საქმე №ას-304-2020 15 ივნისი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ბ.კ.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შ.რ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 01.11.2019წ. განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შ.რ–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“ ან „დასაქმებული“) სარჩელით მიმართა სასამართლოს შპს ,,ბ.კ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „დამსაქმებელი“, „საწარმო“ ან „კასატორი“) მიმართ და მოითხოვა: ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხის 10.04.2018წ. ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ; მოსარჩელე აღდგენილ იქნეს საწყობის მიმღები თანამშრომლის პოზიციაზე; მოპასუხეს დაეკისროს მოსარჩელის სასარგებლოდ დასაბეგრი 1125 ლარის (დაბეგრილი 900 ლარი) გადახდა 05.04.2018 წლიდან სამუშაოზე აღდგენამდე (გადაწყვეტილების აღსრულებამდე).

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 01.10.2017წ. ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულებით მოსარჩელე დასაქმდა მოპასუხე საწარმოში ე.წ. ზედამხედველად (supervisor). 02.01.2018წ. ბრძანებით იგი გადაყვანილ იქნა კორპორატიული გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობაზე, 12.03.2018წ. ბრძანებით კი - საწყობში მიმღები პუნქტის თანამშრომლად. გაიზარდა მისი ანაზღაურება, კერძოდ, ხელზე ასაღები (დაბეგრილი) ხელფასი შეადგენდა 900 ლარს.

2.2. დამსაქმებლის 10.04.2018წ. ბრძანებით (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „სადავო ბრძანება“ ან „გასაჩივრებული ბრძანება“) დასაქმებულთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა შეწყდა 05.04.2018 წლიდან, საფუძველი - დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

2.3. მოსარჩელე არ ეთანხმება აღნიშნულს და მიაჩნია, რომ მისი გათავისუფლება მოხდა უკანონოდ.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3.2. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია თავისი შრომითი ვალდებულება და გასცდა თავისი უფლებამოსილების ფარგლებს. მისი ფუნქცია შემოიფარგლებოდა საწყობში პროდუქციის მიღებით, მან კი პროდუქცია გასცა საწყობიდან, რამაც გამოიწვია საქონლის არასწორი კოდირება და ნაშთების აღრევა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 03.12.2018წ. გადაწყვეტილებით: სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი; სამუშაოზე აღდგენაზე მოსარჩელეს უარი ეთქვა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 05.04.2018 წლიდან 31.10.2018 წლამდე პერიოდში დასაბეგრი ხელფასის - 1 125 ლარის (დაბეგრილი 900 ლარი) ყოველთვიურად გადახდა.

5. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დამსაქმებელმა, მისი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 01.11.2019წ. განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა. განჩინება ეფუძნება შემდეგს:

6.1. 01.10.2017წ. ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულებით მოსარჩელე დასაქმდა მოპასუხე საწარმოში ე.წ. ზედამხედველად (supervisor). 02.01.2018წ. ბრძანებით იგი გადაყვანილ იქნა კორპორატიული გაყიდვების მენეჯერის თანამდებობაზე, 12.03.2018წ. ბრძანებით კი - საწყობში მიმღები პუნქტის თანამშრომლად. გაიზარდა მისი ანაზღაურება, კერძოდ, ხელზე ასაღები (დაბეგრილი) ხელფასი შეადგენდა 900 ლარს.

6.2. სადავო 10.04.2018წ. ბრძანებით დასაქმებულთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა შეწყდა 05.04.2018 წლიდან, საფუძველი - დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

6.3. გასაჩივრებულ ბრძანებაში აღნიშნულია შემდეგი: მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია შრომის შინაგანაწესის 9.4. პუნქტის ,,ა“ და ,,ზ“ ქვეპუნქტები, რაც სამსახურებრივი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულებასა და საწარმოსთვის შეგნებულად მატერიალური ზიანის მიყენებაში გამოიხატა, კერძოდ, მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა საწყობში არსებული საქონლის არასწორად კოდირებას და სავაჭრო სივრცეში პროდუქციის განსათავსებლად საქონლის უნებართვოდ გაცემას, რამაც ნაშთების არევა გამოიწვია. ამის საფუძველზე საწარმოს ფინანსური ზარალი მიადგა.

6.4. შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ დასაქმებულისათვის გაგზავნილ 20.04.2018წ. დასაბუთებაში მითითებულია შემდეგი: მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შრომის დისციპლინის უხეშ დარღვევას, რაც მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა. საწარმოში დასაქმებულის უფლებამოსილება საწყობში საქონლის მიღებით შემოიფარგლებოდა, კერძოდ, საწყობის თანამშრომლის მიღების გუნდის თანამდებობრივი ინსტრუქციის თანახმად, მოსარჩელის ვალდებულებაში შედიოდა: საქონლის მიღება, საქონლის მითვლა და აღწერა, მიღებული საქონლის პროგრამულად რაოდენობრივი დადასტურება და საწყობის ნაშთების აყვანა, დანაკლისის, ზედმეტობის ან/და დაზიანების შემთხვევაში შესაბამისი აქტის შევსება და გადაგზავნა შესაბამის პირებთან. როგორც საწარმოში ჩატარებული მოკვლევიდან და დასაქმებულის წერილობითი ახსნა-განმარტებიდან ირკვევა, 04.04.2018წ. 4-5 საათზე შუალედში, მას შემდეგ, რაც მოსარჩელემ პროდუქცია (თითბერის სარქველები) დაითვალა, აღმოაჩინა, რომ 20 ცალი პროდუქტის ნაცვლად საწყობში იყო 30. შესაბამისი აქტი არ შეადგინა, ადმინისტრაციაში არ აიტანა და მეტობა პასუხისმგებელ პირებს არ აცნობა. დასაქმებულმა, ყოველგვარი ნებართვის გარეშე, 10 ცალი თითბერის სარქველი საწყობიდან გამოიტანა და სარეალიზაციო ადგილზე განსათავსებლად გასცა. აღნიშნული ქმედებით მოსარჩელე თავისი უფლებამოსილების ფარგლებს გასცდა, საწყობიდან პროდუქციის გაცემის ინსტრუქცია დაარღვია და პროდუქცია თვითნებურად სარეალიზაციოდ ისე გადასცა, რომ საწყობიდან გაცემის ჯგუფი საქმის კურსში არ ჩააყენა. მათთვის ამის თაობაზე მხოლოდ საწარმოში ჩატარებული მოკვლევით გახდა ცნობილი. მოსარჩელის მიერ საწყობიდან პროდუქციის თვითნებურმა გატანამ ნაშთების აღრევა გამოიწვია, ვინაიდან 5 აპრილს აღმოჩნდა, რომ საწყობში 20 ცალი თითბერის სარქველის ნაცვლად 10 ცალი იყო, სარეალიზაციო ადგილზე კი მეტობა ფიქსირდებოდა. გარდა ამისა, უნებართვოდ გატანილი პროდუქციის რეალიზაცია არასწორი კოდების საფუძველზე ხდებოდა დაბალ ფასად, რამაც საწარმოს ფინანსური ზიანი მიაყენა. ამავე წერილში განმარტებულია, რომ შრომის შინაგანაწესის 9.4 პუნქტის „ა" ქვეპუნქტის მიხედვით, თანამშრომლის მიერ შრომითი დისციპლინის უხეშ დარღვევად მიიჩნევა სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება, ხოლო ამავე პუნქტის „ზ" ქვეპუნქტით - დამსაქმებლისათვის შეგნებულად მატერიალური/ქონებრივი ზიანის მიყენება. როგორც წერილშია აღნიშნული, მოსარჩელემ თავის უფლებამოსილებას გადაამეტა, უგულებელყო ყოველგვარი წინდახედულობის ნორმები, დაარღვია სუბორდინაციის პრინციპი და საფრთხე შეუქმნა საწარმოს ნორმალურ ფუნქციონირებას.

6.5. მომხდარ ფაქტთან დაკავშირებით მოსარჩელის 05.04.2018წ. წერილობით ახსნა-განმარტებაში მითითებულია, რომ 4 აპრილს, 4-5 საათის პერიოდში, მას გ. ო–მა სთხოვა თითბერის სარქველის კოდის გადამოწმება. მოსარჩელემ დაითვალა 30 ცალი, ნახა ნაშთი და 20 ცალი ეწერა მაღაზიის საწყობს. ჩამოიტანა და გაატანა დარბაზში უსაბუთოდ, რადგან მიიჩნია, რომ დანაკლისი იყო დარბაზის და მას ზედმეტობა ჰქონდა საწყობში. მოსარჩელემ 5 აპრილს პროდუქცია გადაითვალა და საწყობში 10 ცალით ნაკლები აღმოჩნდა, დარბაზში კი იყო ზედმეტობა, ე.ი. არასწორად მოხდა დათვლა.

6.6. საწარმოს შრომის შინაგანაწესის 9.3. პუნქტში ჩამოთვლილია დისციპლინარული სახდელის სახეები: სიტყვიერი გაფრთხილება; შენიშვნა; საყვედური; სასტიკი საყვედური; შრომის ანაზღაურების ოდენობის შემცირება; ხელფასის დაკავება; თანამდებობრივი დაქვეითება; შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა. ამავე შინაგანაწესის 9.4 პუნქტით (რაც მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველია) შრომის დისციპლინის უხეშ დარღვევად ჩაითვლება: ა) სამსახურებრივ-მოვალეობათა შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება; ზ) კომპანიისათვის შეგნებულად ან დაუდევრობით მატერიალურ/ქონებრივი ზიანის მიყენება ან ასეთი ზიანის წარმოშობის საშიშროების შექმნა.

6.7. მოსარჩელეს არ ჩაუდენია სამსახურის შინაგანაწესის ისეთი უხეში დარღვევა - მძიმე გადაცდომა, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო მისი სამუშაოდან დათხოვნის, როგორც დისციპლინური პასუხისმგებლობის უკიდურესი ზომის გამოყენების საფუძველი. მართალია, დადგენილი ფაქტია, რომ დასაქმებულის მხრიდან ადგილი ჰქონდა საწყობში არსებული საქონლის არასწორად კოდირებასა და სავაჭრო სივრცეში პროდუქციის განსათავსებლად საქონლის უნებართვოდ გაცემას (რასაც ნაშთების არევა მოჰყვა), მაგრამ აღნიშნული სამსახურებრივი უფლება-მოვალეობის ისეთი გადაცდომა არ იყო, რაც დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველს შექმნიდა. მას უარყოფითი მატერიალური შედეგი არ მოჰყოლია. საქმეზე წარმოდგენილი არ ყოფილა რაიმე მტკიცებულება (მოპასუხის განმარტების გარდა), რაც ფინანსური ზიანის მიყენების ფაქტს დაადასტურებდა. 10 ცალ თითბერის სარქველს არ დაუტოვებია საწარმო. დამსაქმებლის სიტყვიერი განმარტების გარდა, საქმეში აღნიშნულის საპირისპირო მტკიცებულება არ არსებობს. პროდუქციის დათვლის დროს დაშვებული ტექნიკური შეცდომა, რაც დასაქმებულის ყოველდღიურ საქმიანობასთან იყო დაკავშირებული და დამსაქმებლისათვის რაიმე მნიშვნელოვანი შედეგის დადგომა არ გამოუწვევია, სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ წინაპირობად ვერ შეფასდება.

6.8. დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დისციპლინური სახდელის ყველაზე მძიმე ფორმაა, მისი გამოყენება მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაშია შესაძლებელი, რათა მაქსიმალურად იქნეს დაცული მუშაკის კონსტიტუციური უფლება - შრომის უფლება. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს მოპასუხის მიმართ შრომის შინაგანაწესის 9.3. პუნტში ჩამოთვლილი დისციპლინური სახდელის სხვა რომელიმე ზომა უნდა გამოეყენებინა, მასთან, შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა არ უნდა შეეწყვიტა და მხედველობაში უნდა მიეღო ის გარემოება, რომ პროდუქციის დათვლისას ტექნიკური შეცდომის დაშვება ყოველდღიურ საქმიანობასთან დაკავშირებული ყოფითი საკითხია და არა შრომის შინაგანაწესის უხეში დარღვევა. დასაქმებულს სხვა დროს მსგავსი შეცდომა არ დაუშვია და მისი ბრალეულობით საწარმოს ფინანსური დანაკლისი არასდროს განუცდია. აქვე სასამართლომ ყურადღება იმაზეც მიაქცია, რომ თავად მოსარჩელე არ უარყოფდა მის მიერ 04.04.2018წ. პროდუქციის დათვლაში შეცდომის დაშვებას და პასუხისმგებლობას თავს არ არიდებდა, რაც დისციპლინური სახდელის შეფარდებისას დამსაქმებელს მხედველობაში უნდა მიეღო.

6.9. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ ყოველთვიური ხელფასის გათავისუფლებიდან 31.10.2018წ. ჩათვლით, ანუ ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, დაკისრების საფუძველი.

6.10. სააპელაციო სასამართლომ, დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 54-ე, 408.1, 411-ე, ასევე, საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ) 38.8, 32-ე, 44-ე მუხლები და სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების შესახებ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ძალაში დატოვა.

საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. ნებისმიერი საწარმოსათვის, რომელიც ორასამდე თანამშრომელს აერთიანებს და მხოლოდ მკაცრად რეგულირებადი მოწესრიგების პირობებში აქვს წარმატების მიღწევის შანსი, მნიშვნელოვანია დასაქმებულის მხრიდან თავისი მოვალეობების პირნათლად შესრულება.

7.2. „უხეში დარღვევის“ ცნების ეტიმოლოგიური განმარტებიდანაც ნათელია, რომ ესაა ქმედება, რომელიც თავის თავში მოიცავს არა უბრალოდ მასშტაბური ხასიათის რაიმე ნეგატიურ შედეგს, არამედ დასაქმებულის მიერ შესასრულებელ ვალდებულებისგან არსებითად საწინააღმდეგო ქმედებას.

7.3. სასამართლომ სადავო საკითხზე დასკვნა ზოგად ტერმინებსა და შეხედულებებზე კი არ უნდა დაამყაროს, არამედ დავა დამსაქმებელ საწარმოში არსებული წესების გათვალისწინებით უნდა გადაწყვიტოს. შინაგანაწესი სწორედ ის დოკუმენტია, რომლითაც ცალსახადაა დადგენილი, თუ რა სახის დარღვევაა საწარმოში მიჩნეული უხეშ დარღვევად. შესაბამისად, დამსაქმებლის შინაგანაწესის გვერდის ავლით სასამართლოს მსჯელობა და დასაქმებულის ქმედების ტექნიკურ შეცდომად შეფასება, არასწორია.

7.4. მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით დასტურდება, რომ იგი თავისი უფლებამოსილების ფარგლებს გასცდა, რადგან მისი ფუნქცია საწყობში პროდუქციის მიღებით შემოიფარგლებოდა. დასაქმებულმა საწყობიდან პროდუქცია გასცა, რამაც საქონლის არასწორად კოდირება და ნაშთების აღრევა გამოიწვია.

7.5. არასწორია სასამართლოს მიერ იმაზე მითითება, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი გადაცდომის გამო ზიანი არ დამდგარა. აღნიშნული გადაცდომის შესახებ დამსაქმებლისათვის მატერიალური ზიანის საფუძველზე გახდა ცნობილი, ვინაიდან სწორედ რეალიზებული პროდუქციისა და მიღებული შემოსავლის შედარების შედეგად გამოვლინდა არასწორად კოდირების ფაქტი.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 14.09.2020წ. განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. წინამდებარე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოსარჩელის გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების კანონიერება.

12. დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი სიმძიმისა და დარღვევით გამოწვეული შედეგის თვალსაზრისით. ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უკეთეს შრომის მოტივაციას შეუქმნის. ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად ჩაითვალოს, აუცილებელია, იყოს ისეთი დარღვევა, როდესაც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენება მიზანშეუწონელია (შდრ. სუსგ: №ას-295-279-2017, 19.05.2017; №ას-997-2020, 10.02.2021; №ას-658-2020, 04.12.2020).

13. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა უკიდურესი ღონისძიებაა, რომელიც გამოყენებულ უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას მოქმედებს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. იხ. სუსგ: №ას-941-891-2015, 29.01.2016; №ას-1421-2020, 05.03.2021; №ას-512-2020, 18.02.2021).

14. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). შრომითსამართლებრივ დავებში კი მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი განსხვავებული და თავისებურია. ამ წესის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია, ადასტუროს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერი და საკმარისი საფუძვლის არსებობა. ეს იმითაა გამოწვეული, რომ მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს არათანაბარი შესაძლებლობები გააჩნიათ, დამსაქმებელს მტკიცებითი უპირატესობა აქვს, სასამართლოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები წარუდგინოს. ამდენად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს დამსაქმებლის მხარეს აბრუნებს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (შდრ. იხ. სუსგ: №ას-151-147-2016, 19.04.2016; №ას-483-457-2015, 07.10.2015).

15. რაც შეეხება განსახილველ შემთხვევას, სადავო ბრძანების სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) , რომლითაც: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია, დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

16. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის მიერ უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან განთავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ. Nას-861-861-2018, 25.09.2018წ.; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ.).

17. საკასაციო პალატას მართებულად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელის დათხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი (საწყობში არსებული საქონლის, კერძოდ, 10 ცალი თითბერის სახურავის, არასწორად კოდირება და სავაჭრო სივრცეში პროდუქციის განსათავსებლად საქონლის უნებართვოდ გაცემა, რამაც ნაშთების არევა გამოიწვია) არ შეიძლება შეფასდეს დაკისრებული შრომითი ვალდებულებების უხეშ დარღვევად. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია და კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია მასზე, რომ მოსარჩელის ქცევას მოპასუხისათვის უარყოფითი მატერიალური შედეგი არ მოჰყოლია. შესაბამისად, არ არსებობდა დასაქმებულის მიმართ უკიდურესი ღონისძიების გამოყენებისათვის - შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარისი წინაპირობა.

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. იხ. სუსგ: №ას-512-2020, 18.02.2021; Nას-748-716-2016, 16.12.2016; Nას-416-399-2016, 29.06.2016; Nას-1276-1216-2014, 18.03.2015).

19. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

20. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 236.25 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ბ.კ.ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს „ბ.კ.ს“ (ს/ნ ......) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 337.50 ლარის (საგადასახადო დავალება #1591773708, გადახდის თარიღი 10.06.2020წ.) 70% – 236.25 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი

მირანდა ერემაძე