1 ივლისი, 2021 წელი,

საქმე №ას-1245-2020 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხე) – შპს „ს.გ.წ.კ–ა“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - დ.ა–ძე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - სატრანსპორტო საშუალების ქსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2019 წლის 19 ივნისს, ავტომობილით მოძრაობისას, კ.ჩ–ძემ (შემდეგში - პირველი მოპასუხე ან ზიანის მიმყენებელი) საჭესთან რეაგირება ვერ მოასწრო და უკნიდან შეეჯახა „მიცუბიშის“ მარკის ავტომობილს, რომელსაც დ.ა–ძე (შემდეგში: მოსარჩელე, დაზარალებული, მოწინააღმდეგე მხარე) მართავდა.

მითითებულ დროს, მომხდარ ფაქტზე პატაკი შეადგინა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქ.თბილისის მთავარი სამმართველოს I სახაზო-საპატრულო სამმართველოს მთაწმინდის ოცეულის პატრულ-ინსპექტორმა.

საჯარიმო ქვითარი გამოიწერა პირველ მოპასუხეზე, რომელიც მართავდა შპს „გ.წ.კ–ის“ (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, ავტომობილის მესაკუთრე, კასატორი) საკუთრებაში არსებულ ავტომობილს - TOYOTA HILUX-ს, სახელმწიფო ნომრით - ......

საჯარიმო ქვითარი არ გასაჩივრებულა.

2. 2019 წლის 20 სექტემბრის საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, მოსარჩელის ავტომობილის ღირებულება, დაზიანებამდე, სავარაუდოდ, 16 500 ლარის ფარგლებში განისაზღვრებოდა, ხოლო მასზე არსებული ავარიული დაზიანებების გათვალისწინებით მისი ამჟამინდელი საბაზრო ფასი 4 500 ლარია.

3. სასამართლოში სარჩელი შეიტანა დაზარალებულმა მოპასუხეების წინააღმდეგ, რომლითაც ზიანის - 12 000 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ ზიანის ასანაზღაურებლად 12 000 ლარის გადახდა.

5. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ავტომობილის მესაკუთრემ (მეორე მოპასუხე), გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 23 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

6.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-2 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მიიჩნია, რომ, მოსარჩელემ, დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში დაამტკიცა, პირველი მოპასუხის მიერ მისთვის ზიანის მიყენებისა და მიყენებული ზიანის ოდენობის ფაქტები. მოპასუხეებს კი, ზეპირსიტყვიერი განმარტების გარდა, სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ სხვა რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნის (რომლითაც ზიანის ოდენობა განისაზღვრა) უსწორობას და ამ დასკვნას გააქარწყლებდა.

6.2. სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 999-ე მუხლი, სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებლად, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერად ჩათვალა და ეს გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მეორე მოპასუხემ (ავტომობილის მესაკუთრე) საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა, რომლითაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საკასაციო საჩივარი შემდეგ საფუძვლებს ემყარება:

7.1. სასამართლოს მიერ ზიანის ანაზღაურების გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელია რამდენიმე გარემოების დადგენა, ესენია: ზიანი, მართლწინააღმდეგობა, ბრალეულობა და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი, ზიანის დადგომასა და პირის ქმედებას შორის. ზიანის დასახელებული კომპონენტებიდან ერთ-ერთის არარსებობა, სარჩელზე უარის თქმის საფუძველია.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება ავტომობილის საბაზრო ღირებულების სადავო ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად შემცირების ფაქტი. სადავოა ზიანის ოდენობაც. საქმეში არსებული საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნა საკმარისი არაა იმის დასამტკიცებლად, რომ მოსარჩელის ავტომობილს დაზიანებები 2019 წლის 19 ივნისის საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევისას მიადგა. დასკვნაში მხოლოდ ისაა აღნიშნული, რომ მსგავსი ავტომობილის ზოგადი საბაზრო ღირებულება 16 500 ლარია, ხოლო არსებული დაზიანებების გათვალისწინებით ავტომობილის ფასი დაახლოებით 4 500 ლარის ფარგლებითაა განსაზღვრული. გარდა ამისა, დასკვნაში მითითებული არაა კვლევის მეთოდზე, რომლითაც ის მომზადდა.

მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა კონკრეტული საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დამდგარი ზიანი და, - არა ის, დღემდე თუ რა ღირებულებით შემცირდა ავტომობილის ფასი. სარჩელით მოთხოვნილი თანხის (12 000 ლარი) მოპასუხეთა მიერ ანაზღაურება გამოიწვევს მოსარჩელის უსაფუძვლო გამდიდრებას, რაც კანონსაწინააღმდეგოა.

რაც შეეხება მოპასუხეთა მხრიდან ზიანის ოდენობის თაობაზე მტკიცებულებების წარდგენის საკითხს, კონკრეტულ საქმეზე ექსპერტიზის ჩატარება გარკვეულ გარემოებებთან იყო დაკავშირებული, კერძოდ, ექსპერტიზის დასანიშნად საჭირო იყო შესაბამისი მტკიცებულებების შეგროვება, მათ შორის, მოსარჩელის თანხმობა, ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებულ ავტომობილზე ექსპერტიზის ჩასატარებლად, რისი შესაძლებლობაც მოპასუხეებს არ ჰქონდათ.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391.5 შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

11. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

12. მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტებიდან გამომდინარე, სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი უნდა ვეძიოთ სსკ-ის 999.1 (მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი) ზიანი), 999.4 (თუ პირი სატრანსპორტო საშუალებას იყენებს მფლობელის ნებართვის გარეშე, იგი ვალდებულია მფლობელის ნაცვლად აანაზღაუროს ზიანი. ამასთან, მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი, თუ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი გახდა მისი ბრალის გამო. ამ ნაწილის პირველი წინადადება არ გამოიყენება, თუ მოსარგებლე მფლობელის მიერ დანიშნულია სატრანსპორტო საშუალების სამართავად, ან თუ ეს სატრანსპორტო საშუალება მას გადაცემული ჰქონდა მფლობელისაგან), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებში.

13. წარმოდგენილი სარჩელი, მიმართული იყო, ერთი მხრივ, სატრანსპორტო საშუალებით მოსარგებლის და მეორე მხრივ, აღნიშნული საშუალების მფლობელის (მესაკუთრე) წინააღმდეგ, სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის მათთვის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ სარჩელით მოთხოვნილი ზიანის ანაზღაურება, მოსარგებლეს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია. ხსენებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ავტომობილის მფლობელმა (მესაკუთრე). ეს იმას ნიშნავს, მოსარგებლის ნაწილში გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული (სსსკ-ის 264.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი) და ეს უკანასკნელი დაეთანხმა მისთვის სასამართლოს მიერ დაკისრებულ პასუხისმგებლობას. აქედან გამომდინარე, პალატა მოსარგებლის ნაწილში ზიანის ანაზღაურების საფუძვლის არსებობაზე აღარ იმსჯელებს და მხოლოდ იმაზე მიუთითებს, რომ სოლიდარულ მოვალეთა (მოპასუხეები) მიმართ სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დამდგენი კანონის ნორმები განსხვავებულია და მოსარგებლისათვის ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ შემადგენლობას სსკ-ის 992-ე მუხლი ქმნის (შდრ. სუსგ: №ას-1353-1273-2017, 30.03.2018).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ: ავტომობილით მოძრაობისას, პირველმა მოპასუხემ (რომელიც მეორე მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ ავტომობილს მართავდა) საჭესთან რეაგირება ვერ მოასწრო და უკნიდან შეეჯახა ავტომობილს, რომელსაც მოსარჩელე მართავდა; საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, მოსარჩელის ავტომობილის ღირებულება, დაზიანებამდე, სავარაუდოდ, 16 500 ლარით განისაზღვრა, ხოლო მასზე არსებული ავარიული დაზიანებების გათვალისწინებით მისი საბაზრო ფასი 4 500 ლარია. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია, შესაბამისად, ისინი დადგენილად უნდა ჩაითვალოს (სსსკ-ის 407.2 მუხლი). აშკარაა, რომ ეს გარემოებები ასაბუთებს სარჩელის საფუძვლიანობას, გამომდინარე სსკ-ის 999-ე მუხლიდან.

14. სადავო საკითხის შეფასებისას, უნდა გავითვალისწინოთ საკასაციო პალატის არაერთ განჩინებასა თუ გადაწყვეტილებაში ჩამოყალიბებული განმარტება:

სსკ-ის 999-ე მუხლი ითვალისწინებს სამოქალაქო სამართლის ზოგადი პრინციპიდან (პასუხიმგებლობა მიყენებული ზიანის გამო პირს ეკისრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი მოქმედება არის ბრალეული) განსხვავებულ – სატრანსპორტო საშუალების მომხმარებლის ისეთ განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობას, რა დროსაც მისი დაკისრებისათვის ბრალეულობა სავალდებულო არ არის. ამ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების დადგომის შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია – ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია (იხ.: სუსგ, №ას-1280-1220-2014, 19.02.2015; №ას-39-38-10, 15.07.2010; №ას-494-463-2010, 9.11.2010; №ას-1657-1554-2012, 10.10.2013).

სამოქალაქო კანონმდებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელთა მიმართ, პასუხისმგებლობის მაღალ სტანდარტს აწესებს, რაც ნივთის სპეციფიკური თვისებებიდან - გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ან გამოუსწორებელი ზიანი (ადამინის სიცოცხლის ხელყოფა, ნივთის დაზიანება და ა.შ.) - გამომდინარეობს. ნორმის მიზანია, ასეთი ნივთის იურიდიული მფლობელები აიძულოს, განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეკიდონ თავიანთ საკუთრებაში არსებული საფრთხის შემცველი საშუალების გამოყენებიდან გამომდინარე შესაძლო ნეგატიურ შედეგებს (შდრ. სუსგ: №ას-630-2019, 30.09.2020).

14.1. საგულისხმოა, რომ სსკ-ის 999.1 მუხლი, ბრალეულობის მიუხედავად სატრანსპორტო საშუალების იურიდიულ მფლობელს პასუხისმგებლობას აკისრებს მომეტებული საფრთხის წყაროს (სატრანსპორტო საშუალების) ექსპლუატაციით გამოწვეული ზიანისათვის.

არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, დელიქტური ვალდებულების ზოგადი და კერძო შემთხვევის მარეგულირებელი ნორმების ურთიერთმიმართების თაობაზე, რომლის თანახმადაც, დაზარალებულ პირს არ ეკრძალება, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ერთობლივად წაუყენოს როგორც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელს, რომელიც ზიანის მიმყენებელია სსკ-ის 999.4 მუხლის მესამე წინადადების საფუძველზე, ისე - სატრანსპორტო საშუალების მოსარგებლეს, რომელიც ბრალეულად მოქმედებდა და ზიანის მიმყენებელია 992-ე მუხლის საფუძველზე (იხ. სუსგ №ას-254-239-2010, 20.07.2010; №ას-39-38-10, 15.07.2010).

თავის მხრივ, დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრების საფუძველს სსკ-ის 998-ე მუხლი ადგენს, რომლის პირველი ნაწილის თანახმადაც, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. კონკრეტულ საქმეზე სადავო არაა, რომ ზიანი კასატორის (მეორე მოპასუხე) იურიდიულ მფლობელობაში (საკუთრებაში) მყოფი ავტომობილის ექსპლუატაციას მოჰყვა, რომელსაც პირველი მოპასუხე მართავდა. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოწვეულია კ.ჩ–ძის არამართლზომიერი ქმედებით, კასატორი მაინც პასუხისმგებელია ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანისათვის.

15. მცდარია კასატორის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა კონკრეტული საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დამდგარი ზიანი და, - არა ის, დღემდე თუ რა ღირებულებით შემცირდა ავტომობილის ღირებულება. საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად ზიანის ანაზღაურების საკითხის შეფასებისას, ბუნებრივია, სასამართლოსათვის ამოსავალი იმის გარკვევაა, არსებობს თუ არა აქედან წარმოშობილი ზიანი, ხოლო თუკი ზიანის ფაქტი დადგინდება, მაშინ რა ოდენობისაა ეს ზიანი. ასეა მოცემულ შემთხვევაშიც, მას შემდეგ, რაც მოსარჩელის ავტომობილის დაზიანების ფაქტი დადგინდა (იხ. პატრულ-ინსპექტორის 19.06.2019წ. პატაკი), გადამწყვეტი იმის დადგენა გახდა, თუ რა ფარგლებში შემცირდა შესაბამისი სატრანსპორტო საშუალების საბაზრო ფასი, ე.ი. რა ღირებულების ზიანი მიადგა მოსარჩელეს. სააპელაციო სასამართლომ, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაადგინა არა მარტო ზიანის ფაქტი, არამედ მისი ღირებულებაც, ხოლო კასატორს მის წინააღმდეგ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წამოუყენებია, რაც მის მოთხოვნას უსაფუძვლოს ხდის (სსსკ-ის 407.2 მუხლი).

16. რაც შეეხება კასატორის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მიერ საქმეზე წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება ავტომობილის საბაზრო ღირებულების სადავო ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად შემცირების ფაქტი, პალატა ვერც აღნიშნულს ვერ გაიზიარებს და განმარტავს შემდეგს:

სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპს ემყარება და მხარის პოზიციის წარმატება დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად უტყუარად შეძლებს იგი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურებას (სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლები). შესაბამისად, სასამართლოში წარმატების მომტანია არა მხოლოდ მოთხოვნის დამასაბუთებელ არგუმენტზე (არგუმენტებზე) მითითება, არამედ მისი ნამდვილობის სათანადო მტკიცებულებით (მტკიცებულებებით) დადასტურება. სხვაგვარად შეუძლებელიცაა, რადგან საქმის გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ სწორი დასკვნა სასამართლოს მიერ სწორედ მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას შეიძლება დაეფუძნოს. ბუნებრივია, ერთი მხარე ყოველთვის შეეცდება, სასამართლოს სიტყვიერად თავის სასარგებლო პოზიციაზე მიუთითოს, ხოლო მეორემ - ეს პოზიცია უარყოს. მათი პოზიციების განხილვით ჭეშმარიტების დადგენა, რათქმაუნდა გამორიცხულია (იხ. სუსგ: №ას-1423-2019, 28.02.2020).

ზიანის ანაზღაურების სასარჩელო პრეტენზიის ფარგლებში, მოპასუხის შესაგებლით სარჩელის საფუძვლიანობის გამორიცხვა დამოკიდებულია სარწმუნო და უტყუარი მტკიცებულებების სასამართლოსთვის წარდგენით ზიანის მიყენების ფაქტისა და მისი ანაზღაურების საფუძვლის არარსებობის დასაბუთებაზე. ასეთ დროს, მოპასუხემ, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში, უნდა ამტკიცოს, რომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს (მეორე მოპასუხე) ასე არ უმოქმედია, მან შესაბამის მტკიცებულებაზე დაყრდნობით ვერ დაადასტურა, რომ მოსარჩელეს სარჩელში მითითებული ოდენობის ზიანი არ მიდგომია. მხოლოდ სიტყვიერი განმარტება კი, საამისოდ ვერ გამოდგება. შეუძლებელია, რომ სასამართლო ამა თუ იმ საკითხის დადგენისას რომელიმე მხარის მხოლოდ სიტყვიერ განმარტებას დაეყრდნოს, კანონი სასამართლოს ავალდებულებს, მტკიცებულებები შეაფასოს თავისი შინაგანი რწმენით და ეს რწმენა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ გამოკვლევას (სსსკ-ის 105.2 მუხლი).

17. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით. მას მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების (საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნა) გასაქარწყლებლად სასამართლოსათვის არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია.

საყურადღებოა, რომ სარჩელზე თანდართული საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნით, რომელიც ავტოსაგზაო შემთხვევიდან 3 თვეში მომზადდა, ექსპერტ-აუდიტორმა პასუხი გასცა შემდეგ შეკითხვას: რა ოდენობის ზიანი მიადგა მოსარჩელეს კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალების ავარიით გამოწვეული დაზიანების შედეგად? საექსპერტო-აუდიტორული დასკვნით დადგინდა, თუ რამდენი იყო მოსარჩელის ავტომობილის საბაზრო ფასი ავარიამდე და რა გახდა იგი ავარიის შემდეგ. აქედან გამომდინარე, დადგინდა ის ზიანი (12 000 ლარი), რომელიც მოსარჩელის ავტომობილს ავარიის შედეგად მიადგა. საკასაციო პალატოს განსჯით, სააპელაციო სასამართლომ ამ მტკიცებულების შეფასების საფუძველზე მართებულად დაასკვნა მიზეზობრივი კავშირის არსებობა და საკუთრივ ზიანის მოცულობაც.

18. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

19. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

20. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 420 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ს.გ.წ.კ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ს.გ.წ.კ–ას“ (ს/ნ .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 600 ლარის (საგადასახადო დავალება # 3280461, გადახდის თარიღი 9.04.2020) 70% - 420 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე