეს ლიტერი „ბ“-დან (ექსპერტიზის დასკნის №5 დანართი) გამოეყო 115,91 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი (ექსპერტიზის დასკვნის №6 დანართზე მწვანედ აღნიშნული), 128,60 კვ.მ დამხმარე ფართი (ექსპერტიზის დასკვნის №6 დანართზე იასამნისფრად აღნიშნული). მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლება გაუქმდა შემდეგნაირად: მეორე მოპასუხეს გამოეყო ექსპერტიზის დასკვნის №7 დანართზე მწვანედ აღნიშნული 327 კვ.მ ფართი, პირველ მოპასუხეს გამოეყო ექსპერტიზის დასკვნის №7 დანართზე ყვითლად აღნიშნული 259 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მოსარჩელეს კი გამოეყო ექსპერტიზის დასკვნის №7 დანართზე ლურჯად აღნიშნული 245 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

16. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შეგებებული სარჩელით მოპასუხემ.

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

18. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული გარემოებები.

19. სააპელაციო პალატის მითითებით როგორც სარჩელით, ისე შეგებებული სარჩელით მხარეები ითხოვდნენ სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმებას. მოსარჩელე საზიარო უფლების გაუქმებას ითხოვდა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 2 აგვისტოს დასკვნის შესაბამისად, ხოლო შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეები საზიარო უფლების გაუქმებას სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 10 აგვისტოს დასკვნის შესაბამისად ითხოვდნენ.

20. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 2 აგვისტოს დასკვნა საზიარო საგნის მხოლოდ ორ ნაწილად გაყოფის შესაძლებლობას ითვალისწინებს. რა შემთხვევაშიც, №4 და №5 შენობა-ნაგებობის ფართები მოექცევა მოსარჩელის მიწის ნაკვეთში. №4 შენობა-ნაგებობას პირველი მოპასუხე ფაქტობრივად ფლობს, ხოლო №5 შენობა-ნაგებობა საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მეორე მოპასუხის სახელზე. შესაბამისად, 2017 წლის 2 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნით საზიარო უფლების გაუქმება შეუსაბამო იქნება საჯარო რეესტრის მონაცემებთან.

21. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნულ შენიშვნაზე, რომლის თანახმად, მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა მესაკუთრეთა წილების პროპორციულად ფუნქციური ღირებულების შემცირების გარეშე შეუძლებელია. სააპელაციო პალატის მითითებით, ექსპერტიზის დასკვნით განიმარტა, რომ გამიჯვნა შესაძლებელია, თბილისის საკრებულოს „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ №4-13 გადაწყვეტილების 34-ე მუხლის 151 პუნქტის მოთხოვნების გათვალისწინებით.

22. სააპელაციო პალატის მითითებით, „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილების შესაბამისად, შეუსაბამო მიწის ნაკვეთის სტატუსი არ წარმოადგენს საზიარო უფლების გაუქმების შეუძლებლობის დამადასტურებელ საფუძველს, რამდენადაც, აღნიშნული დადგენილების 23-ე მუხლის შესაბამისად, შეუსაბამო უძრავი ობიექტის შემდგომი განვითარება, მათ შორის, ტერიტორიის გაფართოება, ფუნქციის შეცვლა, შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქცია შესაძლებელია განხორციელდეს სპეციალური ზონალური შეთანხმების საფუძველზე.

23. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ 2017 წლის 2 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნის შინაარსი არ ქმნის იმ შეფასების საფუძველს, რომ სადავო საგანზე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფა მათი ღირებულების შემცირების გარეშე შეუძლებელია. ამას ადასტურებს თავად აპელანტის მიერ წარდგენილი სარჩელი, რომლის მიხედვით, მოსარჩელის მოთხოვნას თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება წარმოადგენდა ნატურით გაყოფის გზით (იხ. სასარჩელო მოთხოვნა ტ. 1, ს.ფ. 5).

24. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება 2017 წლის 2 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნის შენიშვნაში ასახულ შეუსაბამო მიწის ნაკვეთის სტატუსთან დაკავშირებით. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ 2016 წლის 24 მაისის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს №14-39 დადგენილების მიხედვით, მიწის ნაკვეთის დაყოფისას შესაძლებელია სამშენებლო მიწის ნაკვეთად მხოლოდ იმ ნაწილის გამოყოფა, რომლის შესაბამისი ფუნქციური ზომით დადგენილი სამშენებლო პოტენციალი (პარამეტრები) არ არის ათვისებული, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ახლად წარმოქმნილი მიწის ნაკვეთები ამ თავის მოთხოვნათა შესაბამისად შეუსაბამო მიწის ნაკვეთის სტატუსს იძენს, ხოლო მე-7 პუნქტის თანახმად, ასეთი ნაკვეთებისათვის განაშენიანების რეგულირების გეგმის საფუძველზე, მუშავდება მიწის ნაკვეთების ხელახალი გამიჯვნის პროექტი, რომელიც საბოლოოდ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს ადგენს (დადგენილების 26-ე მუხლის 1-ელი, მე-7 პუქნტები), სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული ნორმის შინაარსი არ ადასტურებს სადავო ნივთზე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობას.

25. სააპელაციო პალატის მითითებით, სწორია, რომ არ იქნა გაზიარებული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 22 დეკემბრისა და 2017 წლის 2 აგვისტოს დასკვნები, რომელთა მიხედვით, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი იყო საზიარო უფლების გაუქმება იმგვარად, რომ №4 და №5 შენობა-ნაგებობები მოსარჩელის მიწის ნაკვეთის ფართში ექცეოდა.

26. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოდავე მხარეები სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრეები არიან. უძრავი ქონება წარმოადგენს საზიარო უფლების ობიექტს და მხარეებს ერთმანეთთან კანონისმიერი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა აქვთ.

27. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 961-ე, 963-ე და 964-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ საზიარო უფლებიდან გამომდინარე, მოთხოვნის რეალიზაცია დამოკიდებულია ამ უფლების მფლობელ პირთა მდგომარეობასა და ინტერესებზე. საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფისას დასაშვებია, საზიარო უფლების მონაწილეთა წილობრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგნის (საგნების) ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფა შესაძლებელია ღირებულების შემცირების გარეშე. განსახილველ შემთხვევაში, საზიარო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა მესაკუთრეთა წილების შესაბამისად, მათი დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირების გარეშე - ისე, რომ საზიარო საგნის თითოეულ ნაწილს ჰქონდეს თანაბარი ფუნქციური შესასვლელი საცხოვრებელი მისამართის შეუცვლელად, კომუნიკაციების (წყალი, გაზი, კანალიზაცია) და ამავე მიწის ნაკვეთზე განთავსებული და რეგისტრირებული კანონიერი მშენებარე ნაგებობის გათვალისწინებით - შესაძლებელია (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტი).

28. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

29. კასატორმა მიუთითა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:

29.1. საქმეში არსებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნების ანალიზი ცხადყოფს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება უძრავი ნივთის ნატურით გაყოფის გზით, შეუძლებელია. საქმეში წარდგენილია ერთი და იმავე საექსპერტო დაწესებულების მიერ გაცემული ორი დასკვნა. 2015 წლის 7 მაისს გაცემული №0025982015 დასკვნით, კატეგორიულად უარყოფილია თანასაკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა მხარეთა პროპორციული წილების შესაბამისად, სამეურნეო დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირების გარეშე. მართალია, აღნიშნულ დასკვნაში მოცემულია ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის ვერსია, თუმცა მხოლოდ საინჟინრო-ტექნიკური თვალსაზრისითა და გარკვეული ნორმატიული აქტით დადგენილი მოთხოვნების შესრულების შემთხვევაში, ასეთ პირობებში კი სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლით გათვალისწინებული პრინციპი ვერ იქნება დაცული, რამდენადაც მხარეთათვის გასაყოფი ფართები პროპორციულად არ შეესაბამება მათ კუთვნილ წილებს;

29.2. 2017 წლის 10 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნა, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება ეფუძნება, ასევე ვერ გამოდგება ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რომლითაც დაცული იქნება მხარეთა კუთვნილი წილების პროპორციულობისა და სამართლიანობის პრინციპი. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დარჩა უცვლელი, აღნიშნულ ექსპერტიზის დასკვნაში აღწერილ მონაცემებს არ ეფუძნება და მათ საწინააღმდეგო ფაქტებს შეიცავს. ამასთან, დასკვნაში მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობების მოცულობა განმცხადებლის მიერ მითითებული მონაცემების გათვალისწინებით დადგინდა და ნატურით გაყოფის საკითხიც ამ დაშვებით გადაწყდა, შესაბამისად, მითითებული დასკვნა არაობიექტურია და არ უნდა მიენიჭოს სრულფასოვანი მტკიცებულების სტატუსი;

29.3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მოხმობილი მონაცემები სასამართლოს აღებული აქვს ექსპერტიზის დასკვნის იმ ნაწილიდან, რომელიც შენობა-ნაგებობების მოცულობებს ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ შედგენილი საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით ადგენს და არ მოიცავს თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 15 მაისის AR1122590 ბრძანებაში აღნიშნულ, მოსარჩელის მიერ დაშენებულ მესამე სართულს;

29.4. შენობა-ნაგებობის გაყოფის შედეგად მოსარჩელისათვის გამოყოფილი ფართის ჯამური მოცულობა დაშენებული მესამე სართულის ფართის გაუთვალისწინებლად აშკარად აღემატება პირველი მოპასუხისათვის გამოყოფილ შენობა-ნაგებობების ფართობს და სხვაობა 31.09 კვ.მ-ს შეადგენს. სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი მიწის ნაკვეთის გაყოფის სქემა კი დისბალანსშია და ამით მთლიანად ირღვევა უძრავი ქონების გაყოფის შედეგად ფართების განაწილების პროპორციულობისა და სამართლიანობის პრინციპი, კერძოდ, ძალაში დატოვებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით, პირველ მოპასუხეს 259 კვ.მ მიწის ნაკვეთი გამოეყო, ხოლო კასატორს 245 კვ.მ, რომელიც 14 კვ.მ-ით ნაკლებია პირველი მოპასუხისათვის გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე, მაშინ, როდესაც კასატორს უნდა ჰქონოდა შენობა-ნაგებობების თვალსაზრისით უპირატესობა. მესაკუთრეთა წილების პროპორციულობის დაცვა საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის განმსაზღვრელი უმთავრესი კრიტერიუმია, რომელიც ლოგიკურად გამორიცხავს იმ შესაძლებლობას, რომ, თუ რომელიმე თანამესაკუთრეს სხვასთან შედარებით მეტი მოცულობის შენობა-ნაგებობა გამოეყო, მასზე გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის მოცულობაც უნდა აღემატებოდეს უფრო მცირე მოცულობის შენობა-ნაგებობის მფლობელი მესაკუთრის გამოყოფილ მიწის ნაკვეთს;

29.5. 2017 წლის 10 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულია, რომ მიწის ნაკვეთის ფარგლებში პროპორციული წილების გამოთვლა საჭიროებს მხარეთა საკუთრებაში ან/და ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული შენობა-ნაგებობის ფართების დადგენას, რასთან მიმართებითაც ექსპერტიზის დასკვნა ფართების მოცულობად სრულიად განსხვავებულ მონაცემებს უთითებს, რომელიც ეწინააღმდეგება სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის იმ პუნქტს, რომელიც შენობა-ნაგებობის გაყოფას ითვალისწინებს. კასატორის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართად განსაზღვრულია 179,65 კვ.მ. აღნიშნული ფაქტი ექსპერტიზის დასკვნაში დადგენილია არა უშუალოდ ექსპერტიზის ჩატარებისას გამოკვლეული ობიექტური მონაცემებით, არამედ ექსპერტიზის დამნიშნავი განმცხადებლის მითითებებით, რომ კასატორის ფაქტობრივ მფლობელობაში თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 15 მაისის AR1122590 ბრძანების თანახმად, არის 179,65 კვ.მ; ექსპერტიზის დასკვნა ვერ იქნება მიჩნეული ობიექტურ მტკიცებულებად, თუ იგი რაიმე მონაცემს უშვებს და არ იკვლევს ამ მონაცემების საწინააღმდეგო გარემოებას, რომელზეც მოწინააღმდეგე მხარე აპელირებს და რომელსაც ეს უკანასკნელი ადასტურებს. განსახილველ შემთხვევაში, ცალსახად დასტურდება, რომ კასატორის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართი აშკარად აღემატება 179,65 კვ.მ-ს, რაც გასაჩივრებული განჩინებითაც დასტურდება. ექსპერტმა სათანადოდ არ შეისწავლა თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 15 მაისის AR1122590 ბრძანება, რომელიც არათუ განაშენიანებისგან თავისუფალ მიწის ნაკვეთზე 179,65 კვ.მ ახალი შენობა-ნაგებობის აშენებას, არამედ დაშენებას ითვალისწინებდა, რაც უკვე არსებული ფართის რეკონსტრუქციას და მისი მოცულობის გაზრდას ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში, დაშენებული ფართი სწორედ მე-3 სართულია, რომელიც ამგვარი სტატუსით კასატორმა დაიკავა.

29.6. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული ექსპერტიზის დასკვნა არ შეიცავს მითითებას იმის შესახებ, უძრავი ქონების ნატურით გაყოფის შემთხვევაში შენარჩუნდება თუ არა მათი სამეურნეო დანიშნულება და ღირებულება, თუმცა ამ უკანაკნელის გამომრიცხავ გარმოებაზე ის სამართლებრივი ფაქტორი მეტყველებს, რომ ნატურით გაყოფის შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთების მიმართ განაშენიანებისთვის შეუსაბამო სტატუსის მინიჭების საფრთხე არსებობს, რაზეც საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნა პირდაპირ მიუთითებს. ამ გარემოების თანახმად კი, აშკარად მცირდება სადავო უძრავი ქონების (მიწის ნაკვეთის) სამეურნეო დანიშნულება და ღირებულება.

30. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

31. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

32. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

33. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

34. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

35. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

36. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოდავე მხარეთა შორის წარმოშობილია სამოქალაქო კოდექსის 953-ე-968-ე მუხლებით მოწესრიგებული კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობები. კერძოდ, დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ქონებიდან თანასაკუთრების უფლებით მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულია №1, №2, №3 ნაგებობების 67,17/112,48 ნაწილი, პირველი მოპასუხის სახელზე - №1, №2, №3 ნაგებობების 45,31/112,48 ნაწილი, ხოლო მეორე მოპასუხის სახელზე - 159,1 კვ.მ №5 ნაგებობა, 85,26 კვ.მ სარდაფი და 15,6 კვ.მ საზაფხულო ფართი.

37. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაში განმარტებულია შემდეგი: „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ისე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ საქმე №ას-39-39-2016, 1 მარტი, 2016 წელი; საქმე №ას-67-65-2014, 31 ივლისი, 2014 წელი; საქმე №ას-774-741-2014, 20 ივლისი, 2015 წელი; საქმე №ას-59-58-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი).

39. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლისა და 173-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, მესაკუთრე თავის ქონებასთან მიმართებით თავისუფალია, მაგრამ მისი უფლებამოსილებანი შესაძლოა შეზღუდული იყოს კანონით ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები. მოცემულ შემთხვევაში, საკუთრების ბუნებიდან (საზიარო საკუთრებიდან) გამომდინარე, ნივთით სარგებლობის თავისუფლება გარკვეულწილად იზღუდება, რაც სხვა თანამესაკუთრეთა არსებობით და მათი ინტერესების გათვალისწინებითაა გამოწვეული.

40. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმება, ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება. ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტით ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება, საქმე №ას-1148-1094-2014).

41. საკასაციო საჩივრის ავტორი წინამდებარე განჩინების 29.1 პუნქტში უთითებს, რომ საქმეში არსებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნების მიხედვით, სადავო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა შეუძლებელია, რასაც ვერ გაიზიარებს საკასაციო პალატა. კასატორის მიერ მითითებული 2015 წლის 7 მაისის №0025982015 ექსპერტიზის დასკვნაშიც, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება არ ეფუძნება, აღნიშნულია, რომ სადავო უძრავი ქონების გამიჯვნა შესაძლებელი იქნება იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები გაითვალისწინებენ ქ. თბილისის საკრებულოს „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენების რეგულირების დამტკიცების შესახებ“ №4-13 გადაწყვეტილების 34-ე მუხლის 151-ე პუნქტს. ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ ამ შემთხვევაში მოსარჩელეს შესაძლოა გამოეყოს მიწის ნაკვეთიდან მისი პროპორციული წილის შესაბამისად - 289 კვ.მ, პირველ მოპასუხეს - 236 კვ.მ, ხოლო მეორე მოპასუხეს - 306 კვ.მ. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ეფუძნება სსიპ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 10 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნას, რომელშიც აღნიშნულია, რომ სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეთა პროპორციული წილის შესაბამისი ფართის იზოლირებულად გამიჯვნა, ექსპერტიზის დასკვნის №7 დანართის შესაბამისად, შესაძლებელია.

42. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2017 წლის 10 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნა, ვერ გამოდგება სადავო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. აღნიშნულის საპირისპიროდ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ დასახელებული ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეთა პროპორციული წილის შესაბამისი ფართის იზოლირებულად გამიჯვნა შესაძლებელია, კერძოდ, მეორე მოპასუხეს, შესაძლოა, გამოეყოს №7 დანართში მწვანედ აღნიშნული 327 კვ.მ, რაც მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის შესაბამის პროპორციულ წილს შეესაბამება მიწის ნაკვეთიდან (831X239,81/608,89=327კვ.მ), პირველ მოპასუხეს, შესაძლოა, გამოეყოს №7 დანართზე ყვითელად აღნიშნული 259 კვ.მ, რაც შეესაბამება მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის შესაბამის პროპორციულ წილს მიწის ნაკვეთიდან (831X189,43/608,89=259კვ.მ), ხოლო მოსარჩელეს, შესაძლოა, გამოეყოს №7 დანართზე ლურჯად აღნიშნული 245 კვ.მ, რაც შეესაბამება მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართის შესაბამის პროპორციულ წილს მიწის ნაკვეთიდან (831X179,65/608,89=245 კვ.მ). ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ მოცემული გამიჯვნის გეგმით გაყოფის შემთხვევაში, „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ“ 2016 წლის 24 მაისის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს №14-39 დადგენილების მე-4 თავის 26-ე მუხლის შესაბამისად, გამოყოფილმა მიწის ნაკვეთებმა, შესაძლოა შეიძინონ შეუსაბამო მიწის ნაკვეთის სტატუსი, თუმცა საკასაციო პალატა იზიარებს აღნიშნულ საკითხზე სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესების დამტკიცების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 24 მაისის №14-39 დადგენილების შესაბამისად, შეუსაბამო მიწის ნაკვეთის სტატუსი არ წარმოადგენს საზიარო უფლების გაუქმების შეუძლებლობის დამადასტურებელ გარემოებას, რამდენადაც აღნიშნული დადგენილების 23-ე მუხლის შესაბამისად, შეუსაბამო უძრავი ობიექტის შემდგომი განვითარება, მათ შორის, ტერიტორიის გაფართოება, ფუნქციის შეცვლა, შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაა შესაძლებელი.

43. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში თანამესაკუთრეებზე ფართი მათი პროპორციული წილების შესაბამისად არის გადანაწილებული. კასატორს საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენია, შესაბამისად, მხოლოდ მის ახსნა-განმარტებაზე დაყრდნობით იმ გარემოების დადგენა, რომ მსგავსი განაწილებით ირღვევა პროპორციულობისა და სამართლიანობის პრინციპი, შეუძლებელია. ამასთან ექსპერტიზის დასკვნაში ყურადღების მიღმა არ დარჩენილა შენობა-ნაგებობაზე დაშენებული მე-3 სართული, კერძოდ, დასკვნა შეიცავს ინფორმაციას, რომ 2002 წლის 10 ივლისის საინვენტარიზაციო გეგმაზე არ იყო გათვალისწინებული შენობა-ნაგებობის მე-3 სართული, რომელიც №1 და №2 შენობა-ნაგებობების რეკონსტრუქციისას დაშენდა. დასკვნა ეფუძნება თბილისის არქიტექტურის სამსახურის №761285 ბრძანებას, სადაც სადავო უძრავი ქონების დაშენებაც გათვალისწინებულია. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს წინამდებარე განჩინების 29.4. პუნქტში მითითებულ კასატორის პრეტენზიას.

44. საკასაციო პალატა წინამდებარე განჩინების 29.5. პუნქტში მითითებულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ პრეტენზიები ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებულ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს, როგორც შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს, საკუთარ შესაგებელში არ წარუდგენია. მათ შესახებ არც სააპელაციო საჩივარსა და სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომამდე ყოფილა მითითებული.

45. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 368-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სააპელაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს მითითებას გარემოებებზე, რომლებიც ასაბუთებს სააპელაციო საჩივარს, და მტკიცებულებებზე, რომლებიც ადასტურებს ამ გარემოებებს. ამავე კოდექსის 372-ე მუხლის მიხედვით, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის, ამ თავში მოცემული ცვლილებებითა და დამატებებით, ხოლო 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული. ბუნებრივია, ამ საპროცესო სტანდარტის დადგენა გავლენას ახდენს სასამართლო კვლევის საგანზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსამართლე, როგორც ნეიტრალური არბიტრი, მტკიცებულებათა კვლევას ახორციელებს არა საკუთარი, არამედ, მხარეთა მიერ განხორციელებული შედავების ფარგლებში და ამ მხრივ ადგენს საქმის გადაწვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების არსებობა-არარსებობას (იხ. სუსგ საქმე №ას-1100-1057-2016, 9 ივნისი, 2017 წელი).

46. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

47. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისგან (იხ. სუსგ №ას-331-331-2018, 15 ივლისი, 2019 წელი; სუსგ № ას-1232-2018, 13 მაისი, 2019 წელი; ასევე სუსგ №ას-954-992-2011, 22 ნოემბერი, 2011 წ.; სუსგ №ას-1148-1094-2014, 19 მარტი, 2015 წ.; სუსგ №ას-1289-1227-2014, 13 მარტი, 2015 წ., სადაც განმარტებულია ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების წესი და სამართლებრივი წინაპირობები). არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

49. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 150 ლარიდან 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ.ლ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს გ.ლ–ას (პ/ნ: .........) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 12 სექტემბერს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 300 (სამასი) ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 150 (ას ორმოცდაათი) ლარი და დარჩენილი 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის 70% – 105 (ას ხუთი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე