საქმე №ას-772-2020 19 თებერვალი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გ. მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

ლევან მიქაბერიძე (მომხსენებელი), მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - თ. ც–ძე (ძირითადი მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში - მოპასუხე), მ. ც–ძე, ნ. ც–ძე, გ. ც–ძე, ლ.ს–ძე (შეგებებულ სარჩელში - მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - ე.შ–ი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 22 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - თანხის დაკისრება (ძირითადი სარჩელით), უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ზიანის ანაზღაურება (შეგებებული სარჩელით)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ე.შ–ის (შემდგომ - მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი, მესაკუთრე, მოწინააღმდეგე მხარე) საკუთრებად 2016 წლის 26 დეკემბრიდან საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ....., ბინა №28, (ს/კ ........).

2. შეგებებული სარჩელის ავტორის საკუთრებაში არსებულ სადავო უძრავ ქონებას ფლობენ თ. ც–ძე (შემდგომ - ძირითადი მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში - მოპასუხე, პირველი კასატორი), მ. ც–ძე, ნ. ც–ძე, გ. ც–ძე, ლ.ს–ძე (შემდგომ - შეგებებულ სარჩელში - მოპასუხეები, კასატორები), რაც მესაკუთრის ნებას ეწინააღმდეგება.

3. თბილისში,.......(ს/კ № .....) დაზუსტებული ფართობი - 2088.00 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: №1 (მშენებარე შენობა-ნაგებობ(ებ)ის საერთო ფართი: 3505.34) თავდაპირველად 2006 წლის 22 მაისს დარეგისტრირდა. 2006 წლის 22 მაისიდან იმავე წლის 30 აგვისტომდე უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო სახელმწიფო საკუთრების უფლება, ხოლო 2006 წლის 30 აგვისტოდან 2008 წლის 16 იანვრამდე - ,,თბილმეტრომშენის“ საკუთრების უფლება. 2008 წლის 16 იანვრიდან იმავე წლის 19 მარტამდე უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული იყო სახელმწიფოს საკუთრების უფლება, ხოლო 2008 წლის 19 მარტიდან 2010 წლის 5 აგვისტომდე - ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის. 2010 წლის 5 აგვისტოდან იმავე წლის 12 აგვისტომდე უძრავ ნივთზე მიტოვებული იყო საკუთრების უფლება. 2010 წლის 12 აგვისტოდან რეგისტრირებული იყო სახელმწიფოსა და ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრება.

4. ძირითადმა მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა უძრავი ქონების შიდა გარემონტებისა და გარე კომუნიკაციების მოწესრიგებისათვის გაწეული ხარჯის - 28665.44 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება. შეგებებული სარჩელი აღძრა მოპასუხემაც, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

5. ძირითადმა და შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებმა, მათ წინააღმდეგ აღძრული სარჩელები არ ცნეს. შეგებებული სარჩელის მოპასუხეების მითითებით, უძრავი ქონება, რომ არ გაეუმჯობესებინათ, მესაკუთრე უძრავი ქონების გაქირავებას ვერ შეძლებდა, ამასთან, უძრავი ქონების მართლზომიერი მფლობელები არიან.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებით, ძირითადი და შეგებებული სარჩელები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს (მესაკუთრეს) 28258.04 ლარის გადახდა ძირითადი მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა. უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა შეგებებული სარჩელის მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან და შეგებებული სარჩელის ავტორს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა. შეგებებული სარჩელი მოპასუხეთათვის 4800 ლარის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 170-ე, 172-ე, 411-ე და 987-ე მუხლებით.

7. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა. მესაკუთრემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა. შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებმა კი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

9. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, უძრავი ქონების გაუმჯობესება საქმეში არსებული არაერთი მტკიცებულებით დასტურდებოდა და მესაკუთრის სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო. მათ შორის, შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებისათვის ზიანის - 4800 ლარის დაკისრების ნაწილშიც.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მტკიცებულება, რომელიც მესაკუთრის მიერ განხორციელებადი სამეწარმეო ურთიერთობის ფარგლებში (რასაც წინასწარ ივარაუდებდა ვალდებული პირი) შემოსავლის რეალურად მიღების შესაძლებლობას დაადასტურებდა, საქმეში არ იყო წარდგენილი. ამის გათვალისწინებით კი, მესაკუთრემ მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის მიყენების ფაქტის მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლია.

11. უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორი წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამასთან, შეგებებული სარჩელის მოპასუხეები წარმოადგენდნენ სადავო უძრავი ქონების მფლობელებს.

12. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეთა შორის არ არსებობს სამართლებრივი საფუძველი, რის მიხედვითაც შეგებებული სარჩელის ავტორი (მესაკუთრე) შესაძლოა, მოპასუხეებთან მიმართებით შეზღუდულიყო. ამდენად, მესაკუთრე უფლებამოსილი იყო, სრულყოფილად განეხორციელებინა მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე კანონით გარანტირებული მესაკუთრის უფლებები.

13. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებს აქვთ ბინის ფლობისა და სარგებლობის უფლება, სანამ მესაკუთრე არ აანაზღაურებს ქონების გაუმჯობესების ხარჯებს, ვერ გახდება საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო კონვენციებით აღიარებული ისეთი უფლების ხელყოფის საფუძველი, როგორიცაა - საკუთრების უფლება.

14. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება მხარეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს. მესაკუთრემ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების იმ ნაწილში გაუქმება მოითხოვა, რომლითაც მისი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა და ამ ნაწილში საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის დაბრუნება. შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებმა კი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის ნაწილში მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

15. კასატორები სსკ-ის 163-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით განმარტავენ, რომ ვინაიდან პირველი კასატორის მიერ სადავო უძრავი ქონების გაუმჯობესება დასტურდება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთი არ უნდა გამოითხოვონ, ვიდრე არ ანაზღაურდება ის ხარჯი, რაც პირველმა კასატორმა სადავო უძრავ ქონებაზე გაწია.

16. კასატორთა განმარტებით, როდესაც მათი ოჯახი სადავო ბინაში საცხოვრებლად შევიდა, ქონება სახელმწიფოს საკუთრება იყო და ამის შესახებ ცნობილიც იყო. სახელმწიფოს არათუ კასატორთა გამოსახლება არ მოუთხოვია, პირიქით, მათ ყველა საჭირო ნებართვა მისცა, რაც აუცილებელი იყო კორპუსის საცხოვრებელად გარდაქმნისათვის.

17. კასატორთა მითითებით, სანამ მოწინააღმდეგე მხარე უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდებოდა, ისინი კეთილსინდისიერი მფლობელები იყვნენ, ბინის დასრულებისა და კეთილმოწყობის ხარჯები გაწიეს, შესაბამისად, სრული უფლება აქვთ, მოითხოვონ ამ თანხების ანაზღაურებამდე უძრავ ქონებაში დარჩენა. ამასთან, ოჯახს არ აქვს სხვა საცხოვრებელი, არიან სოციალურად დაუცველები და იღებენ საარსებო შემწეობას.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით, შეგებებული სარჩელის მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ხოლო, 2021 წლის 10 თებერვლის განჩინებით, მესაკუთრის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებაზე დარჩა განუხილევლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

19. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შეგებებული სარჩელის მოპასუხეთა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

20. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

22. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

23. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

24. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

25. შეგებებული სარჩელის ავტორი მესაკუთრეა იმ უძრავი ნივთის, რომელსაც ფლობენ შეგებებული სარჩელის მოპასუხეები, თუმცა მფლობელობის კანონიერი საფუძველი არ გააჩნიათ.

26. შეგებებულ სარჩელზე დავის საგანი უკავშირდება საკუთრების უფლების დაცვას და მესაკუთრის მიერ უფლების დამრღვევ პირთა მიმართ აღძრულია იმგვარი მოთხოვნა, რომელიც საკუთრების უფლების ობიექტის დაბრუნებას გულისხმობს, ანუ მესაკუთრე სასამართლოს მეშვეობით ითხოვს სხვისი უკანონო მფლობელობიდან საკუთარი ნივთის გამოთხოვას.

27. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება განმარტებულია ვრცლად და იგი მოიცავს არაერთ ქონებრივ/ფულად უფლებას, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – ,,მარქსი ბელგიის წინაღმდეგ“ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება’’ (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება - ,,მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ", განაცხ. 6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

28. სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

29. უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებისა და გადაცემის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილია.

30. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

31. სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ უკანასკნელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

32. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს. (შდრ. სუსგები: №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; №ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება)

33. კასატორთა პრეტენზიებს, საკასაციო პალატა ვერ განიხილავს მესაკუთრის საკუთრების უფლების შეზღუდვის სამართლებრივ საფუძვლად.

34. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე, რომელიც ითხოვს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას, წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, რაც დადასტურებულია ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები მიიჩნევა სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. სადავო ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება დადასტურებულია პირდაპირი მტკიცებულებით - საჯარო რეესტრის ამონაწერით და საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი, მოპასუხეთა მიერ კანონით დადგენილი წესით შედავებული არ არის. ასევე, დადგენილია, რომ მოპასუხეები არიან სადავო უძრავი ქონების მფლობელები, რომლებმაც, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლეს საკუთარი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მათი მფლობელობის მართლზომიერება.

35. საკასაციო პალატის აზრით, ქონების კანონიერი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ბოჭვის საფუძველს სხვა პირის მიერ სადავო ქონების მართლზომიერი ფლობის ფაქტის დადასტურება წარმოადგენს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოპასუხეთა იურიდიულ ინტერესში შემავალი სამართლებრივი შედეგი (სადავო ნივთის ფლობის უფლების შენარჩუნება) მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიღწეოდა, თუ ისინი დაამტკიცებდნენ ქონების მართლზომიერად ფლობას.

36. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორთა პოზიციას, გაწეული ხარჯების ანაზღაურებამდე სადავო ნივთზე მფლობელობის შენარჩუნების შესახებ და მფლობელობის ინსტიტუტის სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ სსკ-ის 162-ე მუხლით მართლზომიერ მფლობელად მიიჩნევა პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას, განსხვავებით კეთილსინდისიერი მფლობელისაგან, რომელსაც არ გააჩნია ნივთის ფლობის კანონისმიერი საფუძველი. კეთილსინდისიერება და არაკეთილსინდისიერება მიუთითებს სუბიექტურ კრიტერიუმებზე, რაც განისაზღვრება პირის დამოკიდებულებით ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძვლების მიმართ. მართლზომიერი და არამართლზომიერი მფლობელობა მიგვითითებს ობიექტურად არსებულ ფაქტორებზე, რაც ვლინდება მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის არსებობაში. ამრიგად, მართლზომიერი მფლობელია მესაკუთრე და ის პირები, რომელთა მფლობელობაც მესაკუთრის მფლობელობიდან გამომდინარეობს. ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერი ფლობის საფუძველი. სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, დიფერენცირებულია მფლობელობა ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორების მიხედვით (სსკ-ის 160-ე-164-ე მუხლები). კანონი გამიჯნავს კეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნას (სსკ-ის 160-ე-161-ე მუხლები) და მართლზომიერი მფლობელის მოთხოვნას (162-ე მუხლი). ასევე, არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (სსკ-ის 163-ე მუხლი) და არაკეთილსინდისიერი მფლობელის ვალდებულებებს (სსკ-ის 164-ე მუხლი) (შდრ. სუსგ-ები: №ას-524-493-2012, 2012 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება; №ას-211-196-2014, 2017 წლის 25 იანვრის განჩინება).

37. სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორების მითითება მასზედ, რომ მესაკუთრის მიერ რემონტის ხარჯების ანაზღაურებამდე არ უნდა დაკმაყოფილდეს მოთხოვნა ბინიდან მათი გამოსახლების შესახებ გაზიარებული ვერ იქნება, რადგან უძრავი ნივთის გაუმჯობესებისთვის გაწეული ხარჯების მოთხოვნის უფლება მათ უძრავი ნივთის მართლზომიერ მფლობელებად ვერ აქცევს, შესაბამისად, აღნიშნული არგუმენტი მესაკუთრის მხრიდან მისი კუთვნილი უძრავი ნივთის არამართლზომიერი მფლობელებისაგან გამოთხოვის დამაბრკოლებელ წინაპირობას არ წარმოადგენს.

38. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორთა სადავო უძრავი ქონების ფლობას სამართლებრივი საფუძვლი არ გააჩნია, შესაბამისად, კასატორები უძრავი ქონების არაკეთილსინდისიერი მფლობელები არიან, ხოლო ხარჯების ანაზღაურებამდე ნივთის დაბრუნებაზე უარის თქმის უფლება გააჩნია მხოლოდ კეთილსინდისიერ მფლობელს (შდრ. სუსგ №ას-1523-2018, 2018 წლის 16 ნოემბრის განჩინება).

39. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 163-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, როდესაც კასატორთა მიერ სადავო უძრავი ქონების ფლობა არაუფლებამოსილი კეთილსინდისიერი მფლობელობის ფაქტს ეფუძნება, რაც მოცემულ შემთხვევაში, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებითა და სადავო ქონების ფლობის მიმართ კასატორთა დამოკიდებულებით არ ვლინდება.

40. პალატის განმარტებით, კასატორთა მითითება მასზე, რომ სხვა საცხოვრებელი ოჯახს არ გააჩნია და სოციალურად დაუცველები არიან, მესაკუთრის მხრიდან მისი კუთვნილი უძრავი ნივთის არამართლზომიერი მფლობელებისგან გამოთხოვის დამაბრკოლებელ წინაპირობას არ წარმოადგენს. პალატა მიუთითებს, რომ იმ პირობებში, როდესაც შეგებებული სარჩელის მოპასუხეთა მფლობელობას არ გააჩნია მართლზომიერი საფუძველი, საკუთრებით სარგებლობის თაობაზე მესაკუთრის უფლება ვერ შეიზღუდება.

41. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორმა დაამტკიცა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ყველა წინაპირობის არსებობა, რაც კასატორებს სათანადო წესით არ უარყვიათ.

42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

43. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

44. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია, შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღებისა.

45. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-246-246-2018, 2018 წლის 20 მარტის განჩინება; №ას-1032-952-2017, 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება; №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; №ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; №ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება, №ას-173-2020, 2020 წლის 29 ივნისის განჩინება, №ას-388-689-05, 2005 წლის 26 ოქტომბრის განჩინება, №ას-472-448-2013, 2013 წლის 5 დეკემბრის განჩინება).

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორებს დაუბრუნდებათ 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ც–ძის, მ. ც–ძის, ნ. ც–ძის, გ. ც–ძისა და ლ.ს–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. თ. ც–ძეს (პ/ნ .........), მ. ც–ძეს (პ/ნ ...........), ნ. ც–ძეს (პ/ნ ..........), გ. ც–ძესა (პ/ნ .........) და ლ.ს–ძეს (პ/ნ ..........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. ც–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადახდო დავალება №9899977219, გადახდის თარიღი 28.09.2020), 70% - 105 ლარი.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

გ. მიქაუტაძე

მირანდა ერემაძე