საქმე №ას-112-2021 7 ივლისი, 2021 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - მ.ფ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.თ–ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხეები - თ.მ–ი, თ.ლ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ლ.თ–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.ფ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოპასუხე“, „კასატორი“), ასევე თ.ლ–ძის და თ.მ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მეორე მოპასუხე“, „მესამე მოპასუხე“, პირველ მოპასუხესთან ერთად ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებისთვის ზიანის ანაზღაურების სახით სოლიდარულად 10 938 აშშ დოლარის (ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული კურსის შესაბამისად) და 3007 ლარის დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2016 წლის 27 იანვარს შპს „ს.კ.ს–სთან“ 12 თვის ვადით დადო სარგებლიანი სესხის ორი N8708 და N8709 ხელშეკრულება, წლიური 25%-ის დარიცხვით, რომელთა საფუძველზე სალაროს შემოსავლის ორდერებით N8708 და N8709 შპს „ს.კ.ს–ს“ სესხის სახით, თითოეულით, გადასცა 5 320 აშშ დოლარი;

2.2 2016 წლის 13 აგვისტოს შპს „ს.კ.ს–სთან“ 12 თვის ვადით დადო სარგებლიანი სესხის ორი N12744 და N12745 ხელშეკრულება, წლიური 25 %-ის დარიცხვით, რომელთა საფუძველზე სალაროს შემოსავლის ორდერებით N12744 და N12745 შპს „ს.კ.ს–ს“ სესხის სახით, შესაბამისად, გადასცა 3 007 ლარი და 388 აშშ დოლარი.

მოსარჩელის წინაშე შპს „ს.კ.ს–ს“ არ შეუსრულებია არც ძირის დაბრუნების და, არც პროცენტის გადახდის ვალდებულებები. მოსარჩელე ცნობილია დაზარალებულად სისხლის სამართლის საქმეზე, რომელზეც მოპასუხეების მიერ დანაშაულებრივი ქმედების ჩადენა დადასტურებულ იქნა კანონიერ ძალაში შესული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით.

2.3. 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით დადგინდა, რომ: თ.ლ–ძემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ მფლობელობაში, ქმედება გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით;

2.4. მ.ფ–ძემ ჩაიდინა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვის წაქეზება, როცა ნივთი იმყოფებოდა გამფლანგველის მართლზომიერ მფლობელობაში, ქმედება გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25, 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით;

2.5. თ.მ–მა ჩაიდინა დახმარება სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით დიდი ოდენობით სხვისი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვაში, ქმედება გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25, 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით.

2.6. განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში.

მოსარჩელის მითითებით, მის მიმართ დანაშაულის შედეგად მიყენებული ზიანი ჯამში შეადგენს 10 938 აშშ დოლარს და 3 007 ლარს.

3. მოპასუხეების პოზიცია:

3.1. სარჩელთან დაკავშირებით წარმოდგენილ შესაგებლებში მოპასუხეებმა: მ.ფ–ძემ და თ.მ–მა სარჩელი არ ცნეს.

მოპასუხე მ.ფ–ძემ შესაგებელში განმარტა, რომ ზიანის ოდენობის განმსაზღვრელ მტკიცებულებად მოსარჩელის მიერ სესხის ხელშეკრულების გამოყენება დაუშვებელია. მოსარჩელემ სესხის ხელშეკრულება გააფორმა შპს „ს.კ.ს–სთან“, მან კომპანიისგან თავისი თანხა გაიტანა და კომპანიას მის მიმართ დავალიანება არ გააჩნია. 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენის გამოყენებით მოსარჩელე ცდილობს თანხის ხელმეორედ მიღებას ფიზიკური პირებისგან. მ.ფ–ძის მითითებით, არც სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენში, არც 2016 წლის 14 დეკემბრის დაზარალებულად ცნობის დადგენილებაში არ არის მითითებული, თუ რა ოდენობით ზიანი მიადგა მოსარჩელეს. სესხის ხელშეკრულება არ შეიძლება ჩაითვალოს ზიანის ოდენობის დამდგენ მტკიცებულებად. ამასთან, მას მოსარჩელესთან ხელშეკრულება არ დაუდია და არ აქვს კავშირი სესხთან. სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე მ.ფ–ძემ ასევე სადავოდ გახადა ლ.თ–ის მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურიდან წარმოდგენილი 2019 წლის 12 ნოემბრის N14548/15-04-03/1 ცნობა.

3.2. მოპასუხე თ.ლ–ძეს შესაგებელი არ წარმოუდგენია, იგი სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადებულა და სასამართლოსთვის სარჩელთან დაკავშირებით საკუთარი პოზიცია არ უცნობებია.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ.თ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეებს მ.ფ–ძეს, თ.მ–ს და თ.ლ–ძეს მოსარჩელე ლ.თ–ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ ზიანის სახით 10 938 აშშ დოლარის, ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გამოქვეყნებული კურსის შესაბამისად და 3 007 ლარის გადახდა.

5. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა პირველმა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით პირველი მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ სამართლებრივ შეფასებებს. ამასთან, სასამართლომ დამატებით განმარტა შემდეგი:

6.2. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოპასუხეების: თ.ლ–ძის, მ.ფ–ძის და თ.მ–ის მიერ სისხლის სამართლის საქმეში დაზარალებულად ცნობილი პირების მიმართ ზიანის მიყენების ფაქტები დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული განაჩენით. სასამართლომ ვერ გაიზიარა მოპასუხე მ.ფ–ძის მიერ შესაგებელში ჩამოყალიბებულ პოზიცია, რომ მას მოსარჩელესთან ხელშეკრულება არ დაუდია და არ აქვს კავშირი სესხთან.

6.3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია მოსარჩელისათვის მოპასუხეთა მხრიდან დანაშაულის შედეგად 10 938 აშშ დოლარის და 3 007 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტი. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხე მ.ფ–ძის მიერ შესაგებელში ჩამოყალიბებული ის მითითება, რომ ზიანის ოდენობის სამტკიცებლად სესხის ხელშეკრულებაზე დაყრდნობა დაუშვებელია და, თითქოს მოსარჩელემ სესხის ვადის გასვლამდე უკვე დაიბრუნა თავისი კუთვნილი თანხა შპს „ს.კ.ს–“-სგან. ამგვარი შედავების წარმოდგენისას, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მოპასუხეს უნდა წარედგინა ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანხმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

განაჩენით დადასტურებულია, რომ მოპასუხეების ქმედების შედეგად დაზარალდა 2 343 ფიზიკური პირი, მათ შორის, მოსარჩელე ლ.თ–ი. საქმეში ასევე წარმოდგენილია 2016 წლის 14 დეკემბრის დადგენილება დაზარალებულად ცნობის შესახებ, რომლის მიხედვითაც, სხვა პირებს შორის, დაზარალებულად ცნობილია მოსარჩელე.

6.4. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები: სესხის ხელშეკრულებები და სალაროს შემოსავლის ორდერები, სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ განაჩენთან ერთად, საკმარისი მტკიცებულებებია იმისთვის, რომ სასესხო ვალდებულებებიდან გამომდინარე ზიანის ის ოდენობა, რაც მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრა, დადასტურებულად ჩაითვალოს.

7. კასატორის მოთხოვნა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა პირველმა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

8. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

8.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე პირველმა მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

8.2 კასატორმა განმარტა, რომ გასამართლებულია სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლით (მითვისება ან გაფლანგვა) და იგი, როგორც ფიზიკური პირი არ აგებს პასუხს შპს „ს.კ.ს–ს“ დავალიანებისთვის.

8.3. დადგენილი არ არის მიზეზობრივი კავშირი. განაჩენის თანახმად, კასატორმა მეოთხე მოპასუხისგან ისესხა თანხა, რითაც დააზარალა იგი. შპს „ს.კ.ს–ს“ დღემდე არ არის ცნობილი დაზარალებულად და მას გააჩნია შეუსრულებელი ვალდებულებები კრედიტორების წინაშე. განაჩენში აღნიშნულია, რომ იმ შემთხვევაშიც, თუ პირველი მოპასუხე დააბრუნებდა ნასესხებ თანხებს, მსესხებელი მაინც ვერ გადაურჩებოდა გაკოტრებას. აღნიშნული ადასტურებს, რომ კასატორის ქმედებას არ გააჩნია მიზეზობრივი კავშირი მოსარჩელისთვის დამდგარ შედეგთან. მსესხებლის კრედიტორების მოთხოვნა უნდა დაეყრდნოს მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონს და ზიანი გამჭოლი პასუხისმგებლობით უნდა დაეკისროს მხოლოდ მეორე და მესამე მოპასუხეებს.

8.4. კასატორის მოსაზრებით, მოსამართლემ არ გამოიყენა კანონი რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ერთდროულად მოაქცია სასესხო და სადელიქტო ურთიერთობა ერთ ცნებაში, არ იმსჯელა სათანადო მოპასუხეზე, საერთოდ არ იმსჯელა მეწარმეთა შესახებ კანონის მოთხოვნებზე, მაშინ როცა მოსარჩლემ ურთიერთობა დაიწყო იურიდიულ პირთან, რომელიც ამ ეტაპზეც კი არ არის ცნობილი დაზარალებულად, გაკოტრებულად და გააჩნია მოქმედი სტატუსი. სააპელაციო პალატამ მოაქცია ყველა ფაქტობრივი გარემოება ერთ ვიწრო ჩარჩოში და გამოიტანა უსამართლო გადაწყვეტილება, რომელიც არის არაობიექტური, იურიდიულად დაუსაბუთებელი და არ ეყრდნობა არცერთ საერთაშორისო პრაქტიკას. ასევე სასამართლომ არ გაითვალისწინა უზენაესი სასამართლოს განმარტება მოცემული კატეგორიის დავებისათვის, რის გამოც მიმაჩნია, რომ აღნიშნული დავა არის პრეცედენტური და საკასაციო პალატამ უნდა განიხილოს აღნიშნული საჩივარი, რათა დადოს ქართული სამართლისთვის ძალზე მნიშვნელოვანი პრაქტიკა, რომელიც დაარეგულირებს მსგავს ურთიერთობებს კონკრეტულ კანონზე დაყრდნობით.

8.5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 თებერვალს განჩინებით პირველი მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მსჯელობას სასამართლოების მხრიდან კანონის არასწორ გამოყენებასთან დაკავშირებით და მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან - სსკ-ის 992-ე მუხლი (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე მუხლი (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით), 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება).

12. სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი) (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019).

13. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაპყრობს საქმეში წარმოდგენილ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესულ 31.07.2017 წ. განაჩენზე, რომლითაც შპს „ს.კ.ს–ს“ (მსესხებელი) დამფუძნებელი, დირექტორი (მეორე მოპასუხე) და ფაქტობრივი მმართველი (კასატორი, პირველი მოპასუხე) მეანაბრეთა, მათ შორის მოსარჩელის, კუთვნილი თანხების გაფლანგვის გამო, ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (ტ.1, ს.ფ. 43-166). განაჩენი უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 16.05.2018წ. განაჩენით (ტ.1, ს.ფ. 167-258). საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 12.12.2018წ. განჩინებით მსჯავრდებულების საკასაციო საჩივრები არ იქნა დაშვებული განსახილველად (ტ.1, ს.ფ. 259-263).

14. განაჩენის თანახმად, მსესხებლის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა მოსახლეობისგან გარკვეული საპროცენტო სარგებლით (20-დან 35%-მდე) თანხების მიღება და მათი ინვესტირება. მის ერთპიროვნულ დამფუძნებელს წარმოადგენდა მესამე მოპასუხე, ხოლო დირექტორის პოზიციას იკავებდა მეორე მოპასუხე. მსესხებლის საქმიანობას ფაქტობრივად სრულად წარმართავდა მესამე მოპასუხის მეუღლე - პირველი მოპასუხე, ანუ კასატორი. კლიენტთა მოზიდვის მიზნით, მსესხებელი აქტიურად ეწეოდა სარეკლამო კამპანიას, რის საფუძველზეც არაერთმა მოქალაქემ შეიტანა გარკვეული თანხა, კერძოდ: 2013-2016 წლებში მსესხებელმა მოქალაქეებისაგან ჯამურად სესხის სახით აიღო 34 359 020 ლარი, 70 194 445 აშშ დოლარი და 4 603 089 ევრო. თანხები, შესაბამისი პროცედურების გათვალისწინებით, უნდა გამოყენებულიყო უფრო მომგებიანი ეკონომიკური საქმიანობისათვის, რათა საზოგადოებას მიეღო შემოსავალი და უზრუნველეყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების დროულად და სრულყოფილად შესრულება. მიუხედავად აღნიშნულისა, მსესხებლის დირექტორმა (მეორე მოპასუხემ) რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, პირველი მოპასუხის წაქეზებით და მესამე მოპასუხის დახმარებით, ყოველგვარი უზრუნველყოფისა და ეკონომიკური გათვლების გარეშე, გასცა სესხები როგორც თავად პირველი მოპასუხის სახელზე, ისე ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებულ, არამომგებიან საწარმოებზე. ჯამურად სესხის სახით პირველ მოპასუხეზე გაიცა მსესხებელთა მიერ შეტანილი 10 326 096 ლარი, 13 904 534 აშშ დოლარი და 796 136 ევრო, ხოლო შპს "გ–ზე"- 328 000 ლარი და 108 300 აშშ დოლარი, რაც უკან არ დაუბრუნებიათ და პირველმა მოპასუხემ გამოიყენა პირადი შეხედულებისამებრ. მიღებული თანხების არამიზნობრივი ხარჯვიდან გამომდინარე, მსესხებელმა ვეღარ უზრუნველყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების შესრულება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 16.05.2018წ. განაჩენში, რომლითაც ძალაში დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი, აღნიშნულია, რომ პირველი მოპასუხე რეალურად იყო კომპანიის ფაქტობრივი მმართველი.

15. პალატა მიუთითებს, რომ 24.09.2010 წ. განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუქმებული იქნა სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, რომლითაც სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილ ფაქტებს ჰქონდათ პრეიუდიციული ძალა, როცა საქმეს იხილავდა სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგების შესახებ, ვის მიმართაც გამოტანილი იყო განაჩენი, თუმცა, სსსკ-ის 309²⁰ მუხლის ფორმულირებით, დანაშაულის მიყენების ფაქტი პრეიუდიციის რანგშია აყვანილი, ანუ მიჩნეულია ფაქტად, რომელიც მტკიცებას არ საჭიროებს (სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019). ამასთან, ზემოაღნიშნული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული (სუსგ №ას-1263-2019, 13.03.2020), მოპასუხეს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება.

16. სსსკ-ის 309²⁰ მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სსსკ-ის 309¹⁷ მუხლის მე-2 ნაწილი) (სუსგ №ას-1322-2018, 04.04.2019წ.).

17. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელის მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხის და მასზე დარიცხული პროცენტის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ სესხად გაცემული ძირი თანხა და მასზე დარიცხული საპროცენტო სარგებელი უნდა იქნეს მიჩნეული.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.

20. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 02.03.2020 წ. განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე