10 ივნისი, 2021 წელი,

საქმე №ას-1444-2019 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ფ.მ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ე.ლ. ლ.რ–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - საზიარო უფლების გაუქმება, ქონების ნატურით გაყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ქ.თბილისში, ..... ჩიხის N6ა-ში მდებარე 10049კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდი - .......), მასზე განთავსებული №1, №2, №3 შენობა-ნაგებობები და ნაგებობა №4 (შემდეგში - უძრავი ქონება, უძრავი ნივთი ან საზიარო საგანი), ფ.მ–ისა (70%) (შემდეგში: მოსარჩელე, კასატორი) და ე.ლ. ლ.რ–ის (30%) (შემდეგში: მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) თანასაკუთრებაა.

2. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 8 მაისის ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, უძრავი ქონების გამიჯვნა ტექნიკურად შესაძლებელია დასკვნაში მითითებული ორი ვარიანტის შესაბამისად:

I ვარიანტი - ფაქტობრივად არსებული შენობების გათვალისწინებით: 30% წილის მესაკუთრეს შენობების მთლიანი შიდა საერთო ფართობიდან, 3529.12კვ.მ-დან, შესაძლებელია გამოეყოს 1058.74 კ.მ, რაც მისი კუთვნილი შესაბამისი წილის ფართობის ტოლია (3529.12*30%=1058.74-ს), (დანართი N1-ზე ყვითლად მონიშნული); 70% წილის მესაკუთრეს, შენობების შიდა საერთო ფართობიდან, 3529.12კვ.მ-დან შესაძლებელია, გამოეყოს დარჩენილი ფართობი 2437.33კვ.მ (დანართი N1-ზე ცისფრად მონიშნული), 30% წილის მესაკუთრეს განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობიდან, 6478.0კვ.მ-დან, შესაძლებელია გამოეყოს 1943.06 კვ.მ, რაც მისი კუთვნილი წილის შესაბამისი ფართობის (6478.0*30%=1943.0კვ.მ.-ის) ტოლია (დანართი N3-ზე ყვითლად მონიშნული); 70% წილის მესაკუთრეს განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობიდან, 6478.0კვ.მ-დან შესაძლებელია, გამოეყოს 4535.06 კვ.მ (დანართი N3-ზე ცისფრად მონიშნული).

II ვარიანტი - ფაქტობრივად არსებული შენობების გათვალისწინებით: 30% წილის მესაკუთრეს, შენობების მთლიანი შიდა საერთო ფართობიდან, 2956.35კვ.მ-დან, შესაძლებელია გამოეყოს 886.91კვ.მ, რაც მისი კუთვნილი წილის შესაბამისი ფართობის ტოლია (2956.35*30%=886.91-ს), (დანართი N2-ზე ყვითლად მონიშნული); 70% წილის მესაკუთრეს, შენობების მთლიანი შიდა საერთო ფართობიდან, 3529.12კვ.მ-დან, შესაძლებელია გამოეყოს დარჩენილი ფართობი 2036.39კვ.მ-ის ოდენობით (დანართი N3-ზე ცისფრად მონიშნული); 30% წილის მესაკუთრეს, განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობიდან, 6478.0კვ.მ-დან შესაძლებელია გამოეყოს 2123.0კვ.მ, რაც მისი კუთვნილი წილის შესაბამისი ფართობის ტოლია (7077.0*30%=2123.0), (დანართ N2-ზე ყვითლად მონიშნული); 70% წილის მესაკუთრეს, განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობიდან, 6478.0კვ.მ-დან შესაძლებელია, გამოეყოს 4954.0 კვ.მ (დანართი N3-ზე ცისფრად მონიშნული).

დასკვნაში შენიშვნის სახით აღნიშნულია შემდეგი: ობიექტის ადგილზე შესწავლის დროს დამკვეთმა მიუთითა, რომ გამიჯვნის დროს, საჭიროების შემთხვევაში (ავტომანქანების მიწის ნაკვეთში შესასვლელად) ექსპერტს გაეთვალისწინებინა ფაქტობრივად არსებული №3 შენობის დემონტაჟი, მისი წილის შემცირების ხარჯზე, რაც ასეც მოხდა და კვლევის და წილების გადანაწილების დროს 30% წილის მესაკუთრეზე აღნიშნული №3-ის შენობის შიდა ფართობის პროპორციული წილი გათვალისწინებულ იქნა გამოსაყოფ ფართობში (ორივე ვარიანტში) შენობა №1-ში, ხოლო 70% წილის მესაკუთრეს ხსენებული №3-ის შენობის ფართობი მთლიანად დააკლდებოდა.

ორივე ვარიანტით გამიჯვნის პირობებში, საჭიროა მოხდეს №3 შენობის დემონტაჟი იმისათვის, რომ ორივე მიწის ნაკვეთს ჰქონდეს ავტოსატრანსპორტო საშუალებისათვის დამოუკიდებლად შესასვლელი.

პირველი ვარიანტით გამიჯვნის შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზეც №1 და №5 შენობებია განთავსებული, დარჩება საერთო საკუთრებაში.

მეორე ვარიანტით გამიჯვნისას, მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზეც №1 შენობაა განთავსებული, დარჩება საერთო საკუთრებაში.

შენობების ქვეშ განთავსებული მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა შესაძლებელი იქნება იმ შემთხვევაში, თუკი მოხდება გამოყოფილი შენობების კონსტრუქციული გაყოფა, ისე, რომ თითოეულმა ნაწილმა შეძლოს დამოუკიდებლად არსებობა/ფუნქციონირება.

გამიჯვნის შემთხვევაში ამოსაშენებელი იქნება დანართებზე წითლად მონიშნული ღიობები და მოსაწყობი იქნება მწვანედ მონიშნული ღიობები.

3. მოსარჩელემ სასამართლოში სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და უძრავ ქონებაზე ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმება მოითხოვა. სარჩელში აღნიშნულია, რომ მოპასუხე მოსარჩელეს საზიარო უფლების გაუქმების საშუალებას არ აძლევს, მაშინ, როცა ექსპერტის ზემოაღნიშნული დასკვნის პირველი ვარიანტი ასეთ შესაძლებლობას იძლევა.

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის თითოეული ვარიანტით საზიარო საგნის ნაწილი კვლავ საერთო საკუთრებაში რჩება. ქონების ნატურით გაყოფისას საყურადღებოა არა მარტო ღირებულების შემცირება, არამედ მისი ფუნქციონალური დანიშნულება, რაც ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული არ არის.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, ამ გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 25 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად დარჩა.

7.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-2 პუნქტებში მითითებული გარემოებები და აღნიშნა, რომ უძრავ ნივთთან მიმართებით მხარეთა თანასაკუთრების უფლება კვლავ ნარჩუნდებოდა სსიპ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 8 მაისის დასკვნაში ასახული ორივე ვარიანტის მიხედვით.

მოცემული კუთხით საკითხის შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო შემდეგი გარემოება: დასკვნაში მითითებული პირველი ვარიანტის თანახმად, თანასაკუთრებაში რჩებოდა მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზეც განთავსებულია №1 და №5 შენობები, ხოლო მეორე ვარიანტით გამიჯვნისას თანასაკუთრებაში რჩებოდა მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზეც №1 შენობაა განთავსებული.

რაც შეეხებოდა 2018 წლის 15 მაისის დასკვნას, ამ შემთხვევაში მოსარჩელემ მიმართა 2017 წლის 8 მაისის დასკვნის ავტორ-სპეციალისტს, რომელმაც დამატებითი დასკვნის სახით განმარტა, რომ უძრავი ქონების გამიჯვნის შემთხვევაში არ შემცირდებოდა გამოყოფილი გამიჯნული ნაწილების ფუნქციური ღირებულება.

7.2. სადავო საკითხის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია შემდეგ გარემოებაზე: დასკვნაში მითითებული წესით უძრავი ნივთის გამიჯვნის შემთხვევაში, მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადადიოდა მყარი კედლებით ნაშენი ნაგებობის პირველი და მეორე სართული, ხოლო მოპასუხის საკუთრებაში რჩებოდა პირველ სართულზე არსებული შენობა-ნაგებობის ღია ნაწილი, ე.წ. ვერანდა, რომელსაც ოთხივე მხრიდან კაპიტალურად ნაშენი კედლები არ ჰქონდა.

ამდენად, წარმოდგენილი სახით გამიჯვნის შემთხვევაში მხარეები საკუთრებაში იღებდნენ აბსოლუტურად სხვადასხვა ხარისხის ნაგებობას. საგულისხმო იყო ისიც, რომ საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის პირობებში გარდაუვალი ხდებოდა №3 შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი.

7.3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საზიარო უფლების გაუქმებით საზიარო ნივთის გაყოფა იმას ნიშნავს, რომ დაყოფის შედეგად თანამესაკუთრეებისთვის მიკუთვნებულმა ნივთის ნაწილებმა უნდა შეინარჩუნონ თავისი დანიშნულება, იყვნენ მათთვის აუცილებელი ერთგვაროვანი სამეურნეო დანიშნულების მატარებელი.

ერთგვაროვნებასთან ერთად გაყოფამ საზიარო საგანს არ უნდა დაუკარგოს ის ღირებულება (იგულისხმება სამომხმარებლო ღირებულება), რაც მას გაყოფამდე გააჩნდა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 963-ე მუხლი).

7..4. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან უძრავ ნივთთან მიმართებით თანასაკუთრების უფლება სრულად არ უქმდებოდა, ამასთან, სხვადასხვა ხარისხის ნაგებობა ინდივიდუალურ საკუთრებად ტრანსფორმირდებოდა, ეს იმაზე მიუთითებდა, რომ გამიჯვნის შედეგად არაერთგვაროვანი ნაწილები მიიღებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სარჩელი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განახორციელა.

8. სააპელაციო სასამართლოს დასახელებულ განჩინებაზე მოსარჩელემ საკასაციო საჩივარი შეიტანა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება. საკასაციო საჩივარი შემდეგნაირადაა დასაბუთებული:

8.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საკასაციო პალატის მიერ ანალოგიურ საქმეებზე გაკეთებული განმარტება. ამ განმარტების არსი ისაა, რომ საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი შეიძლება, დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ასეთი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება.

სსკ-ის 963-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგის დადგომისათვის დასახელებულ ორივე ელემენტი ერთდროულად უნდა არსებობდეს. ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გაყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს დანიშნულება, რასაც იგი გაყოფამდე ასრულებდა.

ამდენად, კანონი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საზიარო საგნის გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას არ დაკარგავს. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს.

8.2. მოცემულ საქმეზე განსხვავებული მდგომარეობაა, ექსპერტის 2017 წლის 8 მაისისა და 2018 წლის 15 მაისის დასკვნებში პირდაპირაა მითითებული, რომ უძრავი ნივთის ნატურით გაყოფა შესაძლებელია. 2017 წლის 8 მაისის დასკვნაში ექსპერტს არ აღუნიშნავს, რომ საზიარო საგნის ნატურით გაყოფა გამოიწვევს მისი ღირებულების შემცირებას და ფუნქციის შეცვლას.

2018 წლის 15 მაისის დასკვნაში კი აღნიშნულია, რომ ექსპერტის წინა დასკვნაში განხილული გამიჯვნის ვარიანტების მიხედვით, უძრავი ქონების გამიჯვნის შემთხვევაში არ შემცირდება გამოყოფილი გამიჯნული ნაწილების ფუნქციონალური ღირებულება. ამდენად, გაუგებარია, თუ რის საფუძველზე მიიღო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის გადაწყვეტილება.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

13. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

14. განსახილველ შემთხვევაში, ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ მოთხოვნის საფუძველია სსკ-ის 961.1 და 963-ე მუხლები. ამ ნორმების თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება; საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

დასაწყისში მნიშვნელოვანია, განიმარტოს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას: საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის გაყიდვით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაშია განმარტებული.

ასეთი წესით საზიარო ქონების გაყოფისათვის გარკვეული წინაპირობების არსებობაა საჭირო, კერძოდ: საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა (იხ. სუსგ №ას-67-65-2014, 31.07.2014; №ას-1653-1550-2012, 15.04.2013; №ას-1089-1020-2012, 8.10.2012; №ას-932-875-2012, 17.09.2012; №ას-1665-1562-2012, 4.02.2013).

საყურადღებოა კიდევ ერთი გარემოება, როგორც საკასაციო პალატამ თავის ერთ-ერთ განჩინებაში განმარტა, ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმება ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ე.ი. დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე - საერთო საკუთრება (იხ. სუსგ: №ას-39-39-2016, 1.03.2016).

15. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საზიარო საგანი მიწის ნაკვეთია, მასზე არსებული შენობა-ნაგებობებით. აღნიშნული უძრავი ქონება საკუთრებაში აღრიცხულია ორ პირზე, რომლებიც განსახილველი დავის მხარეები არიან და თითოეულს საზიარო საგნის მიმართ სხვადასხვა ოდენობის წილობრივი უფლება აქვს, კერძოდ, მოსარჩელის საკუთრებაა საზიარო საგნის 70%, ხოლო მოპასუხე აღნიშნული საგნის 30%-ის მესაკუთრეა (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 29-30).

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის უმთავრესი გარემოება: უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების ნატურით გაუქმების წინაპირობები არ არსებობს.

აღნიშნული გამომდინარეობს მოსარჩელის მიერ საქმეზე წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 8 მაისის დასკვნიდან. ხსენებულ მტკიცებულებაში ცალსახადაა მითითებული, რომ ექსპერტის მიერ წარმოდგენილი ორივე ვარიანტით გამიჯვნის პირობებში, საჭიროა მოხდეს №3 შენობის დემონტაჟი იმისათვის, რომ ორივე მიწის ნაკვეთს ჰქონდეს ავტოსატრანსპორტო საშუალებისათვის დამოუკიდებლად შესასვლელი. პირველი ვარიანტით გამიჯვნის შემთხვევაში, მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზეც №1 და №5 შენობებია განთავსებული, დარჩება საერთო საკუთრებაში. მეორე ვარიანტით გამიჯვნისას, მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზეც №1 შენობაა განთავსებული, დარჩება საერთო საკუთრებაში. შენობების ქვეშ განთავსებული მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა შესაძლებელი იქნება იმ შემთხვევაში, თუკი მოხდება გამოყოფილი შენობების კონსტრუქციული გაყოფა, ისე, რომ თითოეულმა ნაწილმა შეძლოს დამოუკიდებლად არსებობა/ფუნქციონირება. გამიჯვნის შემთხვევაში ამოსაშენებელი იქნება დანართებზე წითლად მონიშნული ღიობები და მოსაწყობი იქნება მწვანედ მონიშნული ღიობები.

ექსპერტიზის დასკვნის ზემოთ მოყვანილი ნაწილიდან ნათლად ჩანს, რომ უძრავი ნივთის ნაწილზე გავრცელდება ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე - საერთო საკუთრება. როგორც ზემოთ განიმარტა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკით საზიარო საგნის ამგვარად გაყოფა დაუშვებელია და აღნიშნული ეწინააღმდეგება თანასაკუთრებაზე საზიარო უფლების გაუქმების არსს.

სადავო საკითხის გადაწყვეტისას, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიღო მხედველობაში კიდევ ერთი გარემოება, დასკვნაში მითითებული წესით უძრავი ნივთის გამიჯვნის შემთხვევაში მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადადის მყარი კედლებით ნაშენი ნაგებობის პირველი და მეორე სართული, ხოლო მოპასუხის საკუთრებაში რჩება პირველ სართულზე არსებული შენობა-ნაგებობის ღია ნაწილი, ე.წ. ვერანდა, რომელსაც ოთხივე მხრიდან კაპიტალურად ნაშენი კედლები არ აქვს. ამდენად, წარმოდგენილი სახით გამიჯვნის შემთხვევაში მხარეები საკუთრებაში იღებენ აბსოლუტურად სხვადასხვა ხარისხის ნაგებობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე გამოკვლეული გარემოებები ცხადყოფს, რომ განსახილველი შემთხვევა არ ქმნის სსკ-ის 963-ე მუხლის შემადგენლობას, რომელიც საზიარო უფლების გაუქმებისას (ნატურით) თანასაკუთრების ინდივიდუალურ საკუთრებად გარდაქმნის მართლწესრიგის განმსაზღვრელია.

სსსკ-ის 102.1 მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე კოდექსის 105.2 მუხლის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეში არსებული დასახელებული მტკიცებულებები საკმარის საფუძველს ქმნის დასკვნისათვის, რომ არსებობს საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გამომრიცხველი წინაპირობა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელი სწორად არ დაკმაყოფილდა.

16. რაც შეეხება კასატორის მიერ მითითებულ ექსპერტის 2018 წლის 15 მაისის დასკვნას, იგი ექსპერტიზის 2017 წლის 8 მაისის დასკვნით დადგენილ გამიჯვნის წესს კი არ აქარწყლებს, არამედ ამავე დასკვნის ავტორი მასში განმარტავს, რომ უძრავი ქონების აღნიშნული წესით გამიჯვნის პირობებში გამიჯნული ნაწილების ფუნქციური ღირებულება არ შემცირდება. ეს იმას ნიშნავს, რომ 2018 წლის 15 მაისის დასკვნაში ექსპერტს საზიარო საგნის გამიჯვნის რაიმე ახალი, განსხვავებული წესი არ დაუდგენია, ე.ი. მეორე დასკვნის მიხედვითაც, გამიჯვნა სწორედ 2017 წლის 8 მაისის დასკვნით დადგენილი წესის შესაბამისად უნდა მოხდეს, რა შემთხვევაშიც უძრავი ნივთის განსაზღვრულ ნაწილებზე საერთო საკუთრების რეჟიმი რჩება და, რაც, როგორც ზემოთ განიმარტა სსკ-ის 963-ე მუხლის მიზანს ეწინააღმდეგება.

17. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

18. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

20. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 105.00 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფ.მ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ფ.მ–ს (ს/კ ........) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 150 ლარის (საგადასახადო დავალება - # 0, გადახდის თარიღი - 28.10.2019წ), 70% - 105 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე