№ას-1466-2020

23 აპრილი, 2021 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ.ჩ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.ტ–ვა, ა.თ–ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საზიარო უფლების ნატურით გაუქმება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2, მდებარე უძრავი ქონება ს/კ N......., თანასაკუთრების უფლებით ა.თ–ის, გ.ჩ–ძის (შემდეგში: აპელანტი ან კასატორი) ნ.ა–ის და ს.ტ–ვას სახელზე ირიცხება.

2. უძრავი ქონების 6/18 ნაწილი (საერთო ფართობი 110.7 კვ.მ., მათ შორის, საცხოვრებელი 93.1 კვ.მ.) ს.ტ–ვას სახელზეა რეგისტრირებული; 5/18 ნაწილი (74.70 კვ.მ. აქედან მე-2 სართულზე ოთახი N27-28 კვ.მ.; N28- 29.50 კვ.მ; N29 – 17.20 კვ.მ.; N30 სათავსო -14.20 კვ.მ.; N31 სათავსო - 4.50 კვ.მ. N4 სარდაფის ნახევარი მე-7 შესასვლელის სათავსოს მხარეს ტიხრის გავლებით სარდაფ-სართულზე მდებარე N7 სათავსო საერთო სარგებლობაში) ა.თ–ის საკუთრებაა; 2/18 ნაწილი (საცხოვრებელი ფართი 30.00 კვ.მ. დამხმარე ფართი 45.40 კვ.მ. ცალკე მდგომი სათავსო 20 კვ.მ., სარდაფი 43 კვ.მ.) ნ.ა–ის, ხოლო 5/18 ნაწილი გ.ჩ–ძის (კასატორის) სახელზეა რეგისტრირებული (იხ. ტომი I, ს.ფ. 239-240, ტომი II, ს.ფ.44-45).

3. ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან თანამესაკუთრე ნ.ა–ის ფაქტობრივ მფლობელობაშია - ეზოში მდებარე სათავსოებიდან და სარდაფის სართულიდან დანართზე N3 ყვითელი ფერით აღნიშნული 57.58 კვ.მ. ფართი, რაც 40.84 კვ.მ-ით მეტია მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 2/18 ნაწილის შესაბამის 16.74 კვ.მ. ფართზე. ასევე, პირველი და მეორე სართულებიდან დანართზე N3 ყვითელი ფერით აღნიშნული 92.71 კვ.მ ფართი, რაც მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 2/18 ნაწილის შესაბამის 44.27 კვ.მ. ფართზე 48.44 კვ.მ.-ით მეტია.

4. ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან თანამესაკუთრე ს.ტ–ვას ფაქტობრივ მფლობელობაშია - ეზოში მდებარე სათავსოებიდან და სარდაფის სართულიდან დანართზე N3 ლურჯი ფერით აღნიშნული 47.65 კვ.მ. ფართი, რაც მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 6/18 ნაწილის შესაბამის 50.21 კვ.მ. ფართზე 2.56 კვ.მ.-ით ნაკლებია. ასევე, პირველი და მეორე სართულებიდან დანართზე N3 ლურჯი ფერით აღნიშნული 133.27 კვ.მ. ფართი, რაც მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 6/18 ნაწილის შესაბამის 132.81 კვ.მ. ფართზე 0.46 კვ.მ-ით მეტია.

5. ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან თანამესაკუთრე გ.ჩ–ძის (კასატორის) ფაქტობრივ მფლობელობაშია - ეზოში მდებარე სათავსოებიდან და სარდაფის სართულიდან დანართზე N3 მწვანე ფერით აღნიშნული 23.73 კვ.მ. ფართი, რაც მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 5/18 ნაწილის შესაბამის 41.84 კვ.მ. ფართზე 18.11 კვ.მ-ით ნაკლებია. ასევე, პირველი და მეორე სართულებიდან დანართზე N3 მწვანე ფერით აღნიშნული 66.79 კვ.მ. ფართი, რაც მის სახელზე საჯარო რეგისტრირებულ 5/18 ნაწილის შესაბამის 110.67 კვ.მ. ფართზე 43.88 კვ.მ.-ით ნაკლებია.

6. ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე სახლთმფლობელობიდან თანამესაკუთრე ა.თ–ის ფაქტობრივ მფლობელობაშია - ეზოში მდებარე სათავსოებიდან და სარდაფის სართულიდან დანართზე N3 ნარინჯისფერით აღნიშნული 21.68 კვ.მ. ფართი, რაც 20.16 კვ.მ.-ით ნაკლებია მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 5/18 ნაწილის შესაბამის 41.84 კვ.მ. ფართზე. ასევე, პირველი და მეორე სართულებიდან დანართზე ნარინჯისფერით აღნიშნული 105.65 კვ.მ. ფართი, რაც მის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ 5/18 ნაწილის შესაბამის 110.67 კვ.მ. ფართზე 5.02 კვ.მ.-ით ნაკლებია. (იხ. ტომი I, ს.ფ. 194-216).

7. სასარჩელო მოთხოვნები

7.1 ს.ტ–ვამ, 2016 წლის 19 ოქტომბერს, სარჩელი აღძრა მოპასუხეების ა.თ–ის, გ.ჩ–ძის (კასატორის) და ნ.ა–ის წინააღმდეგ, ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით.

7.2 ა.თ–მა, 2018 წლის 26 პრილს, სარჩელი აღძრა მოპასუხეების ს.ტ–ვას, გ.ჩ–ძის (კასატორის) და ნ.ა–ის წინააღმდეგ, ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით.

7.3 გ.ჩ–ძემ, 2018 წლის 15 აგვისტოს, სარჩელი აღძრა მოპასუხეების ს.ტ–ვას, ა.თ–ის და ნ.ა–ის წინააღმდეგ, საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით.

8. მოპასუხეების პოზიცია

8.1 მოპასუხეებმა ა.თ–მა და ნ.ა–მა, ს.ტ–ვას სარჩელი ცნეს. მოპასუხე გ.ჩ–ძემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ საზიარო უფლება მხოლოდ მის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად უნდა გაუქმდეს.

8.2 მოპასუხეებმა ს.ტ–ვამ და ნ.ა–მა, ა.თ–ის სარჩელი ცნეს. მოპასუხე გ.ჩ–ძემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ საზიარო უფლება მხოლოდ მის მიერ მომზადებული ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად უნდა გაუქმდეს.

8.3 მოპასუხეებმა ნ.ა–მა, ა.თ–მა და ს.ტ–ვამ გ.ჩ–ძის სარჩელი არ ცნეს.

9. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით ს.ტ–ვას და ა.თ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

9.2 სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 954-ე, 963-ე და 964-ე მუხლებით.

9.3 საქალაქო სასამართლომ შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა: სსიპ „ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ (შემდეგში: ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) 2017 წლის 24 ოქტომბრის N006080817 დასკვნით N3 დანართის შესაბამისად, მხარეები სადავო უძრავ ქონებას ასეთი სახით და მონაცემით რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში ფლობდნენ. ამასთან, მოპასუხე გ.ჩ–ძემ დაადასტურა, რომ დასკვნის N3 დანართზე აღნიშნული აზომვითი ნახაზი, ფაქტობრივად დაკავებული ფართების გეგმა რეალურ სურათს ნამდვილად შეესაბამება.

9.4 სასამართლოს დასკვნით, ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობების ტექნიკურად გაყოფა, ფუნქციური ღირებულების (დანიშნულების) შემცირების გარეშე, შესაძლებელია ისე, როგორც ეს ექსპერტიზის დასკვნის დანართებზეა აღნიშნული.

9.5 ამავე გადაწყვეტლებიდან ირკვევა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით ს.ტ–ვას სარჩელი დაკმაყოფილდა. ს.ტ–ვას, ა.თ–ს, ნ.ა–ს და გ.ჩ–ძეს შორის საზიარო უფლება უძრავ ქონებაზე, მდებარე - ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში საკადასტრო კოდი N ...., წინამდებარე განჩინების 9.3 პუნქტში დასახელებული ექსპერტიზის დასკვნისა და დანართის მიხედვით ნატურით გაუქმდა.

9.6 საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გ.ჩ–ძემ გაასაჩივრა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 3 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება ვრცელდებოდეს, მით უფრო მაშინ, როდესაც სასამართლო წარმოებაში საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე ყველა თანამესაკუთრეთა დამოუკიდებელი სარჩელი იყო აღძრული. საპელაციო სასამართლოს მითითებით, გ.ჩ–ძის, ა.თ–ის და ს.ტ–ვას სარჩელები ერთ წარმოებად უნდა გაერთიანებულიყო.

9.7 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 დეკემბრის განჩინებით სამოქალაქო საქმეები: N2/24259-19 ს.ტ–ვას სარჩელისა გამო, მოპასუხეების - გ.ჩ–ძის, ა.თ–ის და ნ.ა–ის მიმართ, საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით, სამოქალაქო საქმე: N2/24157-18 გ.ჩ–ძის სარჩელისა გამო, მოპასუხეების - ს.ტ–ვას, ა.თ–ის და ნ.ა–ის მიმართ, საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით და N2/12354-18 ა.თ–ის სარჩელისა გამო, მოპასუხეების - ს.ტ–ვას, გ.ჩ–ძის და ნ.ა–ის მიმართ, საზიარო უფლების გაუქმების მოთხოვნით, ერთ წარმოებად გაერთიანდა.

9.8 საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 83¹-ე მუხლის საფუძველზე გ.ჩ–ძის სარჩელი დარჩა განუხილველად.

9.9 საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, გ.ჩ–ძის მიერ წარდგენილი, ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 25 იანვრის N000495219 დასკვნა საქმეში არსებული 2017 წლის 24 ოქტომბრის N006080817 ექსპერტიზის დასკვნის იდენტურია და შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს მოიცავს/ადგენს:

9.9.1 ქალაქ თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე უძრავი ქონების (საცხოვრებელი სახლის) დაყოფა საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების მიხედვით, რეგისტრირებული წილების პროპორციულად ისე, რომ ფუნქციური ღირებულების შეცვლა (დანიშნულების შემცირება (შეცვლა)) არ მოხდეს შესაძლებელია ისე, როგორც ეს დანართებზე N14 და N13 აღნიშნული. დასკვნის თანახმად, ქალაქ თბილისში, .......... ქუჩა N1/2-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან ლ.ა–სა და ლ.ა–ს, დღეის მდგომარეობით კი გ.ჩ–ძეს, დანართზე N14 მწვანე ფერით აღნიშნული N4 სათავსოს - 42 კვ.მ.-ის ნახევარი, ტიხრის მოწყობით, Nა დამხმარე სათავსო (შემინული აივანი), N13, N14, N25 და N26 ოთახები, სულ - 86.95 კვ.მ გამოეყო.

9.9.2 დასკვნის თანახმად, სასამართლო გადაწყვეტილებებისა და N006080817 საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნის დანართის N3 ურთიერთშედარებით დგინდება, რომ გ.ჩ–ძის სახელზე გამოყოფილი ფართები N006080817 საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნის დანართზე N3 მწვანე ფერით დაფერილი ოთახების ნაწილს წარმოადგენს, კერძოდ, სარდაფის სართულზე მდებარე ოთახი ფართით - 21.29 კვ.მ; პირველ სართულზე მდებარე ოთახები ფართით: 15.92 კვ.მ. 16.45 კვ.მ., 2.39 კვ.მ. 2.07 კვ.მ. და მეორე სართულზე მდებარე ოთახები ფართით 19.16 კვ.მ., 6.22 კვ.მ. 2.17 კვ.მ; აღნიშნული ფართები დანართზე N15 ყვითელი ფერის კონტურშია მოქცეული. რაც შეეხება, დანართზე N15 ყვითელი კონტურის გარეთ დარჩენილ, მწვანე ფერით დაფერილ ფართებს, აღნიშნული, დღეის მდგომარეობით, გ.ჩ–ძის ფაქტობრივი მფლობელობაში არსებულ ფართებს წარმოადგენს, რომელზეც საკუთრების უფლება ზემოხსენებულ სასამართლო გადაწყვეტილებებში განსაზღვრული არ არის (ტომიVI, ს.ფ. 31-86).

9.10 მოპასუხე მხარემ, მათ შორის გ.ჩ–ძემ, დაადასტურა, რომ 2019 წლის 25 იანვრის N000495219 დასკვნის N13 დანართზე აღნიშნული აზომვითი ნახაზი და ფაქტობრივად დაკავებული ფართების გეგმა რეალურ სურათს ნამდვილად შეესაბამება. ხოლო, მითითებული დასკვნის N13 დანართზე აღნიშნული აზომვითი ნახაზი 2017 წლის 24 ოქტომბრის N006080817 ექსპერტიზის დასკვნის N3 დანართთან სრულ თანხვედრაშია (ტომიVI, ს.ფ. 7-33).

9.11 საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფა შესაძლებელია იმგვარად, როგორც ამას 2017 წლის 24 ოქტომბრის N006080817 და 2019 წლის 25 იანვრის N000495219 დასკვნები მიუთითებს. შესაბამისად, სასამართლომ ს.ტ–ვას და ა.თ–ის სარჩელი დასაბუთებულად მიიჩნია.

10. აპელანტის მოთხოვნა

10.1 გ.ჩ–ძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

11.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით გ.ჩ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11.2 სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 390.3.-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტი) და მიუთითა მათზე.

11.3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მხარეებს ის ფართი მიაკუთვნა, რაც მათ ფაქტობრივად ჰქონდათ დაკავებული, თუმცა მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ფართი უფრო ნაკლებია, ვიდრე საჯარო რეესტრის ამონაწერში იდეალურ წილად მითითებული 5/18 ნაწილი.

11.4 სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებში არსებულ კანონიერ ძალაში შესრულ გადაწყვეტილებებზე, რომელთა ძალითაც იდეალური წილების შესაბამისი რეალური წილის განსაზღვრა მოხდა. თბილისის გლდანი - ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ირკვევა, რომ გ.ჩ–ძის წინამორბედი მესაკუთრე, ლ.ა–ი, პრეტენზიას გამოთქვამდა N11 საცხოვრებელ ოთახზე, თუმცა აღნიშნული გადაწყვეტილებით N11 საცხოვრებელი ოთახი ე.ა–ას მიეკუთვნა, რომელიც სარჩელის აღძვრის დროისათვის, ს.ტ–ვას საკუთრებაში ირიცხებოდა. ასევე, საქმის მასალებში წარდგენილი სამგორის რაიონული სასამართლოს 1994 წლის გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ მოსარჩელეს მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართის გაყიდვა სურდა, რასაც ვერ ახორციელებდა, რადგან ფართი კორექტირებას საჭიროებდა. მას სურდა საკუთრების 6/18 ნაწილი იდეალური წილის სახით დაერეგისტრირებინა, რაშიც მეზობელი გ.ჩ–ძე ხელს უშლიდა. ამავე გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ლ.ი.ძე ა–ს, მის კუთვნილ 2/18 წილში რეალურად გამოეყო N26 საცხოვრებელი ოთახი ფართით 26 კვ.მ., N25 დამხმარე სათავსო და სარდაფის სართულზე N4 სათავსო. გარდა ამისა, ამავე გადაწყვეტილებით, მოპასუხე ლ.ლ. ასულ ა–ს მის კუთვნილ 2/3 ნაწილში რეალურად გამოეყო: პირველ სართულზე N13 და N14 საცხოვრებელი ოთახები ფართით 31,2 კვ.მ., დამხმარე სათავსო „ა“ და სარდაფის სართულზე N7 სათავსოს ნაწილი.

11.5 სააპელაციო სასამართლომ ზემოთ ხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოდავე მხარეთა იდეალური წილის შესაბამისი რეალური წილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებითაა განსაზღვრული.

11.6 სსკ-ის 198-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოთხოვნა ან უფლება, რომელთა დათმობა და დაგირავებაც შესაძლებელია, მათმა მფლობელმა შეიძლება საკუთრებად გადასცეს სხვა პირს. მოთხოვნები და უფლებები ახალ პირზე გადადის ისეთსავე მდგომარეობაში, როგორშიც ისინი ძველი მფლობელის ხელში იყვნენ.

11.7 სასამართლომ მიუთითა უდავო გარემოებაზე, რომ ა–ები გ.ჩ–ძის წინამორბედი მესაკუთრეები იყვნენ, რაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი ჩუქების ხელშეკრულებითაც დგინდება. გ.ჩ–ძის წინამორბედ მესაკუთრეებს სადავო უძრავ ქონებაში რეალური წილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით განესაზღვრათ, რაც იმას ნიშნავს, რომ უფლება მასაც სწორედ ხსენებულ რეალურ ფართზე წარმოეშვა.

11.8 სააპელაციო სასამართლომ საქმის ზეპირი განხილვის დროს აპელანტის განმარტებაზეც გაამახვილა ყურადღება, სადაც აღნიშნა, რომ მას მიეკუთვნა იდენტური ფართი, რაც ფაქტობრივად აქვს დაკავებული. ამასთან, წინამდებარე დავაში მონაწილე პირებს მისი საკუთრებაში არსებული ქონება დაკავებული არ აქვთ.

11.9 სასამართლოს შეფასებით იმ პირობებში, როდესაც გ.ჩ–ძეს მოდავე მხარეთა მიმართ მის საკუთრებაში არსებული ფართის არამართლზომიერი ფლობის გამო პრეტენზია არ განუცხადებია, მის წინამორბედ მესაკუთრეებს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მათი იდეალური წილის შესაბამისი რეალური ფართი გამოეყოთ და ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ გ.ჩ–ძეს პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილებით, საზიარო ქონების ნატურით გაყოფის შედეგად, ზუსტად იმ ოდენობის ფართი მიეკუთვნა, რასაც იგი (და მისი წინამორბედები) მრავალი წლის განმავლობაში ფლობდა და ექსპერტიზის დასკვნებში მითითებული ნახაზების რეალურ სურათთან შესაბამისობა სადავოდ არ გამხდარა, ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N1/2, საკადასტრო კოდი N ....., საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის სამართლებრივი შესაძლებლობა, N006080817 ექსპერტიზის დასკვნისა და დასკვნის N3 დანართის მიხედვით არსებობდა.

11.10 სასამართლოს დასკვნით, ნატურით გაყოფილ საგანს ღირებულება, ანუ საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, არ შემცირებია, თითოეულ მხარეს მიეკუთვნა ის, რასაც წლების განმავლობაში კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე ფაქტობრივად ფლობდნენ და არც ქონების გადაკეთების საჭიროება არსებობდა. შესაბამისად, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

11.11 სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის 4-ე, 102-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ ვინაიდან გ.ჩ–ძე/აპელანტი საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის თაობაზე აპელირებდა, სწორედ მის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ საზიარო საგნის ნატურით გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე, შეუძლებელი იყო, რაც საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დადგინდა.

12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

12.1 გ.ჩ–ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

12.2 კასატორის მტკიცებით, საქმის მასალებში არსებული ექსპერტიზის დასკვნებით დასტურდება, რომ სასამართლოს მიერ გამოყოფილი წილი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ წილზე (5/18 ნაწილი) ნაკლებია. შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის დაყოფა საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების მიხედვით, რეგისტრირებული წილების პროპორციულად ისე, რომ ფუნქციური ღირებულების შეცვლა არ მოხდეს N006080817 დასკვნის დანართი N3-ის მიხედვით არ არის შესაძლებელი.

12.3 კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები არასწორად შეაფასა და არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო.

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინებით პირველი მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. განსახილველ შემთხვევაში, საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია 953-ე „თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს“, 961.1 „თითოეულ მოწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება“ და 963-ე „საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე“ მუხლები.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას: საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 963-ე მუხლი მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში, ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სსკ-ის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ეს ფუნქცია და მნიშვნელობა (იხ. სუსგ-ები: # ას-932-875-2012, 17 .09. 2012 წ.; # ას-1089-1020-2012, 08.10.2012წ.; #ას-1665-1562-2012, 04.02.2013წ.; # ას-1653-1550-2012, 15. 04.2013წ.; #ას-67-65-2014, 31.07.2014წ.; # ას-39-39-2016, 01.03. 2016 წ).

21. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება (იხ. სუსგ საქმე №ას-1080-1000-2017, 27 ოქტომბერი, 2017 წელი).

22. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა. საზიარო უფლების მქონეს ნებისმიერ დროს შეუძლია მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, არ უნდა შეილახოს სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა. სწორედ ამიტომ, სსკ-ის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

23. ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით, სსკ-ის 963-ე მუხლის კონტექსტით, ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) (იხ. სუსგ საქმე №ას-1977-2018, 22 მარტი, 2019 წელი; საქმე №ას-1080-1000-2017, 27 ოქტომბერი, 2017 წელი).

24. საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, განეკუთვნება კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება.

25. სსკ-ის 170-ე მუხლისა და 173-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მესაკუთრე თავის ქონებასთან მიმართებით თავისუფალია, მაგრამ მისი უფლებამოსილებანი შესაძლოა, შეზღუდული იყოს კანონით, ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები. მოცემულ შემთხვევაში საკუთრების ბუნებიდან (საზიარო საკუთრებიდან) გამომდინარე, ნივთით სარგებლობის თავისუფლება გარკვეულწილად იზღუდება, რაც სხვა თანამესაკუთრეთა არსებობით და მათი ინტერესების გათვალისწინებითაა გამოწვეული (სუსგ 19.08.2015წ. საქმე №ას-1148-1094-2014, 27.10.2017წ. საქმე №ას-1080-1000-2017).

26. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განამარტა, რომ „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების საფუძველზე, მტკიცების ტვირთი იმისა, რომ თანასაკუთრების გაყოფა მის მიერ მოთხოვნილი წესით შესაძლებელია, მოსარჩელეს ეკისრებოდა. ნატურით გამიჯვნის მოთხოვნისას, სადავოობის შემთხვევაში, სასამართლო, 963-ე მუხლის დისპოზიციიდან გამომდინარე, ამოწმებს გაყოფის შედეგად მიღებული საგნების ერთგვაროვნებას და ღირებულებას, რაც გაყოფის შედეგად მიღებული საგნების (მიწის ნაკვეთების) ფუნქციური დანიშნულების და მისი შემდგომი გამოყენების შესაძლებლობას, ასევე ინფრასტრუქტურულ მოწყობასაც ითვალისწინებს“ (სუსგ #ას -661-628-20145; 30.09.2015).

27. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის უმთავრესი გარემოება: მოდავე მხარეების თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების ნატურით გაუქმება შესაძლებელია. კერძოდ, უძრავი ქონების ნატურით გაყოფის შესაძლებლობა ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 24 ოქტომბრის N006080817 დასკვნისა და დასკვნის N3 დანართის მიხედვით, შესაძლებელია იმგვარად, რომ უძრავი ქონება არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას.

28. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე გამოკვლეული მტკიცებულებებისა და ფაქტობრივი გარემოებების (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.9. 9.10-9.11 ქვეპუნქტები) მიხედვით, დადგენილია საზიარო უფლების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი, რადგან მოსარჩელეებმა მათი წილი მტკიცების ტვირთს წარმატებით გაართვეს თავი, ხოლო კასატორის, რომელიც საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის თაობაზე უთითებდა, მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ საზიარო საგნის ნატურით გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე, შეუძლებელი იყო, რაც საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დადგინდა.

29. განსახილველ შემთხვევაში კასატორის პრეტენზია ისაა, რომ საცხოვრებელი სახლის დაყოფა საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების მიხედვით, რეგისტრირებული წილების პროპორციულად ისე, რომ ფუნქციური ღირებულების შეცვლა არ მოხდეს N006080817 დასკვნის დანართი N3 მიხედვით არ არის შესაძლებელი.

30. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და მიუთითებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვის პროცესში მისსავე განმარტებაზე, რომლის მიხედვით, სასამართლოს გადაწყვეტილებით მას მიეკუთვნა იდენტური ფართი, რაც დაკავებული აქვს ფაქტობრივად. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს კასატორის განმარტებაზეც (იხ. წინამდებარე განჩინების 9.10 პუნქტი) რომ 2019 წლის 25 იანვრის N000495219 დასკვნის N13 დანართზე აღნიშნული აზომვითი ნახაზი და ფაქტობრივად დაკავებული ფართების გეგმა რეალურ სურათს შეესაბამება. ხოლო, მითითებული დასკვნის N3 დანართზე აღნიშნული აზომვითი ნახაზი 2017 წლის 24 ოქტომბრის N006080817 ექსპერტიზის დასკვნის N3 დანართთან სრულ თანხვედრაშია.

31. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში ასახულ შემაჯამებელ დასკვნას, რომ ნატურით გაყოფილ საგანს ღირებულება, ანუ საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, არ შემცირებია, თითოეულ მხარეს მიეკუთვნა ის, რასაც წლების განმავლობაში კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე ფაქტობრივად ფლობდნენ და არ არსებობს უძრავი ქონების რეკონსტრუქციის წინაპირობები.

32.ზემოხსენებული მსჯელობიდან და დასკვნიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ გამოიკვლია და შეაფასა საქმისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და დადგენილ ფაქტებს მართებული იურიდიული კვალიფიკაცია მიანიჭა. კასატორს არ წარუდგენია დასაბუთებული შედავება, რა საფუძვლით უნდა იქნეს დასაშვებად ცნობილი წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი. შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

33. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ჩ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.ჩ–ძეს (პ/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება N10420643084, გადახდის თარიღი 2021 წლის 2 თებერვალი), 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური