საქმე №ას-434-2020 17 მარტი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – რ.ჯ–ი, გ.ჯ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ჯ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების გაუქმება, მესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

1.1. ლ.ჯ–მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. და რ.ჯ–ების (შემდგომში „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებსა და ბ.ჯ–ს (შემდგომში „მოპასუხეების დედა“) შორის ქ. გორში, ...... მდებარე უძრავ ქონებაზე (ს/კ ...... (წინა ს/კ .....), (შემდგომში „სადავო „ქონება“ ან „სადავო უძრავი ქონება“) 2007 წლის 19 აპრილს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 90 კვ.მ საცხოვრებელი ფართისა და 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გასხვისების ნაწილში და ქონების ამ ნაწილის მისთვის მიკუთვნება.

1.2. მოსარჩელის განმარტებით, 1968 წლიდან იგი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა თ.ჯ–თან და ცხოვრობდა და დღესაც ცხოვრობს სადავო უძრავ ქონებაში. თანაცხოვრების პერიოდში მათ შეეძინათ სამი შვილი. ოჯახში მათთან ერთად ცხოვრობდა მოსარჩელის დედამთილი - მოპასუხეების დედა და მამამთილი - შ.ჯ–ი. 1982 წელს დედამთილი და მამამთილი განქორწინდნენ კანონით დადგენილი წესით. 1985 წელს გარდაიცვალა მოსარჩელის მეუღლე თ.ჯ–ი, ხოლო 1992 წელს - მამამთილი, შ.ჯ–ი.

1.3. შ.ჯ–ი წარმოადგენდა კომლის უფროსს (კომლს საკუთრებაში ერიცხებოდა 110 კვ.მ საცხოვრებელი სახლის ½ და 0.5 ჰა მიწის ფართობი) და მისი, როგორც კომლის უკანასკნელი წევრის, გარდაცვალებით, გაუქმდა კომლი.

1.4. საკომლო წიგნებში კომლის უფროსად ჩაწერილია მოსარჩელე. მას პირად საკუთრებაში ერიცხება სადავო უძრავი ქონებიდან 90 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 0.08 ჰა მიწის ნაკვეთი.

1.5. მოპასუხეების დედა განქორწინების დღიდან ცხოვრობდა ქ. გორში, ...... მდებარე ბინაში, რომელიც მას სახელმწიფომ გადასცა. სადავო უძრავი ქონება უკანონოდ დაირეგისტირა საკუთრების უფლებით და გააჩუქა შვილებზე, მოპასუხეებზე. გარიგება დადებულია აუცილებელი ფორმის დაუცველად და მოსარჩელის ნებართვის გარეშე, რის გამოც არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

2. მოპასუხეთა შესაგებელი:

2.1. მოპასუხეებმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი ნაწილობრივ, სადავო ქონებიდან 45 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის მოსარჩელისთვის მიკუთვნების ნაწილში ცნეს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელის უარყოფა მოითხოვეს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. გორის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი ბ.ჯ–სა და მოპასუხეებს შორის სადავო უძრავ ქონებაზე 2007 წლის 19 აპრილს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება უძრავი ქონებიდან 45 კვ.მ-ისა და 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში და იგი მიეკუთვნა მოსარჩელეს. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნები:

4.1. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

4.2. მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

4.3. მოპასუხეებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხეების სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხეებსა და მოპასუხეების დედას შორის სადავო უძრავ ქონებაზე 2007 წლის 19 აპრილს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილისა და 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გაჩუქების ნაწილში და ქონების ამ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობილი იქნა მოსარჩელე.

5.2. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე წარდგენილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 20 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით პრეიუდიციური მნიშვნელობა მიანიჭა აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ და წინამდებარე საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

5.2.1. მოსარჩელე და თ.ჯ–ი (შ.ჯ–ის შვილი) რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1968 წლიდან. თ.ჯ–ი გარდაიცვალა 1985 წელს;

5.2.2. 1986 წლის მდგომარეობით, სადავო უძრავ ქონებაში მცხოვრები შ.ჯ–ი (მოსარჩელის მამამთილი) წარმოადგენდა კომლის უფროსს და კომლის ერთადერთ წევრს. ამავე დროისთვის კომლს საკუთრებაში ერიცხებოდა გორის რ-ნის სოფ. ...... მდებარე, 1977 წელს აგებული 110 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი (1/2 ნაწილი) და 0,05 ჰა მიწის ნაკვეთი. კომლი გაუქმდა კომლის უკანასკნელი წევრის, შ.ჯ–ის გარდაცვალებით, 1992 წლის 1 აპრილს.

5.2.3. გორის რაიონის სოფელ ხიდისთავის 1996-2007 წლების საკომლო წიგნებში კომლის უფროსად და კომლის ერთადერთ წევრად მითითებული იყო შ.ჯ–ის მეუღლე, მოპასუხეების დედა, რომელთანაც შ.ჯ–ი განქორწინდა 1982 წლის 2 სექტემბერს.

5.2.4. გორის რაიონის სოფელ ...... სასოფლო საბჭოს 1986-1995 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერებში კომლის უფროსად ჩაწერილია მოსარჩელე, ხოლო კომლის წევრებს წარმოადგენენ: მოსარჩელის ქალიშვილები - გ., ე. და ვ.ჯ–ბი და შვილიშვილები - ა.ჯ–ი, მ.ფ–ი, ბ., გ. და ხ. ბ–ები; კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხებოდა 90 მ² საცხოვრებელი სახლი (1/2), სახლის აგების წელი და მიწის ფართობი კი ჩანაწერში არ ფიქსირდება. სოფელ ...... მიწის განაწილების სიებში, 1991-2011 წლების მდგომარეობით მოსარჩელეს პირად საკუთრებად ერიცხებოდა 0.1 ჰა მიწის ნაკვეთი.

5.2.5. საქართველოს ეროვნული არქივის გორის არქივის საარქივო ცნობების მიხედვით, სოფელ ..... 1983-1985 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერებით კომლის უფროსად მითითებულია მოსარჩელის მამამთილი, შ.ჯ–ი, ხოლო კომლის წევრები არიან: 1) თ. შ. ძე ჯ.(შვილი), გარდაიცვალა 1985 წელს), 2) გ. თ. ასული ჯ. (შვილიშვილი, 1985 წლიდან გადავიდა დედასთან საცხოვრებლად ქალაქ გორში), 3) ე. თ. ასული ჯ. (შვილიშვილი, 1985 წლიდან გადავიდა დედასთან საცხოვრებლად ქალაქ გორში), 4) ვ.თ. ასული ჯ. (შვილიშვილი, 1985 წლიდან გადავიდა დედასთან საცხოვრებლად ქალაქ გორში); შ.ჯ–ის კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება 1979 წელს აგებული 140 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი და 0.05 ჰა მიწის ნაკვეთი.

5.2.6. საკომლო წიგნის ჩანაწერების მიხედვით, მოსარჩელის კომლმა, როგორც დამოუკიდებელმა კომლმა, არსებობა დაიწყო 1986 წლიდან, ხოლო შ.ჯ–ისა და მოსარჩელის კომლები წარმოადგენდნენ ცალ-ცალკე კომლებს, კერძოდ, შ.ჯ–მა მოსარჩელის კომლს გამოუყო და გადასცა გორის რაიონის სოფელ ..... 773 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის (ს/კ .....) 1/2 ნაწილი. სახლის საერთო ფართია 179.81 კვ.მ..

5.3. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელისთვის სადავო ქონებიდან ფართის მიკუთვნების საკითხის გადაწყვეტისას საქმის მასალებით დადგენილი გარემოებები რაიონულმა სასამართლომ არასწორად შეაფასა.

5.4. საკომლო წიგნებში არსებული ჩანაწერების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დასკვნა, რომ მოსარჩელის მამამთილმა მოსარჩელის კომლს გამოუყო და გადასცა გორის რაიონის სოფელ ..... 773 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ .....) მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილი, რაც, მართალია, ქონების ფართზე მითითებას არ შეიცავს, მაგრამ ადგენს, რომ მოსარჩელის კომლს მიეკუთვნა მთლიანი საცხოვრებელი სახლის ნახევარი (რა ფართსაც არ უნდა მოიცავდეს იგი). აღნიშნული დასკვნის საფუძველი, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გახდა 1986-1995 წლების საკომლო ჩანაწერი იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს ერიცხება 90 კვ.მ ფართის ½ ნაწილი, ხოლო 1989-1995 წლის მდგომარეობით საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 110 კვ.მ.-ს, რომლის ½ ნაწილი ერიცხება შ.ჯ–ის კომლს. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება მიაპყრო იმასაც, რომ ამჟამინდელი მდგომარეობით გორის რაიონის სოფელ .... მდებარე 773 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ......) განთავსებული საცხოვრებელი სახლის საერთო ფართია 179.81 კვ.მ., რომლის ½ ნაწილი არ აღემატება 90 კვ.მ.-ს.

5.5. ამრიგად, სააპელაციო პალატამ ნაწილობრივ საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო უძრავი ქონების ფართის განსაზღვრასთან დაკავშირებით და დაასკვნა, რომ მას უნდა მიკუთვნებოდა სადავო უძრავი ქონების - საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილი, რაც 89.9 კვ.მ-ს შეადგენს (179.81კვ.მ-ის ½ = 89.9კვ.მ-ს).

5.6. სასამართლომ აქვე მიუთითა, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ამ სახით დაკმაყოფილება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით განმტკიცებულ დებულებას (რომლის შესაბამისად, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას მიაკუთვნოს მხარეს იმაზე მეტი, რაც მას არ მოუთხოვია), ვინაიდან, როგორც უკვე აღინიშნა, სადავო უძრავი ქონების საერთო ფართია 179.81 კვ.მ., რომლის ½ ნაწილი არ აღემატება 90 კვ.მ.-ს., (რასაც მხარე ითხოვდა სარჩელით და სააპელაციო საჩივრით).

5.7. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა პრეტენზია იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია, თუ რის საფუძველზე მიიჩნია ისინი არაკეთილსინდისიერ შემძენებად. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 185-ე, 312-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეებს (დასაჩუქრებულებს) გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლოთ და უნდა სცოდნოდათ კიდეც, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე, რომელზეც გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულება, საკუთრების უფლება ასევე გააჩნდა მოსარჩელეს, მით უფრო, რომ საქმის განხილვისას არაერთგზის გაჟღერდა და არც მხარეებს გაუხდიათ სადავოდ, რომ მოსარჩელე ოჯახთან ერთად წლების მანძილზე ცხოვრობს სადავო ბინაში. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ჩუქების ხელშეკრულების დადების საფუძვლიანობის კვლევისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაუშვა პრეზუმფცია, რომ მოპასუხეებისათვის მოსარჩელის საკუთრების უფლების შესახებ ცნობილი იყო, რაც გამორიცხავს მათი, როგორც ქონების შემძენების კეთილსინდისიერებას. ამრიგად, სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხეების დედის მიერ განკარგული ქონების ნაწილზე მას საკუთრების უფლება არ გააჩნდა და იგი ეკუთვნოდა მოსარჩელეს.

6. კასატორების მოთხოვნა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6.2. კასატორების განცხადებით, სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მიუთითებს ქონების ½ ნაწილის მოსარჩელისთვის მიკუთვნებაზე, თუმცა არ მსჯელობს, თუ რამდენია ეს ½. სასამართლომ მხარეს მიკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის ითხოვდა, ვინაიდან საარქივო ჩანაწერების მიხედვით, მოსარჩელეს ეკუთვნის სადავო ქონების 110 კვ.მ-დან ½ ნაწილი, რაც 90 კვ.მ-ზე ნაკლებია. ამასთან, ჩუქების ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ სადავო ქონება არის 142 კვ.მ, გადაწყვეტილებაში კი სასამართლო არასწორად მიუთითებს 179 კვ.მ-ზე.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 9 სექტემბრის განჩინებით მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

8. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

10. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათს არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. აღნიშნული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ იძენს უდავოობისა და სავალდებულოობის თვისებას და მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს, არ აქვთ უფლება სადავო გახადონ აღნიშნული გადაწყვეტილებით უკვე დადგენილი ფაქტები.

11. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ერთ სამოქალაქო საქმეზე დადგენილ ფაქტებს სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვისას, სადაც იგივე მხარეები მონაწილეობენ პრეიუდიციულ მნიშვნელობას ანიჭებს (სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი). სსსკ 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

12. თავად პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას. პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება როგორც იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები, ასევე ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს (იხ. სუსგ საქმე №ას-58-56-2016).

13. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეთა საკასაციო პრეტენზია ეხება იმას, რომ სააპელაციო სასამართლომ სადავო ქონებიდან არასწორად განსაზღვრა მოსარჩელის კუთვნილი წილი და საარქივო ჩანაწერების საწინააღმდეგოდ, არასწორად მიუთითა ქონების ფართზე. ამრიგად, კასატორები ძირითადად მოსარჩელისთვის მიკუთვნებული ქონების ფართობს ხდიან სადავოდ.

14. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ როგორც საქმეში წარდგენილი მასალებით ირკვევა, სააპელაციო პალატამ სადავო ქონებიდან მოსარჩელისთვის მისაკუთვნებელი ფართის ოდენობა კანონიერ ძალაში შესული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით დადგენილი პრეიუდიციული ფაქტების საფუძველზე განსაზღვრა. კერძოდ, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ საკომლო წიგნის ჩანაწერების მიხედვით, მოსარჩელის კომლმა, როგორც დამოუკიდებელმა კომლმა, არსებობა დაიწყო 1986 წლიდან, ხოლო მოსარჩელისა და მისი მამამთილის კომლები წარმოადგენდნენ ცალ-ცალკე კომლებს, კერძოდ, შ.ჯ–მა მოსარჩელის კომლს გამოუყო და გადასცა გორის რაიონის სოფელ ..... 773 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის (ს/კ ......) 1/2 ნაწილი, ხოლო სახლის საერთო ფართია 179.81 კვ.მ (იხ. ტ. 2 ს. ფ 15-23). ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო უძრავი ქონების ფართის განსაზღვრასთან მიმართებით და დაასკვნა, რომ მოსარჩელეს უნდა მიკუთვნებოდა საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილი - 89.9 კვ.მ (179.81კვ.მ-ის ½ = 89.9კვ.მ-ს), რაც არ აღემატებოდა სარჩელით მოთხოვნილ 90 კვ.მ-ს.

15. საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო სამართალში დამკვიდრებული მტკიცების ტვირთის სამართლიან და ობიექტური განაწილების სტანდარტზე, რაც გულისხმობს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ისე განაწილებას, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელთა მტკიცება მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია, ანუ მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა - მას, ვინც უარყოფს.

16. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრული მტკიცების ტვირთი [სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი] ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

17. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას (კვალიფიციური შედავების მნიშვნელობა ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის მიზნებისათვის). მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. იმავდროულად, ახსნა-განმარტება უნდა დასტურდებოდეს რელევანტური მტკიცებულებებით [სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი].

18. ამავე დროს, სადავო გარემოებების დადგენისას სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს არა ერთ რომელიმე მტკიცებულებაზე განყენებულად, არამედ იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობითი დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლიობაში, რომელთა ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა.

19. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარდგენილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერებით დადასტურებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოპასუხეებსა და მოსარჩელის დედამთილს (მოპასუხეების დედა) შორის სადავო უძრავ ქონებაზე დადებული ჩუქების ხელშეკრულებით დასაჩუქრებულებს (მოპასუხეებს) გადაეცათ ქონების ის ნაწილიც, რომელიც მოსარჩელეს ეკუთვნოდა. მოპასუხეებს კი, სასამართლოსთვის არ წარუდგენიათ ზემოაღნიშნული დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გამაბათილებელი რაიმე მტკიცებულება. კასატორები ვერც საკასაციო საჩივარში მიუთითებენ იმგვარ დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაზე, რაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების გაბათილებისა და საქმის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

20. საკასაციო პალატა დასაბუთებულ შედავებად ვერ მიიჩნევს კასატორთა მოსაზრებას, რომ მოსარჩელისთვის მიკუთვნებული ქონების წილის არასწორად განსაზღვრაზე მეტყველებს საარქივო ჩანაწერები, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელეს ეკუთვნის სადავო ქონების 110 კვ.მ-დან ½ ნაწილი (რაც 90 კვ.მ-ზე ნაკლებია) ამასთან, ჩუქების ხელშეკრულებაში მითითებული სადავო ქონების ფართი (145 კვ.მ) განსხვავდება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული ფართისგან (179.81 კვ.მ).

21. აღნიშნული პრეტენზიის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლო მოიშველიებს საქმეში წარდგენილ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ იმ გარემოებას, რომ სხვადასხვა საარქივო ცნობებში სადავო უძრავი ქონების ფართობად მითითებულია სხვადასხვა ფართები (შ.ჯ–ის შემთხვევაში, სახლის ფართი შეადგენს 110 კვ.მ-ს ან 140 კვ.მ-ს და აშენებულია 1977 წელს, ხოლო მოსარჩელის შემთხვევაში სახლის ფართი შეადგენს 90 კვ.მ-ს და აშენებულია 1979 წელს), თუმცა, ამავე გადაწყვეტილებით სასამართლომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით (რომლის მიმართაც სსკ 312-ე მუხლის შესაბამისად, მოქმედებს რეესტრის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია) დაადგინა, რომ სადავო ქონების ამჟამინდელი ფართი 179.81 კვ.მ-ია ანუ უფრო მეტია, ვიდრე ეს მითითებულია საკომლო წიგნებში ან/და საინვენტარიზაციო გეგმაში (იხ. ტ. 2. ს.ფ 20). ამრიგად, სწორედ მითითებულ პრეიუდიციულ ფაქტზე დაყრდნობით განსაზღვრა სააპელაციო სასამართლომ სადავო ქონების ფართობი და ამ ფართიდან მოსარჩელის კუთვნილი წილის ოდენობა, რაც საფუძველს აცლის კასატორთა ზემოთ მითითებულ პრეტენზიას.

22. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია მისცა მათ, სწორად განახორციელა ის საპროცესო მოქმედებები, რომლებიც, მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებთა დადგენისა და, მხარეთათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის შესაბამისად, მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის, რაც ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 185-ე, 312-ე, 266-ე, მუხლებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია.

23. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 670 ლარის 70% – 469 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. რ.ჯ–ისა და გ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. რ.ჯ–სა და გ.ჯ–ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ.ჯ–ის (....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 670 ლარის (საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი 2020 წლის 7 აგვისტო), 70% – 469 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე