ბს-1849-25(ა-05) 22 ნოემბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი (მომხსენებელი),

ჯ. გახოკიძე

დავის საგანი: ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ნ. ნ.-მ, ლ. და მ. ს.-ებმა და ზ. დ.-მ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს მოპასუხეების: თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ინდსაწარმო “ა. მ.-ის” მიმართ და მოითხოვეს თბილისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ინდსაწარმო “ა. მ.-ს” შორის დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და სადავო ფართის პრივატიზებაზე მათი უფლების აღიარება.

მოსარჩელეები მიუთითებდნენ, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე სახლი ირიცხებოდა დიდუბის რაიონის საბინაო ტრესტის ბალანსზე და მთლიანად გადავიდა სახელმწიფო საკუთრებაში, რაც დასტურდება ტექაღრიცხვის 03.09.89წ. ¹1-687 ცნობით. 1957 წელს სახლის სარდაფში განთავსდა “თ.-ის” ¹30 მაღაზია, რომელიც ფუნქციონირებდა 1987 წლამდე. მაღაზიაში გამყიდველად მუშაობდა ვინმე ა. მ.-ი, რომელმაც მოგვიანებით აღნიშნული ფართი რეგისტრაციაში გაატარა ინდსაწარმოდ. ქ. თბილისის ქონების მართვის სამმართველოს 1996წ. ¹1-41640 ბრძანების საფუძველზე განხორციელდა ...-ის ქ. ¹30/92-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის სარდაფის პრივატიზაცია სახელმწიფო მეთაურის 23.03.1995წ. ¹37 განკარგულების საფუძველზე. თბილისის ქონების მართვის სამმართველომ 1996წ. 16 ივლისს გასცა საკუთრების მოწმობა ინდსაწარმო “ა. მ.-ზე”, რაც მიაჩნდათ უკანონოდ, რადგან საბინაო ფონდების პრივატიზაცია რეგულირდება ცალკე კანონით და “სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ” კანონის საფუძველზე სადავო ფართის პრივატიზება არასწორი იყო. პრივატიზების მომენტისათვის სარდაფი (61 კვ.მ), რომელიც მუნიციპალურ საკუთრებას წარმოადგენდა, არასწორად აღირიცხა თბილისის ქონების მართვის სამმართველოს ბალანსზე, ვინაიდან მისი პრივატიზება უნდა მომხდარიყო საცხოვრებელ ბინებთან ერთად, საქართველოს მთავრობის 11.08.1992 წ. ¹825 დადგენილების საფუძველზე. იჯარის ხელშეკრულება დადებული იყო “თ.-სთან” 1987-91 წლებში, იმ პერიოდში, როდესაც მაღაზია ცეკავშირის დაქვემდებარებაში იყო. მისი დაშლის შემდეგ კი საერთოდ აღარ არსებობდა, როგორც სავაჭრო ობიექტი, რის გამოც უგულებელყოფილ იქნა 20.09.1994წ. ¹555 დადგენილების მოთხოვნები.

მოსარჩელეებს მიაჩნდათ, რომ სადავო სარდაფი წარმოადგენს მცხოვრებთა საერთო საკუთრებას სკ-ის 212-ე მუხლის შესაბამისად.

მოპასუხე თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველომ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო ფართი, წარმოადგენდა რა მუნიციპალურ საკუთრებას, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 05.06.1996 წ. ¹09.04.476 დადგენილებით დამტკიცდა საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში და განხორციელდა მისი პრივატიზება სახელმწიფო მეთაურის 23.93.1995წ. ¹37 განკარგულების შესაბამისად. სარჩელი არ ცნო ი/ს “ა. მ.-მაც” და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სარჩელი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო პრივატიზების ხელშეკრულება დადებული იყო იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს თავდაპირველმა მოსარჩელეებმა, რომელთაც გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 23 თებერვლის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ... მდებარე სახლის სარდაფზე 1993 წელს გაფორმდა ფართის ქირავნობის ¹39 და ¹23 ხელშეკრულებები საბინაო-საექსპლოატაციო უბანთან 1997წ. 1 ივლისამდე. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 10.03.95წ. ¹128 დადგენილებით ნება დაერთოთ ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებს მოეხდინათ საბინაო-საექსპლოატაციო ორგანიზაციების ბალანსზე რიცხული არასაცხოვრებელი ფართების პრივატიზება, ხოლო სახელმწიფო მეთაურის ¹37 განკარგულებით ნება მიეცა თბილისის მერიას მოეხდინა საცხოვრებელ სახლებში განთავსებული მუნიციპალური საკუთრების არასაცხოვრებელი ფართობების პრივატიზება პირდაპირი წესით იმ მოიჯარეებისა და დამქირავებლებისათვის, რომლებსაც არასაცხოვრებელი ფართების იჯარის ქირავნობის უფლება მოპოვებული ჰქონდათ ქალაქში მოქმედი წესების შესაბამისად. აღნიშნული განკარგულების საფუძველზე ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს 28.06.96წ. ¹1-4/640 ბრძანებით დაკმაყოფილდა ინდსაწარმო “ა. მ.-ის” განცხადება პრივატიზების უფლების თაობაზე და მიეცა ფართის პირდაპირი შესყიდვის უფლება. შესაბამისად, 05.06.1996 წ. დადგენილებით შეტანილ იქნა საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ინდსაწარმო “ა. მ.-ი” პრივატიზაციის პერიოდში არ წარმოადგენდა სადავო არასაცხოვრებელი ფართის დამქირავებელს და მასზე არ უნდა გავრცელებულიყო სახელმწიფო მეთაურის 1995 წ. 23 მარტის ¹37 განკარგულება და მიუთითა, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მასალებით დასტურდებოდა მხარეთა შორის არსებული საიჯარო ურთიერთობა. ასევე არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ, ვინაიდან საიჯარო ხელშეკრულება არ გაფორმდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან, ამიტომ ხელშეკრულება არ უნდა ჩათვლილიყო იურიდიული შედეგების მქონედ და აღნიშნა, რომ “სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ’’ საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. ¹555 დადგენილების მე-3 მუხლის მიხედვით, სავალდებულოდ განისაზღვრა მხოლოდ ქონების გამოსყიდვის უფლებით დადებული საიჯარო ხელშეკრულების სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან გაფორმება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა სადავო პრივატიზების ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღძრული იყო სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით, რადგან დადასტურებული იყო, რომ აპელანტებისათვის ცნობილი იყო არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების შესახებ და მათ “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილ 3-წლიან ხანდაზმულობის ვადაში არ აღუძრავთ სარჩელი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს თავდაპირველმა მოსარჩელეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 5.10.2005წ. განჩინებით არ დაკმაყოფილდა საკასაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 თებერვლის განჩინება.

საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა კასატორთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ საქმეზე წარმოდგენილი 1993წ. 1 ივლისს ¹23 საბინაო-საექსპლუატაციო უბანსა და ა. მ.-ს შორის გაფორმებული ¹39 ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი სადგომის დაქირავების თაობაზე, წარმოადგენდა ყალბ ხელშეკრულებას და მიუთითა, რომ მითითებული ხელშეკრულების სიყალბის დამადასტურებელი მტკიცებულება კასატორებს არ ჰქონდათ წარმოდგენილი. ასევე, არ გაიზიარა კასატორთა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს მთავრობის 11.08.1992წ. ¹825 დადგენილება, რომელიც საცხოვრებელი სახლის სარდაფის პრივატიზებას ითვალისწინებდა საცხოვრებელ ბინასთან ერთად. საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ კასატორთა მიერ მითითებული ¹825 დადგენილება საცხოვრებელ ბინასთან ერთად სარდაფის პრივატიზებას ითვალისწინებდა იმ შემთხვევაში, თუ მოქალაქე (საცხოვრებელი ბინის დამქირავებელი) სარგებლობდა სარდაფით ან სხვა დამხმარე სათავსით. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორების მიერ წარმოდგენილი არ იყო მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო სარდაფის კასატორთა სარგებლობაში ყოფნის ფაქტს. საქმის მასალებით დასტურდებოდა და არც კასატორთა მიერ სადავოდ არ იყო გამხდარი ის გარემოება, რომ სადავო სარდაფში 1956 წლიდან განთავსებული იყო “თ.-ის” ¹30 მაღაზია (ქ. თბილისის საბჭოს აღმასკომის 20.06.1956წ. ¹1382 გადაწყვეტილება, ოქმი ¹37, §20), ხოლო 1993წ. 1 ივლისიდან, ¹39 ხელშეკრულების საფუძველზე, სარდაფს ფლობდა ა. მ.-ი. სადავო სარდაფის კასატორთა სარგებლობაში არყოფნის ფაქტს ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ ლ. ს.-მ მის მიერ დაკავებული 29 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის და საერთო ფართის 47 კვ.მ-ის პრივატიზება მოახდინა 10.07.1992წ., ხოლო მ. ს.-ს 04.02.1992წ. ბინის პრივატიზების ხელშეკრულებით საკუთრებაში გადაეცა 38 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი საერთო ფართი 43 კვ.მ, სარდაფი 5.5 კვ.მ, დ/ფართი 5 კვ.მ. აღნიშნულ ხელშეკრულებაში საერთო სარგებლობის უფლება მითითებულია საპირფარეშოზე, სამზარეულოსა და დერეფანზე. ზემოხსენებულ პრივატიზაციის ხელშეკრულებებში არ იყო აღნიშნული სარგებლობის უფლება სადავო სარდაფზე. ამასთან, წარმოდგენილი მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ კასატორებმა სადავოდ გახადეს ზემოაღნიშნული ბინის პრივატიზების ხელშეკრულებებში მითითებული მონაცემები და მოითხოვეს ბინასთან ერთად სადავო სარდაფის პრივატიზება.

საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა კასატორთა მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს სადავო ურთიერთობის გადაწყვეტისას უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 150-ე მუხლი და 212-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ვინაიდან კასატორთა მიერ მითითებული სამოქალაქო კოდექსი ამოქმედდა 1997წ. 25 ნოემბრიდან, ხოლო სადავო სამართალურთიერთობა წარმოიშვა 1996 წელს. სკ-ის 1507-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, კოდექსის ნორმები მოქმედებს იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშვა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც ამ კოდექსის ამოქმედების გამო ჩაითვალა ძალადაკარგულად. ასევე, უსაფუძვლოდ მიიჩნია კასატორთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს სასარჩელო ხანდაზმულობის საკითხის გადაწყვეტისას უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 129-ე მუხლი, ნაცვლად “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის ნორმებისა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონი წარმოადგენს სახელმწიფო ქონების პრივატიზების მარეგულირებელ სპეციალურ კანონს. აღნიშნულ დავებთან დაკავშირებით სასარჩელო ხანდაზმულობის გადასაწყვეტად გამოყენებული უნდა იქნეს დასახელებული კანონის ნორმები, რადგან “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 27-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, უპირატესობა ენიჭება სპეციალური ურთიერთობის მომწესრიგებელ ნორმებს.

უსაფუძვლობის მოტივით, ასევე გაზიარებული არ იქნა კასატორთა მოსაზრება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა არასრულყოფილად გამოკვლევისა და არასწორად შეფასების თაობაზე, რამდენადაც 23.02.2005წ. სასამართლოს სხდომის ოქმით დასტურდებოდა, რომ სასამართლომ გამოიკვლია საქმეზე არსებული მტკიცებულებები, ხოლო სხდომაზე წარმოდგენილი დოკუმენტების დედნები დათვალიერების შემდეგ დაუბრუნდა მხარეს. სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმის კანონიერებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ გააჩნდა საკასაციო პალატას, რადგან კასატორებს სხდომის ოქმის მიმართ შენიშვნები არ წარმოუდგენიათ სსკ-ის 291-ე მუხლით გათვალისწინებული წესით და ვადაში.

არ დასტურდებოდა კასატორთა წარმომადგენელ მ. ბ.-ის მიერ საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე წარმოდგენილ განმარტებებში მითითებული “სასამართლოებში ორგანიზაციული მუშაობისა და საქმის წარმოების წესის” დარღვევის ფაქტები, რადგანსააპელაციო სასამართლოს ყველა განჩინება ხელმოწერილი იყო სასამართლო შემადგენლობის სამივე მოსამართლის მიერ, ხოლო ის გარემოება, რომ კასატორს ეჭვი ეპარება მოსამართლე ნ. ჭ.-ის ხელმოწერის ნამდვილობაში, გარდა კასატორის სუბიექტური მოსაზრებისა, სხვა მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა. სააპელაციო სასამართლოს ყველა სხდომის ოქმი ხელმოწერილია სხდომის თავმჯდომარისა და მდივნის მიერ. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სსკ-ის 404-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილება განისაზღვრება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ შემაჯამებელ და წინმსწრებ განჩინებებზე და მას პირველი ინსტანციის სასამართლოს საპროცესო აქტების კანონიერების შემოწმების უფლებამოსილება საპროცესო კანონმდებლობით არ გააჩნდა. საფუძველს მოკლებული იყო კასატორთა წარმომადგენლის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა სასამართლოს 21.01.2005წ. ოქმი, ვინაიდან საქმეში არსებული მოსამართლის თანაშემწის ცნობით ირკვეოდა, რომ აღნიშნულ დღეს სხდომა არ ჩატარებულა მომხსენებელი მოსამართლის, ქ. დ.-ის, ავადმყოფობის გამო.

2005წ. 7 ნოემბერს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განცხადებით მიმართა ნ. ნ.-ის, ლ. და მ. ს.-ების და ზ. დ.-ის წარმომადგენელმა მურად ბ.-მ და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო მოითხოვა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 5.10.2005წ. განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

განმცხადებელი ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიიჩნევს საწარმოს ხელმძღვანელ ა. მ.-ის მიერ სახელმწიფო ქონების მართვის უფროსის, ბატონ კვიციანისადმი გაგზავნილ 31.05.1995წ. დათარიღებულ წერილს, რომელიც ხელმოწერილია საწარმოს ხელმძღვანელის მიერ, რაც განმცხადებლის აზრით, არის აშკარად ყალბი, რომელზეც დასმულია სამი რეზოლუცია და ბეჭედი. მითითებული დოკუმენტი უკლებლივ ყველა დონის სასამართლოს მიერ გამოყენებულ იქნა, როგორც გარკვეული სახის მტკიცებულება, რაც მიაჩნია დაუშვებლად.

განმცხადებელს მიაჩნია, რომ მის მიერ მითითებული დოკუმენტი წარმოადგენს ახლად აღმოჩენილ გარემოებას, რაც აძლევს საფუძველს, სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა’’ ქვეპუნქტის საფუძველზე, მოითხოვოს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა მ. და ლ. ს.-ების, ნ. ნ.-ისა და ზ. დ.-ის წარმომადგენელ მ. ბ.-ის განცხადების გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი განცხადება _ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დასაშვებობის საკითხის გადასაწყვეტად უნდა გადაეცეს უფლებამოსილ ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

სსკ-ის 424-ე მუხლის თანახმად, განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოში. განცხადებას განიხილავს გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლო იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არსებობს ზემდგომი სასამართლოს განჩინება ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ. ვინაიდან, მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილება მიიღო ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ 20.02.2004 წელს, რომელიც უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 23.02.2005წ. განჩინებითა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005წ. 5 ოქტომბრის განჩინებით, ამიტომ სსსკ-ის 424-ე მუხლის გათვალისწინებით, მ. და ლ. ს.-ების, ნ. ნ.-ისა და ზ. დ.-ის წარმომადგენელ მ. ბ.-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განსჯადობით განსახილველად ექვემდებარება ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და მ. ბ.-ის განცხადების დასაშვებობაზე ვერ იმსჯელებს საქართველოს უზენაესი სასამართლო.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის თანახმად, სარჩელი (განცხადება) უნდა წარედგინოს იმ სასამართლოს, რომელიც უფლებამოსილია, გადაწყვიტოს საქმე. არაუფლებამოსილ სასამართლოში სარჩელის (განცხადების) შეტანის შემთხვევაში სასამართლო სარჩელს (განცხადებას) გადაუგზავნის უფლებამოსილ სასამართლოს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მ. ბ.-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე უნდა გადაეცეს განსჯად თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, 26-ე მუხლით, სსკ-ის 284-ე, 423-ე, 424-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. და ლ. ს.-ების, ნ. ნ.-ისა და ზ. დ.-ის წარმომადგენელ მ. ბ.-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დასაშვებობის საკითხის გადასაწყვეტად გადაეცეს უფლებამოსილ ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ კოლეგიას;

2. განჩინების ასლები გაეგზავნოთ მხარეებს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.