საქმე №ას-451-2021 29 ივნისი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ.კ–ძე, თ. და ა. მ–ები (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ა–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საკუთრების უფლების ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მ.ა–მა (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ.კ–ძის (შემდგომ – პირველი მოპასუხე), თ. და ა. მ–ების (შემდგომ – მეორე და მესამე მოპასუხეები) მიმართ და მოითხოვა, აღკვეთილ იქნეს მოპასუხეების მხრიდან მოსარჩელის საკუთრების უფლების ხელშეშლა, ისარგებლოს უძრავი ქონებით, რომელიც მიმართულია მისი საკუთრების უფლების შეზღუდვისაკენ უძრავ ქონებაზე, ხოლო გადაწყვეტილება მიექცეს დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, საკუთრებაში ერიცხება 20.20 კვ.მ სამზარეულო. ამავე მისამართზე თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნის 7 კვ.მ საპირფარეშო.

3. მოსარჩელის მეზობლად მეორე და მესამე მოპასუხეებს საკუთრებაში აქვთ 51 კვ.მ და 19 კვ.მ ფართი, რომელსაც ფლობს პირველი მოპასუხე. მათ მოსარჩელესთან თანასაკუთრებაში რაიმე ქონება არ გააჩნიათ. ამ უკანასკნელმა თვითნებურად დაიკავა მოსარჩელის თანასაკუთრებაში არსებული 7 კვ.მ, რომელსაც დღეის მდგომარეობით აქვს დამხმარე ფართის დანიშნულება და ხელს უშლის აღნიშნული ქონებით სარგებლობაში.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაში აქვს 20.20 კვ.მ სამზარეულო. სადავო მისამართზე მდებაროებს ე.წ იტალიური ეზოს ტიპის სახლები, სადაც საერთო იყო სათავსები, სამზარეულო, საპირფარეში და სხვა. როდესაც იქ მცხოვრებმა პირებმა ინდივიდუალურ საკუთრებაში დაირეგისტრირეს ფართი, საპირფარეშო დარჩა საერთო საკუთრებაში. მოსარჩელემ საჩუქრად მიიღო 20.20 კვ.მ სამზარეულო, ხოლო საპირფარეშო მას თანასაკუთრებაში არ ჰქონია. რაც შეეხება მეორე მოპასუხეს, მას საკუთრებაში აქვს 2 კვ.მ საპირფარეშო. სველი წერტილი ყველა მოსახლეს მოწყობილი აქვს ინდივიდუალურად, რაც შეეხება საერთო საკუთრების საპირფარეშოს, იგი გადაკეთდა სათავსად და მოპასუხეები კანონიერად ფლობენ მას.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღკვეთილ იქნა მოპასუხეების მხრიდან მოსარჩელის საკუთრების უფლების ხელშეშლა, ისარგებლოს უძრავი ქონებით, რომელიც მიმართულია მისი საკუთრების უფლების შეზღუდვისაკენ უძრავ ქონებაზე, რომლის საკადასტრო კოდია N ........ გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად გადაცემაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი, რაც მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 მარტის განჩინებით მოპასუხეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის სახელზე ირიცხება 20,20 კვ.მ სამზარეულო. იმავე მისამართზე მოსარჩელეს სხვა ფიზიკურ პირთან ერთად თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნის 7 კვ.მ საპირფარეშო.

8. მოსარჩელის მეზობლად მეორე და მესამე მოპასუხეების საკუთრებაშია შემდეგი უძრავი ნივთები: მეორე მოპასუხის კუთვნილი 19 კვ.მ, მეორე და მესამე მოპასუხეების კუთვნილი: მეორე სართულზე მდებარე 51.00 კვ.მ; 29 კვ.მ; 2 კვ.მ სათავსი (საპირფარეშო), მესაკუთრე – მეორე მოპასუხე; მეორე მოპასუხის კუთვნილი 5 კვ.მ სათავსი. უდავოა, რომ აღნიშნული ფართი იმყოფება პირველი მოპასუხის სარგებლობაში.

9. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხეები სარგებლობენ მის თანასაკუთრებაში არსებული 7 კვ.მ საპირფარეშოთი და ხელს უშლიან მოსარჩელეს საკუთარი ქონებით სარგებლობაში. მან მოითხოვა კუთვნილი ქონებით სარგებლობაში ხელშეშლის აკრძალვა, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე სარჩელი შეაფასა ნეგატორულად.

10. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 170-ე მუხლის, თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

11. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენს დარღვეული უფლების ნეგატორული სარჩელით აღდგენის წესს: თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ანუ სასამართლო ნეგატორული სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას (აწესებს, ცვლის, წყვეტს და სხვა), არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად განსაზღვრავს სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესს. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით (შდრ. სუსგ: №ას-1041-998-2016, 12.02.2016; №ას-843-809-2016, 26.10.2016).

12. ამდენად, ნეგატორული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინამძღვრები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე და იგი, მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის გამო, ვერ უნდა სარგებლობდეს საკუთარი ნივთით.

13. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1992 წლის 11 დეკემბერს თ.ხ–ს პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა 59 კვ.მ, დამხმარე სათავსები: სამზარეულო – 15 კვ.მ, აბაზანა – 6 კვ.მ, საერთო საპირფარეშო – 7 კვ.მ და საერთო სარდაფი. პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე 2007 წლის 16 ოქტომბერს მის სახელზე საჯარო რეესტრში ირიცხებოდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო, 77.35 კვ.მ და თანასაკუთრებაში არსებული 7.00 კვ.მ.

14. 2007 წლის 23 ოქტომბერს თ.ხ–მა ხ.წ–ძეს მიჰყიდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7 კვ.მ საპირფარეშო (თანასაკუთრება), ხოლო მის საკუთრებაში დარჩა 77.35 კვ.მ და საერთო 7.00 კვ.მ საპირფარეშო. 2007 წლის 1 ნოემბერს მყიდველის – ხ.წ–ძის საკუთრებად საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7 კვ.მ საერთო საპირფარეშო.

15. 2007 წლის 11 ნოემბერს თ.ხ–მა მის საკუთრებაში არსებული 77.35 კვ.მ საკუთრება და საერთო 7.00 კვ.მ საპირფარეშო ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მიჰყიდა დ.ფ. ბ.მ–ს, რომელმაც აღნიშნული ქონება 2011 წლის 8 სექტემბერს გაასხვისა მ.ჯ.ს–ზე. 2011 წლის 20 ნოემბერს გამოყოფის ტრანზაქციის საფუძველზე ამ უკანასკნელზე დარეგისტრირდა 7.00 კვ.მ საპირფარეშოზე თანასაკუთრების უფლება, ხოლო 77.31 კვ.მ მეორე სართულზე და 13.31 კვ.მ ანტრესოლი დარჩა მ.ჯ.ს–ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ საკადასტრო კოდზე.

16. 2017 წლის 7 ივლისს ხ.წ–ძემ თავის საკუთრებაში არსებული 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7.00 კვ.მ საპირფარეშო (საერთო) ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადასცა მოსარჩელეს. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო და თანასაკუთრება – 7.00 კვ.მ საპირფარეშო. 2019 წლის 26 მარტს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გასწორდა ტექნიკური ხარვეზი და გამოყოფის ტრანზაქციის საფუძველზე დარეგისტრირდა მოსარჩელის, მ.ჯ.ს–ის და „თანამესაკუთრეების“ თანასაკუთრების უფლება 7.00 კვ.მ საპირფარეშოზე.

17. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ვინაიდან მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7.00 კვ.მ საერთო საპირფარეშო წარმოადგენდა ცალ-ცალკე დამოუკიდებელი უფლების ობიექტს, რეგისტრირებულ მონაცემებში განხორციელდა ცვლილება და მოსარჩელის სახელზე დარეგისტრირდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო, ხოლო თანასაკუთრებაში არსებული ტუალეტი დარეგისტრირდა თანასაკუთრებად.

18. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 26 მარტის პასუხში აღნიშნულია, რომ ტექნიკური აღრიცხვის არქივში დაცულ სააღრიცხვო მასალაში წარმოდგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტაციით აღრიცხულია 15 საკუთრების საგანი შესაბამისი მესაკუთრეების მითითებით. არქივის მონაცემებით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის მოსარგებლე/მესაკუთრედ მითითებული პირების გარკვეულ ნაწილის ან/და მათ უფლებამონაცვლეების საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელებულია, ხოლო ინფორმაცია/დოკუმენტაცია, თუ ვინ წარმოადგენს ამონაწერში განხორციელებული ჩანაწერის „თანამესაკუთრეს“ უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრის ელექტრონული წიგნის სარეგისტრაციო ჩანაწერებში არ ფიქსირდება და არ დგინდება სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით.

19. ამდენად, სააპელაციო პალატამ საქმის მასალებით დაადგინა საერთო საკუთრების 7.00 კვ.მ საპირფარეშოზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლება.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

21. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

22. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხემ მიუთითა, რომ საერთო საპირფარეშო თავდაპირველად წარმოადგენდა ოთხი პირის თანასაკუთრებას, აღნიშნული პირებიდან სამის ქონება შეძენილი აქვთ მოპასუხეებს, შესაბამისად, სადავო ქონებაზე მათაც გააჩნიათ თანასაკუთრების უფლება.

23. სააპელაციო პალატამ აღნიშნული შედავების მართებულობის შემოწმების კუთხით, ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ შემდეგ მტკიცებულებებზე: 23.06.1992წ. ი.მ–ს პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება, მდებარე, ..... ქ. 24, ერთ ოთახიანი საცხოვრებელი ფართი, სათავსების გალერეა, საერთო საპირფარეშო 6. კვ.მ და საერთო კორიდორი. ი.მ–ის კუთვნილი ქონება, მემკვიდრემ – ა.მ–მა გაასხვისა მეორე და მესამე მოპასუხეზე. 13.11.2017წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეებმა შეიძინეს ..... 24 ნომერში მდებარე სახლი, მდებარე მე-2 სართულზე, ფართით 51 კვ.მ. (ს/კ ......) (ტ.1, ს.ფ. 280-288).

24. იმავე მისამართზე 03.05.1993წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, მ.ბ–მა საკუთრებაში მიიღო ერთ ოთახიანი, საცხოვრებელი ფართი 23 კვ.მ., დამხმარე სათავსოები: სამზარეულო 6 კვ.მ. საერთო, ტუალეტი და აბაზანა 6 კვ.მ. საერთო და სარდაფი 7 კვ.მ.. აღნიშნული ქონება მისმა მემკვიდრემ 18.11.2016წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადასცა მოპასუხეს თ. მ–ს.

25. 09.06.1992წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ლ.შ–მა საკუთრებაში მიიღო უძრავი ქონება, მდებარე, თბილისი, ......, ერთ ოთახიანი, საცხოვრებელი ფართი 19.00 კვ.მ., სამზარეულო 5 კვ.მ. და ტუალეტი 2 კვ.მ.. აღნიშნული ფართები დღეის მდგომარეობით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ცალ-ცალკე საკადასტრო კოდით და წარმოადგენს მოპასუხე თ.მ–ის საკუთრებას, კერძოდ, 19 კვ.მ. ფართი რეგისტრირებულია ....... საკადასტრო კოდით, 2 კვ.მ. ტუალეტი რეგისტრირებული ......... საკადასტრო კოდით, ხოლო 5 კვ.მ. სათავსი ... კოდით.

26. ამდენად, სააპელაციო პალატამ წარმოდგენილი დოკუმენტებით გამოარკვია, რომ მოპასუხეების წინამორბედ მესაკუთრეებს საერთო საკუთრებაში ჰქონდათ საპირფარეშო და აბაზანა, თუმცა არა 7, არამედ 6 კვ.მ. რაიმე დოკუმენტი, რაც სადავო 7.00 კვ.მ საპირფარეშოზე (საკადასტრო კოდით .......) მოპასუხეების საკუთრების უფლებას დაადასტურებდა, საქმეში წარმოდგენილი არ არის. რაც შეეხება მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ 2.00 კვ.მ ტუალეტს (საკადასტრო კოდით ........), აღნიშნული ფართი წარმოადგენს 09.06.1992წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ლ.შ–ის მიერ მიღებულ ფართს, რომელიც შემდგომ მიყიდულ იქნა მოპასუხე თამარ მიხაელზე. შესაბამისად, ეს ფართი ინდივიდუალური საკუთრების ობიექტია და საერთო არაფერი აქვს მოსარჩელის თანასაკუთრებაში არსებულ სადავო ფართთან.

27. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე ხელს უშლის მას კუთვნილი ფართით სარგებლობაში. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის მხრიდან სადავოდ ქონებით სარგებლობის ფაქტი დადასტურებულად მიიჩნია სასამართლო სხდომაზე თავად მის მიერ. პირველმა მოპასუხემ პრეტენზია გამოთქვა, რომ ფართში ძლივს შედის, რადგან იქ აწყვია მოსარჩელის მდგმურის ნივთები, რაც ხელს უშლის მას სარეცხ მანქანამდე მისვლაში (იხ:, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 10.07.2019წ. სხდომის ოქმი, 11:42:22). რაც შეეხება მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლას, აღნიშნული დასტურდება როგორც მხარეთა ახსნა-განმარტებით, ასევე საქმეში წარმოდგენილი გამომძიებლის მიერ შედგენილი ზეპირი გასაუბრების ოქმით.

28. ამდენად მოსარჩელემ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით შეძლო დაედასტურებინა სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, მის მიერ წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ სადავო ქონება წარმოადგენს მის საკუთრებას, ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხე ხელს უშლის მას ამ ქონებით ჯეროვან სარგებლობაში. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილება მოპასუხემ სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენით ვერ შეძლო, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების ყველა წინაპირობა.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

29. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

30. კასატორებმა განმარტეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სსსკ-ის 85-ე მუხლი და გაეთვალისწინებინა მოპასუხე მხარის პოზიცია, რომ მათ კუთვნილ 7 კვ.მ საპირფარეშოს არანაირი კავშირი არ გააჩნდა მოსარჩელის კუთვნილ 6 კვ.მ სათავსთან.

31. კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 172-ე და 170-ე მუხლები, უნდა გამოეყენებინა 170-ე მუხლის მეორე ნაწილი, არ გამოიკვლია, თუ რაში მდგომარეობდა მოსარჩელის მიმართ მოპასუხეთა ხელშეშლა და რა განახორციელა მოსარჩელემ მის აღმოსაფხვრელად. რეალურად პირველი მოპასუხე სადავო მისამართზე არ ცხოვრობს. ზოგადად მოპასუხეებთან მოსარჩელის უძრავ ნივთს არანაირი კავშირი არ გააჩნდა.

32. კასატორი მხარის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსსკ-ის 102-ე მუხლი, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა. მოსარჩელემ ვერ წარადგინა სართულის გეგმა სადავო 7 კვ.მ საპირფარეშოს შენობაში განლაგების ჩვენებით, შესაბამისად, ვერ დადგინდა სადავო ფართი რეალურად სად მდებარეობს.

33. მოსარჩელემ წარადგინა ადმინისტრაციული საქმის მასალები, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ხ.წ–ძემ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა პირველ მოპასუხეს. კასატორმა მიუთითა, რომ აღნიშნული პირები სადავო საპირფარეშოსთან კავშირში არ არინ და არც ამხანაგობის წევრებს წარმოადგენენ.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

35. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

36. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

37. მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ მისი კუთვნილი უძრავი ქონებით სარგებლობაში მოპასუხეთა მხრიდან ხელშეშლის აღკვეთა.

38. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

39. მოსარჩელის სახელზე ირიცხება 20,20 კვ.მ სამზარეულო. იმავე მისამართზე მოსარჩელეს სხვა ფიზიკურ პირთან ერთად თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნის 7 კვ.მ საპირფარეშო.

40. მოსარჩელის მეზობლად მეორე და მესამე მოპასუხეების საკუთრებაშია შემდეგი უძრავი ნივთები: მეორე მოპასუხის კუთვნილი 19 კვ.მ, მეორე და მესამე მოპასუხეების კუთვნილი: მეორე სართულზე მდებარე 51.00 კვ.მ; 29 კვ.მ; 2 კვ.მ სათავსი (საპირფარეშო), მესაკუთრე – მეორე მოპასუხე; მეორე მოპასუხის კუთვნილი 5 კვ.მ სათავსი. უდავოა, რომ აღნიშნული ფართი იმყოფება პირველი მოპასუხის სარგებლობაში.

41. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1992 წლის 11 დეკემბერს თ.ხ–ს პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა 59 კვ.მ, დამხმარე სათავსები: სამზარეულო – 15 კვ.მ, აბაზანა – 6 კვ.მ, საერთო საპირფარეშო – 7 კვ.მ და საერთო სარდაფი. პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე 2007 წლის 16 ოქტომბერს მის სახელზე საჯარო რეესტრში ირიცხებოდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო, 77.35 კვ.მ და თანასაკუთრებაში არსებული 7.00 კვ.მ.

42. 2007 წლის 23 ოქტომბერს თ.ხ–მა ხ.წ–ძეს მიჰყიდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7 კვ.მ საპირფარეშო (თანასაკუთრება), ხოლო მის საკუთრებაში დარჩა 77.35 კვ.მ და საერთო 7.00 კვ.მ საპირფარეშო. 2007 წლის 1 ნოემბერს მყიდველის – ხ.წ–ძის საკუთრებად საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7 კვ.მ საერთო საპირფარეშო.

43. 2007 წლის 11 ნოემბერს თ.ხ–მა მის საკუთრებაში არსებული 77.35 კვ.მ საკუთრება და საერთო 7.00 კვ.მ საპირფარეშო ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მიჰყიდა დ.ფ. ბუგატი მულტონს, რომელმაც აღნიშნული ქონება 2011 წლის 8 სექტემბერს გაასხვისა მ.ჯ.ს–ზე. 2011 წლის 20 ნოემბერს გამოყოფის ტრანზაქციის საფუძველზე ამ უკანასკნელზე დარეგისტრირდა 7.00 კვ.მ საპირფარეშოზე თანასაკუთრების უფლება, ხოლო 77.31 კვ.მ მეორე სართულზე და 13.31 კვ.მ ანტრესოლი დარჩა მ.ჯ.ს–ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ საკადასტრო კოდზე.

44. 2017 წლის 7 ივლისს ხ.წ–ძემ თავის საკუთრებაში არსებული 20.20 კვ.მ სამზარეულო და 7.00 კვ.მ საპირფარეშო (საერთო) ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადასცა მოსარჩელეს. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 20.20 კვ.მ სამზარეულო და თანასაკუთრება – 7.00 კვ.მ საპირფარეშო. 2019 წლის 26 მარტს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გასწორდა ტექნიკური ხარვეზი და გამოყოფის ტრანზაქციის საფუძველზე დარეგისტრირდა მოსარჩელის, მ.ჯ.ს–ის და „თანამესაკუთრეების“ თანასაკუთრების უფლება 7.00 კვ.მ საპირფარეშოზე.

45. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც, მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. სასამართლო ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას (აწესებს, ცვლის, წყვეტს და სხვა), არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად ახდენს სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესის განსაზღვრას. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით (სუსგ-ები: 12.02.2016წ. საქმე №ას-1041-998-2016, 26.10.2016წ. №ას-843-809-2016, 5.07.2019წ. საქმე №ას-778-2019)

46. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილია ნეგატორული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი გარემოებები, კერძოდ: მოსარჩელე სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეა და იგი, მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის გამო, ვერ სარგებლობს უძრავი ნივთით, შესაბამისად, არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარისი ფაქტობრივ-სამართლებრივი წანამძღვრები.

47. დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ შეფასდება კასატორის მითითება, რომ მოპასუხე მხარისათვის უცნობია სადავო საპირფარეშოს მდებარეობა და მათ კავშირი აღნიშნულ ფართთან არ გააჩნიათ.

48. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედ მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

49. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

50. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებანი და დაადგინა ის ფაქტი, რომ მოპასუხის კუთვნილი ფართი მხარეთა თანასარგებლობაშია. სადავოდ გახადა რა მითითებული გარემოება, მოპასუხეზე გადავიდა საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი. შესაბამისად, მოპასუხეს ევალებოდა, სარწმუნოდ დაედასტურებინა ის გარემოება, თუ სად მდებარეობდა საპირფარეშო.

51. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მოპასუხეებს არც შესაგებლით და არც შემდეგომ საქმის წარმოებისას აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად სარწმუნო წერილობითი მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ. მხოლოდ მხარის ზეპირი განმარტება კი, სადავო გარემოების დადასტურებულად მიჩნევის საკმარისი საფუძველი ვერ გახდება.

52. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორების მითითება, რომ ისინი არ წარმოადგენდნენ სათანადო მოპასუხეებს. როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილია, ხოლო კასატორებმა სასამართლოსათვის საწინააღმდეგო მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ გააბათილეს ის ფაქტი, რომ მოსარჩელის კუთვნილი ფართით სარგებლობას სწორედ მოპასუხეები ხელყოფდნენ, შესაბამისად, მოსარჩელემ მათ მიმართ სასარჩელო მოთხოვნა მართებულად წარადგინა.

53. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

54. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

55. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

56. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

57. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

58. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა იმ საფუძვლით, რომ ერთ-ერთი კასატორი – ლ.კ–ძე გარდაიცვალა. საკასაციო პალატა, საქმეში შესაბამისი მტკიცებულების არარსებობის გამო, მოკლებულია სამართლებრივ შესაძლებლობას, იმსჯელოს აღნიშნულ საკითხზე.

59. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ე.კ–ძის მიერ 2021 წლის 26 აპრილს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ.კ–ძის, თ. და ა. მ–ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს ლ.კ–ძეს (პირადი №......), თ. (ისრაელის პასპორტი № №......) და ა. მ–ები (ისრაელის პასპორტი №12261492) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ე.კ–ძის მიერ 2021 წლის 26 აპრილს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი