საქმე №ას-405-2021 29 ივნისი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ.ჯ–ვა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდგე მხარე – ლ.ბ. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებებზე საკუთრების უფლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ.ჯ–ვამ (შემდეგში: მოსარჩელე ან კასატორი) სარჩელი აღძრა ლ.ბ–ს (შემდეგში:მოპასუხე ან მოწინააღდეგე მხარე) წინააღმდეგ და მოითხოვა: 1.1. ბათილად იქნეს ცნობილი მოსარჩელის სახელით ნ.ქ–სა და მოპასუხეს შორის 2017 წლის 9 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ნივთზე, მდებარე, ქ. თბილისში, .........., ს/კ N ......, ფართი: 32კვ.მ. (შემდეგში - პირველი სადავო უძრავი ქონება);1.2. ბათილად იქნეს ცნობილი მოსარჩელის სახელით ნ.ქ–სა და მოპასუხეს შორის 2018 წლის 19 ივლისს გაფორმებული უძრავი ნივთის ½ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, უძრავ ქონებაზე, მდებარე, ქ. თბილისში, ........, ს/კ N ......., ფართი: 22 კვ.მ.1.3. (შემდეგში - მეორე სადავო უძრავი ქონება) ორივე უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხოს მოსარჩელის სახელზე.

2. მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნები დააფუძნა შემდეგ გარემოებებს: 2016 წლის 2 მარტს მოსარჩელემ მინდობილობა გასცა ნ.ქ–ზე აშშ-ის ნიუ ჯერსის სასამართლოს 2006 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საქართველოში ცნობა-აღსრულებისა და სადავო უძრავი ქონების მარწმუნებლის სახელზე საჯარო რეესტრში აღრიცხვის მიზნით, ვინაიდან აღნიშნული გადაწყვეტილებითა და მისი დანართით-შეთანხმებით მოსარჩელე განქორწინდა მეუღლესთან-ვ.პ–თან და ყოფილ მეუღლეთა შორის შედგა შეთანხმება მათ საკუთრებაში არსებული ქონების გაყოფასთან დაკავშირებით. მარწმუნებლის მიზნების განსახორციელებლად წარმომადგენელმა 2016 წლის 16 აგვისტოს განცხადების საფუძველზე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამავე წლის 2 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეზე დაარეგისტრირა უძრავი ქონება, მისამართზე, ქ. თბილისი, .......... ქუჩა N65, ბინა N21, ხოლო 2018 წლის 31 მაისის განცხადების საფუძველზე, ამავე ორგანოს 2018 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეზე აღირიცხა უძრავი ქონების ნაწილი ½ მისამართზე, ქ. თბილისი, .......... ქ. N65, ბინა N22-იდან. დავალების შესრულების შემდეგ, ნ.ქ–ს მანდატი მოცემული მინდობილობით დასრულდა, მაგრამ იგი გასცდა მიღებული დავალების ფარგლებს და მოსარჩელის ქონება ნასყიდობის ხელშეკრულებით საკუთრების უფლებით გადასცა მის ნათესავს და მოსარჩელის სიძეს (შვილის მეუღლეს) - წინამდებარე საქმეში მოპასუხე მხარეს, კერძოდ, მარწმუნებლის ნების საწინააღმდეგოდ, 2017 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულებით ნ.ქ–მ მოპასუხეს გადასცა საკუთრება პირველ სადავო უძრავ ქონებაზე, ისე რომ, მესაკუთრისათვის უძრავი ქონების გასხვისება არ შეუთანხმებია და არც მოპასუხეს უცნობებია მისთვის, რომ მისგან უძრავი ქონება შეიძინა. მოსარჩელეს ბინის ნასყიდობის თანხა არ მიუღია. 2017 წლის 11 ოქტომბერს უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა მოპასუხის სახელზე. რწმუნებული გასცდა დავალიანების ფარგლებს და მეორე სადავო უძრავი ქონება 2018 წლის 19 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გადასცა საკუთრების უფლებით მოპასუხე მხარეს. ხელშეკრულებაში მითითებული ნასყიდობის საფასური მოსარჩელეს არ მიუღია. მყიდველი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ. მყიდველის საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებამდე, მოსარჩელემ მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოსა და რწმუნებულს მინდობილობის გაუქმების თაობაზე.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ რწმუნებული სადავო ხელშეკრულებების დადებისას მოქმედებდა 2016 წლის 2 მარტის მინდობილობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, რომლითაც ის უფლებამოსილი იყო მესაკუთრის სახელით განეკარგა მისი კუთვნილი უძრავი ქონება. აქედან გამომდინარე, სადავო ხელშეკრულებები დადებულია კანონის მოთხოვნათა დაცვით და მათი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, 2016 წლის 2 მარტის მინდობილობის მე-4 პუნქტში მითითებულია შემდეგი: „მინდობილი პირი უფლებამოსილია სრულად დაიცვას ჩემი აქტივები, ქონებრივი და არაქონებრივი უფლებები, ჩემი სახელით მართოს (გააქირავოს/იჯარით გასცეს) და განკარგოს (გაყიდოს, გააჩუქოს, მათ შორის, საკუთარ თავზე გადაფორმების უფლებით ისარგებლოს) ჩემს საკუთრებაში არსებული ნებისმიერი უძრავი ქონება, სადაც არ უნდა მდებარეობდეს და რისგანაც არ უნდა შედგებოდეს იგი, ასევე იყიდოს, მიიღოს ნაჩუქარი უძრავი ქონება და აღნიშნული მიზნით ხელი მოაწეროს ყველა შესაბამის დოკუმენტებს, ხელშეკრულებას. ამავე მინდობილობის მე-5 პუნქტის თანახმად: „იყოს ჩემი წარმომადგენელი: საქართველოს ნებისმიერ სამინისტროში, საქართველოში არსებულ ნებისმიერ ბანკში, ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოებში, ქ. თბილისის მერიაში, საკრებულოში, სსიპ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, სამოქალაქო რეესტრში, ნოტარიუსთან, სატელეფონო კვანძში (ატს-ში), საქართველოს ნოტარიუსთა პალატაში, ფიზიკურ პირებთან და სხვა ნებისმიერ ორგანიზაციასა და დაწესებულებაში. იგი უფლებამოსილია ჩემი სახელით ნებისმიერი ფორმით გაასხვისოს ჩემი კუთვნილი უძრავი ქონება სრულად, შეაგროვოს დოკუმენტები, შეიტანოს განცხადებები, ჩააბაროს და უკან გამოითხოვოს ყველა საჭირო დოკუმენტაცია, მოაწეროს ხელი ჩემს მაგივრად დოკუმენტებს, გარიგებებს (მათ შორის, გარიგებებს ჩემი სახელით უძრავი ქონების ნებისმიერი ფორმით გასხვისებასთან და სხვ, დაკავშირებით. დამოუკიდებლად განსაზღვროს გარიგების ნებისმიერი პირობა და ვადა, მიიღოს ყველა სახის ნებართვა, გადაიხადოს კანონით გათვალისწინებული გადასახადები, შეასრულოს ნებისმიერი მოქმედება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების ან/და ვალდებულების რეგისტრაციასთან, ამ უძრავი ნივთის ფართების დაზუსტებასთან და აღნიშნულ დავალებასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხთან მიმართებით (ტომი 1. ს.ფ. 72-74).

7. 2017 წლის 9 ოქტომბერს მოსარჩელის სახელით ნ.ქ–სა და მყიდველს - მოპასუხეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, პირველ სადავო უძრავ ქონებაზე, რომლის საფუძველზე, მყიდველი - მოპასუხე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ; 2018 წლის 19 ივლისს, იმავე პირებს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება მეორე სადავო უძრავ ნივთზე, რომლითაც მყიდველს - მოპასუხეს საკუთრების უფლებით გადაეცა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მყიდველი - მოპასუხე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

8. 2018 წლის 24 ივლისს მოსარჩელემ ელექტრონული ფოსტის საშუალებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: „საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს ვთხოვ სასწრაფოდ შეაჩეროთ ჩემი მინდობილობის გამოყენებით ნებისმიერი ქმედება ადვოკატ ნ.ქ–ს მიერ, დღევანდელი რიცხვით 24 ივლისი 2018 წელი“(ტომი 1. ს.ფ. 41).

9. 2018 წლის 7 აგვისტოს მოსარჩელემ ელექტრონული ფოსტის საშუალებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: „გთხოვთ გააუქმოთ გადაწყვეტილება #892018640543-07(06.08.2018) გაითვალიწინეთ ჩემს მიერ 24.07.2018-ში მოწერილი თხოვნა და საბუთების ფოსტით მიღებამდე არ მიიღოთ გადაწყვეტილება თბილისში, .......... 65 ბ. 22 გაყიდვის შესახებ“. (ტომი 1. ს.ფ. 40).

10. მოსარჩელემ ნ.ქ–ს მინდობილობა გაუუქმა 2018 წლის 31 ივლისს, რაც დადასტურებულია ნოტარიული წესით (ტომი 1. ს.ფ. 45).

11. მოსარჩელის (აპელანტი) განმარტებით, ნ. ქ–ს რაიმე კომუნიკაცია არ ჰქონია მოსარჩელესთან, მან ისე განახორციელა აშშ-ის მოქალაქის, მოსარჩელის მთელი უძრავი ქონების გასხვისება საქართველოში, რომ კლიენტისგან რაიმე მითითება და დავალება არ მიუღია. მოსარჩელეს სადავო ბინების გასხვისების ნება არ გამოუვლენია, როგორც პირად სივრცეში ისე, მოპასუხის მიმართ.

12. ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ადვოკატ ნ. ქ–ს მოსარჩელისაგან/აპელანტისგან ეცნობა, 2018 წლის 23 ივლისს (რეგისტრაცია ხარვეზის შევსების შემდეგ განხორციელდა 13 აგვისტოს) მინდობილობის გაუქმების თაობაზე და რეგისტრაციის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რომელიც აღნიშნული მინდობილობით ხორციელდებოდა, არ იქნა გაზიარებული პალატის მიერ, შემდეგი საფუძვლით:

13. სსკ-ის 50-ე მუხლის საფუძველზე მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობათა წარმოშობა მხარეთა ნებაზეა დამოკიდებული და სწორედ ამ ნების შინაარსი განსაზღვრავს გარიგების მიზანს ანუ, იმ სამართლებრივ შედეგს, რომლის მიღწევაც ნების გამომვლენ მხარეებს სურთ. სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსი მდგომარეობს მხარეთა წინასწარ განსაზღვრებადი უფლება-მოვალეობების არსებობაში და არ შეიძლება პირს დაევალოს იმ ვალდებულების შესრულება, რომელიც მისი მხრიდან არ ყოფილა ნაკისრი. „დავალების ხელშეკრულება ის სამართლებრივი საშუალებაა, რომლის მეშვეობითაც პირს შეუძლია მიანდოს თავის რწმუნებულს იურიდიული მომსახურების გაწევა, პარტნიორთა კრებაზე მონაწილეობის მიღება, ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებული ოპერაციების წარმოება და ა.შ., ამ ხელშეკრულების საგანია რწმუნებულის მიერ ერთი ან რამდენიმე მოქმედების შესრულება. მარწმუნებელმა შეიძლება დაავალოს რწმუნებულს როგორც იურიდიული, ისე ფაქტობრივი მოქმედების შესრულება, ვინაიდან, თავად დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელ მუხლში არ არის დაკონკრეტებული რწმუნებულის მიერ შესასრულებელი მოქმედების ხასიათი, ამიტომ ასეთი ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს ყველა იმ მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ სამართლებრივ შედეგს. დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო (სსკ-ის 710-ე მუხლის პირველი ნაწილი)“ (შდრ. სუსგ №ას-895-845-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება).წარმომადგენლობის ინსტიტუტს საფუძვლად უდევს კონკრეტული პირის (ან პირთა) უფლება სამართლებრივ ურთიერთობებში წარმოადგინოს სხვა პირი (ან პირები) - წარმომადგენლობის უფლებამოსილება. სსკ-ის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების თანახმად, წარმომადგენლობის უფლებამოსილება ან კანონიდან გამომდინარეობს ანდა წარმოიშობა მინდობილობის საფუძველზე (იხ.დამატებით: ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011, 427). წარმომადგენლის მეშვეობით გარიგების დადებისას მნიშვნელოვანია მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი ფაქტორები: ა) წარმომადგენელი გამოხატავს საკუთარ ნებას; ბ) ამას იგი აკეთებს სხვისი სახელით; გ) უფლებები და მოვალეობები წარმოეშობა წარმოდგენილ პირს. ჩამოთვლილი კრიტერიუმები კუმულატიური ხასიათისაა და მათი ერთობლიობა ქმნის შესაბამის სამართლებრივ შედეგს. წარმომადგენელსა და წარმოდგენილ პირს შორის წარმოშობილი ურთიერთობის საფუძველს წარმოადგენს გარიგება - დავალების ხელშეკრულება და მის საფუძველზე რწმუნებულისათვის მინდობილობის გაცემა ანუ, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭება. მინდობილობის შინაარსი იმაზეა დამოკიდებული, თუ რა სახის ურთიერთობა უდევს ამ უფლებამოსილებას საფუძვლად: დავალება, შრომის ხელშეკრულება, სამეწარმეო საზოგადოების წესდება, სამანდატო ხელშეკრულება თუ სხვა. მაშასადამე,მინდობილობა არის როგორც გარიგების საფუძველზე მინიჭებული წარმომადგენლობის უფლებამოსილება - რწმუნებულება, რითიც განსხვავდება იგი კანონით წარმომადგენლობისგან. (იხ. დამატებით: ბ.ზოიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი პირველი, მუხლი 103-ე, თბ., 1999, 277). გარიგებისმიერი წარმომადგენლობა ნებაყოფლობითი წარმომადგენლობაა, რადგან ამ დროს, პირი თავად იღებს გადაწყვეტილებას თავისი ინტერესების რეალიზებისთვის უფლებამოსილების სხვისთვის გადაცემის თაობაზე. წარმომადგენლობად უნდა მივიჩნიოთ მხოლოდ პირდაპირი წარმომადგენლობა, ე.ი. როცა წარმომადგენელი მოქმედებს წარმოდგენილი პირის სახელით და ამ პირის ინტერესებისათვის.

14. სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ნორმის ამგვარი დანაწესი განსაზღვრავს ხელშეკრულების დადების უმთავრეს წინაპირობას - მხარეთა ნების თანაარსებობას და შეთანხმებას მხარეთათვის მნიშვნელოვან პირობეზე.

15. სსკ-ის 709-ე მუხლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე.

16. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2016 წლის 2 მარტის რწმუნებულებით მარწმუნებელმა მოსარჩელემ, რწმუნებულ ნ.ქ–ს მიანიჭა სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად მისი კუთვნილი ნებისმიერი უძრავი ქონების განკარგვის უფლებამოსილება. ის გარემოება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებების დარეგისტრირების შემდგომ განხორციელდა აპელანტის მიერ რწმუნებულების გაუქმება და საჯარო რეესტრისადმი მიმართვა მისი სახელით ნ.ქ–ს მიერ მინდობილობის გამოყენებით ნებისმიერი ქმედების შეჩერებისა და #892018640543-07(06.08.2018) გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე და მოსარჩელის განმარტება, რომ მარწმუნებელს არ გამოუვლენია ნება კუთვნილი ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია ნასყიდობის ხელშეკრულებათა ბათილობის საფუძვლად. მით უფრო, იმ პირობებში, როცა 2016 წლის 2 მარტის მინდობილობის შინაარსიდან ცალსახად გამომდინარეობს მარწმუნებლის ნება რწმუნებულმა მისი სახელით განკარგოს, მათ შორის გაასხვისოს მისი კუთვნილი ნებისმიერი უძრავი ქონება.

17. საქმეში წარმოდგენილი მინდობილობის გაუქმების დამადასტურებელი დოკუმენტით დგინდებოდა, რომ მინდობილობა გაუქმდა 2018 წლის 31 ივლისს ე.ი. მას შემდეგ, რაც რწმუნებულის მიერ შესრულებული იქნა ხელშეკრულებით/შეთანხმებით გათვალისწინებული მოქმედებები.

18. შესაბამისად იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მარწმუნებელს არ გამოუვლენია ნება კუთვნილი ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით, ვარგის სამართლებრივ საფუძველს მოკლებული იყო.

19. რაც შეეხება აპელანტის (მოსარჩელე) განმარტებას იმის შესახებ, რომ მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა სადაო ბინების ღირებულების ერთ შემთხვევაში, 60 000 აშშ დოლარის, ხოლო მეორე შემთხვევაში, 30 000 აშშ დოლარის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, აღნიშნული გარემოება, უძრავი ქონების გაყიდვის შესახებ მესაკუთრის ნების არარსებობის დასადასტურებლად, არ იქნა მიჩნეული ვარგის არგუმენტად, რადგან როგორც ზემოთ აღინიშნა, მინდობილობის შინაარსიდან, რომლის საფუძველზეც მოქმედებდა რწმუნებული, დასტურდებოდა მესაკუთრის (მოსარჩელე) ნება მისი კუთვნილი უძრავი ქონების განკარგვისა და ამ უფლების გამოსაყენებლად რწმუნებულისათვის შესაბამისი უფლებამოსილების მინიჭების თაობაზე.

20. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ იყო მტკიცებულება, რომელიც სასამართლოს დაარწმუნებდა, რომ სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ღირებულება მოპასუხის მხრიდან გამყიდველისთვის გადახდილი არ ყოფილა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნასყიდობის საფასურის გადახდის საკითხს, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობასთან კავშირი არ აქვს. ნასყიდობის საფასურის გადახდა სხვა დავის საგანია. მხოლოდ აღნიშნული გარემოება, თავისთავად, ვერ იქნება მიჩნეული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლად.

21. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა მოსარჩელის (აპელანტი) მიერ გასაჩივრებულ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 აპრილის საოქმო განჩინების კანონიერებაზე, რომლითაც განხილული იქნა ს.ქ–ის, მოპასუხის ლ.ბ–ს ადვოკატის, საქმიდან აცილების საკითხი.

22. აპელანტის განმარტებით, ს.ქ–ი არის მ.ჯ–ვას ყოფილი ადვოკატის ნ. ქ–ს თანაშემწე, ოფისის თანამშრომელი, რომელსაც მოქმედი კანონმდებლობა და ადვოკატთა ეთიკის კოდექსი უკრძალავს მათი საადვოკატო ოფისის მიერ განხორციელებულ სადაო მომსახურებაზე იყოს მათი ყოფილი კლიენტის მოწინააღმდეგის ადვოკატი საქმეზე, რომელიც მათი საადვოკატო ოფისის მომსახურებიდან გამომდინარეობს.

23. პალატამ განმარტა შემდეგი: „ადვოკატთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ადვოკატი ვალდებულია არ განახორციელოს ისეთი ქმედება და არ დაამყაროს ისეთი ურთიერთობა, რომელიც საფრთხეს შეუქმნის კლიენტის ინტერესებს, ადვოკატის პროფესიულ საქმიანობას ან დამოუკიდებლობას, ხოლო მეორე ნაწილის თანახმად ადვოკატს უფლება არა აქვს შეასრულოს პროფესიული ფუნქციები, თუ იმავე საქმეზე უკვე განახორციელა საადვოკატო საქმიანობა მეორე მხარის სასარგებლოდ.

24. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ს.ქ–მა იმავე საქმეზე განახორციელა საადვოკატო საქმიანობა მეორე მხარის სასარგებლოდ. გარდა ამისა, აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება, რომ ს.ქ–ი არის მ.ჯ–ვას ყოფილი ადვოკატის ნ. ქ–ს თანაშემწე და მისი დახმარებით ნ.ქ–სგან შეძლო გარკვეული დოკუმენტების მიღება, აღნიშნული ადვოკატის აცილების და მით უფრო, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ვერ მიიჩნეოდა.

25. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ (აპელანტი) წარადგინა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

26. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ სადავო ხელშეკრულებების დადებისას მოპასუხე, როგორც მოსარჩელის სიძე, მოსარჩელესთან ერთად ცხოვრობდა აშშ-ში, მისამართზე: ...., ბინა №302. სტუდიო სტილი, ლოს ანჯელესი, ..... (იხ: მოპასუხის შესაგებელის მე-3 ფატობრივ გარემოებაზე პასუხი, პირველ ინსტანციაში). აღნიშნული ფაქტორი სრულიად გამორიცხავს მოპასუხის კეთილსინდისიერებას ერთჭერქვეშ მცხოვრები ცოლის დედისგან ნ. ქ–ზე გაცემული მინდობილობის მიმართ და შეცილების პირობებში, არღვევს გარიგებაში წარმომადგენლის ნების დომინირების პრეზუმფციას. იმ პირობებში, როცა მოწინააღმდეგე მხარემ იცოდა კასატორის ნების არარსებობა ბინების გასხვისების შესახებ, ვინაიდან, აღნიშნული ნება მოსარჩელეს არ გამოუვლენია, მათ შორის, არც ადვოკატსა და კლიენტს შორის 2016 წლის 2 მარტიდან 2018 წლის 31 ივლისამდე არსებული საადვოკატო ურთიერთობის დისტანციურ არხში (იხილეთ: ადვოკატთა ეთიკის კომისიის 2019 წლის 30 ოქტომბრის №069/19 გადაწყვეტილება ნ.ქ–ს მიმართ დისციპლინური დევნის აღძვრის შესახებ). მოსარჩელემ, რომელიც მოპასუხესთან ერთ სახლში ცხოვრობს, 2018 წლის 23 ივლისის ნ.ქ–ზე შეტყობინებასა და 31 ივლისს მინდობილობის ოფიციალურ გაუქმებამდე ოჯახის წევრს - მოპასუხეს აცნობა, რომ ნ.ქ–ს მინდობილობას აუქმებდა (სკ-ის 108 მუხ.), რადგან ადვოკატისთვის ბინების გასხვისების დავალება მიცემული არ ჰქონდა და ეს იყო სრულიად მოულოდნელი ქმედება, მას ასევე, ეთხოვა, რომ მესაკუთრისთვის დაებრუნებინა საკუთრების უფლება უკვე გადაფორმებულ ბინაზე (იხ. მოწმის ჩვენება) ანუ, მეორე ბინის ნასყიდობის გაფორმებამდე (2018 წლის 19 ივლისი) მოპასუხემ იცოდა, რომ ნ. ქ–ს, როგორც კასატორის ადვოკატის მინდობილობა გაუქმებული იყო.

27. კასატორი აღნიშნავს, მოწმის ჩვენებიდან ირკვევა, რომ დღემდე გრძელდება, მოსარჩელის მფლობელობა ბინებზე, რაც სადავო ხელშეკრულებების არარეალურობისა და ფიქტიურობის ერთ-ერთი დასტურია.

28. კასატორი მიუთითებს, რომ ადვოკატი ნ. ქ. გახლავთ მოპასუხის მეგობარი და კასატორისათვის მისი რეკომენდაციით შერჩეული წარმომადგენელი, ხოლო სადავო ხელშეკრულებებს მოპასუხის სახელით ხელს აწერს მისი დედა - ი.ბ–ი (იხ. მოწმის ჩვენება და ადვოკატთა ეთიკის კომისიის 2019 წლის 30 ოქტომბრის №069/19 გადაწყვეტილება ნ.ქ–ს მიმართ დისციპლინური დევნის აღძვრის შესახებ) ანუ, ბინების ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მყიდველისა და გამყიდველის წარმომადგენლები გახლავთ მოპასუხესთან აფილირებული და მისი ინტერესების გამომხატველი პირები, რომელთა მიმართ მესაკუთრის ნება და მითითება ქონების გასხვისების შესახებ არ დასტურდება. დავალების ფარგლები მოცემულია მინდობილობის მე-3 პუნქტში აშშ-ის სასამართლოს გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულების სახით.

29. ნ. ქ–ს დღემდე რაიმე კომუნიკაცია არ ჰქონია მოსარჩელესთან, მან ისე განახორციელა აშშ-ის მოქალაქის - მოსარჩელის მთელი უძრავი ქონების გასხვისება საქართველოში, რომ კლიენტისგან რაიმე მითითება და დავალება არ მიუღია და სადავო ხელშეკრულებების გაფორმების შემდეგ (პირველი გაფორმდა 2017 წლის 9 ოქტომბრს, ხოლო მეორე - 2018 წლის 19 ივლისს) რაიმე ინფორმაცია და ანგარიში არ წარუდგენია (იხ. მოწმის ჩვენება და ადვოკატთა ეთიკის კომისიის 2019 წლის 30 ოქტომბრის №069/19 გადაწყვეტილება ნ.ქ–ს მიმართ დისციპლინური დევნის აღძვრის შესახებ).

30. კასატორი მიუთითებს, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოსა და ნ. ქ–ს კასატორისაგან ეცნობა, 2018 წლის 23 ივლისს (რეგისტრაცია ხარვეზის შევსების შემდეგ განხორციელდა 13 აგვისტოს) მინდობილობის გაუქმების თაობაზე და, შესაბამისად, რეგისტრაციის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რომელიც აღნიშნული მინდობილობით ხორციელდებოდა, გაცილებით ადრე ეცნობა თავად მოპასუხეს. უძრავი ქონების რეგისტრაციამდე მათთან საუბარი ჰქონდა რ.ჯ–ასაც (მოწმე), მაგრამ მინდობილობაშეწყვეტილმა, არაუფლებამოსილმა წარმომადგენელმა თვითნებურად მაინც განახორციელა ქმედებები უძრავი ქონების მოწინააღმდეგე მხარეზე სარეგისტრაციოდ, ანუ უფლებაშეწყვეტილი წარმომადგენელი მაინც მოქმედებდა როგორც კასატორთან აფილირებული პირი (მოწმე რ. ჯ–ას ჩვენება და ადვოკატთა ეთიკის კომისიის 2019 წლის 30 ოქტომბრის №069/19 გადაწყვეტილება ნ.ქ–ს მიმართ დისციპლინური დევნის აღძვრის შესახებ). კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა სადავო ბინების ღირებულების ერთ შემთხვევაში, 60 000 აშშ დოლარის, ხოლო მეორე შემთხვევაში, 30 000 აშშ დოლარის გადახდის დამდასტურებელი მტკიცებულებები. როდესაც საუბარია ერთ სახლში მცხოვრებ პირთან ორი ხელშეკრულების დადებასა და ორ საკმაოდ მსხვილ ფულად ტრანზაქციაზე, ფულის გადარიცხვის, გადაცემის ფაქტის ანდა ოჯახის წევრის ჩვენებით ობიექტურად შესაძლებელი იყო დადასტურებულიყო ღირებულების ანაზღაურების ფაქტი, რაც მოპასუხემ ვერ შეძლო. ყოვლივე აღნიშნული წარმოაჩენს გარიგების ფიქტიურობას.

31. კასატორის პრეტენზია ასევე შეეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2019 წლის 17 აპრილის საოქმო განჩინების უცვლელად დატოვებასაც.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

33. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

34. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანა მდგომარეობს სასარჩელო მოთხოვნის იდენტიფიცირებასა და იმის დადგენაში, თუ რის საფუძველზე, რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზეა დამყარებული მოთხოვნა. მოსარჩელის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში კი, სასამართლომ უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ იურიდიულ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მოძიებული ნორმა (ან ნორმები) უნდა შეიცავდეს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც დავის განმხილველი სასამართლოს ვალდებულებაა და იმგვარად უნდა განხორციელდეს, რომ დადგინდეს ნორმის წინაპირობები (მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა), რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას. საბოლოოდ, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. პროცესის მონაწილე მხარე კი, რომელსაც გააჩნია მოთხოვნა მეორე მხარის მიმართ, ვალდებულია, სულ მცირე, მიუთითოს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა ადგენს (შეიცავს). აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ასკვნის, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (შდრ., სუსგ №ას-1338-2018,25 იანვარი, 2019 წელი, პ-17; თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

35. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასების საგანს წარმოადგენს, მოსარჩელისათვის მოპასუხის მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და სადავო უძრავ ქონებებზე საკუთრების უფლების აღდგენის მოთხოვნის წინაპირობების არსებობა. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

36. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურდა, კერძოდ, ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებებზე საკუთრების უფლების აღდგენა სსკ-ის 54-ე (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობრივ ნორმებს), სსკ-ის 477-ე (ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება), მუხლებიდან გამომდინარეობს.

37. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს. კერძო სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

38. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

39. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

40. საკასაციო სასამართლო მისთვის მინიჭებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების ფუნქციიდან და საქმის სამართლებრივი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს ხელშეკრულების დადების საკითხზე.

41. ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთ საფუძველს ხელშეკრულება წარმოადგენს. ხელშეკრულება - ორი ან მეტი პირის შეთანხმებაა, რომელიც კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას ისახავს მიზნად. ამ მიზნის მისაღწევად ხელშემკვრელი მხარეები მზადყოფნას გამოთქვამენ დათმონ საკუთარი თავისუფლების ან ქონების ნაწილი, ე.ი. ორმხრივად შეიბოჭონ თავი.

42. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებული მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპი ყველაზე ნათლად ხელშეკრულების თავისუფლებაში გამოიხატება. ხელშეკრულების თავისუფლება ეფუძნება მხარეთა სურვილს, დაამყარონ კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობა. ხელშეკრულების თავისუფლება ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ხელშეკრულების დადების თავისუფლება; ბ) ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლება.

43. ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფალი განსაზღვრა გულისხმობს იმასაც, რომ სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების მიხედვით, „კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას“ (შდრ: ირმა გელაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 319, ველი 8, თბილისი, 2019); ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ხელშეკრულების სახეები არ არის ამომწურავი. ხელშეკრულების მხარეებს, როგორც წესი უფლება აქვთ, უფლება აქვთ დამოუკიდებლად აირჩიონ ხელშეკრულების ტიპიც და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულების შინაარსი. (იხ: სერგი ჯორბენაძე, ხელშეკრულების თავისუფლება სამოქალაქო სამართალში, თბილისი, 2017, გვ. 103).

44. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულება მხარეთა შეთანხმების შედეგია. შეთანხმება გულისხმობს მხარეთა თანმხვედრი ნების გამოვლენას, რომელიც მიმართულია ერთი და იმავე სამართლებრივი მიზნის მიღწევისაკენ. სახელშეკრულებო სამართალში უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ხელშეკრულების დადების მომენტის განსაზღვრას, რადგან სწორედ ამ მომენტიდან წარმოეშვებათ მხარეებს სახელშეკრულებო უფლებები და იბოჭებიან ნაკისრი ვალდებულებებით. (შდრ: ეკატერინე ბაღიშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 327, ველი 3, თბილისი, 2019).

45. სსკ-ის 477-ე მუხლის შესაბამისად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი კი მოვალეა, გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

46. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნამდვილი ნასყიდობის ხელშეკრულება მაშინ არსებობს, თუ სახეზეა კანონით გათვალისწინებული ფორმის დაცვით განხორციელებული ნამდვილი ოფერტი და ნამდვილი აქცეპტი. გამომდინარე იქიდან, რომ ხელშეკრულება წარმოადგენს სულ ცოტა, ორი მხარის ნებათა თანხვედრის (კონსესუსს) ლოგიკურ შედეგს, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები ურთიერთმბოჭავ შეთანხმებას მიაღწევენ. აღნიშნული სახელშეკრულებო კონსესუსი მიიღწევა ერთი მხარის მიერ მეორე მხარისათვის ხელშეკრულების დადების შეთავაზებით და შეთავაზებაზე თანხმობის მიღებით; თეორიულად, აღნიშნულ შემთხვევაში მიზანშეწონილია ე.წ. ოფერტისა (ხელშეკრულების დადების შესახებ წინადადების) და აქცეპტის (ხელშეკრულების დადების შესახებ წინადადების მიღების) გამოყოფა.

47. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ოფერტი თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს მიღებასავალდებულო ნების გამოვლენას. ეს არის შეთავაზება, რომელიც მიმართულია ერთი ან რამდენიმე პირისადმი ხელშეკრულების დადების მიზნით. ოფერტს მოჰყვება ხელშეკრულების დადება იმ შემთხვევაში, თუ ოფერტის მიმღები მხარე აღნიშნულ ოფერტზე აქცეპტს (თანხმობა) განაცხადებს.

48. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესზეც, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულების დასადებად საკმარისი არ არის მხოლოდ მხარეთა შეთანხმება ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობებზე, არამედ საჭიროა ასევე, რომ ეს შეთანხმება მოხდეს საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით.

49. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს იმსჯელოს ხელშეკრულების არსებითი პირობებისა შესახებ. სსკ-ის 327.I მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები ყველა მის არსებით პირობებზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. პრაქტიკული მნიშვნელობის საკითხია, თუ რას მოიზრებს ხელშეკრულების არსებითი პირობა (essentialia negotii). სსკ-ის 327 II მუხლის მიხედვით, „არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ“. ხელშეკრულების არსებითი პირობების ჩამონათვალს კანონი იშვიათი გამონაკლისის გარდა, (რადგან თითოეული ტიპის ხელშეკრულებას აქვს კანონით გაწერილი „მინიმალური შინაარსი“, რომლესაც ქმნიან ის პირობები, რომლებზეც შეთანხმების გარეშე ხელშეკრულება არ დაიდება), არ განსაზღვრავს. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების მხოლოდ ის პირობები, რომელზეც მხარეთა შეთანხმების მიღწევის გარეშე, ხელშეკრულება დადებულად არ ჩაითვლება (შდრ: ლადო ჭანტურია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III, მუხლი 327, გვ.90, თბილისი, 2001).

50. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესზეც, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულების დასადებად საკმარისი არ არის მხოლოდ მხარეთა შეთანხმება ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობებზე, არამედ საჭიროა ასევე, რომ ეს შეთანხმება მოხდეს საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით.

51. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა, ან მხარეებმა ხელშეკრულებით გაითვალისწინეს ასეთი ფორმა, მაშინ ხელშეკრულება ძალაში შედის მხოლოდ ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ.

52. სსკ-ის 69-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომ გარიგება შეიძლება დაიდოს ზეპირად ან წერილობითი ფორმით. გარიგების ფორმასთან დაკავშირებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ნაწილით დადგენილი წესები ხელშეკრულების ფორმაზეც ვრცელდება.

53. როგორც წესი, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა, ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის რაიმე განსაკუთრებული ფორმის დაცვა საჭირო არ არის. ხელშეკრულება ძალაში მას შემდეგ შედის, როდესაც მხარეები შესაბამის პირობებზე თუნდაც ზეპირი მოლაპარაკებების გზით შეთანხმდებიან. ხელშეკრულების დასადებად, ცალკეულ შემთხვევაში, ზეპირი მოლაპარაკებებით შესაბამისი პირობების განსაზღვრაც არ არის აუცილებელი. შესაძლოა, მხარეთა კონკლუდენტური ქმედებებიდანაც ირკვეოდეს, რომ მათ შორის ხელშეკრულება დაიდო.

54. ამდენად, ხელშეკრულების ფორმასთან დაკავშირებითაც მოქმედებს სახელშეკრულებო ფორმის თავისუფლების პრინციპი. თუმცა ეს პრინციპი შეუზღუდავი არ არის. ცალკეულ შემთხვევებში კანონი ადგენს ფორმას, რომლის დაცვაც კონკრეტული ტიპის ხელშეკრულებების ნამდვილობისათვის აუცილებელია. მხარეებსაც შეუძლიათ გაითვალისწინონ ხელშეკრულების რაიმე ფორმა, როგორც მისი ძალაში შესვლის აუცილებელი წინაპირობა. კანონმდებელი გარკვეულ წესებს ხელშეკრულების ფორმასთან დაკავშირებით ისეთ შემთხვევებში განსაზღვრავს, როდესაც თავად სახელშეკრულებო სამართლებრივი ურთიერთობის სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად არის ამის საჭიროება და ფორმის დაწესებას შესაბამისი მიზანი გააჩნია.

55. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი განსაზღვრავს ხელშეკრულების ტიპებს, რომელთა ნამდვილობისათვის საჭიროა, რომ ისინი დაიდოს წერილობითი ფორმით. თავის მხრივ, წერილობითი ფორმა იყოფა რთულ (სანოტარო) წერილობით და მარტივ წერილობით ფორმებად.

56. სსკ-ის 323-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულება, რომლითაც ერთი მხარე იღებს ვალდებულებას, უძრავ ნივთზე საკუთრება გადასცეს სხვას ან შეიძინოს იგი, მოითხოვს წერილობით ფორმას. აღნიშნული ნიშნავს იმას, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის აუცილებელი ყველა არსებითი პირობის წერილობითი ფორმით ასახვა და ხელმოწერით დადასტურება მხარეებს წარმოუშობს ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებებსა და მოვალეობებს, კერძოდ, მყიდველს თანხის გადახდის, ხოლო გამყიდველს კი თანხის მიღებისა და ქონების გადაცემის ვალდებულებას.

57. წერილობითი გარიგების საფუძველზე გამოვლენილი ნების შესაბამისად, გამსხვისებელი ვალდებულია, მიიღოს ნასყიდობის ფასი და დაარეგისტრიროს უძრავი ქონების შემძენი უძრავი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში, რაც გამოიხატება მის ვალდებულებაში, გადასცეს შემძენს უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საბუთები და გადაიხადოს რეგისტრაციისათვის აუცილებელი ხარჯები.

58. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უძრავი ნივთის ნასყიდობაზე ნამდვილობისთვის, კანონმა იმპერატიულად დაადგინა კონკრეტული ფორმა, კერძოდ, სსკ-ის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობისთვის აუცილებელია წერილობითი ფორმა. იმავე შინაარსისაა 323-ე მუხლი. როგორც ყველა გარიგებისთვის, უძრავი ნივთის ნასყიდობისთვისაც გადამწყვეტია ნების გამოვლენის სამართლებრივი ვარგისიანობა. კანონით დადგენილი წესის თანახმად, თუ ნება გამოვლენილია სამართლებრივი ფორმის დაუცველად, სამართლებრივი შედეგი არ მიიღწევა.(სსკ-ის 59-ე მუხლი).

59. სსკ-ის 477-ე მუხლის პირველი ნაწილის ანალიზის საფუძველზე, ნასყიდობის ხელშეკრულება კონსესუალურია და იგი დადებულად ითვლება მის ყველა არსებით პირობაზე საამისოდ დადგენილი ფორმით მხარეთა შეთანხმების მომენტიდან. შესაბამისად, ხელშეკრულების ძალაში შესვლა ნივთის გადაცემაზე დამოკიდებული არ არის. ამასთან, ხელშეკრულების მიზანი და ინტერესი, რასაკვირველია, საკუთრების უფლების გადაცემაშია და იგი, მისი შინაარსიდან გამომდინარე, სწორედ უფლების გადაცემას ემსახურება. ამდენად, ნასყიდობის ხელშეკრულება მოიცავს როგორც ვალდებულებით (მხარეები თანხმდებიან ხელშეკრულების პირობებზე), ისე სანივთო (გარიგებით საკუთრების უფლების განკარგვა და გადაცემა ხდება) გარიგების ელემენტებს და იგი, როგორც ერთიანი ხელშეკრულება, ერთობლივად უნდა იქნეს განხილული.

60. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ამა თუ იმ ნორმის განმარტება ზოგად ნორმებთან ერთობლიობაში უნდა განხორციელდეს. შესაბამისად, სსკ-ის 323-ე და 183-ე მუხლის დანაწესები ურთიერთშეჯერებით უნდა იქნეს განხილული. ამასთან, სსკ-ის 323-ე მუხლი თავისი ბუნებით იმპერატიული ნორმაა, რომლის მიზანი, როგორც ზოგადად ყველა იმპერატიული ნორმების მიზანი კერძო უფლებათა დაცვის უზრუნველყოფაშია. კანონის განმარტება კანონის ბუნდოვანი ადგილების დაზუსტებას და ტექსტის მნიშვნელობის დადგენას გულისხმობს, შესაბამისად, სასამართლო უფლებამოსილია, განმარტოს კანონი მაშინ, როდესაც ამისი საჭიროება არსებობს და საკანონმდებლო დანაწესებით პრობლემის ერთმნიშვნელოვანი გადაწყვეტა ვერ ხდება. კანონის ინტერპრეტაციის არსი, კანონის ტექსტის საფუძველზე კანონის აზრისა და მიზნის დადგენაა, რაც სამართლის განვითარების ერთ-ერთი მნიშვენლოვანი საფუძველია. კანონის ინტერპრეტაციის აუცილებლობას კანონში არსებული ხარვეზი განაპირობებს. ასეთი ვითარება მაშინაა, როდესაც კანონი პირდაპირ არ იძლევა პასუხს ამა თუ იმ საკითხზე და სასამართლო ხარვეზიანი ნორმის ტექსტისა და სამართლის ძირითად პრინციპების შეჯერებით ადგენს იმ სამართლებრივ წესრიგს, რომლის დადგენაც კანონმდებელს სურდა - კანონმდებლის მიზანი.

61. ამასთან, როდესაც კანონმდებელი განსაზღვრულ ქცევას სავალდებულოდ ადგენს, ამით მას სურს განსაზღვრული მიზნის მიღწევა. იმპერატიული ნორმები ასახავენ კანონმდებლის მიდგომას კონკრეტული ქცევის მიზანსა და მიზანშეწონილობაზე. მართლმსაჯულება კანონმდებლის განზრახვას ვერ გასცდება მაშინაც კი, როდესაც კანონმდებლის მიერ სამართლის ნორმის შინაარსის დაკონკრეტებისა და ლეგიტიმური ცვლილებებისათვის კანონში ღია სივრცეა დატოვებული. იმპერატიული ნორმების დადგენის შემთხვევაში კანონმდებელი ქცევის მხოლოდ ამ სახით განხორციელების სავალდებულოობას ადგენს და მათ არსებობას, როგორც წესი, სხვა ზოგადსამართლებრივ პრინციპებთან ერთად საფუძვლად უდევს სამართლებრივი უსაფრთხოებისა და კერძო სფეროში ნდობის დაცვის პრინციპი.

62. უძრავ ნივთზე დადებული ვალდებულებითი გარიგების ფორმასავალდებულოობა ნათლად წარმოაჩენს კანონმდებლის მიზანს - უძრავი ნივთების სპეციალურ სამართლებრივ რეჟიმში მოქცევით ხელი შეუწყოს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობას.

63. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეზე დადგენილ გარემოებებზე, რომლის მიხედვით, 2017 წლის 9 ოქტომბერს მოსარჩელის სახელით ნ.ქ–სა და მყიდველს - მოპასუხეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, პირველ სადავო უძრავ ქონებაზე, რომლის საფუძველზე, მყიდველი - მოპასუხე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ; 2018 წლის 19 ივლისს, იმავე პირებს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება მეორე სადავო უძრავ ნივთზე, რომლითაც მყიდველს- მოპასუხეს საკუთრების უფლებით გადაეცა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მყიდველი - მოპასუხე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

64. 2018 წლის 24 ივლისს მოსარჩელემ ელექტრონული ფოსტის საშუალებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: „საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს ვთხოვ სასწრაფოდ შეაჩეროთ ჩემი მინდობილობის გამოყენებით ნებისმიერი ქმედება ადვოკატ ნ.ქ–ს მიერ, დღევანდელი რიცხვით 24 ივლისი 2018 წელი“(ტომი 1. ს.ფ. 41).

65. 2018 წლის 7 აგვისტოს მოსარჩელემ ელექტრონული ფოსტის საშუალებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: „გთხოვთ გააუქმოთ გადაწყვეტილება #892018640543-07(06.08.2018) გაითვალიწინეთ ჩემს მიერ 24.07.2018-ში მოწერილი თხოვნა და საბუთების ფოსტით მიღებამდე არ მიიღოთ გადაწყვეტილება თბილისში, .......... 65 ბ. 22 გაყიდვის შესახებ“. (ტომი 1. ს.ფ. 40).

66. მოსარჩელემ ნ.ქ–ს მინდობილობა გაუუქმა 2018 წლის 31 ივლისს, რაც დადასტურებულია ნოტარიული წესით (ტომი 1. ს.ფ. 45).

67. მოსარჩელის მოთხოვნა ორივე უძრავ ქონებაზე დადებული გარიგებების ბათილად ცნობისა და სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დაბრუნების შესახებ, იმითაა დასაბუთებული, რომ ნ. ქ–ს რაიმე კომუნიკაცია არ ჰქონია, არც რაიმე მითითება და დავალება არ მიუღია კლიენტისგან - მოსარჩელისაგან, ისე განახორციელა აშშ-ის მოქალაქის -მოსარჩელის უძრავი ქონების გასხვისება საქართველოში.

68. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს 2016 წლის 2 მარტის მინდობილობის მე-4 პუნქტში მითითებულ მოსარჩელის მიერ გამოვლენილ ნებას: „მინდობილი პირი უფლებამოსილია სრულად დაიცვას ჩემი აქტივები, ქონებრივი და არაქონებრივი უფლებები, ჩემი სახელით მართოს (გააქირავოს/იჯარითგასცეს) და განკარგოს (გაყიდოს, გააჩუქოს, მათ შორის, საკუთარ თავზე გადაფორმების უფლებით ისარგებლოს) ჩემს საკუთრებაში არსებული ნებისმიერი უძრავი ქონება, სადაც არუნდა მდებარეობდეს და რისგანაც არუნდა შედგებოდეს გი, ასევე იყიდოს, მიიღოს ნაჩუქარი უძრავი ქონება და აღნიშნული მიზნით ხელი მოაწეროს ყველა შესაბამის დოკუმენტებს, ხელშეკრულებას. ამავე მინდობილობის მე-5 პუნქტის თანახმად: „იყოს ჩემი წარმომადგენელი: საქართველოს ნებისმიერ სამინისტროში, საქართველოში არსებულ ნებისმიერ ბანკში, ადგილობრივი თვითმართველობის ორგანოებში, ქ. თბილისის მერიაში, საკრებულოში, სსიპ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, სამოქალაქო რეესტრში, ნოტარიუსთან, სატელეფონო კვანძში (ატს-ში), საქართველოს ნოტარიუსთა პალატაში, ფიზიკურ პირებთან და სხვა ნებისმიერ ორგანიზაციასა და დაწესებულებაში. იგი უფლებამოსილია ჩემი სახელით ნებისმიერი ფორმით გაასხვისოს ჩემი კუთვნილი უძრავი ქონება სრულად, შეაგროვოს დოკუმენტები, შეიტანოს განცხადებები, ჩააბაროს და უკანგამოითხოვოს ყველა საჭირო დოკუმენტაცია, მოაწეროს ხელი ჩემს მაგივრად დოკუმენტებს, გარიგებებს (მათ შორის, გარიგებებს ჩემი სახელით უძრავი ქონების ნებისმიერი ფორმით გასხვისებასთან და სხვ, დაკავშირებით. დამოუკიდებლად განსაზღვროს გარიგების ნებისმიერი პირობა და ვადა, მიიღოს ყველა სახის ნებართვა, გადაიხადოს კანონით გათვალისწინებული გადასახადები, შეასრულოს ნებისმიერი მოქმედება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების ან/და ვალდებულების რეგისტრაციასთან, ამ უძრავი ნივთის ფართების დაზუსტებასთან და აღნიშნულ დავალებასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხთან მიმართებით (იხ. ტომი 1. ს.ფ. 72-74).

69. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „დავალების ხელშეკრულება ის სამართლებრივი საშუალებაა, რომლის მეშვეობითაც პირს შეუძლია მიანდოს თავის რწმუნებულს იურიდიული მომსახურების გაწევა, პარტნიორთა კრებაზე მონაწილეობის მიღება, ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებული ოპერაციების წარმოება და ა.შ., ამ ხელშეკრულების საგანია რწმუნებულის მიერ ერთი ან რამდენიმე მოქმედების შესრულება. მარწმუნებელმა შეიძლება დაავალოს რწმუნებულს როგორც იურიდიული, ისე ფაქტობრივი მოქმედების შესრულება, ვინაიდან, თავად დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელ მუხლში არ არის დაკონკრეტებული რწმუნებულის მიერ შესასრულებელი მოქმედების ხასიათი, ამიტომ ასეთი ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს ყველა იმ მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ სამართლებრივ შედეგს. დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო (სსკ-ის 710-ე მუხლის პირველი ნაწილი)“ (შდრ. სუსგ №ას-895-845-2015, 2016 წლის 29 იანვრის განჩინება; №ას-1281-2018, 27 მარტი, 2019 წელი).

70. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებათა განმარტების თავისებურება განპირობებულია ურთიერთობათა ორმხრივი (მრავალმხრივი) ხასიათით, დისპოზიციური ნორმების გამოყენებით, სავაჭრო და საქმიანი ჩვეულებებითა და ტრადიციებით, მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაში ჩამოყალიბებული პრაქტიკით, იმპერატიული ნორმების მოთხოვნათა გათვალისწინების აუცილებლობით და ა.შ.

71. ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარსის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა.

72. ყველა იმ გარიგებაში, რომლებშიც ნების გამოვლენის ნამდვილობა დამოკიდებულია მეორე მხარის მიერ ამ ნების მიღებაზე, არცთუ იშვიათად იბადება კითხვა, სწორად გაიგო თუ არა მეორე მხარემ ის, რისი თქმაც ნების გამომვლენ პირს სურდა. თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ გარიგებათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში ორი მხარე – ნების გამომვლენი და ნების მიმღები – მონაწილეობს, აშკარა გახდება, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს გამოვლენილი ნების სწორად გაგებას მეორე მხარის მიერ. მრავალი გარემოებით შეიძლება იყოს გამოწვეული, რომ ის, რაც იგულისხმა ნების გამომვლენმა, სხვაგვარად გაიგო მისმა მიმღებმა. აქედან წარმოიშობა გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი, რომელიც საჭიროებს სწორად გადაწყვეტას. ამ კონფლიქტის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება.

73. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს.

74. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ. ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს.

75. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკანონმდებლო მოწესრიგებას საფუძვლად უდევს კონკრეტული სოციალური პროცესების მართვის სამართლებრივ-პოლიტიკური მოდელი ანუ, როდესაც კანონმდებელი განსაზღვრულ ქცევას სავალდებულოდ ადგენს, ამით მას სურს განსაზღვრული მიზნების მიღწევა. ასეთ შემთხვევაში კანონმდებელს მინიჭებული აქვს უფლებამოსილებები ერთის მხრივ, დასახული მიზნის მიღწევასთან, ხოლო მეორეს მხრივ, ამ მიზნის მისაღწევად გამოსაყენებელი სამართლებრივი საშუალებების მიზანშეწონილობასთან დაკავშირებით. კანონის ინტერპრეტაცია უნდა ემსახურებოდეს ამ კანონის მიზანს. კანონის ცალკეული დებულებები გააზრებული უნდა იქნას სხვადასხვა დებულებათა ურთიერთდამოკიდებულებაში.

76. კანონის ინტერპრეტაცია მთლიანობაში წარმოადგენს არგუმენტების შერჩევისა და გადაწყვეტილებების მიღების პროცესს, რომელიც ხშირად სხვადასხვა, ერთმანეთთან კონკურენციაში მყოფ მიზნებზე არის ორიენტირებული. სამართლებრივი გადაწყვეტილებები დამოკიდებულია კონკრეტულ სიტუაციებზე, რადგან განსხვავებულ, თუნდაც ტიპიურ სიტუაციებში, მიზნები და მათთან დაკავშირებული ინტერესები სხვადასხვა მოცულობითა და კონსტელაციაში გარკვეულ როლს თამაშობენ.

77. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამართლიანობის მიღწევის გარდა, სამართლის ამოცანაა, უზრუნველყოს სამართლებრივი უსაფრთხოება და ინტერესთა ოპტიმალური და მიზანშეწონილი დაკმაყოფილება. ყოველივე ეს მიზანი გათვალისწინებულ უნდა იქნას კანონის ინტერპრეტაციისა და განვრცობის პროცესში. სამართლის ფუნქცია, რომ პრობლემები სამართლიანად გადაწყვიტოს, არა მხოლოდ ინტერპრეტაციის გზით ხორციელდება, არამედ, ამავე დროს, წარმოადგენს კანონის განვრცობის საჭიროების შემოწმებას.

78. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონის ინტერპრეტაციის მიზნის მისაღწევად ანუ კანონის აზრის გასაგებად, გამოიყენება განმარტების გრამატიკული, ლოგიკური, ისტორიული და სისტემური ხერხები. „გრამატიკული“ ინტერპრეტანციის მიზანია, დაადგინოს, ენობრივი თვალსაზრისით, რა მნიშვნელობით იხმარება კანონის სიტყვები ამ ენის მატარებელთა საზოგადოებაში და რა მნიშვნელობით იყენებს მათ კანონმდებელი. (რაინჰოლდ ციპელიუსი, იურიდიული მეთოდების მოძღვრება, 10-ე გადამუშავებული გამოცემა, GIZ 2009, 53).

79. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კანონის ინტერპრეტაცია სამართლიან მოწესრიგებასა და ოპტიმალურ დაკმაყოფილებას უნდა იწვევდეს. კანონის ინტერპრეტაცია არ ნიშნავს მხოლოდ სიტყვების მიღმა მდგომი აზრის ახსნას, არამედ იგი ნიშნავს სხვადასხვა მნიშვნელობებიდან ყველაზე სწორი და გადამწყვეტი მნიშვნელობის შერჩევას. „ინტერპრეტაციას აქვს მსჯელობითი ხასიათი, როდესაც არგუმენტებისა და კონტრარგუმენტების წარმოდგენა ხდება, რომელთაგან უკეთეს მოტივაციას უპირატესი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს. (რაინჰოლდ ციპელიუსი, იურიდიული მეთოდების მოძღვრება, 10-ე გადამუშავებული გამოცემა, GIZ 2009, 59). გარდა ამისა, კანონის ინტერპრეტაცია უნდა იცავდეს „სამართლის ერთიანობის“ პრინციპს, ე.ი. ინტერპრეტაციის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება არ უნდა მოდიოდეს წინააღმდეგობაში სამართლის სხვა ნორმებთან. სამართლის ნორმა ისე უნდა იქნეს ინტერპრეტირებული, რომ იგი ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე ლოგიკურად თავსებადი იყოს უფრო მაღალი ან იგივე რანგის ნორმათა კონტექსტში.

80. ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების გონივრული და არა გამოთქმის სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, სასამართლომ „ბოლომდე უნდა იფიქროს“ იმასთან დაკავშირებით, თუ სავარაუდოდ რა შეიძლებოდა ყოფილიყო მხარეთა სურვილი. ამ კონტექსტში განსაკუთრებით საინტერესოა გერმანიის უმაღლესი ფედერალური სასამართლოს გადაწყვეტილება [10.11. 1999 – I ZR 183/97 – NJW 2000, 743]: „ხელშეკრულების დამატებით განმარტების არსი მდგომარეობს ხარვეზის შემცველი გარიგების მხარეთა ჰიპოთეტური სურვილის შესაბამისად განვრცობაში. ამასთან, სასამართლო უნდა ამოვიდეს იქიდან, თუ რაზე შეთანხმდებოდნენ მხარეები, როგორც კეთილსინდისიერი ხელშეკრულების მხარეები, კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვით მათი ინტერესების ჯეროვანი შეჯერების პირობებში, თუ მათ არ გამორჩებოდათ ხელშეკრულების შესაბამისი პუნქტი. არსებული ხარვეზები უნდა შეივსოს ხელშეკრულების დამატებით განვრცობის გზით იმგვარად, რომ „ბოლომდე იყოს ნაფიქრი“ კონკრეტული ხელშეკრულების ძირითადი პუნქტები (შდრ. BGHZ 84, 1, 7; 90, 69, 77; 135, 387, 392). აქედან გამომდინარე, მხარეთა ჰიპოთეტური ნების გამორკვევისას ხელშეკრულების დანარჩენი შინაარსისა და ხელშეკრულების დადების მომენტში არსებული სხვა გარემოებების პარალელურად, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს მხარეთა ფაქტობრივ ნებას, რამდენადაც შესაძლებელია მისი დადგენა....“. (შდრ. სუსგ №ას -1161-1116-2016, 12 ოქტომბერი, 2017.).

81. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ წარმომადგენლის მეშვეობით გარიგების დადებისას მნიშვნელოვანია მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი ფაქტორები: ა) წარმომადგენელი გამოხატავს საკუთარ ნებას, ბ) ამას იგი აკეთებს სხვისი სახელით, გ) უფლებები და მოვალეობები წარმოეშობა წარმოდგენილ პირს. ჩამოთვლილი კრიტერიუმები კუმულატიური ხასიათისაა და მათი ერთობლიობა ქმნის შესაბამის სამართლებრივ შედეგს. წარმომადგენელსა და წარმოდგენილ პირს შორის წარმოშობილი ურთიერთობის საფუძველს წარმოადგენს გარიგება - დავალების ხელშეკრულება და მის საფუძველზე რწმუნებულისათვის მინდობილობის გაცემა ანუ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭება.

82. მინდობილობის შინაარსი იმაზეა დამოკიდებული, თუ რა სახის ურთიერთობა უდევს ამ უფლებამოსილებას საფუძვლად: დავალება, შრომის ხელშეკრულება, სამეწარმეო საზოგადოების წესდება, სამანდატო ხელშეკრულება თუ სხვა. მაშასადამე, მინდობილობა არის როგორც გარიგების საფუძველზე მინიჭებული წარმომადგენლობის უფლებამოსილება - რწმუნებულება, რითიც განსხვავდება იგი კანონით წარმომადგენლობისგან. (იხ. დამატებით: ბ.ზოიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი პირველი, მუხლი 103-ე, თბ., 1999, 277). გარიგებისმიერი წარმომადგენლობა ნებაყოფლობითი წარმომადგენლობაა, რადგან ამ დროს პირი თავად იღებს გადაწყვეტილებას თავისი ინტერესების რეალიზებისთვის უფლებამოსილების სხვისთვის გადაცემის თაობაზე. წარმომადგენლობად უნდა მივიჩნიოთ მხოლოდ პირდაპირი წარმომადგენლობა, ე.ი. როცა წარმომადგენელი მოქმედებს წარმოდგენილი პირის სახელით და ამ პირის ინტერესებისათვის (იხ. დამატებით: ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011).

83. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მოსარჩელეს არ გამოუვლენია ნება სადავო უძრავი ქონების გასხვისების შესახებ, რაც წარმოადგენს უძრავ ქონებაზე 2017 წლის 9 ოქტომბერს მოსარჩელის სახელით ნ.ქ–სა და მყიდველს - მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების და 2018 წლის 19 ივლისს, იმავე პირებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს.

84. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში განთავსებულ მინდობილობაზე ( იხ. ტ. 1, ს.ფ.72-74), რომლის შინაარსის სსკ-ის 52-ე მუხლის საფუძველზე განმარტების შედეგად ნათლად დგინდება, რომ მოსარჩელემ რწმუნებულს მიანიჭა სადავო უძრავი ქონებების გასხვისების, მათ შორის გაყიდვის უფლებამოსილება. საქმეში წარმოდგენილი მინდობილობის გაუქმების დამადასტურებელი დოკუმენტით დგინდება, რომ მინდობილობა გაუქმდა მხოლოდ 2018 წლის 31 ივლისს ე.ი. მას შემდეგ, რაც რწმუნებულის მიერ შესრულებული იქნა მინდობილობით/შეთანხმებით გათვალისწინებული მოქმედებები. შესაბამისად, კასატორის მითითება, რომ მა არ გამოუვლენია ნება კუთვნილი ქონებების განკარგვასთან დაკავშირებით, რის გამოც, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებები ბათილია სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე, ვერ იქნება გაზიარებული უსაფუძვლობის გამო.

85. რაც შეეხება კასატორის მითითებას ნასყიდობის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის არარსებობის გამო, სადავო გარიგებების ბათილობასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დოქტრინისა და სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველს, ნასყიდობის საფასურის გადახდის ვალდებულების შეუსრულებლობა არ წარმოადგენს. საკასაციო პალატა ამ საკითხთან დაკავშირებით, სრულიად იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ წინამდებარე განჩინების პ.20-ში განვითარებულ მსჯელობას. სრულიად ამ მხრივაც კასატორმა ვერ დაარწმუნა საკასაციო პალატა, საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლების არსებობაში.

86. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

87. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

88. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

89. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.

90. მტკიცების ტვირთი – ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

91. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

92. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გავმიჯნოთ ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

93. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

94. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

95. სსსკ-ის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

96. კასატორის ერთ-ერთი საკასაციო პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ ნ. ქ–ს დღემდე რაიმე კომუნიკაცია არ ჰქონია მოსარჩელესთან, მან ისე განახორციელა აშშ-ის მოქალაქის - მოსარჩელის უძრავი ქონებების გასხვისება საქართველოში, რომ კლიენტისგან რაიმე მითითება და დავალება არ მიუღია და სადავო ხელშეკრულებების გაფორმების შემდეგ (პირველი გაფორმდა 2017 წლის 9 ოქტომბრს, ხოლო მეორე - 2018 წლის 19 ივლისს) რაიმე ინფორმაცია და ანგარიში არ წარუდგენია (იხ. მოწმის ჩვენება და ადვოკატთა ეთიკის კომისიის 2019 წლის 30 ოქტომბრის №069/19 გადაწყვეტილება ნ.ქ–ს მიმართ დისციპლინური დევნის აღძვრის შესახებ) (იხ. საკასაციო საჩივარი, წინამდებარე განჩინების პ.29). შესაბამისად, წინამდებარე განჩინების პ.85-ში განვითარებული მსჯელობის საწინააღმდეგოდ კასატორმა ვერ წარმოადგინა დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო პრეტენზია.

97. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელესა და მის ყოფილ რწმუნებულს შორის ურთიერთობის მატერიალურ სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს დავალების ხელშეკრულება - სსკ-ის 709-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც, რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. სსკ-ის 712 I მუხლის თანახმად, რწმუნებული მოვალეა შეასრულოს მარწმუნებლის მითითებები, ხოლო სსკ-ის 713 I მუხლის თანახმად კი, რწმუნებული მოვალეა მისცეს მარწმუნებელს აუცილებელი ინფორმაცია, ხოლო მისი მოთხოვნით - მიაწოდოს ცნობები დავალების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, შესრულების შემდეგ კი ჩააბაროს ანგარიში.

98. წინამდებარე განჩინების პ.29-ში აღნიშნულ საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ საქმეში მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს მოპასუხესთან დადებული უძრავი ქონებების ნასყიდობის ხელშეკრულებების, როგორც კანონსაწინააღმდეგო გარიგებების, ბათილად ცნობა (რომელი გარემოებითაც სასამართლო შეზღუდულია - ფაქტობრივი გარემოებების მითითების მნიშვნელობა მოთხოვნის საფუძვლების შემოწმებაში) და არა ყოფილი რწმუნებულის მოქმედებების შეფასება, შესაბამისად, არც ამ საფუძვლით არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი.

99. კასატორის მიერ გასაჩივრებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 17 აპრილის საოქმო განჩინება, რომლის კანონიერებაზე იმსჯელა თბილისის სააპელაციო სასამართლომ და აპელანტის პრეტენზია არ დააკმაყოფილა.

100. საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებს და მიაჩნია, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენს ადვოკატის აცილების და მით უფრო, გადაწყვეტილების გაუქმების კანონით გათვალისწინებულ საფუძველს.

101. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალურიან/დასაპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

102. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან მსგავს დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

103. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

104. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ემუხლებით და

დაადგინა:

1. მ.ჯ–ვას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. მ.ჯ–ვას (აშშ-ს პასპორტის N.....) დაუბრუნდეს რ.ჯ–ას მიერ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) სახელმწიფო ბაჟის სახით 05.05.2021-ში №1620195603 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი