№ას-811-778-2016 29 დეკემბერი, 2020 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები (მოპასუხე ო.ფ–ას უფლებამონაცვლეები) – ა.ჯ–ია, მ.ფ–ია, დ.ფ–ია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე სს „მ.რ–ის“ უფლებამონაცვლე) – სს „თ.ბ–ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება (სარჩელში), ქონების დაბრუნება და ზიანის ანაზღაურება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სს „ბ.რ–ასა“ (უფლებამონაცვლე სს „თ.ბ–ი“, შემდეგში - ბანკი, მოსარჩელე) და შპს „გ.მ. N..-ს“ (შემდეგში - მსესხებელი, პრინციპალი, პირველი მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე) შორის 2004 წლის 15 სექტემბერს დაიდო „კრედიტებისა და საბანკო გარანტიების გაცემის შესახებ” გენერალური ხელშეკრულება (შემდეგში - გენერალური ხელშეკრულება), რომლითაც მხარეები შეთანხმდნენ, დაედოთ კრედიტებისა და საბანკო გარანტიების გაცემის ხელშეკრულებები. გენერალური ხელშეკრულების თანახმად, მსესხებელს უფლება ჰქონდა ეკისრა ვალდებულებები ზღვრული თანხის - 300 000 აშშ დოლარის ფარგლებში; ხელშეკრულების ვადად განისაზღვრა 2009 წლის 15 სექტემბერი (2005 წლის 23 დეკემბერს, 2007 წლის 01 მაისსა და 2009 წლის 13 მარტს, გენერალურ ხელშეკრულებაში შევიდა ცვლილებები, რომლითაც მსესხებელს უფლება ჰქონდა, ეკისრა ვალდებულებები 5 000 000 აშშ დოლარის ფარგლებში, ხოლო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდა 2014 წლის 15 სექტემბრამდე).

2. გენერალური ხელშეკრულების საფუძველზე ბანკსა და პირველ მოპასუხეს შორის 2007 წლის 8 მაისს დაიდო საკრედიტო ხაზის გახსნის შესახებ ხელშეკრულება (N11604). საკრედიტო ხაზის მოცულობა განისაზღვრა 420 633.00 ევროთი.

3. 2007 წლის 10 სექტემბერს გენერალური ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად ბანკსა და რ.მ–ძეს, ლ.მ–ძესა და ო.ფ–ას შორის გაფორმდა სოლიდარული თავდებობის ხელშეკრულებები, რომელთა თანახმად, თავდები პირები კრედიტორის წინაშე თავდებად დაუდგნენ პირველ მოსარჩელეს გენერალური ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე და მასთან ერთად იკისრეს სოლიდარული პასუხისმგებლობა. თითოეული თავდების პასუხისმგებლობის მოცულობა განისაზღვრა 5 000 000 აშშ დოლარით.

4. გენერალური ხელშეკრულების საფუძველზე ბანკსა და პირველ მოპასუხეს შორის 2008 წლის 3 ივნისს გაფორმდა საკრედიტო ხელშეკრულება (66773) კრედიტის - 2 700 000 ლარის გაცემის თაობაზე.

5. გენერალური ხელშეკრულების საფუძველზე 2009 წლის 13 მარტს ბანკსა და პირველ მოპასუხეს შორის დაიდო საბანკო გარანტიით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება (N89174/09/კბ), რომლის საფუძველზეც, ბანკმა გასცა საბანკო გარანტია პრინციპალის კრედიტორის - სსიპ „მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით განხორციელებული საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტების საკოორდინაციო ცენტრის“ (შემდეგში - ბენეფიციარი) სასარგებლოდ. საბანკო გარანტიის თანხა განისაზღვრა 60 399 ლარით.

6. გენერალური ხელშეკრულების ფარგლებში 2009 წლის 12 აგვისტოს ბანკსა და პირველ მოპასუხეს შორის დაიდო საბანკო გარანტიით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება (N95080/09/კბ), რომლის საფუძველზეც, ბანკმა გასცა საბანკო გარანტია პრინციპალის კრედიტორის - სს „ვ.პ.ჯ–ას“ (შემდეგში - ბენეფიციარი) სასარგებლოდ 500 000 ლარის ფარგლებში.

7. 12.08.2009 წლის საბანკო გარანტიის ხელშეკრულება უზრუნველყოფილ იქნა მოპასუხეთა სოლიდარული თავდებობის ხელშეკრულებით, რომლის თანახმად, თავდებობის ზღვრული მოცულობა განისაზღვრა 600 000 ლარით.

8. პრინციპალის მიერ ბენეფიციარების წინაშე ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო გარანტმა, საბანკო გარანტიის ხელშეკრულებათა შესაბამისად, ბენეფიციარებს მოთხოვნილი თანხა გადაუხადა.

9. ბანკმა სარჩელი აღძრა შპს „გ.მ. N..-ის“, შპს „გ. 11-ის“, რ.მ–ძის, ლ.მ–ძისა და ო.ფ–ას (შემდეგში ასევე ერთობლივად მოხსენიებულნი როგორც მოპასუხეები) წინააღმდეგ და მოითხოვა:

- 2004 წლის 15 სექტემბერის გენერალური ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარება;

- საბანკო გარანტიების საფუძველზე წარმოშობილი დავალიანების 538 305.28 ლარის (N95080/09/კბ გარანტიისაგან წარმოშობილი ძირითადი თანხა - 483 334.42 ლარი, N8917409/კბ გარანტიისაგან წარმოშობილი ძირითადი თანხა - 53 769 ლარი, დარიცხული პროცენტი - 1 012,66 ლარი, დარიცხული ჯარიმა 189,20 ლარი) მოპასუხეთათვის სოლიდარულად დაკისრება მოსარჩელის სასარგებლოდ.

10. მოპასუხეებმა მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ ბანკის მიერ საჯარო აუქციონზე გასხვისდა მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთები, რითაც სრულად დაიფარა მოპასუხეთა დავალიანება ბანკის წინაშე. ამასთან, აღნიშნული დავა განხილული და გადაწყვეტილი აქვს მუდმივმოქმედ არბიტრაჟს. ამ გადაწყვეტილების კანონიერების საკითხი შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ და გამოიტანა 2010 წლის 9 ივლისის განჩინება, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე.

11. პირველმა მოპასუხემ შეგებებული სარჩელი წარადგინა ბანკის წინააღმდეგ და მოითხოვა:

11.1. ბანკის უკანონო მფლობელობიდან ნივთების გამოთხოვა. შეგებებულ სარჩელით მოსარჩელის მითითებით, 2010 წელს კერძო აღმასრულებელმა არბიტრაჟის მიერ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების საფუძვველზე პირველი და მეორე მოპასუხის მოძრავი ნივთები ბანკს გადასცა, რომელთაგან ნაწილი თ.ს.ს–ის მიერ ჩატარებულ იძულებით საჯარო აუქციონზე გავიდა და ბანკმა შეიძინა. ბანკი ა.ს–ის მეშვეობით შეძენილი ქონების არამართლზომიერი მფლობელია და უნდა დაევალოს მოპასუხეთა კუთვნილი ქონების დაბრუნება. ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არბიტრაჟის გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე უარი განაცხადა, ქონება არამართლზომიერად გასხვისდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი შემძენი, ბანკი შეძენილი ქონების არამართლზომიერი მფლობელია.

11.2. ბანკის მიერ შპს „ა.ს–ის“ მეშვეობით ქონების განკარგვის გაუქმება;

11.3. 2009 წლის 23 დეკემბრის სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, კერძოდ: ბანკს უნდა დაეკისროს 2009 წლის 23 დეკემბრიდან გაუმართლებელი სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების გამო, მისთვის გადაცემული მოძრავი ქონების უკანონო მფლობელობაში დაყოვნებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით პირველი მოპასუხის შემთხვევაში დღეში 36 015 ლარის გადახდა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (რაც სარჩელის წარდგენის დღისათვის შეადგენს 31 603 162 ლარს), მეორე მოპასუხის შემთხვევაში - 7 400 ლარის გადახდა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (რაც სარჩელის წარმოდგენის დღისათვის შეადგენს 6 493 500 ლარს); 2009 წლის დეკემბრის შესრულებიდან წარმოშობილი საგადასახადო დავალება - ბიუჯეტში გადასახდელი თანხის დღგ-ს სახით, რომელიც წარმოიშვა 2009 წლის 29 დეკემბერს, 509 371 ლარის გადახდა მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული საურავების დარიცხვით გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; ანგარიშებზე ყადაღის გამოყენებისა და მოძრავი ქონების ბანკისათვის გადაცემით გამოწვეული იძულებით შეწყვეტილი სამუშაოებიდან - კ -თ –ო ტN84-08, 05-06-2008 მონაკვეთიდან წარმოშობილი სადაზღვევო კომპანია „ვ–ის” მიერ გადახდილი ძირი თანხის 26 240 ლარისა და პირგასამტეხლოს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გადასახდელი თანხის 0.1% (რაც სარჩელის წარმოდგენის დროისათვის შეადგენს 56 320 ლარს); იძულებით შეწყვეტილი სამუშაოებიდან წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურება შეგებებული სარჩელის მოსარჩელის კრედიტორებისათვის გადასახდელი თანხის - 1 575 788 ლარის გადახდა.

11.4. ბანკის მიერ გაუცემელი საბანკო გარანტიის გამო დაკარგული შემოსავლის (მიუღებელი მოგების) - 12 343 000 ლარის ანაზღაურება;

11.5. ბანკის მიერ გაცემული კრედიტის პირველი მოპასუხის მიერ გადახდილი თანხებით დაფარულად აღიარება და ზედმეტად გადახდილი თანხით საბანკო კრედიტიდან გამომდინარე მოთხოვნის გაქვითვა. ამ მოთხოვნის საფუძვლად მსესხებლი მიუთითებს, რომ ბანკი არაკეთილსინდისიერად მიზანმიმართულად მოქმედებდა, რათა მოვალეთა ქონებას დაუფლებოდა: არ გასცა მოთხოვნილი საბანკო გარანტიები, რის გამოც მსესხებელმა ვერ გადაიხადა კრედიტის ძირი თანხა და პროცენტი. ამით ბანკმა შექმნა საფუძველი, რომ გენერალურ ხელშეკრულებაში 2009 წლის 13 და 17 მარტის ცვლილებებით შეუსაბამოდ მაღალი პროცენტი და პირგასამტეხლო გაეთვალისწინებინა და იპოთეკით და გირავნობით დატვირთული ქონება აუქციონის მეშვეობით გაეყიდა. მსესხებელი იძულებული იყო ამ ცვლილებებს დასთანხმებოდა, რადგან გარდა იმისა, რომ კრედიტის დაფარვას ვერ ახერხებდა, მძიმე ფინანსური მდგომარეობის გამო, საჭირო იყო ტენდერებში მონაწილეობა რისთვისაც მას საბანკო გარანტიის წარდგენა სჭირდებოდა. ამის შესაძლებლობას კი, ხელშეკრულებაში შეტანილი ცვლილებები იძლეოდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პროცენტი და ჯარიმა 718 327.65 ლარი მსესხებელს უკანონოდ აქვს დარიცხული (N66773 საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე), და ეს თანხა უნდა გაიქვითოს მოსარჩელის საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე მოთხოვნაში, თუკი ასეთი ვალი არსებობს, ხოლო თუ დადგინდა რომ ეს ვალი არ არსებობს თანხა მსესხებელს უნდა დაუბრუნდეს (ტ. 4, გვ. 353, 373).

12. ბანკმა შეგებებული სარჩელი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით არ ცნო.

13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით:

- ბანკის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

- შეწყვეტილად იქნა აღიარებული ბანკსა და პირველ მოპასუხეს შორის 2004 წლის 15 სექტემბერს გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულება;

- მოპასუხეებს ბანკის სასარგებლოდ საბანკო გარანტიის (№95080/09/კბ) საფუძველზე სოლიდარულად დაეკისრათ დავალიანების - 483 334.42 ლარის გადახდა;

- მოპასუხეებს ბანკის სასარგებლოდ (№89174/09/კბ) საბანკო გარანტიის საფუძველზე სოლიდარულად დაეკისრათ ძირი თანხის - 53 769 ლარის, პროცენტის - 1 012,66 ლარის და პირგასამტეხლოს - 19 ლარის გადახდა;

- შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

- ბანკს პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ დაეკისრა 10 ერთეული ავტოსატრანსპორტო საშუალების გადაცემა.

- შეგებებული სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

14. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს პირველმა მოპასუხემ და თავდებმა პირებმა (ასევე ერთობლივად მოხსენიებულნი, როგორც აპელანტები), მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის განჩინებით - სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

15.1. ბანკის უკანონო მფლობელობიდან პირველი და მეორე მოპასუხის ნივთების გამოთხოვასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ შპს „თ.ს.ს–ის“ მეშვეობით ქონება არასწორად გასხვისდა. მხარეები გირავნობის ხელშეკრულებით შეთანხმდნენ, რომ გირავნობის საგნის გონივრულ და სამართლიან ფასში რეალიზაციის მიზნით, ბანკი უფლებამოსილი იყო სესხის უზრუნველსაყოფად გამოყენებული გირავნობის საგნების რეალიზაცია განეხორციელებინა შპს „თ.ს.ს–ის“ მეშვეობით. ამასთან, ბანკს უფლება ჰქონდა მოეთხოვა დამგირავებლისაგან გირავნობის საგნების მის საკუთრებაში გადაცემა. სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე კი, კერძო აღმასრულებელმა 2009 წლის 17 დეკემბერს სააღსრულებო ფურცლის მხარეებს გაუგზავნა წინადადება გირავნობის იმ საგნების გადაცემის თაობაზე, რომელიც გზების დასაგებად საჭირო არ იყო. მოვალე კომპანიამ აღმასრულებლის წინადადება ნებაყოფლობით არ შეასრულა. შესაბამისად, აღმასრულებელმა შეადგინა ქონების აღწერის აქტი და ნივთები, რომელთა იდენტიფიცირებაც შესაძლებელი იყო, მოგირავნეს გადასცა.

15.2. 2009 წლის 23 დეკემბრის სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, საარბიტრაჟო სარჩელი უსაფუძვლო კი არ იყო, რაც საარბიტრაჟო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია, არამედ გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე უარი განაპირობა ფორმალურ-სამართლებრივმა საფუძველმა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა აღსრულებაზე უარი არ ექცევა სსსკ-ის 199-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოქმედების ფარგლებში. იმისათვის, რომ ბანკს უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება დაჰკისრებოდა, აუცილებელი იყო, უზრუნველყოფის ღონისძიების არამართლზომიერად გამოყენების დადასტურება. ამასთან, მსესხებელმა ვერც ამ ღონისძიების შედეგად მიღებული ზიანი ვერ დაადასტურა.

15.3. ბანკის მიერ გაუცემელი საბანკო გარანტიის გამო დაკარგული შემოსავლის (მიუღებელი მოგების) ანაზღაურებასთან დაკავშირებით სასამართლომ გაიზიარა ბანკის პოზიცია, რომ საბანკო გარანტიების გაუცემლობა განპირობებული იყო იმით, რომ პრინციპალს ვადამოსული დავალიანებები ჰქონდა, როგორც სახელმწიფო ბიუჯეტის, ასევე სხვა პირების მიმართ. საკითხის ამგვარი გადაწყვეტა სრულ შესაბამისობაშია სახელშეკრულებო დანაწესთან, რომლის მიხედვითაც, საბანკო გარანტიის გაცემა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ბანკის მიხედულობაზე იყო დამოკიდებული. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მოთხოვნა საბანკო გარანტიის გაუცემლობით პირველი მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

15.4. ბანკის მიერ გაცემული კრედიტის პირველი მოპასუხის მიერ გადახდილი თანხებით დაფარულად აღიარების მოთხოვნასთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითა, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მტკიცებით, ბანკმა ქონების რეალიზაციის გზით იმაზე მეტი თანხა ამოიღო, ვიდრე რეალურად დავალიანება არსებობდა, თუმცა, მხარე აღნიშნულ მოსაზრებას აფუძნებს ფაქტს, რომ დავალიანება, რომელიც ბანკის მიერ იქნა დაანგარიშებული, შეუსაბამოდ მაღალ პროცენტსა და პირგასამტეხლოს ითვალისწინებდა. პალატამ განმარტა, რომ 2009 წლის მარტის ხელშეკრულებები ხელმოწერილ იქნა მსესხებლისა და თავდებების მიერ. ამ ხელშეკრულებების ნამდვილობა სადავო არ გამხდარა. სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ემსჯელა ხელმოწერილი დოკუმენტის საფუძველზე წარმოშობილი დავალიანების არამართლზომიერებაზე, მაშინ, როდესაც, მხარეთა განმარტებით, დავალიანება ხელშეკრულების პირობებს შეესაბამებოდა, თუმცა, თავად ხელშეკრულების პირობები არ შეესაბამებოდა მხარეთა ნამდვილ ნებას. ასეთ ვითარებაში კი, ხელშეკრულების ნამდვილობის შეცილების გარეშე, მისგან წარმოშობილი დავალიანების შემცირება, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია. საგულისხმოა ასევე, რომ მსესხებლის დავალიანება ბანკის წინაშე ჯამურად 2 619 119,13 ლარი იყო, რომელიც დაიფარა ქონების აუქციონის წესით რეალიზაციიდან ამონაგები თანხებითა და იმ თანხებით, რომელიც კლიენტმა ანგარიშზე შეიტანა (კლიენტების მიერ შეტანილი თანხებით და აუქციონზე ქონების რეალიზაციიდან მიღებული თანხებით დაიფარა: სესხი N66773 – 2 183 024.36 ლარის ოდენობით (სრულად); სესხი N11604 – 265 322.01 ევროს ოდენობით (653 222,79 ლარი) (სრულად); N5835/09/კბ გარანტია 7719,95 ლარი (სრულად); N95080/09/კბ გარანტია 18 792,52 + 5 023,06 = 23 815,58 ლარი (ნაწილობრივ). საქალაქო სასამართლოში წარდგენილი იქნა 02.08.2010წ. N 143.6/03 ცნობა დავალიანების შესახებ, სადაც მითითებულია, რომ მსესხებელს ბანკის მიმართ გააჩნია დავალიანება N95080/09 კბ საბანკო გარანტიის საფუძველზე - 483 334,42 ლარი და N89174 გარანტიის საფუძველზე - ძირი - 53 769 ლარი, საპროცენტო სარგებელი 1012.66 ლარი, ჯარიმა - 189.20 ლარი). შესაბამისად, მითითებული თანხით არ დაფარულა ის დავალიანება, რომელიც საბანკო გარანტიიდან მომდინარეობს და რომელიც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაეკისრა. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ საქმეში არ არსებობდა მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მსესხებელს ამ ეტაპისათვის საბანკო გარანტიებიდან გამომდინარე დავალიანება დაფარული ჰქონდა.

16. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო.ფ–ამ (შემდეგში - თავდები, კასატორი) რომლებმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ საფუძვლებზე მითითებით:

16.1. სააპელაციო სასამართლოს სსსკ-ის 272-ე მუხლის „ბ“ პუნქტის საფუძველზე უნდა შეეწყვიტა საქმისწარმოება. მოპასუხემ წარადგინა არბიტრაჟის 2010 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 9 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განჩინება, რომელიც გამოტანილი იყო იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით. აღნიშნული გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ ბანკის მიერ აღძრულ სარჩელთან დაკავშირებით უკვე არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რაც საქმისწარმოების შეწყვეტის საფუძველია. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც ბანკს უარი ეთქვა მოთხოვინს დაკმაყოფილებაზე, ბანკს მაინც გააჩნია მოთხოვნა, რომლის დაკმაყოფილება ხელშეკრულების საფუძველზეა შესაძლებელი და ამიტომ განხორციელდა ნივთების რეალიზაცია. ეს მსჯელობა საფუძველს მოკლებულია. საქმის ამგვარი გადაწყვეტა ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (Nას-1206-1135-2012).

16.2. არბიტრაჟის მიერ მიღებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდგომ, 2010 წლის 17 აგვისტოს თავად საარბიტრაჟო სასამართლომ გააუქმა. სსსკ-ის 199.3 მუხლიდან გამომდინარე, ბანკს ვალდებულება ეკისრებოდა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების შედეგად გადაცემული საზოგადოების უძრავ-მოძრავი ქონება დაებრუნებინა და აენაზღაურებინა ამით გამოწვეული ზიანი. სააპელაციო პალატა უთითებს, რომ საარბიტრაჟო სარჩელი უსაფუძვლო არ იყო, რითაც ფაქტობრივად გადასინჯა 09.07.2010 წლის გადაწყვეტილება.

16.3. ბანკმა ისარგებლა მსესხებლის მძიმე ფინანსური მდგომარეობით და თავისი დომინანტური მდგომარეობის გამოყენებით ხელშეკრულებაში შეტანილი ცვლილებებით საპროცენტო სარგებელი 17%-დან 22%-მდე გაზარდა, შეუსაბამოდ გაიზარდა პირგასამტეხლოც, რის შედეგად ბანკმა მიითვისა 742 246.94 ლარი. ამიტომ, პროლონგაციის ხელშეკრულებები ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. ზედმეტად გადახდილი თანხების გამო ბანკი მსესხებლის მოვალე გახდა.

16.4. ამასთან, ბანკი გასცემდა ფულადი თანხის გადახდის საბანკო გარანტიას, რომელსაც მოჰყვებოდა ოვერდრაფტის შექმნა, რომლის გაცემა დაუშვებელია, თუ ოვერდრაფტის მაქსიმალური თანხა არ განისაზღვრებოდა ინდივიდუალურად, მომხმარებლის საკრედიტო ისტორიისა და მისი შემოსავლის შესაბამისად და არ გაფორმდებოდა სათანადო ხელშეკრულება. ბანკი ამ პირობის დარღვევით, თავისი დომინანტური მდგომარეობის გამოყენებით, დავალიანების არსებობის მიუხედავად, საბანკო გარანტიას მაინც გასცემდა, რასაც მოჰყვებოდა ოვერდრაფტის უკანონო შექმნა და თანხის უაქცეპტო ჩამოჭრა. რომ არა ბანკის ეს ქმედებები, ვალი ძირითად დროში დაიფარებოდა. ბანკი მოქმედებდა არაკეთილსინდისიერად, რადგან გულისხმიერების გამოჩენისა და მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულებაში მცირედი ხელშეწყობის ნაცვლად, მან ხელი შეუშალა მოვალეს ძირითადი გრძელვადიანი კრედიტის დაფარვაში შესაბამისი ხელშეკრულების გარეშე ოვერდრაფტის დავალიანების შექმნით და შემდგომ მისი უაქცეპტო და უდავო წესით ჩამოწერით. მოვალის მიერ დაანგარიშებული დავალიანება გაცილებით ნაკლები იყო, რაც დაფარა კიდეც მსესხებელმა. შესაბამისად, ბანკის მიერ საარბიტრაჟო სარჩელით მოთხოვნილი საკრედიტო დავალიანება (11604 და 66773 ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული) არ არსებობდა.

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

19. მოსარჩელე მოითხოვს მის მიერ ბენეფიციარისათვის გადახდილი თანხის მოპასუხეთათვის დაკისრებას. ამ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 879-ე (საბანკო გარანტიის ძალით ბანკი, სხვა საკრედიტო დაწესებულება ან სადაზღვევო ორგანიზაცია (გარანტი) სხვა პირის (პრინციპალის) თხოვნით კისრულობს წერილობით ვალდებულებას, რომ ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად გადაუხდის პრინციპალის კრედიტორს (ბენეფიციარს) ფულად თანხას გადახდის შესახებ ბენეფიციარის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე), 890.1-ე (გარანტის უფლება, მოითხოვოს პრინციპალისაგან რეგრესის წესით იმ თანხის გადახდა, რომელიც აუნაზღაურდა ბენეფიციარს საბანკო გარანტიით, განისაზღვრება პრინციპალთან გარანტის იმ შეთანხმებით, რომლის შესასრულებლადაც გაიცა გარანტია), 891.1-ე (თავდებობის ხელშეკრულებით თავდები კისრულობს ვალდებულებას, თავდებად დაუდგეს კრედიტორის წინაშე მესამე პირს ამ უკანასკნელის ვალდებულების შესასრულებლად) და 895-ე (თუ თავდები კისრულობს პასუხისმგებლობას სოლიდარულად ან სხვა თანაბარმნიშვნელოვანი სახით, მას შეიძლება წაეყენოს მოთხოვნა იძულებითი აღსრულების მცდელობის გარეშეც, თუ ძირითადმა მოვალემ გადააცილა გადახდის ვადას და უშედეგოდ იქნა გაფრთხილებული, ანდა მისი გადახდისუუნარობა აშკარაა) მუხლები.

20. უპირველესად, საკასაციო პალატა იმსჯელებს კასატორის იმ პრეტენზიაზე, რომელიც საქმის წარმოების შეწყვეტაზე უარს შეეხება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით ბანკის განცხადება არბიტრაჟის 2010 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. კასატორი მიიჩნევს, რომ ბანკის საარბიტრაჟო სარჩელი (რომლის დაკმაყოფილების შესახებ არბიტრაჟის გადაწყვეტილება ზემოხსენებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ არ ცნო) და ამჟამად სასამართლოს წარმოებაში არსებული სარჩელი ერთი და იგივე სარჩელია. აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრებით, რაკი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 9 ივლისის განჩინებით მხარეებს შორის დავა დასრულდა, სსსკ-ის 272-ე მუხლის „ბ“ პუნქტის (სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით) საფუძველზე, სასამართლოს ბანკის სარჩელზე წარმოება უნდა შეეწყვიტა.

21. საკასაციო პალატა, პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მოცემულ საქმეში ბანკის სასარჩელო მოთხოვნები არბიტრაჟის განხილვის საგანი არ ყოფილა. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია კასატორის მოთხოვნა ბანკის სარჩელზე საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ. ამასთან, ასეც რომ იყოს, კასატორის პრეტენზია მაინც არაა გასაზიარებელი. კერძოდ, პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 9 ივლისის განჩინებით საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე უარს საფუძვლად დაედო თავდებთან საარბიტრაჟო შეთანხმების არარსებობა, რის გამოც სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული დავის განხილვაზე არბიტრაჟს არ გააჩნდა კომპეტენცია. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, საარბიტრაჟო დათქმის არარსებობის საფუძვლით არბიტრაჟის არაკომპეტენტურად ცნობის სამართლებრივი შედეგი ისაა, რომ დავა უწყებრივად სასამართლოს ექვემდებარება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე უარი მხარეს არ უკარგავდა, სასარჩელო წარმოების გზით, სასამართლოში უფლების დაცვის შესაძლებლობას, თუნდაც საარბიტრაჟო სარჩელი და წინამდებარე საქმეში განსახილველი სარჩელი იდენტური ყოფილიყო.

22. დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკასთან, კერძოდ, №ას-1206-1135-2012, 01.11.2012წ. საქმესთან წინააღმდეგობის თაობაზე. ამ საქმეში კასატორი მიიჩნევდა, რომ არსებობდა საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი, რადგან სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით გაუქმდა არბიტრაჟის გადაწყვეტილება, რომელიც გამოტანილი იყო დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის ეს პრეტენზია და საკასაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა დაუშვებლობის გამო. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს ზემოხსენებული განჩინება კასატორის მოსაზრების მართებულობას კი არ ადასტურებს, არამედ - პირიქით, მისი მოსაზრების უსაფუძვლობას ააშკარავებს.

23. კასატორის მტკიცებით, რამდენადაც საარბიტრაჟო სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, სააპელაციო სასამართლოს 09.07.2010 წლის განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, საარბიტრაჟო სასამართლომ თავად გააუქმა, სსსკ-ის 199.3 მუხლიდან გამომდინარე, ბანკს ევალდებოდა, ამ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებით მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანი აენაზღაურებინა.

24. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ, მოცემულ შემთხვევაზე არ ვრცელდება სსსკ-ის 199.3 მუხლის დანაწესი, რადგან საარბიტრაჟო სარჩელს უსაფუძვლობის გამო კი არ ეთქვა უარი, არამედ პირიქით, ის დაკმაყოფილდა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ უარი განაცხადა მის ცნობა-აღსრულებაზე ფორმალურ-სამართლებრივი საფუძვლით (საარბიტრაჟო შეთანხმების არარსებობის გამო). შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს ამ გადაწყვეტილებით ბანკის სარჩელი განსახილველად სასამართლოს დაექვემდებარა, რაც, ცხადია, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარს არ ნიშნავს. ამასთან, ასეც რომ იყოს და ზემოხსენებული ნორმა უფრო ფართოდაც განიმარტოს, კასატორის მოთხოვნას, გაუმართლებელი სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, პერსპექტივა არ გააჩნია. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საარბიტრაჟო სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებით მოპასუხეს ზიანი არ მისდგომია (არბიტრაჟის დადგენილებით მხოლოდ იმ ტექნიკის გადაცემის ვალდებულება დადგინდა, რომელიც გზების დაგებისათვის საჭირო არ იყო). კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია. ამასთან, არც საქმის მასალებით იკვეთება სარჩელის უზრუნველყოფის ღიონისძიებით მოპასუხისათვის (კასატორისათვის) ზიანის მიყენების ფაქტი, მაშინ, როდესაც სწორედ ამ უკანასკნელს ეკისრებოდა იმის მტკიცების ტვირთი, რომ მან სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების შედეგად ზიანი განიცადა.

25. კასატორის შემდეგი პრეტენზია ისაა, რომ ბანკმა ხელშეკრულების საფუძველზე გაყიდა სადავო ქონება, მაშინ, როდესაც სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მას უარი ეთქვა საარბიტრაჟო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. კასატორის ეს პრეტენზია დაუსაბუთებელია, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით ბანკს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე კი არ ეთქვა უარი, არამედ - საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებაზე საარბიტრაჟო შეთანხმების არარსებობის გამო. ამდენად, მსესხებელმა დაარღვია რა ნაკისრი ვალდებულება, ბანკი უფლებამოსილი იყო ემოქმედა ხელშეკრულების შესაბამისად და მოთხოვნა დაეკმაყოფილებინა გირავნობის საგნების რეალიზაციით ან მათი საკუთრებაში მიღებით.

26. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ ბანკი მოქმედებდა არაკეთილსინდისიერად (სსკ-ის მე-8 მუხლი), დაარღვია გულისხმიერების ვალდებულება (სსკ-ის 316-ე მუხლი), რადგან მოვალეს არ შეუწყო ხელი ძირითადი დავალიანების დაფარვაში, არ გასცა საბანკო გარანტია. პირიქით, მოვალესთან დადო ამორალური (სსკ-ის 54-ე მუხლი) გარიგებები. კერძოდ, მსესხებელი, მძიმე ფინანსური მდგომარეობის გამო, იძულებული გახდა დასთანხმებოდა ცვლილებებს გენერალურ ხელშეკრულებაში, რომელიც შეუსაბამოდ მაღალ პროცენტსა და პირგასამტეხლოს ითვალისწინებდა. შესაბამისად, ხელშეკრულებაში შეტანილი ეს ცვლილებები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი და მსესხებლისათვის უკანონოდ დარიცხული თანხა საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე მოსარჩელის მოთხოვნაში უნდა გაქვითულიყო.

27. კასატორის ეს პრეტენზიაც არაა გასაზიარებელი შემდეგ გარემოებათა გამო: ამორალურობის საფუძვლით სესხის (საბანკო კრედიტის) ხელშეკრულების ბათილად ცნობისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) ფაქტობრივი შემადგენლობა - შეუსაბამობა ერთი მხარის შესრულებასა და მეორე მხარის საპასუხო შესრულებას შორის; „თვალშისაცემი განსხვავება“ - მაგალითად, როცა სახელშეკრულებო პროცენტი 100%-ით აჭარბებს საბაზრო განაკვეთს; ბ) სუბიექტური წინაპირობები - როცა ერთი მხარე ბოროტად იყენებს მეორე მხარის: უმწეო მდგომარეობას; გამოუცდელობას; მდგომარეობას, როცა მხარეს არა აქვს შესაძლებლობა, შეაფასოს ორივე მხარის მოქმედების დადებითი და უარყოფითი ფაქტორები (გონივრული განსჯის უუნარობა); მის უნებისყოფობას (ნების მნიშვნელოვან სისუსტეს); გ) როცა ერთი მხარე სარგებლობს მეორე მხარის ასეთი მდგომარეობით გამორჩენის მიღების მიზნით (იხ. თ. ზამბახიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარის ელ.ვერსია, მუხლი 623, ამორალურობა, როგორც ბათილობის საფუძველი, ველი 23-25). განსახილველ შემთხვევაში, მითითებული წინაპირობები არ არსებობს. პალატა მიიჩნევს, რომ მხარეთა მიერ განსაზღვრული სესხის სარგებელი წლიური 22%, საბანკო სექტორში კრედიტზე დადგენილი საშუალო პროცენტის გათვალისწინებით, არ არის არაგონივრული ოდენობა. დამკვიდრებლი სასამართლო პრაქტიკიდან გამომდინარე, წლიური 22% სარგებელი არ განიხილება ამორალურ ოდენობად (შდრ. იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 28 ივლისის №ას-663-629-2015 გადაწყვეტილება).

28. კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს შეუსაბამოდ მაღალ პირგასამტეხლოზე. პალატა განმარტავს, რომ, სსკ-ის 420-ე მუხლის საფუძველზე, სასამართლოს უფლება აქვს, შეამციროს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო, რაც შეფასებითი კატეგორიაა და, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის გარემოებების ერთობლივი ანალიზის შედეგად წყდება. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ მსესხებელი უთითებდეს, თუ რატომ უნდა შემცირდეს და რა ოდენობამდე დარიცხული პირგასამტეხლო (შდრ. სუსგ №ას-1417-2018; 16.11.2020წ.). მოცემულ შემთხვევაში, მხოლოდ იმაზე მითითება, რომ ბანკმა მოვალე დაითანხმა გაზრდილ პირგასამტეხლოზე, მაშინ როდესაც კასატორი არ უთითებს, თუ რატომაა შეთანხმებული პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ მაღალი, ან რა იქნებოდა შესაბამისი ოდენობა, პალატის მოსაზრებით, პირგასამტეხლოს შემცირების საფუძველს არ ქმნის.

29. დაუსაბუთებელი და არათანმიმდევრულია ასევე კასატორის პრეტენზია საბანკო კრედიტის გაუცემლობით მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით. კერძოდ, ერთ შემთხვევაში, იგი მიუთითებს საბანკო კრედიტის გაცემაზე უარის თქმის გამო მიყენებულ ზიანზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, პრეტენზიას გამოთქვამს იმის გამო, რომ, დავალიანების არსებობის მიუხედავად, ბანკი საბანკო გარანტიას მაინც გასცემდა, რასაც მოჰყვებოდა ოვერდრაფტის შექმნა და ვალის გაზრდა. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ, რაკი ბანკს საბანკო გარანტიის გაცემის უპირობო ვალდებულება არ ჰქონდა, გარანტიის გაუცემლობით მას ხელშეკრულება არ დაურღვევია და ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებაც არ წარმოშობია. კერძოდ, სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებია: ვალდებულების ბრალეული დარღვევა, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი ვალდებულების დარღვევასა და შედეგს შორის. დასახელებული შემადგენლობიდან რომელიმე ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს იმ სამართლებრივ შედეგს, რომლის მიღწევაც მოსარჩელეს სურს (შდრ, იხ. სუსგ №ას-1780-1758-2011, 22.01.2013წ.). განსახილველ შემთხვევაში, გენერალური ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, თითოეული კრედიტისა და საბანკო გარანტიის გაცემის საკითხს ბანკი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში განიხილავს ცალკე და დამოუკიდებლად წყვეტს მას (ტ.1, ს.ფ. 18). ამდენად, ბანკი არ იყო ვალდებული მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე საბანკო გარანტიები უპირობოდ გაეცა. შესაბამისად, არ ვლინდება ბანკის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევა, ანუ ბანკის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რის გამოც შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნა საბანკო გარანტიის გაუცემლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე დაუსაბუთებელია.

30. კასატორის არც ის პრეტენზიაა გასაზიარებელი, რომ ბანკი ხელშეკრულებით მინიჭებულ უფლებამოსილებას არაკეთილსინდისიერად ახორციელებდა. საბანკო კრედიტის გაუცემლობით ბანკს არც სსკ-ის 316.2 მუხლით (თავისი შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ვალდებულება შეიძლება ყოველ მხარეს აკისრებდეს მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებულ გულისხმიერებას) განმტკიცებული გულისხმიერების ვალდებულება არ დაურღვევია, რადგან კრედიტის გაუცემლობა განპირობებული იყო იმით, რომ მსესხებელს ვადამოსული დავალიანებები გააჩნდა, როგორც სახელმწიფო ბიუჯეტის, ასევე სხვა პირების მიმართ. ამდენად, სასამართლო კასატორის არგუმენტს დაუსაბუთებლად მიიჩნევს და ბანკის მიერ თავისი უფლების არაკეთილსინდისიერ გამოყენებად ანდა გულისხმიერების ვალდებულების დარღვევად ვერ შეაფასებს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ყოველი ურთიერთობა ემყარება ვარაუდს, რომ პარტნიორები კეთილსინდისიერად მოქმედებენ, სანამ დაინტერესებული მხარე საპირისპიროს არ დაამტკიცებს. პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ბანკის კეთილსინდისიერად ქცევის პრეზუმფცია ვერ გააქარწყლა და ვერ დაამტკიცა ბანკის დაფარული ინტერესი მოვალეთა ქონების დაუფლების თაობაზე.

31. დაუსაბუთებელია კასატორის შუამდგომლობა საქმის დიდი პალატისათვის განსახილველად გადაცემის თაობაზე. კერძოდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 391¹.1 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, საქმის საკასაციო წესით განმხილველ სასამართლოს შეუძლია მოტივირებული განჩინებით საქმე განსახილველად გადასცეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდ პალატას, თუ: ა) საქმე თავისი შინაარსით წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას; ბ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს სხვა საკასაციო პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას); გ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს დიდი პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას). განსახილველ შემთხვევაში, არ იკვეთება ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული რომელიმე წანამძღვარი საქმის დიდი პალატისათვის განსახილველად გადასაცემად. ამასთან, წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებები, რომლითაც დადგენილია სტაბილური პრაქტიკა და რომლისგანაც განსხვავებული სამართლებრივი საკითხები, განსახილველ საქმეზე არ იკვეთება. შესაბამისად, კასატორის შუამდგომლობა საქმის განსახილველად დიდი პალატისათვის გადაცემის თაობაზე, არ ექვემდებარება დაკმაყოფილებას.

32. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან კასატორის მიერ მითითებულ კანონის დარღვევას ადგილი არა აქვს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა.ჯ–იას, მ.ფ–იასა და დ.ფ–იას შუამდგომლობა საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისთვის გადაცემის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

2. ა.ჯ–იას, მ.ფ–იასა და დ.ფ–იას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის განჩინება;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ.ძლიერიშვილი